Uitspraak uitgelegd
Doodslag: zeven jaar cel bij hof, arrest later deels vernietigd
Kan een verdachte die gewapend een confrontatie opzoekt daarna nog een beroep doen op noodweer? Het Gerechtshof Den Haag verwierp dat verweer in zijn arrest van 20 december 2024 en legde zeven jaar gevangenisstraf op voor doodslag en verboden vuurwapenbezit. Daarbij kende het hof ook affectieschade toe aan nabestaanden. De uitkomst moet wel worden gelezen met het latere cassatiearrest: de Hoge Raad vernietigde op 10 november 2026 de doodslagbeslissing, de strafoplegging en twee schadebeslissingen geheel of gedeeltelijk wegens een onvoldoende gemotiveerde verwerping van het noodweerverweer.
- Primaire bron
- ECLI:NL:GHDHA:2024:2428
- Instantie
- Gerechtshof Den Haag
- Uitspraakdatum
- 2024-12-20
- Publicatie bron
- 2024-12-20
In het kort
- Het hof veroordeelde de verdachte voor doodslag en verboden vuurwapenbezit tot zeven jaar gevangenisstraf.
- De verdachte was achttien ten tijde van de feiten. Het hof paste geen jeugdstrafrecht toe, maar hield bij de straf wel rekening met zijn jonge leeftijd en verminderde toerekeningsvatbaarheid.
- Een overschrijding van de redelijke termijn met ruim zeventien maanden bracht het hof tot verlaging van acht naar zeven jaar gevangenisstraf.
- Het hof kende affectieschade toe aan de moeder en de levensgezel, maar verklaarde de vorderingen wegens shockschade niet-ontvankelijk.
- De Hoge Raad vernietigde later de doodslagbeslissing, de strafoplegging en twee schadebeslissingen geheel of gedeeltelijk. Voor die onderdelen moet het hof opnieuw beslissen; noodweer is daarmee nog niet aanvaard.
Waarom deze zaak belangrijk is
Deze zaak laat zien waarom het hele geweldsverloop van belang is: het opzoeken van een confrontatie maakte de gestelde latere mesaanval niet zonder nadere motivering irrelevant. Voor nabestaanden maakt het hofarrest daarnaast onderscheid tussen affectieschade en de onderbouwing van shockschade. Door de latere gedeeltelijke vernietiging zijn de zevenjarige hofstraf en de door cassatie geraakte schadebeslissingen geen ongewijzigd eindpunt.
Van een ruzie bij de supermarkt naar een dodelijk schot
Op 16 december 2020 ontstond in Vlaardingen een ruzie bij een supermarkt. De auto met de verdachte en zijn twee vrienden reed later terug in de richting van die supermarkt. Volgens het hof werd het slachtoffer bewust opgewacht en zocht de verdachte met een vuurwapen de confrontatie. Na een korte achtervolging schoot hij het inmiddels stilstaande slachtoffer van zeer korte afstand in de rug. Het slachtoffer overleed kort daarna.
Bronpassages bij deze uitleg
Op 16 december 2020 omstreeks 19:51 uur vindt een conflict plaats aan de achterzijde van een supermarkt van Dirk van den Broek aan de [straat 2] te Vlaardingen
In de tussentijd keert de auto waarin de verdachte en zijn twee vrienden zitten om, terug in de richting van de supermarkt Dirk van den Broek aan de [straat 2].
stelt het hof vast dat het slachtoffer na de eerdere confrontatie (bewust) is opgewacht, waarna de verdachte - met medeneming van een vuurwapen - de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht
Vervolgens heeft hij het slachtoffer – na een korte achtervolging - van korte afstand in de rug geschoten.
Toen het slachtoffer tot stilstand kwam, is de verdachte het slachtoffer (verder) genaderd en heeft hij hem van zeer korte afstand met het vuurwapen in de rug geschoten, ten gevolge waarvan het slachtoffer korte tijd daarna is komen te overlijden.
Waarom het hof het noodweerverweer verwierp
Het hof stelde voorop dat noodweer niet kan slagen wanneer een gedraging zowel naar de bedoeling als naar de uiterlijke verschijningsvorm geen verdediging is, maar in wezen een aanval. Het zag het handelen van de verdachte als gericht op een nieuwe confrontatie, onder meer om te laten zien dat er niet met hem en zijn vrienden te spotten viel. Daarom verwierp het hof zowel putatief noodweer als de aangevoerde varianten van noodweerexces. Vanuit die beoordeling vond het nader NFI-onderzoek naar een mogelijk mes op de camerabeelden niet nodig.
Bronpassages bij deze uitleg
Het hof stelt voorop dat een beroep op noodweer niet kan worden aanvaard wanneer de gedraging van degene die zich op deze exceptie beroept,
noch op grond van diens bedoeling, noch op grond van de uiterlijke verschijningsvorm van zijn gedraging kan worden aangemerkt als ‘verdediging’, maar - naar de kern bezien - als aanvallend moet worden gezien
kennelijk onder meer om te bewijzen dat er met hen niet te spotten viel.
maar daarentegen waren gericht op een (nieuwe) confrontatie met het slachtoffer, zodat reeds daarom een beroep op noodweer niet kan worden aanvaard.
Het beroep op putatief noodweer alsook op putatief dan wel excessief noodweerexces wordt dan ook verworpen.
Gelet op het voorgaande acht het hof het niet noodzakelijk om het Nederlands Forensisch Instituut onderzoek te laten verrichten naar de beelden om te bezien of het slachtoffer wel of niet een mes in zijn handen had op het moment waarop hij werd neergeschoten.
Hoge Raad: de gestelde latere mesaanval moest worden beoordeeld
De Hoge Raad oordeelde op 10 november 2026 dat de verwerping van het verweer onvoldoende was gemotiveerd. Het hof had niet gereageerd op de stelling van de verdediging dat na het uitstappen een aanval ontstond: het slachtoffer zou met een mes achter een vriend van de verdachte zijn aangerend en een steekbeweging hebben gemaakt. Het eerdere opzoeken van de confrontatie bood daardoor zonder nadere motivering onvoldoende grond om het handelen uitsluitend als aanvallend te beoordelen. De mesaanval was een aangevoerd verweer, geen door de Hoge Raad vastgesteld feit.
Bronpassages bij deze uitleg
uitgesproken ter openbare terechtzitting van 10 november 2026.
Het oordeel van het hof dat de gedragingen van de verdachte niet kunnen worden aangemerkt als ‘verdediging’ maar als aanvallend moeten worden gezien in de onder 2.4 bedoelde zin, is niet zonder meer begrijpelijk.
Daarbij is van belang dat het hof in zijn overwegingen geen aandacht heeft besteed aan het verweer van de verdediging dat er nadat de verdachte met het vuurwapen in zijn zak uit de auto was gestapt een ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding plaatsvond
doordat [slachtoffer] luid schreeuwend en met een mes in zijn hand achter de vriend van de verdachte aanrende en daarmee een stekende beweging maakte.
De verwerping van het verweer is dus ontoereikend gemotiveerd.
Welke onderdelen van het hofarrest zijn vernietigd?
De Hoge Raad vernietigde het hofarrest uitsluitend voor de doodslag, de strafoplegging en twee schadebeslissingen. Eén beslissing over een vordering van een benadeelde partij werd geheel vernietigd; bij een andere benadeelde partij gold dat alleen voor de beslissing over affectieschade. Het Gerechtshof Den Haag moet deze onderdelen opnieuw behandelen. Voor het overige verwierp de Hoge Raad het cassatieberoep. Dit is dus geen vernietiging van het hele arrest en evenmin een vrijspraak of een aanvaarding van het noodweerverweer.
Bronpassages bij deze uitleg
De verdachte heeft zich - door zo te handelen – schuldig gemaakt aan doodslag, een van de ernstigste misdrijven in het strafrecht.
vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft het onder 1 impliciet subsidiair tenlastegelegde, de strafoplegging,
de beslissing over de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] en de beslissing over de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 2] met betrekking tot affectieschade;
wijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;
verwerpt het beroep voor het overige.
Geen jeugdstrafrecht, wel verminderde toerekeningsvatbaarheid
De verdachte was achttien toen hij de bewezenverklaarde feiten pleegde. Het hof nam daarom het volwassenenstrafrecht als uitgangspunt en wees het verzoek om jeugdstrafrecht toe te passen af. Zijn persoonlijkheid en de omstandigheden van de feiten gaven volgens het hof onvoldoende reden voor een uitzondering. Daarbij woog mee dat begeleiding ook binnen het volwassenenstrafrecht mogelijk was en een specifiek opvoedkundige aanpak niet zwaarwegend noodzakelijk werd gevonden. De licht verstandelijke beperking leidde wel tot verminderde toerekeningsvatbaarheid. De keuze voor het volwassenenstrafrecht betekende hier dus niet dat de feiten hem volledig werden toegerekend.
Bronpassages bij deze uitleg
Het hof stelt voorop dat de verdachte de bewezenverklaarde feiten heeft gepleegd toen hij de leeftijd van 18 jaren had bereikt. Het uitgangspunt is dan ook dat berechting plaatsvindt conform het volwassenstrafrecht.
Ook heeft zij verklaard dat begeleiding van de verdachte zowel in het kader van het jeugdstrafrecht als in het volwassenstrafrecht zou kunnen plaatsvinden en dat de noodzaak van pedagogische beïnvloeding niet zwaarwegend aanwezig is.
Het hof ziet in de persoonlijkheid van de verdachte dan ook geen aanleiding om in de onderhavige zaak toepassing te geven aan het jeugdstrafrecht. Ook de omstandigheden waaronder de feiten zijn begaan, leiden niet tot een ander oordeel.
Bij de verdachte bestond tijdens het begaan van de feiten een door zijn licht verstandelijke beperking ingegeven beperkte oordeels- en kritiekfunctie en morele ontwikkeling in verband waarmee hij in verminderde mate toerekeningsvatbaar wordt geacht.
Waarom het hof acht jaar verlaagde naar zeven jaar
De rechtbank had vijf jaar gevangenisstraf opgelegd en de advocaat-generaal vroeg in hoger beroep negen jaar. Voor de doodslag en het verboden vuurwapenbezit vond het hof acht jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf aanvankelijk passend, mede gelet op de jonge leeftijd bij de feiten en de verminderde toerekeningsvatbaarheid. Het hoger beroep duurde echter ruim 33 maanden. Omdat de verdachte tijdens die procedure in voorlopige hechtenis had gezeten, hanteerde het hof een redelijke termijn van zestien maanden. De overschrijding met ruim zeventien maanden leidde tot een verlaging van acht naar zeven jaar, met aftrek van het voorarrest. Het hof legde die straf op en hief de schorsing van de voorlopige hechtenis op.
Bronpassages bij deze uitleg
In eerste aanleg is de verdachte van het onder 1 impliciet primair en 2 tenlastegelegde vrijgesproken en ter zake van het onder 1 impliciet subsidiair en 3 tenlastegelegde veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 5 jaren met aftrek van voorarrest.
De advocaat-generaal heeft gevorderd dat het vonnis waarvan beroep zal worden vernietigd,
ter zake van het onder 1 impliciet subsidiair en 3 tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 9 jaren met aftrek van voorarrest.
De verdachte heeft zich - door zo te handelen – schuldig gemaakt aan doodslag, een van de ernstigste misdrijven in het strafrecht.
handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet wapens en munitie en het feit begaan met betrekking tot een vuurwapen van categorie III
Het hof is – alles afwegende en in het bijzonder gelet op de destijds jeugdige leeftijd van de verdachte en zijn verminderde toerekeningsvatbaarheid – van oordeel dat een geheel onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 8 jaren in beginsel een passende en geboden reactie vormt.
Wanneer de verdachte in voorlopige hechtenis verkeert geldt in dit verband een termijn van 16 maanden. De verdachte heeft gedurende de procedure in hoger beroep tot 30 juli 2024 in voorlopige hechtenis gezeten.
Tussen het instellen van het hoger beroep door zowel het Openbaar Ministerie als verdachte op 8 maart 2022 en de einduitspraak in hoger beroep op 20 december 2024 zijn ruim 33 maanden verstreken.
Uitgaande van een redelijke termijn van 16 maanden is deze overschreden met ruim 17 maanden.
Gelet echter op de geconstateerde forse overschrijding van de redelijke termijn zal het hof deze straf van 8 jaren verlagen tot een gevangenisstraf voor de duur van 7 jaren, met aftrek van het voorarrest.
Veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 7 (zeven) jaren.
Heft op de schorsing van het bevel tot voorlopige hechtenis van de verdachte en beveelt de verdere tenuitvoerlegging van dat bevel.
Affectieschade ondanks een mogelijk verstoorde familieband
Het hof kende de moeder € 17.500 en de levensgezel € 20.000 aan affectieschade toe. Bij de ouder-kindrelatie verlangde het geen aanvullend bewijs van een zeer nauwe band. De door de verdediging gestelde problematische verhouding tussen moeder en zoon was in deze zaak onvoldoende om vergoeding naar redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar te maken. Voor de levensgezel was van belang dat zij ten tijde van het overlijden duurzaam een gemeenschappelijke huishouding met het slachtoffer voerde.
Bronpassages bij deze uitleg
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [moeder slachtoffer] ter zake van het onder 1 bewezenverklaarde tot het bedrag van € 17.500,00 (zeventienduizend vijfhonderd euro) ter zake van immateriële schade (affectieschade)
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [levensgezel slachtoffer] ter zake van het onder 1 bewezenverklaarde tot het bedrag van € 20.000,00 (twintigduizend euro) ter zake van immateriële schade (affectieschade)
In het geval van een ouder-kindrelatie ligt het bestaan van een zeer nauwe band zodanig voor de hand dat geen aanvullende eisen worden gesteld.
Dat er tussen het overleden slachtoffer en zijn moeder in de laatste jaren voor zijn overlijden mogelijk sprake was van een (zo door de verdediging genoemde) “getroebleerde relatie”
deze omstandigheid maakt niet dat toekenning van een vergoeding van affectieschade in dit geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
als levensgezel van het slachtoffer die ten tijde van de gebeurtenis duurzaam met deze een gemeenschappelijke huishouding voerde
Shockschade: onvoldoende onderbouwing voor behandeling in het strafproces
Voor shockschade verlangde het hof voldoende objectief vast te stellen geestelijk letsel door de confrontatie met het geweld of de gevolgen daarvan. Volgens het hof schoot de onderbouwing bij de zus en de levensgezel tekort. Dit vroeg om nader onderzoek dat het strafproces onevenredig zou belasten. Daarom verklaarde het hof deze onderdelen niet-ontvankelijk; dat is iets anders dan een inhoudelijke afwijzing. Bij de levensgezel nam het hof wel een zeer hechte band met het slachtoffer aan. Voor de zus vermeldde het dictum uitdrukkelijk dat zij haar vordering bij de burgerlijke rechter kon aanbrengen.
Bronpassages bij deze uitleg
Voor de toewijzing van schadevergoeding ter zake van dat geestelijk letsel is vereist dat het bestaan van dat geestelijk letsel naar objectieve maatstaven is vastgesteld.
onvoldoende is komen vast te staan dat sprake is van geestelijk letsel veroorzaakt door een hevige emotionele schok die teweeg is gebracht ten gevolge van de door de verdachte begane onrechtmatige daad en de confrontatie met die daad of de gevolgen daarvan.
De behandeling van de vordering levert - voor zover deze ziet op shockschade - naar het oordeel van het hof dan ook een onevenredige belasting van het strafgeding op als bedoeld in artikel 361, derde lid, Sv.
De benadeelde partij zal door het hof in haar vordering voor wat betreft de shockschade niet-ontvankelijk worden verklaard.
Voor de motivering van die beslissing verwijst het hof naar hetgeen hiervoor is overwogen ten aanzien van de vordering van benadeelde partij [zus slachtoffer] tot vergoeding van shockschade,
met dien verstande dat het hof hier wel uitgaat van een zeer hechte band tussen de benadeelde partij en het primaire slachtoffer.
Verklaart de benadeelde partij [zus slachtoffer] niet-ontvankelijk in de vordering tot schadevergoeding en bepaalt dat de benadeelde partij de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.
Verhouding tot eerdere rechtspraak
Voor affectieschade bij verstoord ouder-kindcontact sloot het hof deels aan bij het vonnis van de Rechtbank Midden-Nederland van 28 augustus 2024. In beide zaken volstond het aangevoerde gebrek aan contact niet om vergoeding in die omstandigheden onaanvaardbaar te achten. Deze overeenstemming betreft uitsluitend dat onderwerp. Het latere cassatiearrest wordt afzonderlijk besproken. De vergelijking is geen uitputtend onderzoek naar de rechtspraak.
Bronpassages bij deze uitleg
Het hof overweegt over het standpunt van de verdediging (deels in navolging van ECLI:NL:RBMNE:2024:5159) het volgende.
deze omstandigheid maakt niet dat toekenning van een vergoeding van affectieschade in dit geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Vonnis van de meervoudige kamer van 28 augustus 2024
Dat er tussen hem en het overleden slachtoffer in de laatste jaren voor het overlijden weinig tot geen contact was, doet niet af aan de (bloed)band die tussen hen bestond
deze enkele omstandigheid maakt niet dat toekenning van een vergoeding van affectieschade in dit geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Reikwijdte en beperkingen
- Het hofarrest is later gedeeltelijk vernietigd. De aangeleverde stukken bevatten geen nieuwe beslissing na de terugwijzing.
- De vergelijking is beperkt tot de aangeleverde uitspraken en vormt geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
- De toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht; de bespreking volgt de bepalingen zoals de uitspraken die weergeven.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:GHDHA:2024:2428
- ECLI:NL:HR:2026:1863
- ECLI:NL:RBMNE:2024:5159
- Artikel 287 Sr
- Artikel 26 WWM
- Artikel 41 Sr
- Artikel 77c Sr
- Artikel 108 BW
- Artikel 361 Sv
- Artikel 27 Sr
- Artikel 36f Sr
- Artikel 55 Sr
- Artikel 57 Sr
- Artikel 77g Sr
- Artikel 77gg Sr
- Artikel 1 WWM
- Artikel 55 WWM
- Artikel 4 PBW
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.