Uitspraak · Bestuursprocesrecht
Rechtbank Gelderland, 10 november 2026 – voorlopige voorziening
ECLI:NL:RBGEL:2026:8736Zaaknummer ARN 26/4894
- Instantie
- Rechtbank Gelderland
- Datum uitspraak
- 10 november 2026
- Publicatiedatum
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- ARN 26/4894
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht, Bestuursprocesrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 8:29 Awb
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
voorlopige voorziening; 5:17 en 5:20 Awb; last onder dwangsom; toegangscode telefoon.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.M. Verhoeven, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.H.Y Snoeren-Bos, griffier, en wordt openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.
| griffier | voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK GELDERLAND
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: ARN 26/4894
uitspraak van de voorzieningenrechter van
in de zaak tussen
[verzoeker] , uit [plaats] , verzoeker
(gemachtigde: mr. C.E. Hok-A-Hin),
en
de burgemeester van de gemeente Apeldoorn
(gemachtigde: mr. F.A. Pommer).
Samenvatting
1. Deze uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening gaat over de aan verzoeker opgelegde last onder dwangsom om de toegangscode tot zijn telefoon aan de burgemeester te verstrekken. Verzoeker is het hier niet mee eens. Hij heeft bezwaar gemaakt en verzoekt om een voorlopige voorziening te treffen. Daartoe voert hij een aantal gronden aan. 1.1. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of zij een voorlopige voorziening zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het bestreden besluit te schorsen. Deze vraag beantwoordt zij aan de hand van de gronden van verzoeker.
De voorzieningenrechter is van oordeel dat de burgemeester bevoegd was om een last onder dwangsom op te leggen en verzoeker te gelasten de code van zijn smartphone af te geven. Er is geen reden om aan te nemen dat het bestreden besluit in bezwaar niet zal worden gehandhaafd. Voor het treffen van een voorlopige voorziening is daarom geen reden. De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek af. 1.3. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 22 september 2026 heeft de burgemeester verzoeker gelast de toegangscode tot zijn telefoon te verstrekken. Verzoeker heeft hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 26 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: verzoeker, de gemachtigde van verzoeker en de gemachtigde van de burgemeester.
De voorzieningenrechter heeft met toepassing van artikel 8:29, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) kennis genomen van een door de burgemeester met een begeleidende brief overgelegd stuk.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
Totstandkoming van het bestreden besluit
3. Op 4 juni 2026 hebben twee toezichthouders van de gemeente een controle uitgevoerd in een woning aan de [adres] in Apeldoorn. Aanleiding voor de controle was het vermoeden dat het gebouw werd gebruikt voor de exploitatie van een illegaal seksbedrijf of een illegale seksinrichting.
De toezichthouders spraken een vrouw aan die vermoedelijk werkzaam was als sekswerker. Toen zij haar vroegen of zij de woning mochten betreden, belde zij verzoeker.
Verzoeker kwam vervolgens naar de woning en ging met de toezichthouders in gesprek.
Verzoeker verklaarde dat hij naar de woning was gekomen nadat de eigenaar van de woning - de heer [naam] - hem had gebeld met de vraag een verstopping te verhelpen. Op verzoek van de toezichthouders liet verzoeker zijn belgeschiedenis zien. De toezichthouders constateerden dat verzoeker op 21 april 2026 en 20 mei 2026 zelf tweemaal had gebeld met de contactpersoon die in de telefoon als 'eigenaar' was aangeduid.
Toen de toezichthouders om verdere inzage in de telefoon vroegen, ontgrendelde verzoeker de telefoon en verwijderde hij de applicaties WhatsApp en Contacten. Vervolgens nam een van de toezichthouders de telefoon van verzoeker over en bekeek de inhoud ervan.
Tijdens de inzage in de ontgrendelde telefoon troffen de toezichthouders aanwijzingen aan die mogelijk duiden op betrokkenheid van verzoeker bij de exploitatie van een seksinrichting als bedoeld in artikel 3:4, eerste lid, van de Algemene plaatselijke verordening 2014 van Apeldoorn (hierna: 'de APV'). Het ging onder meer om e-mails van 'Betaaldsex' over afgesloten lidmaatschappen.
De toezichthouders namen de telefoon van verzoeker vervolgens in beslag voor nader onderzoek.
Op 10 juni 2026 heeft een toezichthouder van de gemeente verzoeker bij brief op grond van artikel 5:17 van de Awb gevorderd de toegangscode van zijn telefoon te verstrekken. Daarvoor is hem een termijn geboden tot en met 18 juni 2026. Verzoeker heeft de toegangscode niet gegeven.
Bij besluit van 22 september 2026 heeft de burgemeester verzoeker op grond van artikel 5:20, in samenhang met artikel 5:17, van de Awb gelast binnen drie dagen de toegangscode van zijn telefoon te verstrekken. Voldoet verzoeker niet of niet tijdig aan de last dan verbeurt hij een dwangsom van € 700,- per dag, met een maximum van € 4.900,-.
Wettelijk kader 4. Op grond van artikel 5:17, eerste lid, van de Awb is een toezichthouder bevoegd inzage te vorderen van zakelijke gegevens en bescheiden. Hij is bevoegd van de gegevens en bescheiden kopieën te maken.[_3ca0d752-116a-4cd0-ad24-65e54878c110] Indien het maken van kopieën niet ter plaatse kan geschieden, is hij bevoegd de gegevens en bescheiden voor dat doel voor korte tijd mee te nemen tegen een door hem af te geven schriftelijk bewijs.[_4ecc381a-a998-4538-b03a-30c9829ba1fc]
Op grond van artikel 5:20, eerste lid, van de Awb is eenieder verplicht aan een toezichthouder binnen de door hem gestelde redelijke termijn alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening van zijn bevoegdheden. Op grond van het derde lid van dit artikel in samenhang met artikel 5:32, eerste lid, van de Awb is het bestuursorgaan onder verantwoordelijkheid waarvan de toezichthouder werkzaam is, bevoegd tot oplegging van een last onder dwangsom ter handhaving van het eerste lid.
Overwegingen van de voorzieningenrechter
5. Het is vaste rechtspraak dat eenieder verplicht is medewerking te verlenen aan de vordering van een toezichthouder tot inzage van zakelijke gegevens en bescheiden. Uit de artikelen 5:13 en 5:17 van de Awb blijkt niet van een beperking van de kring van personen tot wie een vordering tot medewerking als hier aan de orde kan worden gericht. De reikwijdte van deze bepalingen wordt wel begrensd door het in artikel 5:13 van de Awb neergelegde evenredigheidsbeginsel. Blijkens de memorie van toelichting[_485d2eb2-aab3-4c0a-96b0-2cc8523abe2b] bij dat artikel brengt het evenredigheidsbeginsel in ieder geval met zich dat een bevoegdheid slechts mag worden uitgeoefend jegens de personen die betrokken zijn bij activiteiten waarop moet worden toegezien op grond van de wettelijke regeling op grond waarvan de toezichthouder met toezicht is belast.[_4d82df95-fcc8-49ac-a975-238fe692b3b0]
Geldt de toezichtsbevoegdheid ten aanzien van verzoeker?
6. Uit de overgelegde stukken blijkt dat de toezichthouders een controle uitvoerden omdat zij vermoedden dat het betreffende pand werd gebruikt voor de exploitatie van een illegaal seksbedrijf of een illegale seksinrichting. Verzoeker was ter plaatse en uit het gesprek en de korte inzage in zijn telefoon kregen de toezichthouders het vermoeden dat hij bij de exploitatie van een illegale seksinrichting betrokken was. De voorzieningenrechter is daarom van oordeel dat in dit geval de in artikel 5:17 van de Awb neergelegde toezichtsbevoegdheid ook bij verzoeker kon worden uitgeoefend.
Heeft de burgemeester de telefoon onrechtmatig in beslaggenomen?
7. Verzoeker betoogt dat de burgemeester niet bevoegd is om de telefoon in beslag te nemen. De burgemeester betwist dat de telefoon in beslag is genomen. Deze is alleen in bewaring genomen om kopieën te maken van de daarop aanwezige zakelijke gegevens. Dit is toegestaan.7.1. Niet in geschil is dat de burgemeester niet bevoegd is om de telefoon van verzoeker in beslag te nemen. Dat doet er echter niet aan af dat de burgemeester onder de gegeven omstandigheden bevoegd was de telefoon mee te nemen. Hij handelt hiermee niet in strijd met artikel 5:17, van de Awb. Dat hij de telefoon nu al een paar maanden onder zich houdt doet hier niet aan af omdat dit het gevolg is van de weigering van verzoeker om de code af te geven en de daarop door verzoeker gestarte procedure.
Bevat de inhoud van de telefoon onder het begrip ‘zakelijke gegevens’? 8. Het begrip zakelijke gegevens moet ruim worden uitgelegd en omvat mede gegevens die langs elektronische weg zijn vastgelegd. Dit volgt onder meer uit de memorie van toelichting bij de Awb, waarin is vermeld dat de administratie steeds vaker in elektronische bestanden wordt bijgehouden en dat de term 'gegevens' ook langs elektronische weg vastgelegde informatie omvat.[_3910902b-3ba9-4247-8163-db1e2ce567dc]
Dat de smartphone van verzoeker mogelijk ook voor privédoeleinden wordt gebruikt maakt niet dat hier geen zakelijke gegevens op staan. Tijdens de controle door de toezichthouders zijn immers ook zakelijke gegevens aangetroffen die relevant zijn voor de uitoefening van de toezichtstaak door de burgemeester en daarom ook binnen de reikwijdte van artikel 5:17 van de Awb vallen.
Kan de burgemeester verlangen dat verzoeker de code tot de smartphone geeft?
9. Omdat ervan uit mag worden gegaan dat op de smartphone van verzoeker zakelijke gegevens als bedoeld in artikel 5:17, van de Awb zijn opgeslagen moet de vraag worden beantwoord of de medewerkingsverplichting zo ver gaat dat het van verzoeker verlangd mag worden dat hij de toegangscode tot zijn telefoon verstrekt. De voorzieningenrechter beantwoordt deze vraag bevestigend.
In de Memorie van Toelichting is opgenomen dat de medewerkingsplicht betrekking heeft op alle in titel 5.2 van de Awb vermelde bevoegdheden (behoudens de bevoegdheden die in de van toepassing zijnde wet zijn uitgesloten) en op eventuele wettelijk toegekende aanvullende bevoegdheden. Hieruit volgt dat het om allerlei vormen van medewerking kan gaan, zoals het openen van een deur, het verschaffen van toegang tot een computerbestand door het verstrekken van het wachtwoord of het voor enige tijd bewaren van gegevens met het oog op toekomstige uitoefening van bevoegdheden.[_e9013944-9dcc-4d28-a558-a9d8fb8096d0] Daarom valt ook het verstrekken van een toegangscode tot de telefoon hier onder.
Gaat het hier om medewerking die redelijkerwijs verwacht mag worden?
10. Als de burgemeester bevoegd is om medewerking te verlangen, dan mag de vordering tot verstrekking van de toegangscode niet verder strekken dan voor het concrete onderzoek noodzakelijk is. Deze moet bovendien verband houden met de bevoegdheid om relevante zakelijke gegevens in te zien.
De burgemeester heeft in het bestreden besluit vermeld dat aan de hand van vooraf bepaalde en kenbaar gemaakte trefwoorden in de telefoon wordt gezocht naar voor het onderzoek relevante informatie. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om gevoerde correspondentie over het sekswerk, gemaakte afspraken, gegeven instructies en betalingsgegevens die verband houden met de activiteiten op dat adres. Daarbij zal het onderzoek in beginsel worden beperkt tot zakelijke applicaties, althans applicaties waarvan op basis van de beschikbare informatie redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij (mede) voor zakelijke doeleinden kunnen worden gebruikt. Omdat de burgemeester op dit moment geen toegang heeft tot het toestel kan niet op voorhand worden aangegeven over welke applicaties het specifiek gaat. Aanwezige applicaties en gegevens op de smartphone die redelijkerwijs geen verband houden met zakelijke doeleinden vallen buiten de inzage. Dergelijke gegevens kunnen inzicht geven in de aard en organisatie van de activiteiten en in de rol van de daarbij betrokken personen. Zij kunnen daarmee van belang zijn voor de beoordeling of sprake is van een overtreding en, zo nodig, tegen wie bestuursrechtelijk optreden aangewezen is. Hierbij is bovendien vermeld dat de inzage in de telefoon zal plaatsvinden door twee toezichthouders, in aanwezigheid van een jurist, en dat gegevens slechts worden bewaard en gedeeld voor zover dat voor het toezicht en de daaropvolgende besluitvorming noodzakelijk is. Van de inzage en de bevindingen zal een proces-verbaal worden opgemaakt. Verzoeker krijgt bovendien gelegenheid om op de vastgelegde gegevens te reageren en daarbij kenbaar te maken welke gegevens volgens hem geen zakelijk karakter hebben of buiten het doel van het onderzoek vallen. Verder stelt de burgemeester dat er geen minder vergaande alternatieven zijn waar hetzelfde toezichtsdoel mee kan worden bereikt. Daargelaten of verzoeker bereid zou zijn dergelijke gegevens aan te leveren, biedt een door hemzelf samengestelde selectie volgens de burgemeester niet dezelfde mogelijkheid om de volledigheid en onderlinge samenhang van relevante correspondentie, afspraken, instructies en betalingsgegevens te beoordelen. Gelet op het verloop van de controle en het ter plaatse verwijderen van de betreffende applicaties betwijfelt de burgemeester bovendien of een dergelijke selectie een voldoende volledig en betrouwbaar beeld zou opleveren. Ook een gerichte technische extractie of het afzonderlijk kopiëren van gegevens vormt volgens de burgemeester geen zelfstandig alternatief waarmee het beoogde doel zonder meer kan worden bereikt omdat hiervoor toegang tot de telefoon is vereist.
De voorzieningenrechter is van oordeel dat de burgemeester hiermee voldoende heeft gewaarborgd dat het onderzoek op de telefoon niet verder gaat dan voor de uitoefening van de toezichtstaak is vereist en dat er geen minder vergaande alternatieve mogelijkheden zijn om de toezichtstaak uit te kunnen oefenen. Wel is de voorzieningenrechter van oordeel dat in het bestreden besluit onvoldoende is onderbouwd dat, zoals de burgemeester in zijn verweerschrift heeft vermeld, aanwezige applicaties en gegevens op de smartphone die redelijkerwijs geen verband houden met het toezichtsdoel, buiten de inzage vallen. Dit zal de burgemeester in de beslissing op bezwaar nader moeten onderbouwen. De voorzieningenrechter ziet hierin gelet op het verweerschrift en verhandelde op de zitting geen reden om een voorlopige voorziening te treffen.
Is de begunstigingstermijn voldoende?
11. De burgemeester heeft verzoeker een begunstigingstermijn geboden van 3 dagen. Verzoeker betwist dat dit voldoende is.
De burgemeester heeft enige vrijheid bij het bepalen van de lengte van de begunstigingstermijn. Daarbij geldt als uitgangspunt dat deze termijn niet wezenlijk langer mag worden gesteld dan noodzakelijk is om de overtreding te kunnen opheffen, maar ook niet onredelijk kort mag zijn, gelet op de betrokken belangen.[_4b349298-3863-4891-964e-24047df157c5]
Naar het oordeel van de voorzieningenrechter is de gestelde begunstigingstermijn van drie dagen niet te kort. De burgemeester hoeft hierbij geen rekening te houden met eventueel in te winnen juridisch advies. De vraag is of de begunstigingstermijn voldoende is om de overtreding te beëindigen. Dat is het geval. In drie dagen kan de vereiste medewerking worden verleend en de toegangscode verstrekt worden. Het betoog slaagt niet.
Beoordeelt de voorzieningenrechter de hoogte van de dwangsom?
12. Verzoeker stelt dat de hoogte van de dwangsom onvoldoende is gemotiveerd. De voorzieningenrechter is van oordeel dat omdat niet is gebleken dat de hoogte van de te betalen dwangsom tot onoverkomelijke financiële problemen zou leiden, dit punt in bezwaar nader beoordeeld kan worden. De voorzieningenrechter laat dit punt daarom onbesproken.
Conclusie en gevolgen
13. De voorzieningenrechter is van oordeel dat de burgemeester bevoegd was om een last onder dwangsom op te leggen en verzoeker te gelasten de code van zijn smartphone af te geven. Er is geen reden om aan te nemen dat het bestreden besluit in bezwaar niet zal worden gehandhaafd. Voor het treffen van een voorlopige voorziening is daarom geen reden. De voorzieningenrechter wijst het verzoek af. 14. Voor vergoeding van het griffierecht of een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.M. Verhoeven, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.H.Y Snoeren-Bos, griffier, en wordt openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.
| griffier | voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Voetnoten
- Artikel 5:17, tweede lid, van de Awb.
- Artikel 5:17, derde lid, van de Awb.
- Kamerstukken II 1993/94, 23 700, nr. 3, blz. 141
- ABRvS 11 november 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK2914.
- Kamerstukken II 1993/94, 23 700, nr. 3, p. 144
- Kamerstukken II 2017/18, 34 874, nr. 3, p. 6.
- Zie bijvoorbeeld ABRvS 11 juni 2025, ECLI:NL:RVS:2025:2621, r.o. 7.1.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.