Terug naar alle wetten
Wet op de rechterlijke organisatie
RO
Geldende tekst van alle 176 artikelen, ingedeeld volgens het BWB-wettenregister.
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
- Artikel 1In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
Hoofdstuk 2 Rechtspraak
Afdeling 1 Algemene bepalingen
- Artikel 2De tot de rechterlijke macht behorende gerechten zijn:
- Artikel 3De afdelingen 2 en 6 zijn niet van toepassing op de Hoge Raad.
- Artikel 4Tenzij bij de wet anders is bepaald, zijn, op straffe van nietigheid, de zittingen openbaar.
- Artikel 5Op straffe van nietigheid geschiedt de uitspraak van vonnissen en arresten in burgerlijke zaken en strafzaken in het…
- Artikel 6Het bestuur van een gerecht vormt voor het behandelen en beslissen van zaken en het beëdigen van de daartoe bij de wet…
- Artikel 7De voorzitter van de meervoudige kamer doet in raadkamer hoofdelijk omvraag.
- Artikel 8Raadsheren-plaatsvervangers en rechters-plaatsvervangers kunnen door het bestuur worden opgeroepen voor de behandeling…
- Artikel 9De Raad kan in overeenstemming met de bij een gerechtshof of rechtbank werkzame rechterlijk ambtenaar en het bestuur…
- Artikel 10In elke zittingsplaats, bedoeld in artikel 21b, eerste lid, is een griffie.
- Artikel 11Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld omtrent de orde van dienst binnen de gerechten.
- Artikel 12De rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast, de rechters in opleiding en de officieren in opleiding, de…
- Artikel 13De rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast, de rechters in opleiding en de officieren in opleiding, de…
Afdeling 1a Klachtbehandeling door de Hoge Raad
- Artikel 13aDegene die een klacht heeft over de wijze waarop een rechterlijk ambtenaar met rechtspraak belast zich in de…
- Artikel 13bDe procureur-generaal is niet verplicht aan het verzoek, bedoeld in artikel 13a, te voldoen, indien:
- Artikel 13cOnverminderd artikel 13a, eerste lid, kan de procureur-generaal ook ambtshalve bij de Hoge Raad een vordering instellen…
- Artikel 13dEen vordering bij de Hoge Raad als bedoeld in artikel 13a of 13c wordt behandeld door een bij het reglement van orde…
- Artikel 13eDe Hoge Raad kan het betrokken gerechtsbestuur, degene op wiens gedraging het onderzoek betrekking heeft, de verzoeker…
- Artikel 13fDe Hoge Raad beoordeelt of degene op wiens gedraging het onderzoek betrekking heeft, zich in de onderzochte…
- Artikel 13gDe procureur-generaal bij en de president van de Hoge Raad stellen jaarlijks een verslag op van de overeenkomstig de…
Afdeling 2 De organisatie van de gerechten
Paragraaf 1 Inrichting
- Artikel 14Bij een gerecht zijn werkzaam:
- Artikel 14aVervallen. 1 Degene die een klacht heeft over de wijze waarop een rechterlijk ambtenaar met rechtspraak belast zich in…
- Artikel 14bVervallen. 1 De procureur-generaal voldoet aan het verzoek tenzij:
- Artikel 14cVervallen. De vordering van de procureur-generaal tot het instellen van een onderzoek naar de in het verzoekschrift…
- Artikel 14dVervallen. 1 De Hoge Raad stelt de verzoeker en de ambtenaar op wiens gedraging het verzoekschrift betrekking heeft in…
- Artikel 14eVervallen. 1 De Hoge Raad beslist bij een arrest, waarin hij zijn bevindingen met betrekking tot de in het…
- Artikel 15Bij elk gerecht is een bestuur, dat bestaat uit drie leden, waaronder de voorzitter.
- Artikel 16De voorzitter onderscheidenlijk het andere rechterlijk lid van het bestuur ontvangt gedurende zijn benoemingsduur als…
- Artikel 17Het bestuur kan slechts beslissingen nemen indien ten minste de helft van het aantal leden aanwezig is.
- Artikel 18Het bestuur kan een of meer leden van het bestuur machtigen een of meer van zijn bevoegdheden uit te oefenen.
- Artikel 19Het bestuur stelt een huishoudelijk reglement vast, dat in ieder geval nadere regels bevat over:
- Artikel 20Het bestuur stelt een bestuursreglement vast, dat in ieder geval nadere regels bevat over:
- Artikel 21Het bestuur stelt een zaaksverdelingsreglement vast, waarin per zittingsplaats wordt bepaald voor welke categorieën van…
- Artikel 21aDe reglementen, bedoeld in de artikelen 19 tot en met 21, behoeven de instemming van de Raad.
- Artikel 21bBij algemene maatregel van bestuur worden voor elk gerecht zittingsplaatsen aangewezen binnen het rechtsgebied waarin…
- Artikel 21cDe zittingsplaatsen onderscheidenlijk overige zittingsplaatsen van de rechtbank Amsterdam, de rechtbank Oost-Brabant…
- Artikel 22Met uitzondering van de raadsheren-plaatsvervangers en rechters-plaatsvervangers, die hun ambt niet vervullen op basis…
Paragraaf 2 Taken en bevoegdheden
- Artikel 23Het bestuur is belast met de algemene leiding, de organisatie en de bedrijfsvoering van het gerecht.
- Artikel 23aDe Raad kan besturen van gerechten opdragen om een of meer van de taken, bedoeld in artikel 23, eerste lid, onderdelen…
- Artikel 24Het bestuur kan ter uitvoering van zijn taken, genoemd in artikel 23, eerste lid, alle bij het gerecht werkzame…
- Artikel 25Ten aanzien van het niet-rechterlijk lid van het bestuur worden de bevoegdheden uit de Ambtenarenwet 2017 en titel 10…
- Artikel 26Het bestuur stelt een regeling vast voor de behandeling van klachten.
- Artikel 27De president vertegenwoordigt het gerecht.
- Artikel 28De gerechtsvergadering kan het bestuur gevraagd of ongevraagd adviseren over de uitvoering van de in artikel 23, derde…
Paragraaf 3 Planning en bekostiging
- Artikel 29Met inachtneming van de regels, bedoeld in artikel 97, eerste lid, kent de Raad jaarlijks aan elk gerecht een algemeen…
- Artikel 30De Raad deelt aan elk gerecht zo spoedig mogelijk na de mededeling, bedoeld in artikel 101 mede welk budget, met…
- Artikel 31Het bestuur stelt jaarlijks een jaarplan voor het gerecht vast.
- Artikel 32Het bestuur stelt de begroting van het gerecht als onderdeel van het jaarplan vast in overeenstemming met het door de…
- Artikel 33De Raad maakt aan elk gerecht zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de begroting van het Ministerie van Veiligheid…
- Artikel 34Indien de begroting niet de instemming van de Raad heeft verkregen, behoeft het bestuur tot het doen van uitgaven…
- Artikel 35Het bestuur dient jaarlijks voor een door de Raad te bepalen tijdstip bij de Raad een verslag in.
- Artikel 35aIn afwijking van artikel 4.6, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 verricht het bestuur namens de staat…
Paragraaf 4 Toezicht
- Artikel 36Het bestuur verstrekt desgevraagd aan de Raad de voor de uitoefening van zijn taak benodigde inlichtingen.
- Artikel 37Een beslissing van het bestuur ter uitvoering van de in artikel 23, eerste lid, genoemde taken kan door de Raad worden…
- Artikel 38In geval van ongeschiktheid anders dan wegens ziekte kan de Raad Onze Minister voorstellen om een of meer leden van het…
- Artikel 39Tegen een besluit op grond van artikel 38, eerste en tweede lid, kan een belanghebbende beroep instellen bij de Hoge…
Afdeling 3 De rechtbanken
Paragraaf 1 Algemene bepalingen
- Artikel 40Rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast, werkzaam bij de rechtbanken zijn:
- Artikel 42De rechtbanken nemen in eerste aanleg kennis van alle burgerlijke zaken, behoudens bij de wet bepaalde uitzonderingen.
- Artikel 43De rechtbanken nemen in eerste aanleg kennis van de bestuursrechtelijke zaken waarvan de kennisneming bij de wet aan…
- Artikel 44De rechtbanken nemen in eerste aanleg kennis van de belastingzaken waarvan de kennisneming bij de wet aan hen is…
- Artikel 45De rechtbanken nemen in eerste aanleg kennis van alle strafzaken, behoudens bij de wet bepaalde uitzonderingen.
- Artikel 46Het bestuur van de rechtbank wijst uit de bij het gerecht werkzame rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast…
- Artikel 46aOnze Minister kan, gehoord de Raad, een rechtbank of meerdere rechtbanken aanwijzen waarvan de zittingsplaatsen…
- Artikel 46bDe rechtbank kan een zaak ter verdere behandeling verwijzen naar een andere rechtbank, indien naar haar oordeel door…
Paragraaf 2 Vorming en bezetting van kamers
- Artikel 47Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van kantonzaken enkelvoudige kamers en bepaalt de bezetting daarvan.
- Artikel 48Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van kantonzaken als bedoeld in artikel 1019j van het Wetboek van…
- Artikel 48aDe deskundige leden van de pachtkamers van de rechtbanken, bedoeld in artikel 48, tweede lid, van deze wet en hun…
- Artikel 48bHet in de artikelen 46c, 46ca, 46d, 46e, 46f, 46i, met uitzondering van het eerste lid onder c, 46j, 46l, eerste en…
- Artikel 49Het bestuur van de rechtbank Gelderland vormt een enkelvoudige kamer voor het behandelen en beslissen van militaire…
- Artikel 50Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van zaken waarvoor in verband met onverwijlde spoed een voorziening…
- Artikel 51Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van strafzaken in eerste aanleg, niet zijnde kantonzaken als bedoeld…
- Artikel 52Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van zaken betreffende economische delicten enkelvoudige en…
- Artikel 53Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van kinderzaken enkelvoudige kamers en bepaalt de bezetting daarvan.
- Artikel 54Het bestuur van de rechtbank Den Haag vormt voor het behandelen en beslissen van zaken op grond van de Wet ambtenaren…
- Artikel 55Het bestuur van de rechtbank Gelderland vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in artikel 2 van…
- Artikel 55aHet bestuur van de rechtbank Den Haag vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in artikel 78…
- Artikel 56Het bestuur van de rechtbank Noord-Holland vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in artikel 8:2…
Afdeling Vierde De gerechtshoven
Paragraaf 1 Algemene bepalingen
- Artikel 58Rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast, werkzaam bij de gerechtshoven zijn:
- Artikel 60De gerechtshoven oordelen in hoger beroep over de daarvoor vatbare vonnissen, beschikkingen en uitspraken in…
- Artikel 61De gerechtshoven nemen in eerste aanleg, tevens in hoogste ressort, kennis van jurisdictiegeschillen tussen rechtbanken…
- Artikel 62De gerechtshoven nemen in eerste aanleg, tevens in hoogste ressort, kennis van de voor hoger beroep vatbare burgerlijke…
- Artikel 62aOnze Minister kan, gehoord de Raad, een gerechtshof of meerdere gerechtshoven aanwijzen waarvan de zittingsplaatsen…
- Artikel 62bHet gerechtshof kan een zaak ter verdere behandeling verwijzen naar een ander gerechtshof, indien naar zijn oordeel…
Paragraaf 2 Vorming en bezetting van kamers
- Artikel 63Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van zaken waarvoor in verband met onverwijlde spoed een voorziening…
- Artikel 64Het bestuur vormt voor het behandelen en beslissen van zaken waarin door de economische kamers van de rechtbanken…
- Artikel 65Het bestuur van het gerechtshof Amsterdam vormt voor het behandelen en beslissen in hoger beroep van zaken waarin door…
- Artikel 66Het bestuur van het gerechtshof Amsterdam vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in Boek 2 van…
- Artikel 67Het bestuur van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vormt een meervoudige kamer die is belast met het behandelen en…
- Artikel 68Het bestuur van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vormt voor het behandelen en beslissen van zaken waarin door de…
- Artikel 69Het bestuur van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in…
- Artikel 69aDe deskundige leden van de pachtkamer van het gerechtshof en hun plaatsvervangers worden benoemd bij koninklijk besluit…
- Artikel 70Het bestuur van het gerechtshof Den Haag vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in artikel 78…
- Artikel 71Het bestuur van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vormt enkelvoudige en meervoudige kamers voor het behandelen en…
Afdeling 5 De Hoge Raad
- Artikel 72De Hoge Raad bestaat uit een president, ten hoogste zeven vice-presidenten, ten hoogste dertig raadsheren en ten…
- Artikel 73In geval van ziekte of andere verhindering wordt de president vervangen door een vice-president.
- Artikel 74De Hoge Raad geeft advies of inlichtingen wanneer dat vanwege de regering wordt gevraagd.
- Artikel 75De Hoge Raad vormt, op voorstel van de president, een of meer meervoudige kamers en, voor de gevallen waarin de wet dat…
- Artikel 76De Hoge Raad neemt in eerste instantie, tevens in hoogste ressort, kennis van de ambtsmisdrijven en ambtsovertredingen…
- Artikel 77De Hoge Raad neemt in eerste aanleg, tevens in hoogste ressort, kennis van jurisdictiegeschillen tussen:
- Artikel 78De Hoge Raad neemt kennis van het beroep in cassatie tegen de handelingen, arresten, vonnissen en beschikkingen van de…
- Artikel 79De Hoge Raad vernietigt handelingen, arresten, vonnissen en beschikkingen:
- Artikel 80Tegen een vonnis of een beschikking van een kantonrechter in een burgerlijke zaak waartegen geen hoger beroep kan of…
- Artikel 80aDe Hoge Raad kan, gehoord de procureur-generaal, het beroep in cassatie niet-ontvankelijk verklaren wanneer de…
- Artikel 81Indien de Hoge Raad oordeelt dat een aangevoerde klacht niet tot cassatie kan leiden en niet noopt tot beantwoording…
- Artikel 81aDe Hoge Raad neemt kennis van door de rechtbanken en de gerechtshoven gestelde prejudiciële vragen.
- Artikel 82De Hoge Raad is belast met de beëdiging van functionarissen ten aanzien van wie zulks bij of krachtens de wet is…
- Artikel 83De rechtbanken, de gerechtshoven en de presidenten geven inlichtingen wanneer die door de Hoge Raad voor de behandeling…
Afdeling 6 RAAD VOOR DE RECHTSPRAAK
Paragraaf 1 Inrichting
- Artikel 84Er is een Raad voor de rechtspraak.
- Artikel 85Voorafgaand aan de voordracht, bedoeld in artikel 84, derde lid, stelt Onze Minister in overeenstemming met de Raad een…
- Artikel 86De rechterlijke leden van de Raad ontvangen gedurende hun benoemingsduur als lid van de Raad, in plaats van het salaris…
- Artikel 87Indien de Raad bestaat uit drie leden, kan hij alleen beslissingen nemen indien ten minste twee leden aanwezig zijn.
- Artikel 88De Raad kan een of meer leden machtigen een of meer van zijn bevoegdheden uit te oefenen.
- Artikel 89Te zijner ondersteuning beschikt de Raad over een bureau.
- Artikel 90Er is een College van afgevaardigden.
Paragraaf 2 Taken en bevoegdheden
- Artikel 91De Raad is belast met:
- Artikel 92De Raad kan ter uitvoering van de in artikel 91 genoemde taken algemene aanwijzingen geven aan de besturen van de…
- Artikel 93Onze Minister kan algemene aanwijzingen geven betreffende de uitvoering van de in artikel 91 genoemde taken door de…
- Artikel 94De Raad heeft tot taak ondersteuning te bieden aan activiteiten van de gerechten die gericht zijn op uniforme…
- Artikel 95De Raad heeft tot taak regering en Staten-Generaal te adviseren omtrent algemeen verbindende voorschriften en te voeren…
- Artikel 96Bij de uitvoering van de taken, bedoeld in de artikelen 94 en 95, treedt de Raad niet in de procesrechtelijke…
- Artikel 96aDe Raad stelt een regeling vast voor de behandeling van klachten.
Paragraaf 3 Planning en bekostiging
- Artikel 97Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld met betrekking tot de financiering van de rechtspraak.
- Artikel 98Met inachtneming van de regels, bedoeld in artikel 97, eerste lid, stelt de Raad jaarlijks, voorafgaand aan het…
- Artikel 99De departementale begroting, bedoeld in artikel 2.1, zesde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt door Onze Minister…
- Artikel 100Met inachtneming van de regels, bedoeld in artikel 97, eerste lid, kent Onze Minister jaarlijks aan de Raad een budget…
- Artikel 101Onze Minister deelt zo spoedig mogelijk na de aanhangigmaking van het voorstel van wet tot vaststelling van de…
- Artikel 102De Raad stelt jaarlijks een jaarplan vast voor de Raad en de gerechten gezamenlijk.
- Artikel 103Onze Minister maakt aan de Raad zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de begroting van het Ministerie van…
- Artikel 104De Raad dient jaarlijks voor een door Onze Minister te bepalen tijdstip bij Onze Minister een verslag in.
- Artikel 104aIn afwijking van artikel 4.6, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 verricht de Raad namens de staat…
Paragraaf 4 Toezicht
- Artikel 105De Raad verstrekt desgevraagd aan Onze Minister de voor de uitoefening van zijn taak benodigde inlichtingen.
- Artikel 106Een beslissing van de Raad ter uitvoering van de in artikel 91 genoemde taken kan op voordracht van Onze Minister bij…
- Artikel 107In geval van ongeschiktheid anders dan wegens ziekte kan Onze Minister een of meer leden van de Raad voordragen voor…
- Artikel 108Tegen een besluit op grond van artikel 107, eerste en tweede lid, kan een belanghebbende beroep instellen bij de Hoge…
- Artikel 109Bij de uitvoering van de bevoegdheden, toegedeeld bij of krachtens deze wet, treedt Onze Minister niet in de…
Hoofdstuk 3 De procureur-generaal bij de Hoge Raad
- Artikel 111Er is een parket bij de Hoge Raad, aan het hoofd waarvan de procureur-generaal bij de Hoge Raad staat.
- Artikel 113Het parket bij de Hoge Raad bestaat uit een procureur-generaal, een plaatsvervangend procureur-generaal, ten hoogste…
- Artikel 116De procureur-generaal geeft leiding aan het parket bij de Hoge Raad.
- Artikel 117In geval van afwezigheid, belet of ontstentenis wordt de procureur-generaal vervangen door de plaatsvervangend…
- Artikel 118Onze Minister kan de plaatsvervangend procureur-generaal of een advocaat-generaal belasten met de waarneming van het…
- Artikel 119Onze Minister kan, op aanbeveling van de procureur-generaal, als plaatsvervangend advocaat-generaal bij de Hoge Raad…
- Artikel 120De artikelen 12, 13 en 74 zijn op de in artikel 113 genoemde rechterlijke ambtenaren van overeenkomstige toepassing.
- Artikel 121De procureur-generaal bij de Hoge Raad waakt in het bijzonder voor de handhaving en uitvoering van wettelijke…
- Artikel 122Indien naar het oordeel van de procureur-generaal bij de Hoge Raad het openbaar ministerie bij de uitoefening van zijn…
- Artikel 123Het College van procureurs-generaal verleent de procureur-generaal bij de Hoge Raad de bijstand van het openbaar…
Hoofdstuk 4 Het openbaar ministerie
Afdeling 1 Taken en bevoegdheden
- Artikel 124Het openbaar ministerie is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en met andere bij de wet…
- Artikel 125De taken en bevoegdheden van het openbaar ministerie worden, op de wijze bij of krachtens de wet bepaald, uitgeoefend…
- Artikel 125aIndien bij of krachtens een wet een bevoegdheid wordt toegekend aan de officier van justitie, kan deze bevoegdheid…
- Artikel 126De uitoefening van een of meer bevoegdheden van de hoofdofficier van justitie, de plaatsvervangend hoofdofficier van…
- Artikel 127Onze Minister kan algemene en bijzondere aanwijzingen geven betreffende de uitoefening van de taken en bevoegdheden van…
- Artikel 128Onze Minister stelt het College van procureurs-generaal in de gelegenheid zijn zienswijze kenbaar te maken voordat hij…
- Artikel 129Het College verstrekt Onze Minister de inlichtingen die deze nodig heeft.
Afdeling 2 Inrichting
- Artikel 130Er is een College van procureurs-generaal.
- Artikel 131Het College van procureurs-generaal kan geen beslissingen nemen indien niet ten minste drie leden aanwezig zijn.
- Artikel 132Het College van procureurs-generaal verdeelt de werkzaamheden onder de procureurs-generaal.
- Artikel 133Het College van procureurs-generaal kan een procureur-generaal machtigen een of meer van zijn bevoegdheden uit te…
- Artikel 134Het openbaar ministerie bestaat uit:
- Artikel 135Bij het parket-generaal zijn werkzaam:
- Artikel 136Bij een arrondissementsparket zijn werkzaam:
- Artikel 137Bij het landelijk parket zijn werkzaam:
- Artikel 137aBij het functioneel parket zijn werkzaam:
- Artikel 137bBij het parket centrale verwerking openbaar ministerie zijn werkzaam:
- Artikel 138Bij het ressortsparket zijn werkzaam:
- Artikel 139De hoofden van de parketten zijn in hun ambtsuitoefening ondergeschikt aan het College.
- Artikel 139aHet College kan de hoofden van door het College aangewezen arrondissementsparketten opdragen om taken op het gebied van…
- Artikel 139bHet College stelt een reglement vast waarin wordt bepaald ten aanzien van welke strafbare feiten de officier van…
Afdeling 3 Overige bepalingen
- Artikel 142Onze Minister kan een rechterlijk ambtenaar als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, onder 5° tot en met 7° , belasten…
- Artikel 143De rechterlijke ambtenaren, bedoeld in artikel 142, zijn verplicht tot het verstrekken van inlichtingen wanneer de…
- Artikel 144Artikel 13 is op de in artikel 142 bedoelde rechterlijke ambtenaren van overeenkomstige toepassing.
Hoofdstuk 4a Bepalingen ter uitvoering van de Verordening EOM
- Artikel 144aAlle bevoegdheden die naar Nederlands recht toekomen aan de officier van justitie, de advocaat-generaal en het openbaar…
- Artikel 144bBij toepassing van artikel 28, vierde lid, van de Verordening EOM heeft de Europese aanklager, bedoeld in artikel 12…
- Artikel 144cDe functie van gedelegeerd Europees aanklager wordt vervuld door een rechterlijk ambtenaar die werkzaam is bij het…
- Artikel 144dHet hoofd van het functioneel parket draagt zorg voor de noodzakelijke voorzieningen voor de gedelegeerd Europees…
- Artikel 144eOnze Minister doet namens Nederland de voordracht als bedoeld in artikel 16, eerste lid, en artikel 17, eerste lid, van…
Hoofdstuk 5 De opleiding van rechterlijke ambtenaren
- Artikel 145Onze Minister kan rechters in opleiding en officieren in opleiding benoemen.
Hoofdstuk 6 Overgangs- en slotbepalingen
- Artikel 146Deze wet wordt aangehaald als:
Uit de Legal Momo-wettenbank, een kopie van het BWB-wettenregister. Raadpleeg wetten.overheid.nl voor de authentieke versie. Omschrijvingen bij artikelen zijn redactioneel of de openingszin van het artikel. Dit is geen juridisch advies.