Uitspraak uitgelegd
Oud-advocaat krijgt 42 dagen cel voor deelname aan criminele organisatie
De rechtbank Rotterdam heeft op 21 mei 2026 een voormalige advocaat veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie. Zij gaf criminele boodschappen door tussen haar in de EBI gedetineerde cliënt en diens netwerk. De SkyECC-gegevens mochten voor het bewijs worden gebruikt. De rechtbank constateerde wel ernstige procedurele schendingen, maar die stonden een veroordeling niet in de weg. Door de combinatie van strafmatigende omstandigheden bleef de gevangenisstraf beperkt tot het al ondergane voorarrest van 42 dagen. Op grond van dit vonnis hoeft de verdachte niet opnieuw naar de gevangenis.
- Primaire bron
- ECLI:NL:RBROT:2026:5749
- Instantie
- Rechtbank Rotterdam
- Uitspraakdatum
- 2026-05-21
- Publicatie bron
- 2026-05-21
In het kort
- De voormalige advocaat krijgt 42 dagen gevangenisstraf voor deelname aan een criminele organisatie door criminele berichten van en aan haar gedetineerde cliënt door te geven.
- De deelname is bewezen over de periode van 19 december 2019 tot 1 december 2020; voor deelnemingshandelingen daarna ontbreekt bewijs.
- De rechtbank laat het SkyECC-bewijs toe. De te late notificatie wordt vastgesteld als vormverzuim, maar blijft zonder verder rechtsgevolg.
- Ernstige schendingen van het verschoningsrecht en klachtrecht wegen strafmatigend mee. In combinatie met haar gezondheid en andere bijzondere omstandigheden hoeft de verdachte op grond van dit vonnis niet terug naar de gevangenis.
Waarom deze zaak belangrijk is
Voor de praktijk is vooral van belang dat het verschoningsrecht geen bescherming biedt aan berichten die zelf onderdeel zijn van strafbaar handelen. Tegelijk blijven de waarborgen rond ander geheimhoudersmateriaal gelden. Het vonnis onderscheidt bovendien de gevolgen van verschillende vormverzuimen: de te late notificatie blijft zonder verder rechtsgevolg, terwijl schendingen van geheimhouding en klachtrecht strafmatigend meewegen. De straf van 42 dagen berust op een individuele afweging van persoonlijke omstandigheden, strafdoelen en procedurele schendingen, niet op een algemene strafmaat voor dit soort zaken.
Berichtenverkeer hield de criminele organisatie in stand
De rechtbank baseerde de deelname op het doorgeven van vragen, instructies en antwoorden tussen de gedetineerde cliënt en zijn netwerk. Deze communicatie ging niet over zijn juridische verdediging, maar over internationale drugshandel en de bijbehorende geldstromen. Eerst gebruikte de verdachte daarvoor een versleutelde telefoon, later werden USB-sticks ingezet. Door deze verbinding met de buitenwereld te onderhouden, hielp zij de organisatie haar activiteiten ondanks de detentie van haar cliënt voort te zetten. De rechtbank achtte zowel het oogmerk van drugshandel als dat van witwassen bewezen.
Bronpassages bij deze uitleg
Verdachte heeft gedurende een aantal maanden berichten van [betrokkene 1] met vragen en instructies tijdens zijn detentie in de zaak Marengo doorgespeeld aan leden van zijn internationaal opererende criminele organisatie en hun reacties daarop weer aan hem doorgegeven.
Deze berichten hebben steeds gezien op de activiteiten van het netwerk van [betrokkene 1] op het gebied van de internationale handel in hard- en softdrugs en de verwerking van de daaraan verbonden opbrengst.
berichten door de verdachte zijn doorgegeven aan [zus betrokkene 1] en [zoon betrokkene 1] die op geen enkele wijze in verband staan met de juridische bijstand die de verdachte op dat moment verleende aan [betrokkene 1]
Aanvankelijk vond de berichtenuitwisseling plaats via de PGP-telefoon in de periode van 19 december 2019 tot juni 2020. Daarna werd overgestapt op de werkwijze met de UBS-sticks om berichten door te geven.
Daarmee heeft zij eraan bijgedragen dat die organisatie de internationale handel in verdovende middelen en het witwassen van de illegale opbrengsten ondanks die detentie van [betrokkene 1] kon voortzetten.
De rechtbank is voorts van oordeel dat de organisatie zowel het oogmerk had om te handelen in verdovende middelen als het oogmerk op witwassen.
Bewuste deelname bewezen over een kortere periode
Volgens het door de rechtbank toegepaste kader moet de verdachte voor deelneming aan een criminele organisatie tot het samenwerkingsverband behoren en bijdragen aan of ondersteuning bieden aan het criminele oogmerk. Daarbij moet zij in algemene zin daadwerkelijk weten dat de organisatie misdrijven wil plegen; het gaat om onvoorwaardelijk opzet. De rechtbank leidde die wetenschap hier af uit de criminele inhoud van de communicatie, de voorzorgsmaatregelen rond het telefoongebruik en haar actieve betrokkenheid bij vragen en antwoorden. De bewezen periode werd wel beperkt tot de periode van 19 december 2019 tot 1 december 2020. Voor deelnemingshandelingen na die datum ontbrak bewijs.
Bronpassages bij deze uitleg
indien de verdachte behoort tot het samenwerkingsverband en een aandeel heeft in gedragingen, dan wel gedragingen ondersteunt, die strekken tot of rechtstreeks verband houden met de verwezenlijking van het in dat artikel bedoelde oogmerk.
Voor deelneming in de zin van artikel 140 Sr is voldoende dat de verdachte in zijn algemeenheid weet (in de zin van onvoorwaardelijk opzet) dat de organisatie het plegen van misdrijven tot oogmerk heeft.
De verdachte denkt ook mee en beantwoordt vragen van [zoon betrokkene 1] . Zij doet actief navraag bij hem of hij nog punten heeft.
Dat de verdachte paranoïde was over het gebruik van een PGP-telefoon in dit verband wijst er ook op dat zij zich ervan bewust was dat de inhoud van deze berichten het daglicht niet kon verdragen en dat die inhoud zag op de internationale handel in verdovende middelen.
Wel zal de bewezenverklaarde periode beperkt worden van 19 december 2019 tot 1 december 2020, omdat het dossier geen bewijs bevat dat zij na die datum nog handelingen heeft verricht, die duiden op deelname aan de criminele organisatie.
Onvolledige SkyECC-gesprekken blijven bruikbaar voor het bewijs
De rechtbank ging in deze zaak uit van rechtmatige vergaring door de Franse autoriteiten, maar beoordeelde daarnaast de betrouwbaarheid en bewijswaarde van de berichten. Zij erkende dat veel gesprekken slechts bijdragen van één deelnemer bevatten. Ontbrekende berichten maakten de beschikbare tekst echter niet automatisch onbetrouwbaar. Voor bewijsgebruik verlangde de rechtbank een overtuigende uitleg in de context van andere gesprekken of ander bewijsmateriaal. Ook de mogelijkheden tot tegenspraak achtte zij voldoende: de verdediging kon dezelfde dataset raadplegen als het OM en had volgens de rechtbank toereikende gelegenheid om daarop een verdediging te baseren.
Bronpassages bij deze uitleg
De beslissingen van de Franse autoriteiten die aan het verrichte onderzoek ten grondslag liggen worden gerespecteerd en de rechtbank gaat er vanuit dat de vergaring van de data door de Franse autoriteiten op rechtmatige wijze is verricht.
Een groot deel van de in het dossier opgenomen SkyECC-data bestaat uit de gespreksbijdragen van één gespreksdeelnemer. Deze chatgesprekken zijn in die zin dus onvolledig.
Het enkele feit dat berichten zijn weggevallen betekent nog niet dat de berichten die er wél zijn daarmee als onbetrouwbaar moeten worden beoordeeld.
De rechtbank gebruikt die SkyECC-berichten verder alleen voor het bewijs wanneer zij overtuigd is van haar lezing en betekenis van die berichten en wanneer daarvoor ook voldoende steun is te vinden in de combinatie met andere gesprekken dan wel ander bewijsmateriaal.
De verdediging heeft dan ook over dezelfde dataset kunnen beschikken als die waarover de officieren van justitie de beschikking hebben gehad.
De rechtbank is dan ook van oordeel dat de geboden wijze van inzage de verdediging voldoende gelegenheid heeft geboden om een adequate verdediging te voeren.
Te late notificatie blijft zonder verder rechtsgevolg
Artikel 31 Richtlijn 2014/41/EU en artikel 20 EU-Rechtshulpovereenkomst voorzien in kennisgeving bij grensoverschrijdende interceptie zonder technische bijstand van de andere betrokken lidstaat. In Nederland komt daarbij de rechter-commissaris in beeld voor de instemming met het aftappen. In deze zaak kwam de kennisgeving over de Franse IP-taps van 24 en 26 juni 2019 te laat. Volgens de rechtbank beschermen de notificatievoorschriften ook de privacy en communicatie van de getroffen gebruikers. De niet-naleving leverde daarom een onherstelbaar vormverzuim op. Toch bleef het gevolg beperkt tot vaststelling daarvan. De rechtbank achtte aannemelijk dat Nederland bij tijdige kennisgeving geen bezwaar tegen de interceptie zou hebben gemaakt en dat naleving in dit geval niet tot een andere uitkomst zou hebben geleid. Aan dit notificatieverzuim verbond zij dus geen bewijsuitsluiting of ander verdergaand rechtsgevolg.
Bronpassages bij deze uitleg
en deze interceptie kan worden uitgevoerd zonder de technische bijstand van die lidstaat, dan is de intercepterende lidstaat gehouden op grond van artikel 31 lid 1 Richtlijn 2014/41/EU de bevoegde autoriteit van de andere lidstaat vooraf in kennis te stellen van de interceptie.
Artikel 20 EU-Rechtshulpovereenkomst kent een vergelijkbare regeling.
door de officier van justitie machtiging van de RC wordt gevorderd tot het verlenen van instemming met het (voornemen tot) aftappen
op 24 en 26 juni 2019 IP-taps hebben gezet op de SkyECC-servers, is die interceptie al aangevangen en staat daarmee vast dat die notificatie aan de Nederlandse autoriteiten, gezien de bepalingen van de Richtlijn en de EU-Rechtshulpovereenkomst niet tijdig is gedaan.
Voor zover hier van belang geldt dat met artikel 31 Richtlijn 2014/41/EU ook beoogd wordt de rechten van gebruikers op wie een interceptiemaatregel is gericht te beschermen.
Het gaat dan om het recht op eerbiediging van het privéleven en van de communicatie van de persoon op wie de interceptie betrekking heeft.
de Nederlandse autoriteiten tegen deze interceptie geen bezwaar zouden hebben gemaakt
In zoverre betekent de niet-naleving van de artikelen 31 van de Richtlijn en 20 EU-Rechtshulpovereenkomst dus op zich een onherstelbaar vormverzuim jegens de individuele gebruiker van een SkyECC-toestel in Nederland.
maar juiste nakoming van die voorschriften zou in dit geval niet tot een andere uitkomst hebben geleid.
Daarom wordt met de enkele constatering van het vormverzuim volstaan en wordt aan de vormfout geen verderstrekkend rechtsgevolg verbonden.
Criminele berichten vallen buiten het verschoningsrecht
Het verschoningsrecht beschermt informatie die een advocaat bij de normale juridische dienstverlening is toevertrouwd. Het beschermt niet zonder meer ieder bericht van of aan iemand die advocaat is. De rechtbank oordeelde dat de hier voor het bewijs gebruikte berichten geen gewone rechtsbijstand betroffen, maar zelf onderdeel waren van het strafbare handelen. Daarom vielen deze berichten en de relevante notities niet onder het verschoningsrecht en mochten zij bijdragen aan de bewezenverklaring.
Bronpassages bij deze uitleg
Het verschoningsrecht strekt zich uit over, maar is ook beperkt tot, al hetgeen de geheimhouder in de normale uitoefening van het beroep als advocaat is toevertrouwd in het kader van de juridische dienstverlening
Het gaat namelijk niet om berichten die zien op de normale uitoefening van de rechtsbijstand door een advocaat aan een verdachte, maar om berichten die deel uitmaken van het strafbare feit.
Het verschoningsrecht strekt zich daarmee niet uit tot de inhoud van die berichten en notities, zodat deze voor het bewijs mogen worden gebruikt.
Schendingen van geheimhouding en klachtrecht tellen wel mee bij de straf
Bij de behandeling van het beslag werd het verschoningsrecht wél geschonden: een proces-verbaal met beschermde informatie werd ten onrechte binnen het OM verspreid. Daarnaast werd tijdens de voorlopige hechtenis de klachtbrief van de verdachte bewust niet aan een klachtcommissie voorgelegd. Deze twee onderscheiden schendingen rechtvaardigden strafvermindering. Bewijsuitsluiting wegens het beslag was niet aan de orde, omdat geen bewijsresultaat daarvan aan het dossier was toegevoegd. Volgens de rechtbank hadden de verzuimen de inhoud van het bewijs en de mogelijkheden voor een effectieve verdediging niet wezenlijk aangetast. Ook gezamenlijk maakten zij de procedure niet oneerlijk. Het OM bleef ontvankelijk.
Bronpassages bij deze uitleg
Vaststaat ook dat dit proces-verbaal nadien nog is gedeeld met één van de zaaksofficieren en met een rechercheofficier van justitie, de plaatsvervangend hoofdofficier van justitie en met een parketsecretaris.
Dit levert wegens schending van artikel 98 lid 3 Sv een onherstelbaar vormverzuim op waarmee inbreuk is gemaakt op het zwaarwegende belang dat met het verschoningsrecht is gediend.
het besluit van DJI om de klachtbrief van de verdachte bewust niet voor te leggen aan een klachtcommissie
Dit nadeel is geschikt voor compensatie door strafvermindering;
Tegen die achtergrond ziet de rechtbank aanleiding de hoogte van de straf in verhouding tot de ernst van het verzuim te matigen.
Bewijsuitsluiting is niet aan de orde omdat geen enkel resultaat uit het beslag, afkomstig uit de woning, het kantoor of van het kantoornetwerk dat voor het bewijs gebruikt zou kunnen worden, aan het dossier is toegevoegd.
De inbreuken hebben uiteindelijk geen invloed gehad op de omvang en de inhoud van het strafdossier en het de daarin opgenomen bewijs, noch zijn die vormverzuimen van wezenlijke invloed geweest op de effectiviteit waarmee de verdediging in strafprocedure heeft kunnen worden gevoerd.
Zij leiden evenwel noch afzonderlijk, noch samen genomen tot de conclusie dat de strafprocedure als geheel niet langer eerlijk is.
Het OM is dan ook ontvankelijk.
Waarom 42 dagen cel volstaan ondanks een eis van 4,5 jaar
Het OM eiste vier jaar en zes maanden gevangenisstraf. De rechtbank legde een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 42 dagen op, met aftrek van voorarrest voor zover dat niet al op een andere vrijheidsstraf in mindering was gebracht. Verdere detentie diende volgens haar geen zinvol strafdoel meer: de verdachte had haar advocatenpraktijk beëindigd, herhalingsgevaar ontbrak en haar lichamelijke en psychische toestand was zeer kwetsbaar. Ook de vastgestelde schendingen van geheimhouding en klachtrecht telden strafmatigend mee. De rechtbank nam PTSS aan, maar achtte een causaal verband tussen die stoornis en de detentieomstandigheden niet aannemelijk. De straf sloot na deze individuele afweging aan bij het ondergane voorarrest. Het gaat dus om een veroordeling met gevangenisstraf, niet om vrijspraak of een schuldigverklaring zonder straf.
Bronpassages bij deze uitleg
De verdachte moet voor het ten laste gelegde feit worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 4 jaar en 6 maanden.
veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf van 42 dagen;
beveelt dat de tijd die door de verdachte voor de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en in voorlopige hechtenis is doorgebracht, in mindering wordt gebracht op de gevangenisstraf, voor zover deze tijd niet al op een andere vrijheidsstraf in mindering is gebracht.
De verdachte heeft haar werkzaamheden als advocaat immers al meteen beëindigd en staat niet meer ingeschreven als advocaat. Het is onaannemelijk dat zij haar praktijk als advocaat nog zal hervatten, waardoor het gevaar op herhaling ontbreekt.
De rechtbank stelt vast dat de verdachte is gediagnosticeerd met PTSS en dat medisch en psychisch gezien bij de verdachte thans sprake is van een uiterst broos evenwicht, dat gemakkelijk verstoord kan worden.
Zoals hiervoor al overwogen acht de rechtbank verder een matiging van de straf aangewezen als compensatie voor de onherstelbare vormverzuimen.
een causaal verband tussen het ontstaan van die stoornis en de detentieomstandigheden niet aannemelijk geworden.
Om die reden zal de rechtbank aan de verdachte een onvoorwaardelijke gevangenisstraf opleggen gelijk aan de tijd die zij in voorarrest heeft doorgebracht. Dat betekent dat de verdachte niet terug hoeft naar de gevangenis.
Verhouding tot eerdere rechtspraak
Of de rechtbank afwijkt van de voor dit vonnis relevante rechtspraak, kan met de twee aangeleverde uitspraken niet worden beoordeeld. Wel is een historisch verschil tussen twee overwegingen zichtbaar: de Hoge Raad beschreef de notificatieregelingen op 13 juni 2023 als bescherming van de soevereiniteit van landen en niet van specifieke belangen van de afgetapte persoon. De rechtbank Rotterdam neemt hier aan dat artikel 31 ook privacy- en communicatierechten van gebruikers beschermt. Zij constateert een vormverzuim, zonder verder rechtsgevolg. Deze historische tegenstelling bewijst geen afwijking of lijnbreuk. De rechtbank verwijst ook naar Europese rechtspraak en een arrest van de Hoge Raad van 14 april 2026. Die volledige uitspraken zijn niet aangeleverd. Hun inhoud en betekenis worden niet uit de verwijzingen in het vonnis afgeleid. Daardoor kan niet worden vastgesteld of het verschil voortvloeit uit latere rechtsontwikkeling, een andere toetsingsvraag of andere relevante omstandigheden. De zelfstandige afwijkingsvraag blijft daarom onbeoordeeld.
Bronpassages bij deze uitleg
niet zijn geschreven ter bescherming van specifieke belangen van de af te tappen of afgetapte persoon, maar verband houden met, kort gezegd, de soevereiniteit van de betrokken landen
Voor zover hier van belang geldt dat met artikel 31 Richtlijn 2014/41/EU ook beoogd wordt de rechten van gebruikers op wie een interceptiemaatregel is gericht te beschermen.
In zoverre betekent de niet-naleving van de artikelen 31 van de Richtlijn en 20 EU-Rechtshulpovereenkomst dus op zich een onherstelbaar vormverzuim jegens de individuele gebruiker van een SkyECC-toestel in Nederland.
Daarom wordt met de enkele constatering van het vormverzuim volstaan en wordt aan de vormfout geen verderstrekkend rechtsgevolg verbonden.
Het antwoord op de te stellen vragen ligt echter naar het oordeel van de rechtbank al besloten in de jurisprudentie van het Hof van Justitie EU zoals die eerder is besproken.
Daarnaast heeft de Hoge Raad in zijn uitspraken van 13 juni 2023 (ECLI:NL:HR:2023:913) en 14 april 2026 (ECLI:NL:HR:2026:650) de uitwerking van die jurisprudentie in Nederland nader uiteengezet.
Reikwijdte en beperkingen
- Dit is een vonnis in eerste aanleg. Uit de aangeleverde stukken blijkt niet of hoger beroep is ingesteld of de veroordeling onherroepelijk is.
- De historische vergelijking betreft alleen het Rotterdamse vonnis en de volledig aangeleverde prejudiciële beslissing van de Hoge Raad van 13 juni 2023. Het genoemde arrest van 14 april 2026 en de relevante Europese uitspraken zijn niet volledig aangeleverd. Een afwijking van de voor het vonnis relevante rechtspraak is daarom niet beoordeeld; het jurisprudentieonderzoek is niet uitputtend.
- De toepasselijke wetsversies zijn niet onafhankelijk onderzocht. Van de twee Europese notificatiebepalingen zijn volledige officiële publicatieteksten aangeleverd, maar hun publicatiedata stellen niet zelfstandig vast welke tekst op ieder relevant moment van toepassing was.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:RBROT:2026:5749
- ECLI:NL:HR:2023:913
- ECLI:NL:HR:2026:650
- Artikel 140 Sr
- Artikel 359a Sv
- Artikel 98 Sv
- Artikel 218 Sv
- Artikel 6 EVRM
- Artikel 8 EVRM
- Artikel 31 Richtlijn 2014/41/EU — Europees onderzoeksbevel (officiële publicatie 2014-05-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 20 EU-Rechtshulpovereenkomst van 29 mei 2000 (officiële publicatie 2000-07-12) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 420bis Sr
- Artikel 9a Sr
- Artikel 110 Sv
- Artikel 125i Sv
- Artikel 125j Sv
- Artikel 126dd Sv
- Artikel 126n Sv
- Artikel 126na Sv
- Artikel 126t Sv
- Artikel 126uba Sv
- Artikel 126ug Sv
- Artikel 149b Sv
- Artikel 170 Sv
- Artikel 182 Sv
- Artikel 348 Sv
- Artikel 350 Sv
- Artikel 395a Sv
- Artikel 3a Opw
- Artikel 13 EVRM
- Artikel 2 EVRM
- Artikel 3 EVRM
- Artikel 5 EVRM
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.