Themadossier jurisprudentie
Voorwaardelijk opzet, medeplegen en noodweer in het strafrecht
Overzicht van strafrechtelijke jurisprudentie over het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans (voorwaardelijk opzet), de nauwe en bewuste samenwerking bij medeplegen (artikel 47 Sr) en de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit bij noodweer en noodweerexces (artikel 41 Sr).
Wettelijk kader
Leidende standaardarresten
- Porsche-arrest (Voorwaardelijk opzet) (ECLI:NL:HR:1996:ZD0139)
- Overzichtsarrest medeplegen (ECLI:NL:HR:2014:3474)
- Overzichtsarrest noodweer en noodweerexces (ECLI:NL:HR:2016:456)
- Black-out arrest (Schuld in het verkeer) (ECLI:NL:HR:2004:AO5822)
Kernvraag in de rechtspraak
Wanneer is sprake van voorwaardelijk opzet, medeplegen of geslaagd beroep op noodweer?
Overzicht van strafrechtelijke jurisprudentie over het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans (voorwaardelijk opzet), de nauwe en bewuste samenwerking bij medeplegen (artikel 47 Sr) en de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit bij noodweer en noodweerexces (artikel 41 Sr).
Geselecteerde uitspraken over voorwaardelijk opzet, medeplegen en noodweer in het strafrecht
- ECLI:NL:RBZWB:2026:11273Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 19 november 2026 (materieel strafrecht)
Bewezenverklaring zware mishandeling. Vrijspraak medeplegen. Voorwaardelijke gevangenisstraf met een proeftijd van 2 jaar en een taakstraf.
- ECLI:NL:PHR:2026:1099Parket bij de Hoge Raad, 17 november 2026 (strafrecht)
Conclusie AG. OM-cassatie. Ontslag van alle rechtsvervolging. Noodweer, art. 41.1 Sr. Klachten over oordeel dat verdachte beroep op noodweer toekomt (o.a. subsidiariteit en proportionaliteit van de verdediging en…
- ECLI:NL:HR:2026:1863Hoge Raad, 10 november 2026 (strafrecht)
Doodslag door in 2020 in Vlaardingen na ruzie bij supermarkt achter ander aan te rennen en hem van korte afstand met vuurwapen in zijn rug te schieten, art. 287 Sr. (Putatief) noodweer(exces), art. 41.1 en 41.2 Sr. Kon…
- ECLI:NL:GHARL:2026:7032Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 6 november 2026 (strafrecht)
Vrijspraak. Geslaagd beroep op noodweer. Aangeefster heeft verdachte en de dochter van verdachte geduwd en bij de arm vastgepakt. Verdachte heeft een duwende (tegen)beweging gemaakt, welke naar het oordeel van het hof…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:33153Rechtbank Den Haag, 5 november 2026 (strafrecht)
Jeugdstrafrecht. Veroordeling voor driemaal openlijk geweld tegen personen en eenmaal mishandeling. Geen sprake van noodweerexces. Verdachte wordt veroordeeld tot een jeugddetentie van 19 dagen met aftrek en 60 uur…
- ECLI:NL:RBMNE:2026:7853Rechtbank Midden-Nederland, 3 november 2026 (strafrecht)
De verdachte heeft een ander meerdere malen met een mes in nek en borststreek gestoken. Poging doodslag wettig en overtuigend bewezen. Geslaagd beroep op noodweerexces: steken was een reactie op direct voorafgaande…
- ECLI:NL:RBMNE:2026:7854Rechtbank Midden-Nederland, 3 november 2026 (strafrecht)
De 18-jarige verdachte heeft een ander meerdere malen met een mes in hals, gezicht, bil en arm gestoken. Poging doodslag wettig en overtuigend bewezen. Geen geslaagd beroep op noodweer(exces): geen sprake (meer) van…
- ECLI:NL:RBNNE:2026:4638Rechtbank Noord-Nederland, 29 oktober 2026 (materieel strafrecht)
Veroordeling wegens poging tot zware mishandeling, opzetaanranding en diefstallen; vrijspraak voor opzetheling; voorwaardelijk opzet; noodweerverweer verworpen; gevangenisstraf opgelegd van 350 dagen, waarvan 200 dagen…
- ECLI:NL:RBZWB:2026:10500Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 29 oktober 2026 (strafrecht)
Veroordeling voor belaging en bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht. Beroep op noodweer dan wel noodweerexces wordt verworpen. Verdachte komt geen beroep op volledige of verminderde…
- ECLI:NL:PHR:2026:1038Parket bij de Hoge Raad, 27 oktober 2026 (strafrecht)
Conclusie AG. Veroordeling moeder wegens mishandeling van haar kind, art. 300 en 304 lid 1 onder 1 Sr. Ondervragingsrecht art. 6 lid 3 onder d EVRM. Middelen klagen over schending van het ondervragingsrecht van de…
- ECLI:NL:PHR:2026:996Parket bij de Hoge Raad, 27 oktober 2026 (strafrecht)
Conclusie AG. Dierenmishandeling art. 2.1 lid 1 Wet dieren en zware mishandeling art. 302 Sr. M1: slagend middel verdachte dat uit de bewijsvoering niet kan worden afgeleid dat de verdachte bij andermans hond “zonder…
- ECLI:NL:RBZWB:2026:10222Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 23 oktober 2026 (strafrecht)
Jeugdstrafrecht. Veroordeling voor een mishandeling, bedreiging, het medeplegen van diefstal met geweld en tweemaal een afpersing. Beroep op noodweer verworpen. Oplegging van een jeugddetentie van 173 dagen met aftrek…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:30916Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2026 (strafrecht)
Veroordeling voor twee pogingen tot zware mishandeling, mishandeling en diefstal. Gevangenisstraf van 14 maanden, waarvan 6 voorwaardelijk met bijzondere voorwaarden. Gedeeltelijke toewijzing vorderingen benadeelde…
- ECLI:NL:RBAMS:2026:10345Rechtbank Amsterdam, 20 oktober 2026 (materieel strafrecht)
Tussenvonnis. Verdachte is schuldig bevonden aan twee pogingen tot doodslag, drugsbezit, wederspannigheid en een APV-overtreding. (Putatief) noodweer(exces) verworpen ten aanzien van feit 1. Ten aanzien van feit 2…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:30928Rechtbank Den Haag, 20 oktober 2026 (strafrecht)
Vrijspraak poging doodslag. Veroordeling voor zware mishandeling. Beroep op noodweer(exces) verworpen. Veroordeling tot een gevangenisstraf voor de duur van 180 dagen met aftrek, waarvan 84 dagen voorwaardelijk met een…
- ECLI:NL:GHDHA:2026:3044Gerechtshof Den Haag, 15 oktober 2026 (strafrecht)
De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan mishandeling in een uitgaansgelegenheid. Veroordeelt de verdachte tot een geldboete. Bepaalt dat de geldboete niet ten uitvoer zal worden gelegd, tenzij verdachte zich voor…
- ECLI:NL:RBROT:2026:14339Rechtbank Rotterdam, 15 oktober 2026 (strafrecht)
De verdachte heeft op 19-jarige leeftijd een ander met een mes in onderarm gestoken. Het slachtoffer heeft een groot litteken hier aan over gehouden. Vrijspraak poging doodslag. Wettig en overtuigend bewezen zware…
- ECLI:NL:RBROT:2026:14436Rechtbank Rotterdam, 6 oktober 2026 (strafrecht)
Veroordeling inzake openlijke geweldpleging tegen een persoon. Beroep op rechtvaardigingsgrond (noodweer) wordt verworpen. De rechtbank legt een taakstraf op van 100 uren met aftrek van voorarrest, zoals geëist door de…
- ECLI:NL:RBROT:2026:14439Rechtbank Rotterdam, 6 oktober 2026 (strafrecht)
Veroordeling inzake openlijke geweldpleging tegen een persoon. Beroep op rechtvaardigingsgrond (noodweer) wordt verworpen. De rechtbank legt een taakstraf op van 100 uren met aftrek van voorarrest, zoals geëist door de…
- ECLI:NL:RBDHA:2026:29182Rechtbank Den Haag, 2 oktober 2026 (strafrecht)
Vrijspraak poging tot doodslag (primair) en poging tot zware mishandeling (subsidiair). Bewezenverklaring bedreiging (meer subsidiair). Oplegging gevangenisstraf. Vordering tot schadevergoeding, immateriële schade…
- ECLI:NL:HR:2026:1543Hoge Raad, 29 september 2026 (strafrecht)
Poging tot zware mishandeling door medegedetineerde met aardappelschilmesje in buik te steken, art. 302.1 jo. 45.1 Sr. Noodweer, proportionaliteitseis (art. 41.1 Sr). Kon hof gelet op ontkennende houding van verdachte…
- ECLI:NL:RBROT:2026:13530Rechtbank Rotterdam, 25 september 2026 (strafrecht)
Jeugdstrafrecht. De verdachte heeft zich op veertien- en vijftienjarige leeftijd schuldig gemaakt aan zeven strafbare feiten: het veroorzaken van een ontploffing, openlijk geweld, medeplegen van een (poging) diefstal…
- ECLI:NL:GHARL:2026:6219Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 24 september 2026 (strafprocesrecht)
De militaire kamer van het hof spreekt verdachte vrij van mishandeling met zwaar lichamelijk letsel als gevolg, gepleegd toen hij werkzaam was als militair in Griekenland. Verdachte heeft een geslaagd beroep op…
- ECLI:NL:RBAMS:2026:9892Rechtbank Amsterdam, 22 september 2026 (strafrecht)
Vrijspraak voor poging doodslag en zware mishandeling; poging zware mishandeling bewezen. Het beroep op noodweer is verworpen, omdat geen noodweersituatie aannemelijk is geworden. De rechtbank legt een gevangenisstraf…
- ECLI:NL:PHR:2026:873Parket bij de Hoge Raad, 15 september 2026 (strafrecht)
Conclusie AG. Doodslag (art. 287 Sr) en voorhanden hebben vuurwapen en munitie (art. 26 WWM). 1. Beroep op putatief en/of extensief noodweer(exces). Hof heeft vastgesteld dat (i) verdachte het slachtoffer na eerdere…
- ECLI:NL:RBLIM:2026:9767Rechtbank Limburg, 14 september 2026 (strafrecht)
Verdachte veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 8 jaren wegens poging doodslag
- ECLI:NL:GHARL:2026:5881Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 11 september 2026 (strafrecht)
Het hof veroordeelt verdachte voor poging doodslag en verwerpt zijn beroep op noodweerexces. Aangever had de vriendin van verdachte bespuugd. Verdachte duwde aangever zijn huis uit en had zijn voordeur kunnen sluiten.…
- ECLI:NL:GHAMS:2026:2566Gerechtshof Amsterdam, 8 september 2026 (strafrecht)
Bewezenverklaring mishandeling voor café. Noodweerverweer wordt verworpen, nu van noodweersituatie geen sprake is. Hof legt een taakstraf op voor de duur van vijftig uren. Toewijzing vordering benadeelde partij.…
- ECLI:NL:GHARL:2026:5644Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 4 september 2026 (strafprocesrecht)
Infractie aan de voorwand van de sinus maxillaris is geen zwaar lichamelijk letsel. Immateriële schadevergoeding conform Rotterdamse schaal.
- ECLI:NL:RBGEL:2026:6969Rechtbank Gelderland, 3 september 2026 (strafrecht)
Veroordeling voor poging doodslag, zware mishandeling, huisvredebreuk, dierenmishandeling en belediging van een politieagent. De rechtbank legt op een gevangenisstraf van 899 dagen waarvan 540 dagen voorwaardelijk, met…
- ECLI:NL:RBOBR:2026:6326Rechtbank Oost-Brabant, 2 september 2026 (strafrecht)
Conflict in woonwijk. Verdachte slaat met een koevoet tegen een voordeur van een woning en daarna tegen het hoofd van een bewoner van die woning, met wie de broer van verdachte een conflict had. De rechtbank…
- ECLI:NL:RBZWB:2026:8438Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 2 september 2026 (strafrecht)
Veroordeling voor poging tot zware mishandeling begaan tegen zijn levensgezel en veroordeling voor de voortgezette handeling van zware mishandeling, poging tot zware mishandeling en mishandeling. Oplegging van een…
- ECLI:NL:RBAMS:2026:8695Rechtbank Amsterdam, 1 september 2026 (strafrecht)
Zware mishandeling (vuistslag in gezicht met o.a. ontsierend litteken tot gevolg) en poging tot zware mishandeling (slaan met een scooterhelm op hoofd) op voetbalveld (art. 45 en 302 Sr). Voorwaardelijk opzet op…
- ECLI:NL:RBROT:2026:14799Rechtbank Rotterdam, 1 september 2026 (strafrecht)
Veroordeling voor de primair ten laste gelegde zware mishandeling. Het beroep op noodweer(exces) wordt verworpen. Aan de verdachte wordt een taakstraf voor de duur van 240 uren met aftrek van voorarrest opgelegd. Gelet…
- ECLI:NL:PHR:2026:835Parket bij de Hoge Raad, 1 september 2026 (strafrecht)
Conclusie AG. Doodslag. Middel 1 klaagt dat aan verdachte niet recht is gelaten laatst te spreken. Middel 2 klaagt over afwijzing verzoek tot voeging (bodycam)beelden in procesdossier. Beide middelen falen. AG…
- ECLI:NL:PHR:2004:AR2187Parket bij de Hoge Raad, 26 oktober 2004 (strafrecht)
Ontoereikend bewijs van medeplegen doodslag. Uit de bewijsmiddelen kan niet worden afgeleid dat er tussen verdachte, die geen uitvoeringshandeling heeft verricht, en zijn medeverdachte sprake was van een zodanig nauwe…
- ECLI:NL:HR:2005:AU3888Hoge Raad, 22 november 2005 (strafrecht)
1. Bewijs opzet bij poging doodslag. 2. Subsidiair beroep op noodweer. 3. Culpa in causa. Ad 1. Voorwaardelijk opzet op een bepaald gevolg – zoals hier de dood – is aanwezig indien verdachte zich willens en wetens…
- ECLI:NL:GHDHA:2025:1384Gerechtshof Den Haag, 9 juli 2025 (strafrecht)
Medeplegen van poging tot doodslag, door onder meer te schoppen tegen het hoofd. Voorwaardelijk opzet op de dood. Beroep op noodweer(exces) verworpen, omdat de verdachte een aanval heeft uitgelokt door provocatie van…
- ECLI:NL:RBOBR:2020:508Rechtbank Oost-Brabant, 3 februari 2020 (strafrecht)
Veroordeling voor medeplegen van poging tot doodslag. Voorwaardelijk opzet. Verwerping verweer (putatief) noodweer(exces). Opgelegd wordt een gevangenisstraf voor de duur van 48 maanden met aftrek van voorarrest. Aan…
- ECLI:NL:RBOBR:2020:509Rechtbank Oost-Brabant, 3 februari 2020 (strafrecht)
Veroordeling voor medeplegen van poging tot doodslag. Voorwaardelijk opzet. Verwerping verweer (putatief) noodweer(exces). Opgelegd wordt een gevangenisstraf voor de duur van 30 maanden met aftrek van voorarrest. Aan…