Uitspraak uitgelegd

Geen erkenning buitenlandse draagmoederschapsuitspraak en geen terugwerkende kracht adoptie

De Rechtbank Den Haag beoordeelde op 16 april 2026 afzonderlijk het buitenlandse ouderschap, de Nederlandse prenatale erkenning, het gezag en de adoptie na een Amerikaans draagmoederschapstraject. Zij erkende de Amerikaanse ouderschapsbeslissing niet vanwege onvoldoende waarborgen rond de spermadonor. De man was wel juridisch vader door zijn prenatale erkenning. De vrouw mocht het kind adopteren, zonder terugwerking tot de geboorte.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Uitspraakdatum
2026-04-16
Publicatie bron
2026-06-01

In het kort

  • De Amerikaanse ouderschapsbeslissing wordt in deze zaak niet erkend wegens onvoldoende waarborgen voor het achterhalen van de afstamming via de spermadonor.
  • De man is juridisch vader door een rechtsgeldige prenatale erkenning, ondanks het ontbreken van een genetische band.
  • De man krijgt uitvoerbaar bij voorraad eenhoofdig gezag om het gezagsvacuüm op te lossen.
  • De adoptie door de vrouw wordt toegewezen zonder terugwerkende kracht; gezamenlijk gezag ontstaat wanneer de adoptie onherroepelijk wordt.
  • De rechtbank stelt geboortegegevens vast voor een Nederlandse akte.

Waarom deze zaak belangrijk is

De uitspraak laat zien waarom erkenning van een buitenlandse beslissing, erkenning van het kind en adoptie niet door elkaar mogen worden gehaald. Het afwijzen van de buitenlandse ouderschapsbeslissing verhinderde hier niet dat de bestaande Nederlandse erkenning werd aanvaard en de adoptie in het belang van het kind werd uitgesproken. De afzonderlijke besluiten bepalen bovendien wanneer eenhoofdig en gezamenlijk gezag ontstaan.

Geen erkenning buitenlandse uitspraak

De rechtbank erkent de Amerikaanse ouderschapsbeslissing in deze zaak niet wegens strijd met de openbare orde. Zij toetst of het draagmoederschapstraject de belangen van het kind en de draagmoeder voldoende waarborgt. De aanvankelijk anonieme eiceldonatrice was inmiddels bekend en bereikbaar, maar bij de spermadonor bestonden volgens de rechtbank onvoldoende garanties voor het later achterhalen van afstammingsinformatie en contact. Eigen internetonderzoek van de wensouders bood daarvoor onvoldoende zekerheid. Naar het oordeel van de rechtbank kon het kind daardoor mogelijk niet haar volledige afstamming achterhalen. De draagmoeder bleef voor het Nederlandse recht de juridische moeder.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank is van oordeel dat deze uitspraak niet van rechtswege kan worden erkend omdat deze onverenigbaar is met de openbare orde (art. 10:100 lid 1 sub c Burgerlijk Wetboek (BW)).

[minderjarige 1] is gelet op de door verzoekers gemaakte keuzes, mogelijk niet in staat haar volledige afstamming te achterhalen. Dit is in strijd met het fundamentele (mensen)recht van het kind om zijn of haar afstamming te kunnen herleiden.

Vaststellen geboortegegevens en erkenning

De rechtbank stelt geboortegegevens vast voor het opmaken van een Nederlandse geboorteakte, omdat de Amerikaanse akte niet voor inschrijving in aanmerking komt. Daarnaast beoordeelt zij de al verrichte prenatale erkenning afzonderlijk. De man had het kind vóór de geboorte erkend met toestemming van de draagmoeder. De rechtbank acht die erkenning rechtsgeldig, zodat hij vanaf de geboorte haar juridische vader is, hoewel hij niet de genetische vader is. Aan de Nederlandse akte wordt vervolgens een latere vermelding van de adoptie toegevoegd.

Bronpassages bij deze uitleg

Daarmee stelt de rechtbank vast dat er sprake is van een rechtsgeldige prenatale erkenning, als gevolg waarvan de man vanaf de geboorte van [minderjarige 1] naar Nederlands recht haar juridische vader is.

De rechtbank is van oordeel dat het verzoek tot vaststelling van de geboortegegevens op de wet gegrond en voor toewijzing vatbaar is op de wijze zoals in het verzoekschrift geformuleerd.

Oplossen gezagsvacuüm

Hoewel de draagmoeder juridisch moeder is, heeft zij afstand gedaan van haar rechten en wordt zij in de Verenigde Staten niet meer als ouder met gezag beschouwd. Dit creëert een gezagsvacuüm. De rechtbank belast de man, als juridisch vader, met het eenhoofdig gezag. Deze beslissing wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard om direct rechtszekerheid te bieden over de zorg voor het kind.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank stelt vast dat de draagmoeder in het draagmoederschapstraject uitdrukkelijk heeft afgezien van alle ouderlijke rechten en plichten ten aanzien van [minderjarige 1] .

De man is als juridisch ouder die niet eerder het gezag over [minderjarige 1] heeft gehad, tot het gezag bevoegd en de rechtbank acht het in het belang van [minderjarige 1] dat hij met het gezag over haar wordt belast.

Adoptie zonder terugwerkende kracht

De adoptie door de wensmoeder wordt toegewezen; de familierechtelijke band met de man blijft behouden. De rechtbank vindt dat aan de toepasselijke adoptievoorwaarden is voldaan en dat het kind nu en in de toekomst van de draagmoeder niets als ouder te verwachten heeft. De adoptie krijgt geen terugwerkende kracht tot de geboorte. De rechtbank wijst daarbij op het ontbreken van genetische verwantschap met de wensmoeder en op het verschil tussen geboren tijdens hun huwelijk en geboren binnen hun huwelijk. Volgens haar leent artikel 1:230 lid 2 BW zich in deze zaak niet voor analoge toepassing. Pas wanneer de adoptie in kracht van gewijsde is gegaan, oefenen de gehuwde wensouders gezamenlijk het gezag uit; het eenhoofdige gezag van de man is al uitvoerbaar bij voorraad.

Bronpassages bij deze uitleg

Nu aan alle voorwaarden genoemd in de artikelen 1:227 en 1:228 BW – voor zover in deze zaak van toepassing – is voldaan, zal de rechtbank het verzoek tot adoptie toewijzen.

De rechtbank wijst het verzoek om de adoptie terug te laten werken tot de dag van geboorte van [minderjarige 1] , af. De rechtbank is van oordeel dat artikel 1:230 lid 2 BW niet in aanmerking komt voor analoge toepassing in deze zaak.

verstaat dat daarbij de familierechtelijke betrekking tussen minderjarige [minderjarige 1] voornoemd, en [de man] voornoemd in stand blijft;

verstaat dat verzoekers vanaf het moment dat genoemde adoptie in kracht van gewijsde is gegaan gezamenlijk het ouderlijk gezag met betrekking tot de minderjarige [minderjarige 1] voornoemd zullen uitoefenen;

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Voor het ontbreken van terugwerkende kracht sluit de rechtbank aan bij RBZWB 2025:2703. Ook daar was de wensmoeder niet genetisch verwant en werd artikel 1:230 lid 2 BW niet analoog toegepast. De rechtbank onderscheidt de zaak uit 2023, waarin het kind volledig genetisch van beide wensouders afstamde en vanaf de geboorte in hun gezin werd verzorgd. Toen werd terugwerking vanwege die omstandigheden en artikel 8 EVRM wel toegewezen. Genetische verwantschap is in deze vergelijking een belangrijk feitelijk verschil, geen afzonderlijk bewezen algemene beslisregel voor iedere draagmoederschapszaak.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank is van oordeel dat artikel 1:230 lid 2 BW niet in aanmerking komt voor analoge toepassing in deze zaak.

De wensmoeder is niet genetisch verwant aan [minderjarige] (zoals in de eerdere uitspraak van deze rechtbank wel het geval was, 27 september 2023, ECLI:NL:RBZWB:2023:9317).

De rechtbank acht een afwijzing van het verzoek om te bepalen dat de adoptie terugwerkt tot aan de geboorte van [minderjarige] echter in strijd met artikel 8 EVRM.

Reikwijdte en beperkingen

  • De afwijzing van erkenning betreft dit specifieke Amerikaanse traject en de daarin vastgestelde donorwaarborgen.
  • De vergelijking toont verschillende feitelijke situaties; zij bewijst niet dat genetische verwantschap op zichzelf altijd tot terugwerkende adoptie leidt.
  • De adoptie en het gezamenlijk gezag worden in het dictum gekoppeld aan het in kracht van gewijsde gaan van de adoptie. De actuele rechtsmiddelstatus is niet vastgesteld.
  • De wetsbepalingen zijn besproken zoals toegepast door de rechtbanken; actuele wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.