Themadossier jurisprudentie
Evenredigheidsbeginsel en belangenafweging (art. 3:4 Awb)
Sinds de Harderwijk-uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak toetst de bestuursrechter discretionaire besluiten (zoals woningsluitingen, boetes, vergunningintrekkingen en subsidiebesluiten) langs de drietrapstoets van geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid onder artikel 3:4 lid 2 Awb.
Wettelijk kader
Leidende standaardarresten
- Harderwijk-uitspraak (Evenredigheidstoets) (ECLI:NL:RVS:2022:285)
- Schaarse vergunningen-uitspraak (Speelautomatenhal Vlaardingen) (ECLI:NL:RVS:2016:2927)
- Varkens in Nood-uitspraak (Geen Awb-fuik) (ECLI:NL:RVS:2021:105)
Kernvraag in de rechtspraak
Hoe toetst de bestuursrechter besluiten aan het evenredigheidsbeginsel na de Harderwijk-uitspraak?
Sinds de Harderwijk-uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak toetst de bestuursrechter discretionaire besluiten (zoals woningsluitingen, boetes, vergunningintrekkingen en subsidiebesluiten) langs de drietrapstoets van geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid onder artikel 3:4 lid 2 Awb.
Geselecteerde uitspraken over evenredigheidsbeginsel en belangenafweging (art. 3:4 awb)
- ECLI:NL:RBAMS:2026:11341Rechtbank Amsterdam, 17 november 2026 (bestuursrecht)
Drie ondernemers die jarenlang op zaterdag op de Noordermarkt staan, zullen volgens het nieuwe aanwijzingsbesluit van de gemeente geen tijdelijke vaste marktplek krijgen
- ECLI:NL:RBDHA:2026:33336Rechtbank Den Haag, 12 november 2026 (bestuursrecht)
Beroep van eiser tegen de afwijzing van zijn aanvraag voor zorgtoeslag over 2024. Verweerder heeft laten weten dat zijn zorgtoeslag werd stopgezet. Eiser heeft pas gemerkt dat zijn zorgtoeslag was stopgezet toen hij om…
- ECLI:NL:RVS:2026:6638Raad van State, 11 november 2026 (bestuursrecht)
Bij besluit van 9 december 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam een handhavingsverzoek van Postillion in verband met geluidsoverlast afgewezen. Postillion exploiteert een hotel en…
- ECLI:NL:CRVB:2026:1485Centrale Raad van Beroep, 11 november 2026 (socialezekerheidsrecht)
Definitieve vaststelling van de subsidie voor loonkosten op grond van de NOW-2. De betalingen uit hoofde van de vaststellingsovereenkomsten komen voort uit een geschil tussen appellanten en drie…
- ECLI:NL:RVS:2026:6493Raad van State, 4 november 2026 (bestuursrecht)
Bij besluit van 7 juli 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam een vergunning verleend voor het omzetten van de zelfstandige woonruimte aan de [locatie] in Amsterdam in vijf onzelfstandige…
- ECLI:NL:CBB:2026:514College van Beroep voor het bedrijfsleven, 3 november 2026 (bestuursrecht)
Intrekking van een Eurovergunning (communautaire vergunning) voor beroepsgoederenvervoer over de weg. Appellante heeft niet aangetoond dat zij voldoet aan de eis van financiële draagkracht voor het aantal…
- ECLI:NL:RBNNE:2026:4750Rechtbank Noord-Nederland, 3 november 2026 (belastingrecht)
IB/PVV 2023. Nabetaling Ziektewetuitkering door het UWV. Toepassing loonheffingskorting zorgt voor een flinke nabetaling bij belanghebbende. De rechtbank is van oordeel dat de effectief te weinig ingehouden loonheffing…
- ECLI:NL:RBGEL:2026:8343Rechtbank Gelderland, 2 november 2026 (omgevingsrecht)
Beroep tegen weigering omgevingsvergunning en beroep tegen handhavingsbesluit.
- ECLI:NL:RBOBR:2026:7673Rechtbank Oost-Brabant, 30 oktober 2026 (omgevingsrecht)
De rechtbank bekrachtigt op verzoek van de gemeenteraad van de gemeente Eindhoven de onteigeningsbeschikking ten behoeve van de ontwikkeling van bedrijventerrein GDC-Noord (De Schakel). De bedenkingen van de…
- ECLI:NL:RBNNE:2026:4639Rechtbank Noord-Nederland, 29 oktober 2026 (belastingrecht)
bpm, taxatiemethode, tegenbewijsregeling van onderdeel 3.5 van Bijlage I bij de Uitvoeringsregeling Bpm onverbindend wegens strijdigheid met het evenredigheidsbeginsel
- ECLI:NL:RVS:2026:6339Raad van State, 28 oktober 2026 (bestuursrecht)
Bij besluit van 5 mei 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Bergen aan [partij] een omgevingsvergunning eerste fase verleend voor het afwijken van het bestemmingsplan ten behoeve van het slopen van…
- ECLI:NL:RBGEL:2026:8252Rechtbank Gelderland, 28 oktober 2026 (omgevingsrecht)
Omgevingsvergunning voor appartementengebouw. Relativiteitsvereiste bij gronden van natuurlijke persoon en rechtspersoon over flora en fauna en over bodemonderzoek.
- ECLI:NL:RBDHA:2026:31630Rechtbank Den Haag, 27 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
Aanvraag buiten behandeling gesteld vanwege niet betalen leges. Geen vrijstellingsgrond voor gedetineerden. Geen strijd met artikel 8 van het EVRM. Verweerder hoefde gelet op het dwingende karakter van artikel 24…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:31660Rechtbank Den Haag, 27 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
Afschaffing asielvergunning voor onbepaalde tijd. Uitvoeringswet Asiel- en Migratiepact. Ontbreken overgangsregeling. Door het toetsingsverbod kan de rechtbank niet toetsen aan het rechtszekerheidsbeginsel, het…
- ECLI:NL:RBGEL:2026:8267Rechtbank Gelderland, 27 oktober 2026 (socialezekerheidsrecht)
Voorlopige voorziening gericht tegen besluit tot beëindiging pgb. Verzoek toegewezen. Spoedeisend belang, vanwege het risico op stopzetting van noodzakelijke hulpverlening . De nadelige gevolgen van het besluit…
- ECLI:NL:RBNNE:2026:4591Rechtbank Noord-Nederland, 27 oktober 2026 (bestuursrecht)
Mijnbouwschade. Fysieke schade. Herstelmethode voegwerk voldoende voor herstel naar oude toestand. Ongegrond.
- ECLI:NL:RVS:2026:6031Raad van State, 21 oktober 2026 (omgevingsrecht)
Bij besluit van 5 december 2023 heeft de minister geweigerd aan Fastned een vergunning te verlenen voor het realiseren van een energielaadpunt als basisvoorziening op verzorgingsplaats Bergh Zuid naast Rijksweg A12.…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:30892Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
intrekking verblijfsvergunning artikel 8 EVRM - eerste besluit op bezwaar vervangen vanwege onvolledige voorbereiding - alleen pro forma beroep is onvoldoende voor een proceskostenveroordeling - vervangende besluit op…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:30901Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2026 (bestuursrecht)
Beroep tegen de definitieve vaststelling van de huurtoeslag op € 0,- en de terugvordering van de teveel verstrekte huurtoeslag. Mocht het vermogen van de dochter van eiseres worden betrokken bij de berekening en mocht…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:30873Rechtbank Den Haag, 20 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
De rechtbank oordeelt dat de minister onvoldoende heeft onderbouwd dat de eiseres is ondergedoken om overdracht te voorkomen. Het niet-nakomen van de meldplicht en het vertrek bij het COa zijn onvoldoende onderbouw…
- ECLI:NL:RBMNE:2026:7210Rechtbank Midden-Nederland, 19 oktober 2026 (bestuursprocesrecht)
Artikel 35 Wjsg. Afwijzing VOG voor rijinstructeur. Objectieve en subjectieve criterium. Geen sprake van bijzondere omstandigheden om aan te nemen dat de weigering van de VOG in dit geval onevenredig is. Passeren…
- ECLI:NL:RBOVE:2026:6194Rechtbank Overijssel, 16 oktober 2026 (bestuursprocesrecht)
Weigering van een exploitatievergunning, alcoholvergunning, terrasvergunning en een speelautomatenvergunning voor een eetcafé. De burgemeester heeft de vergunningen kunnen weigeren op grond van slecht levensgedrag. Het…
- ECLI:NL:RBMNE:2026:7074Rechtbank Midden-Nederland, 16 oktober 2026 (omgevingsrecht)
Omgevingswet. Verzoek om bekrachtiging onteigeningsbeschikking algemeen bestuur van het waterschap. Meerdere bedenkingen ingediend door de eigenaren. De rechtbank heeft het verzoek om bekrachtiging beoordeeld aan de…
- ECLI:NL:RBZWB:2026:9966Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 16 oktober 2026 (bestuursrecht)
Wet hersteloperatie toeslagen - te late aanvraag.
- ECLI:NL:CBB:2026:491College van Beroep voor het bedrijfsleven, 13 oktober 2026 (bestuursrecht)
Boetes en intrekking derogatievergunning vanwege overschrijding van de gebruiksnormen. De minister heeft aangetoond dat de maatschap in 2018 een samenwerkingsverband vormde met de eenmanszaak, waarbij koeien van de…
- ECLI:NL:RBGEL:2026:7812Rechtbank Gelderland, 12 oktober 2026 (socialezekerheidsrecht)
Aanvraag bijzondere bijstand voor tandartskosten terecht afgewezen. Voorliggende voorziening. Geen strijd met evenredigheidsbeginsel en geen zeer dringende redenen. Ongegrond.
- ECLI:NL:RBMNE:2026:6806Rechtbank Midden-Nederland, 9 oktober 2026 (omgevingsrecht)
Geweigerde omgevingsvergunning voor het maken van een uitweg. College heeft de aanvraag vanwege gevaar voor verkeersveiligheid mogen weigeren. Beroep ongegrond
- ECLI:NL:RBLIM:2026:10815Rechtbank Limburg, 8 oktober 2026 (bestuursrecht)
Deze uitspraak gaat over de onttrekking aan het openbaar verkeer van een voetpad. Het voetpad werd voordat het werd verwijderd, gebruikt om een homo-ontmoetingsplaats (hop) te bereiken. Eiseres is het niet eens met de…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:29841Rechtbank Den Haag, 8 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
AMbVo Italië, interstatelijk vertrouwensbeginsel, beroep gegrond
- ECLI:NL:RBOVE:2026:6040Rechtbank Overijssel, 8 oktober 2026 (socialezekerheidsrecht)
PW. Het gaat in deze zaak om de afwijzing door het college van de door betrokkene aangevraagde bijzondere bijstand voor de kosten van mentorschap en bewindvoering over de jaren 2023, 2024 en 2025. Betrokkene is het…
- ECLI:NL:RBZWB:2026:9660Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 6 oktober 2026 (bestuursrecht)
Tussenuitspraak. Verkeersbesluit aanwijzen parkeerplaatsen ten behoeve van opladen elektrische voertuigen. Motiveringsgebrek.
- ECLI:NL:RBNNE:2026:4180Rechtbank Noord-Nederland, 2 oktober 2026 (bestuursrecht)
Woningsluiting, openbare orde, vuurwerkbom gericht op verzoeker, woning wordt gesloten voor de duur van zes weken. Sluiting is noodzakelijk en evenwichtig.
- ECLI:NL:RBDHA:2026:28901Rechtbank Den Haag, 2 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
Deze uitspraak gaat over de nieuwe strengere vereisten voor nareis die sinds 12 juni 2026 gelden (kerngezin, inkomenseis en wachttermijn). De rechtbank is van oordeel dat de nieuwe strengere eisen en de keuze om deze…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:28902Rechtbank Den Haag, 2 oktober 2026 (vreemdelingenrecht)
Deze uitspraak gaat over de nieuwe strengere vereisten voor nareis die sinds 12 juni 2026 gelden (kerngezin en huisvestings- en inkomenseis). De rechtbank is van oordeel dat de nieuwe strengere eisen en de keuze om…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:29401Rechtbank Den Haag, 2 oktober 2026 (socialezekerheidsrecht)
Participatiewet. Terugvordering bijstandsuitkering. Afwijzing herzieningsverzoek besluiten tot ontheffing van de arbeidsverplichting. Beroep ongegrond.
- ECLI:NL:RBMNE:2026:3945Rechtbank Midden-Nederland, 3 juli 2026 (strafrecht)
Wahv, geen verlaging boete uit 2024, geen strijd met het evenredigheidsbeginsel. Deze kantonrechter sluit niet aan bij de uitspraak van 30 juni 2026 (ECLI:NL:RBMNE:2026:3707) waarin de verhoging van de boetebedragen…
- ECLI:NL:RVS:2022:285Raad van State, 2 februari 2022 (bestuursrecht)
Bij besluit van 10 september 2019 heeft de burgemeester van Harderwijk [appellant sub 2] onder aanzegging van bestuursdwang gelast de woning aan de [locatie A] te Harderwijk met ingang van 18 september 2019 voor de…
- ECLI:NL:PHR:2024:641Parket bij de Hoge Raad, 14 juni 2024 (civiel recht)
Overheidsprivaatrecht. Staat weigert privaatrechtelijke toestemming voor shops bij laadstations langs rijkswegen; onrechtmatigheid categorische weigering; evenredigheidsbeginsel; toetsingsintensiteit…
- ECLI:NL:PHR:2024:642Parket bij de Hoge Raad, 14 juni 2024 (civiel recht)
Overheidsprivaatrecht. Staat weigert privaatrechtelijke toestemming voor shops bij laadstations langs rijkswegen; onrechtmatigheid categorische weigering; evenredigheidsbeginsel; toetsingsmaatstaf; gelijkheidsbeginsel.
- ECLI:NL:RVS:2026:364Raad van State, 21 januari 2026 (bestuursrecht)
Bij besluiten van 27 oktober 2021 heeft de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan de vissers voor het visseizoen 2021/2022 een vergunning met het zegenrecht, gereduceerd van zeven tot twee zegendagen…