Parket bij de Hoge Raad, 27 oktober 2026

De verdachte is bij arrest van 8 september 2025 door het gerechtshof 's-Hertogenbosch (parketnr. 20-000739-25) niet-ontvankelijk verklaard in het door hem ingestelde hoger beroep.

Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. M. Draaijers, advocaat, heeft een middel van cassatie voorgesteld.

Centraal in deze zaak staat, zoals ook in mijn conclusie van heden met nr. ECLI:NL:PHR:2026:1005, de regeling van betekening van gerechtelijke stukken door middel van “elektronische overdracht” als bedoeld in art. 36b lid 2 Sv. De eerste deelklacht van het middel meent dat het oordeel van het hof, inhoudende dat de verdachte zich toegang heeft verschaft tot MijnOverheid en derhalve sprake is van betekening “in persoon”, uitgaat van een onjuiste rechtsopvatting, althans onbegrijpelijk is, nu de verdachte heeft verklaard dat een ander zich toegang heeft verschaft tot de Berichtenbox van de verdachte (hetgeen door die ander is bevestigd). De tweede deelklacht meent dat het oordeel van het hof dat geen sprake is van verschoonbare termijnoverschrijding nu de verdachte zelf verantwoordelijk is voor de kennisneming van berichten die in die Berichtenbox zijn geplaatst, uitgaat van een onjuiste rechtsopvatting, althans om diezelfde reden onbegrijpelijk is.

Alvorens het middel te bespreken, schets ik de procedure in feitelijke aanleg.

De verdachte is bij (mondeling) vonnis van 14 juni 2023 (parketnr. 96-278251-22) door de politierechter ter zake van “overtreding van artikel 9, tweede lid, van de Wegenverkeerswet 1994”, gepleegd op 2 december 2021, bij verstek veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van drie weken. Voorts heeft de politierechter de tenuitvoerlegging gelast van een onder parketnr. 96-065337-21 voorwaardelijk opgelegde gevangenisstraf voor de duur van één week.

Uit de aan de Hoge Raad toegezonden stukken blijkt dat eerstgenoemde zaak kennelijk eerder op een openbare zitting aan de orde is geweest, en wel op 14 maart 2023. Op die zitting is de verdachte niet verschenen. Een (waarnemend) raadsvrouw was wel aanwezig, maar heeft te kennen gegeven dat zij niet gemachtigd was nu zij geen contact heeft kunnen krijgen met de verdachte. Op die zitting is het onderzoek ter terechtzitting geschorst omdat een last tot toevoeging (vanwege de vordering tot tenuitvoerlegging van de straf die werd opgelegd onder parketnr. 96-065337-21) eerst op 9 maart 2023 is uitgegaan, waardoor de toegevoegd raadsvrouw naar het oordeel van de politierechter slechts kort in de gelegenheid was geweest om contact op te nemen met verdachte. Om die reden is de behandeling van de zaak op die zitting aangehouden tot 14 juni 2023 om 15.45 uur, met een bevel tot oproeping van de verdachte tegen genoemd tijdstip.

Uit de stukken die aan de Hoge Raad zijn gezonden, volgt dat de dagvaarding van de verdachte om ter zitting van de politierechter van 14 maart 2023 te verschijnen op 13 januari 2023, 13 februari 2023 en 23 februari 2023 tevergeefs is aangeboden aan het BRP-adres van de verdachte, zijnde [a-straat 1] te [plaats]. Daarop is de dagvaarding op 9 maart 2023 uitgereikt aan het openbaar ministerie en is een afschrift aan dat adres toegezonden.

Uit de stukken die aan de Hoge Raad zijn toegezonden blijkt voorts dat de oproeping van de verdachte voor de zitting van 14 juni 2023 evenmin in persoon aan de verdachte is uitgereikt: ook die oproeping is uitgereikt aan het openbaar ministerie, waarna een afschrift is verzonden aan het hiervoor genoemde BRP-adres van de verdachte.

Bij uitspraak van 14 juni 2023 is de verdachte – als opgemerkt – bij verstek veroordeeld wegens overtreding van art. 9 lid 2 Wegenverkeerswet 1994 en is de tenuitvoerlegging gelast van een eerder opgelegde onvoorwaardelijke gevangenisstraf.

Uit de “Vastlegging van elektronische overdracht” die zich bij de stukken bevindt en die betrekking heeft op een ‘Mededeling Uitspraak’ met verwijzing naar kenmerk 96-278251-22 en “Zitting: 14 juni 2023”, blijkt dat deze mededeling op 4 juli 2023 om 16:00 uur in de Berichtenbox van MijnOverheid is geplaatst. Volgens diezelfde Vastlegging is op 5 februari 2025 om 20:55 uur ingelogd. De Vastlegging vermeldt verder:

Uit het dossier blijkt niet dat is getracht de ‘mededeling uitspraak’ op andere wijze (dan digitaal) aan de verdachte te betekenen.

Namens de verdachte is op 12 maart 2025 hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de politierechter van 14 juni 2023. Op 20 maart 2025 is namens de verdachte een appelschriftuur ingediend. Daarin gaat de raadsvrouw van de verdachte in op de tijdigheid van het hoger beroep en de ‘digitale’ uitreiking van de ‘mededeling uitspraak’. De appelschriftuur houdt het volgende in:

De in de appelschriftuur genoemde productie 1 bevat de volgende verklaring van [betrokkene 1]:

De dagvaarding voor de zitting in hoger beroep van 25 augustus 2025 is niet in persoon aan de verdachte betekend, maar uitgereikt aan het openbaar ministerie, waarna een afschrift is verzonden aan het BRP-adres van de verdachte. Op genoemde zitting waren zowel de verdachte als diens raadsvrouw aanwezig. Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep d.d. 25 augustus 2025 vermeldt:

De aan het hof overgelegde pleitnota vermeldt ter zake (onderstreping in het origineel):

Bij arrest van het hof van 8 september 2025 is de verdachte niet-ontvankelijk verklaard in het door hem ingestelde hoger beroep. Het arrest bevat daaromtrent de volgende overwegingen:

Het middel stelt allereerst de vraag aan de orde of sprake is geweest van betekening “in persoon” via elektronische weg, nu de verdachte – ook volgens de bij de appelschriftuur gevoegde verklaring van [betrokkene 1] – niet zelf heeft ingelogd in zijn digitale Berichtenbox van ‘MijnOverheid’, alwaar de ‘mededeling uitspraak’ was geüpload. Als al sprake zou zijn van geldige betekening, is volgens het middel sprake van een verschoonbare termijnoverschrijding.

Vast staat dat de ‘mededeling uitspraak’ via elektronische weg op 4 juli 2023 om 16:00 uur is geplaatst in de MijnOverheid-omgeving van de verdachte. De “Vastlegging van elektronische overdracht” als bedoeld in art. 36i lid 1 Sv houdt in dat op 5 februari 2025 om 20: 55 uur is ingelogd in MijnOverheid met de persoonlijke gegevens van de verdachte op basis van tweefactorauthenticatie.

Zoals nader uiteen wordt gezet in mijn conclusie ECLI:NL:PHR:2026:1005, heeft het hof terecht als uitgangspunt genomen dat betekening door elektronische overdracht als bedoeld in art. 36f lid 2 Sv als betekening in persoon geldt, “indien degene voor wie de gerechtelijke mededeling bestemd is, zich toegang verschaft tot de elektronische voorziening”. Dat is in dit geval gebeurd op 5 februari 2025, met gebruikmaking van de persoonlijke inloggegevens (met tweefactorauthenticatie) van de verdachte. Blijkens de wetstekst en de totstandkomingsgeschiedenis van art. 36f lid 2 Sv is voor een betekening in persoon niet nodig dat het desbetreffende bericht ook daadwerkelijk is geopend. Dat de verdachte een ander in de gelegenheid heeft gesteld zich – ten behoeve van de verdachte – toegang te verschaffen met zijn persoonlijke inloggegevens, kan daar blijkens diezelfde totstandkomingsgeschiedenis niet aan afdoen.

Het hof is derhalve uitgegaan van een juiste rechtsopvatting.

Ook voor zover de klacht stelt dat het oordeel van het hof ter zake onbegrijpelijk is, omdat het hof in het midden heeft gelaten of het de verdachte is geweest of een ander die zich met de persoonlijk inloggegevens van de verdachte toegang heeft verschaft tot de digitale voorziening, faalt het. Het hof heeft kennelijk geoordeeld dat aan die vraag in dit geval geen betekenis toekomt en kan toekomen. Dat oordeel is niet onbegrijpelijk, in aanmerking genomen dat de onderhavige elektronische voorziening alleen toegankelijk is met de persoonlijke inloggegevens van de verdachte en daarbij in dit geval bovendien gebruik is gemaakt van tweefactorauthenticatie.

Met verwijzing naar mijn conclusie ECLI:NL:PHR:2026:1005 merk ik daarbij volledigheidshalve op dat de verdachte alleen digitaal bereikbaar is voor het openbaar ministerie (en op die wijze derhalve gerechtelijke mededelingen kan ontvangen), indien de verdachte daarvoor zelf – op enig moment – heeft gekozen. Uit de desbetreffende conclusie volgt voorts dat een persoon die voor deze digitale bereikbaarheid heeft gekozen, (i) een notificatie ontvangt dat een gerechtelijke mededeling voor hem beschikbaar is, alsmede (ii) een notificatie ontvangt dat de gerechtelijke mededeling aan hem is afgeleverd door middel van een geregistreerde inlog in MijnOverheid. Uit de in die conclusie genoemde ‘Informatieset Digitaal betekenen’ volgt voorts dat het openbaar ministerie ook de dag erna een bericht aan de geadresseerde stuurt dat er een bericht aan hem is afgeleverd.

Indien de burger ervoor heeft gekozen om dergelijke notificaties niet te ontvangen – en de geadresseerde ook geen pushberichten ontvangt op het mobile device waarop de Berichtenbox-app is geïnstalleerd, zal een verdachte een dergelijk bericht niettemin kunnen missen. Datzelfde is mogelijk indien de burger weliswaar (zelf) inlogt in MijnOverheid, maar zich daarbij alleen bekommert om één van de andere twee onderdelen van MijnOverheid, namelijk ‘Persoonlijke gegevens’ of ‘Lopende Zaken’. Ook indien een ander dan de verdachte met de persoonlijke DigiD van de verdachte (en tweefactorauthenticatie) inlogt, kan het zijn dat de verdachte de gerechtelijke mededeling mist.

Zoals in voornoemde conclusie uitgebreid wordt beschreven, kan elektronische betekening om die reden(en) onder omstandigheden tot gevolg hebben dat de verdachte bij verstek wordt veroordeeld, terwijl hij geen afstand heeft gedaan van zijn aanwezigheidsrecht. In dergelijke gevallen heeft de verdachte, gelet op de jurisprudentie van het EHRM en het HvJ EU in beginsel recht op een ‘fresh determination’ (naar Nederlands recht in deze gevallen: recht op een behandeling van zijn zaak in hoger beroep), althans zal hij mijns inziens in ieder geval in de gelegenheid moet worden gesteld om te bepleiten dat en waarom hij in de specifieke omstandigheden van het geval in eerste aanleg geen afstand van zijn recht heeft gedaan om in zijn aanwezigheid te worden berecht.

Dat brengt mij op de tweede deelklacht in de onderhavige zaak, waarin wordt aangevoerd dat het oordeel van het hof dat geen sprake is van verschoonbare termijnoverschrijding nu de verdachte verantwoordelijk is voor de kennisneming van berichten die in de Berichtenbox van MijnOverheid zijn geplaatst, uitgaat van een onjuiste rechtsopvatting, althans onbegrijpelijk is, gelet op hetgeen namens de verdachte is aangevoerd. Daarbij is onder meer aangevoerd dat tussen het moment waarop het bericht in de Berichtenbox is geplaatst en het moment van inloggen op MijnOverheid een periode van ruim 1,5 jaar is verstreken, hetgeen volgens de steller van het middel aannemelijk maakt dat [betrokkene 1] het bericht simpelweg niet heeft gezien en daardoor ook de verdachte niet heeft kunnen informeren.

Voor zover het middel ziet op de begrijpelijkheid van het oordeel van het hof ter zake, meen ik dat deze deelklacht dient te slagen.

Bij de behandeling van de ontvankelijkheid van het hoger beroep heeft de verdachte zich erop beroepen dat hij niet zelf heeft ingelogd, maar dat [betrokkene 1] dat heeft gedaan. Dat standpunt is in hoger beroep onderbouwd met een verklaring van [betrokkene 1], die heeft uitgelegd waarom hij op 5 februari 2024 – met medeweten van de verdachte – heeft ingelogd, om welke reden hij heeft ingelogd en dat hij om die reden op (andere) berichten in de Berichtenbox geen acht heeft geslagen (en de verdachte daar kennelijk evenmin op heeft gewezen). In reactie daarop heeft het hof slechts overwogen dat de verdachte (zelf) verantwoordelijk is voor de kennisneming van de berichten die zijn geplaatst in de Berichtenbox van MijnOverheid en dat daaraan niet afdoet dat de verdachte iemand anders zijn inloggegevens heeft verstrekt om namens hem in te loggen op MijnOverheid.

Gezien de eisen die Europeesrechtelijk gelden voor een veroordeling bij verstek en hetgeen door de verdachte specifiek aan de termijnoverschrijding bij het instellen van het hoger beroep na de elektronische betekening van het verstekvonnis ten grondslag is gelegd, is die enkele overweging mijns inziens niet zonder meer begrijpelijk, althans is de niet-ontvankelijkverklaring van de verdachte in zijn hoger beroep daarmee niet toereikend gemotiveerd. Het hof heeft daarmee immers de mogelijkheid in het midden gelaten dat in de specifieke omstandigheden van het geval – waarin de dagvaarding en oproeping voor de zittingen in eerste aanleg niet in persoon aan de verdachte zijn uitgereikt en hij gemotiveerd en onderbouwd betwist dat de (digitaal uitgereikte) mededeling van de verstekuitspraak op 5 februari 2025 ter zijner kennis is gekomen – de verdachte geen afstand heeft gedaan van zijn recht in zijn aanwezigheid te worden berecht, in welk geval hem na de verstekveroordeling in eerste aanleg het recht op een ‘fresh determination’ (in de vorm van een behandeling van zijn zaak in hoger beroep) niet kan worden ontzegd.

Mijns inziens had het hof derhalve bij de beoordeling van de ontvankelijkheid van het (te laat) ingestelde hoger beroep nader moeten ingaan op hetgeen door de verdachte aan de termijnoverschrijding bij het instellen van het hoger beroep ten grondslag is gelegd. Maatstaf voor de beslissing van de rechter daarbij is of de verdachte, indien hij niet-ontvankelijk wordt verklaard in zijn hoger beroep vanwege termijnoverschrijding, nog wel een eerlijk proces in de zin van art. 6 EVRM heeft genoten.

Het middel slaagt.

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.