Uitspraak uitgelegd

TNO-stikstofonderzoek valt onder Woo: nieuw besluit nodig

Mag TNO een verzoek over de onderbouwing van de 25 kilometergrens in AERIUS buiten de Woo houden omdat het uitsluitend wetenschappelijk onderzoek betreft? De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt op 11 november 2026 van niet. De gevraagde informatie over onderzoek voor de overheid valt onder de Woo, evenals daarmee samenhangende communicatie die verband houdt met de publieke taak. TNO moet opnieuw beslissen, maar volledige openbaarmaking volgt niet automatisch.

Instantie
Raad van State
Uitspraakdatum
2026-11-11
Publicatie bron
2026-11-11

In het kort

  • Het hoger beroep van TNO is ongegrond: de Woo geldt voor de gevraagde informatie over de onderbouwing van de 25 kilometergrens in AERIUS.
  • Een uitsluitend wetenschappelijk doel sluit onderzoeksgegevens en vastgelegde communicatie over TNO-onderzoek voor de overheid niet van de Woo uit, voor zover zij samenhangen met de publieke taak.
  • De bijzondere vertrouwelijkheidsregeling geldt voor onderzoek in opdracht van anderen dan de rijksoverheid of lagere overheden, voor zover de opdrachtgever vertrouwelijkheid heeft bedongen.
  • TNO moet binnen zes weken opnieuw op het bezwaar beslissen. De uitspraak verplicht niet tot volledige openbaarmaking zonder toetsing aan de Woo-uitzonderingen.

Waarom deze zaak belangrijk is

Voor informatieverzoeken over TNO-onderzoek in opdracht van de overheid is het wetenschappelijke karakter geen zelfstandige reden om de Woo buiten toepassing te laten. Onderzoeksgegevens en vastgelegde communicatie die samenhangen met de publieke taak moeten onder die wet worden beoordeeld. Of de informatie vervolgens openbaar wordt, hangt af van de toetsing aan de uitzonderingsgronden.

Verzoek over de 25 kilometergrens in AERIUS

[wederpartij] vroeg TNO om onderzoeksnotities over depositiebijdragen en om communicatie over de totstandkoming daarvan. Het verzoek werd verduidelijkt als communicatie over de onderbouwing van de 25 kilometergrens in AERIUS. TNO wees het verzoek af. Bij de beslissing op bezwaar van 31 augustus 2022 was inmiddels de Woo in werking getreden. Volgens TNO gold ook die wet niet, omdat de gevraagde informatie uitsluitend met een wetenschappelijk doel tot stand was gekomen.

Bronpassages bij deze uitleg

[wederpartij] heeft TNO op 16 februari 2022 verzocht om openbaarmaking van de notities ‘Afbakening in de modellering van depositiebijdragen van individuele projectbijdragen fase 1 en 2’ en alle communicatie over de totstandkoming van deze notities

het gaat dus specifiek om alle communicatie digitaal als per brief en in verslaglegging van overleggen over de onderbouwing van de 25 km afkapgrens in Aerius (Ops)

TNO heeft het verzoek van [wederpartij] afgewezen.

Op 31 augustus 2022 heeft TNO op het bezwaar van [wederpartij] beslist. Op dat moment was de Wet open overheid (Woo) in werking getreden.

TNO stelt dat de Woo ook niet van toepassing is op het verzoek van [wederpartij]. Volgens TNO verzoekt [wederpartij] om informatie die louter met een wetenschappelijk oogmerk tot stand is gekomen en berust bij een onderzoekinstelling.

Overheidsopdrachten vallen niet onder de bijzondere vertrouwelijkheidsregeling

Volgens de Afdeling houdt alles wat TNO binnen de artikelen 4 en 5 van de TNO-wet doet verband met haar publieke taak. Daardoor vallen ook onderzoeksgegevens in beginsel onder de Woo. Artikel 36 van de TNO-wet bevat een begrensde vertrouwelijkheidsregeling: onderzoek in opdracht van anderen dan de rijksoverheid of lagere overheden is vertrouwelijk voor zover de opdrachtgever dat heeft bedongen. Die bijzondere regeling sluit onderzoek in opdracht van de rijksoverheid of lagere overheden dus niet van de Woo uit.

Bronpassages bij deze uitleg

De Afdeling leidt hieruit af dat alles wat TNO binnen de kaders van de artikelen 4 en 5 van de TNO-wet verricht, verband houdt met de publieke taak van TNO.

Gelet op definities van "document" en "publieke informatie" betekent dit dat in beginsel alle informatie, waaronder ook onderzoeksgegevens, die verband houdt met de publieke taak van TNO, onder de werking van de Woo valt.

Het door de Organisatie in opdracht van anderen dan de rijksoverheid of de lagere overheden verrichte onderzoek is vertrouwelijk, voor zover de opdrachtgever van dat onderzoek dit heeft bedongen.

Als sprake is van een onderzoek dat in opdracht is verricht van de rijksoverheid of de lagere overheden, dan is de Woo daarop van toepassing.

Waarom oudere Wob-rechtspraak niet beslissend is

Onder artikel 3 Wob moest een informatieverzoek een bestuurlijke aangelegenheid betreffen. In 2017 rekende de Afdeling ook contractonderzoek van TNO daartoe. In een andere Wob-zaak uit 2023 bleven onderzoeksmails en conceptrapporten buiten die wet, omdat zij uitsluitend wetenschappelijk waren en niet over de bestuursvoering gingen. In deze Woo-zaak benadrukt de Afdeling dat de wetgever de Wob-rechtspraak voor TNO heeft vervangen door artikel 36 TNO-wet in samenhang met artikel 8.8 Woo. De in de wetsgeschiedenis aan de artikelen 9.68 en 9.69 Woo verbonden uitzonderingen voor onderzoeksgegevens bij universiteiten en NWO zijn niet in de TNO-wet overgenomen. Het andere wettelijke kader verklaart daarmee het verschil in beoordeling.

Bronpassages bij deze uitleg

Derhalve is de Wob van toepassing op alle taken en activiteiten van TNO. De rechtbank heeft dan ook terecht geoordeeld dat ook de informatie met betrekking tot contractonderzoeken een bestuurlijke aangelegenheid is.

Artikel 3, eerste lid, van de Wob bepaalt dat een ieder een verzoek tot een bestuursorgaan kan richten om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid.

Het gaat om inhoudelijke e-mailcorrespondentie over het onderzoek en conceptrapporten met inhoudelijke opmerkingen.

Die documenten moeten worden aangemerkt als onderzoeksgegevens die louter met een wetenschappelijk oogmerk tot stand zijn gekomen en gaan niet over de bestuursvoering van het bestuur van TNO.

Uit de hierboven genoemde totstandkomingsgeschiedenis volgt dat de wetgever een bewuste keuze heeft gemaakt om de rechtspraak onder de Wob over de onderzoeksgegevens van TNO te vervangen door de opname van artikel 36 TNO-wet op de bijlage van artikel 8.8 van de Woo.

De in de artikelen 9.68 en 9.69 Woo opgenomen uitzonderingen voor bij de universiteiten en het NWO berustende onderzoeksgegevens zijn niet overgenomen in de TNO-wet.

Ook onderzoeksmails moeten worden beoordeeld, maar zijn niet automatisch openbaar

Vastgelegde communicatie die bij TNO berust over onderzoek voor de overheid valt eveneens onder de Woo, voor zover zij samenhangt met de publieke taak. TNO kan zulke communicatie dus niet uitsluitend vanwege het wetenschappelijke karakter buiten de beoordeling houden. Dat de Woo geldt, betekent echter nog niet dat alle informatie moet worden verstrekt. TNO moet beoordelen of een uitzonderingsgrond aan openbaarmaking in de weg staat.

Bronpassages bij deze uitleg

De Afdeling is gelet op wat onder 5.2 tot en met 6.7 is overwogen van oordeel dat voor zover communicatie onder TNO berust die gaat over onderzoeken die zij uitvoert in opdracht van de overheid en samenhangt met haar publieke taak, de Woo daarop van toepassing is.

Dat de Woo op dergelijke documenten, waaronder documenten met communicatie, van toepassing is, betekent overigens niet dat daarin opgenomen informatie ook daadwerkelijk openbaar moet worden gemaakt. TNO zal dit steeds moeten beoordelen aan de hand van de uitzonderingsgronden van de Woo.

TNO moet binnen zes weken opnieuw beslissen

Het hoger beroep van TNO slaagt niet en de uitspraak van de rechtbank blijft in stand. Daarmee blijft ook de vernietiging van het besluit op bezwaar van 31 augustus 2022 overeind. TNO moet binnen zes weken opnieuw op het bezwaar beslissen en daarbij de Woo toepassen. Tegen dat nieuwe besluit kan alleen bij de Afdeling beroep worden ingesteld.

Bronpassages bij deze uitleg

Bij uitspraak van 5 april 2024 heeft de rechtbank het door [wederpartij] daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van 31 augustus 2022 vernietigd en bepaald dat TNO een nieuw besluit moet nemen.

Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank. Dat betekent dat TNO uitvoering moet geven aan die uitspraak door binnen zes weken een nieuw besluit te nemen op het bezwaar van [wederpartij].

Gelet op het voorgaande heeft de rechtbank terecht overwogen dat de Woo van toepassing is op de door [wederpartij] verzochte informatie.

I. bevestigt de aangevallen uitspraak;

II. bepaalt dat tegen het te nemen nieuwe besluit alleen bij de Afdeling beroep kan worden ingesteld;

Verhouding tot eerdere rechtspraak

De oudere TNO-uitspraken zijn onder de Wob gewezen. In 2017 viel ook contractonderzoek onder die wet; in 2023 bleven de beoordeelde uitsluitend wetenschappelijke onderzoeksgegevens zonder verband met de bestuursvoering erbuiten. Deze uitspraak past het Woo-regime toe. De Afdeling verklaart het verschil vanuit de keuze van de wetgever voor de bijzondere regeling van artikel 36 TNO-wet. Het gewijzigde wettelijke kader is daarmee de relevante verklaring, niet een aangetoonde rechterlijke koerswijziging onder dezelfde wet. De vergelijking is beperkt tot deze aangeleverde uitspraken en is niet uitputtend.

Bronpassages bij deze uitleg

Derhalve is de Wob van toepassing op alle taken en activiteiten van TNO. De rechtbank heeft dan ook terecht geoordeeld dat ook de informatie met betrekking tot contractonderzoeken een bestuurlijke aangelegenheid is.

Artikel 3, eerste lid, van de Wob bepaalt dat een ieder een verzoek tot een bestuursorgaan kan richten om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid.

Die documenten moeten worden aangemerkt als onderzoeksgegevens die louter met een wetenschappelijk oogmerk tot stand zijn gekomen en gaan niet over de bestuursvoering van het bestuur van TNO.

Uit de hierboven genoemde totstandkomingsgeschiedenis volgt dat de wetgever een bewuste keuze heeft gemaakt om de rechtspraak onder de Wob over de onderzoeksgegevens van TNO te vervangen door de opname van artikel 36 TNO-wet op de bijlage van artikel 8.8 van de Woo.

Reikwijdte en beperkingen

  • De uitspraak beslist dat TNO de Woo moet toepassen, niet dat iedere gevraagde passage openbaar moet worden gemaakt.
  • De vergelijking met oudere rechtspraak is beperkt tot de aangeleverde TNO-uitspraken uit 2017 en 2023 en vormt geen volledig jurisprudentieonderzoek.
  • De toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk van de uitspraken onderzocht. De bespreking volgt het door de Afdeling toegepaste kader en behandelt de Wob uitsluitend als historisch recht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.