Uitspraak uitgelegd

Taakstraf voor groepsbelediging en belediging op Twitter

Wanneer beschermt het publieke debat een opiniemaker tegen een veroordeling voor beledigende tweets? Het gerechtshof Den Haag legt op 28 mei 2026 in hoger beroep een deels voorwaardelijke taakstraf op voor groepsbelediging en eenvoudige belediging. Het beroep op de vrijheid van meningsuiting slaagt niet. Voor smaad(schrift) volgt wel vrijspraak, omdat de betreffende tweet geen voldoende concreet aangeduide gedraging bevatte.

Instantie
Gerechtshof Den Haag
Uitspraakdatum
2026-05-28
Publicatie bron
2026-05-28

In het kort

  • De opiniemaakster krijgt 30 uur taakstraf voor groepsbelediging en eenvoudige belediging, waarvan 10 uur voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar.
  • De context van het publieke debat rechtvaardigde de uitlatingen niet: het hof vond ze onnodig grievend en achtte de bestraffing verenigbaar met artikel 10 EVRM.
  • Voor smaad(schrift) volgt vrijspraak omdat een voldoende concreet aangeduide gedraging ontbrak. Hetzelfde bericht leverde wel eenvoudige belediging op.
  • De verdachte moet € 550 materiële schade met wettelijke rente vergoeden. Over de immateriële schade volgt geen inhoudelijk oordeel; die vordering kan naar de burgerlijke rechter.

Waarom deze zaak belangrijk is

Voor journalisten en opiniemakers maakt dit arrest concreet dat deelname aan een publiek debat geen onbeperkte bescherming biedt tegen een veroordeling voor belediging. De woordkeuze, de context en het onnodig grievende karakter zijn van belang. Ook laat deze zaak zien dat vrijspraak van smaad wegens het ontbreken van een concreet verweten feit niet uitsluit dat hetzelfde bericht eenvoudige belediging oplevert.

De combinatie van woorden maakte het bericht tot groepsbelediging

De termen voor ras en primaten waren volgens het hof los van elkaar niet beledigend. Het beledigende karakter ontstond door hun combinatie met een verwijzing naar een heel volk en het contrast met een witte man. Daarmee suggereerde de tweet dat mensen met een donkere huidskleur onontwikkeld en minderwaardig zijn. De uitlating trof hen zo als groep vanwege hun huidskleur. Ook het vereiste opzet achtte het hof bewezen: de verdachte had ten minste bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat haar bericht een groep wegens haar ras zou beledigen.

Bronpassages bij deze uitleg

Naar het oordeel van het hof zijn de bewoordingen “negroïde” en “primaten” op zichzelf niet beledigend.

Juist door deze term te gebruiken in samenhang met de termen “primaten” en “dit volk” – in de onderhavige uitlating, afgezet tegen het begrip “blanke man” – wordt hieraan evident een racistische strekking gegeven,

waarbij de suggestie wordt gewekt dat mensen met een donkere huidskleur onontwikkeld en inferieur zijn.

Gelet hierop is de uitlating van de verdachte denigrerend en kwetsend voor mensen van kleur, die hierdoor collectief worden getroffen in wat voor hen als groep kenmerkend is, namelijk hun ras of kleur.

Het hof is van oordeel dat, gelet op de inhoud en de context van de uitlating, de verdachte minst genomen bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat haar uitlating als beledigend werd ervaren door een groep mensen vanwege hun ras.

Een bijdrage aan het migratiedebat was geen vrijbrief

Het hof neemt aan dat de tweet een bijdrage kon leveren aan het publieke debat over migratie en vrijheid van meningsuiting. Dat nam de strafbaarheid echter niet weg. Ook in dit debat ligt volgens het hof een grens bij onnodig grievende uitlatingen. Die grens was hier overschreden: de bewoordingen konden vijandigheid en afkeer tegen mensen van kleur oproepen. De verdachte had haar maatschappelijke punt volgens het hof ook eenvoudig zonder de beledigende tekst kunnen maken.

Bronpassages bij deze uitleg

een maatschappelijke discussie werd gevoerd over het migratiebeleid in Nederland en – onder meer naar aanleiding van de gang van zaken bij het Tweede Kamerdebat – ook over vrijheid van meningsuiting.

Daarmee is haar uitlating gedaan binnen de context van een publiek debat over zaken van algemeen belang, waaraan deze een bijdrage zou kunnen leveren.

Echter is ook in de context van het publiek debat het recht op vrijheid van meningsuiting niet onbeperkt. Zij vindt haar begrenzing daar waar de uitlatingen onnodig grievend zijn.

acht het hof het twitterbericht van de verdachte onnodig grievend, met name ook gelet op de sterk negatieve associaties die deze uitlating oproept. Door de gekozen bewoordingen kunnen gevoelens van vijandigheid en afkeer worden oproepen tegen mensen van kleur.

Het hof overweegt ook dat er voor de verdachte eenvoudig andere mogelijkheden open stonden om zonder beledigende teksten als de onderhavige een bijdrage te leveren aan het maatschappelijk debat.

Vrijspraak van smaad: geen concreet aangeduide gedraging

Voor smaad(schrift) moet de verdachte iemand een duidelijk herkenbare concrete gedraging verwijten. In de tweede tweet presenteerde zij een grove seksuele aanduiding als waarheid. Toch was volgens het hof in deze context niet duidelijk welke concrete handelingen daarmee aan de betrokkene werden toegeschreven. De uitlating was daarvoor onvoldoende specifiek. Omdat daarmee een noodzakelijk vereiste voor smaad(schrift) ontbrak, spreekt het hof vrij van die primaire beschuldiging.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor bewezenverklaring van smaad(schrift), als bedoeld in artikel 261 Sr is vereist dat sprake is van (tenlastelegging van) “een bepaald feit”. Daarvan is sprake indien de aangever door de verdachte wordt beschuldigd van een duidelijk te onderkennen concrete gedraging.

De verdachte heeft echter in haar twitterbericht de aanduiding van de aangever als kleuterneuker bestempeld als de waarheid.

Hoewel het begrip “kleuterneuker” in de letterlijke betekenis feitelijke gedragingen impliceert, is, in de gegeven context, niet duidelijk welke concreet aangeduide gedragingen dan aan de orde zouden zijn. Deze zijn niet specifiek gemaakt of concreet aangeduid.

De conclusie van het voorgaande is dat niet kan worden bewezen dat de verdachte een bepaald feit aan een ander ten laste heeft gelegd, zodat niet is voldaan aan dat vereiste van smaad(schrift). Gelet hierop zal de verdachte van het onder 2 primair tenlastegelegde worden vrijgesproken.

Dezelfde tweet levert wél eenvoudige belediging op

De vrijspraak van smaad maakte de tweet niet straffeloos. Door de grove seksuele aanduiding als waarheid neer te zetten, had de verdachte de beledigende term zelf overgenomen. Het hof erkent dat kritiek op rechterlijke uitspraken sterk wordt beschermd en dat een publiek figuur meer kritiek moet dulden. Toch vond het deze uitlating onnodig grievend: kritiek op de eerdere veroordeling was ook mogelijk zonder de aanduiding als waar te bevestigen. Daarom volgt voor dit bericht wel een veroordeling voor eenvoudige belediging. Dat levert volgens het hof geen schending van artikel 10 EVRM op.

Bronpassages bij deze uitleg

Door dit te doen heeft de verdachte gezegd dat het waar is dat de aangever een kleuterneuker is. Daarmee heeft zij de term kleuterneuker overgenomen en heeft zij deze gebruikt in de letterlijke betekenis van het woord.

het uiten van kritiek op rechterlijke uitspraken en de rechtspleging als geheel geoorloofd is, voor eenieder en in het bijzonder ook voor journalisten/opiniemakers. Dergelijke uitingen van kritiek verdienen in beginsel een hoge bescherming onder de vrijheid van meningsuiting.

Het hof heeft in ogenschouw genomen dat het voormalig Kamerlid, dat zichzelf als publiek figuur actief betoont in het publiek debat, meer kritiek moet kunnen verdragen dan niet-publieke figuren en dat hij hierbij sneller zal moeten dulden dat zijn privéleven wordt becommentarieerd.

De uitlating is naar het oordeel van het hof dan ook onnodig grievend.

Daarbij heeft het hof meegewogen dat de verdachte op eenvoudige wijze kritiek had kunnen uiten op de veroordeling voor het zeggen van kleuterneuker, zonder daarbij te beweren dat de term waarvoor veroordeeld was de waarheid is.

Het hof is daarom van oordeel dat de uitlating van de verdachte, ook voor zover deze in de context van het maatschappelijke debat is gedaan, niet toelaatbaar is. Het sanctioneren daarvan levert geen schending op van artikel 10 EVRM.

Ook het onder 2 subsidiair tenlastegelegde is wettig en overtuigend bewezen.

eenvoudige belediging.

Dertig uur taakstraf, waarvan tien uur voorwaardelijk

Het hof vernietigt het eerdere vonnis en legt een taakstraf van 30 uur op. Daarvan zijn 10 uur voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar. De ernst van de uitlatingen rechtvaardigt volgens het hof ook een onvoorwaardelijk deel. Het hof vindt deze straf evenredig en niet zo ingrijpend dat daarvan een ontoelaatbaar afschrikwekkend effect uitgaat op anderen die hun uitingsvrijheid willen gebruiken. Dat oordeel is gekoppeld aan de concrete straf in deze zaak.

Bronpassages bij deze uitleg

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Veroordeelt de verdachte tot een taakstraf voor de duur van 30 (dertig) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door 15 (vijftien) dagen hechtenis.

Bepaalt dat een gedeelte van de taakstraf, groot 10 (tien) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door 5 (vijf) dagen hechtenis, niet ten uitvoer zal worden gelegd,

tenzij de rechter anders mocht gelasten omdat de verdachte zich voor het einde van de proeftijd van 2 (twee) jaren aan een strafbaar feit heeft schuldig gemaakt.

De uitlatingen van de verdachte zijn voorts dermate grievend dat naar het oordeel van het hof naast het voorwaardelijk deel, een onvoorwaardelijke strafdeel passend is.

Het hof is bij deze straf van oordeel dat hiermee wordt gewaarborgd dat het strafrechtelijk optreden als geheel proportioneel is en niet zo ingrijpend dat daarvan een chilling effect uitgaat op personen die gebruik willen maken van hun recht op vrijheid van meningsuiting.

€ 550 schadevergoeding; immateriële schade naar de burgerlijke rechter

Voor de eenvoudige belediging wijst het hof € 550 aan materiële schadevergoeding toe. Daarover is wettelijke rente verschuldigd vanaf 28 maart 2026. Die schade was volgens het hof aangetoond en rechtstreeks veroorzaakt door het bewezenverklaarde. De vordering voor immateriële schade wordt niet inhoudelijk afgewezen: door de betwisting daarvan zou behandeling het strafproces onevenredig belasten. De benadeelde partij is voor dat deel niet-ontvankelijk en kan de vordering bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Bronpassages bij deze uitleg

Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [naam] ter zake van het onder 2 subsidiair bewezenverklaarde tot het bedrag van € 550,00 (vijfhonderdvijftig euro) ter zake van materiële schade,

Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade op 28 maart 2026.

Naar het oordeel van het hof heeft de benadeelde partij aangetoond dat tot een bedrag van € 550,00 materiële schade is geleden. Deze schade is een rechtstreeks gevolg van het bewezenverklaarde.

Naar het oordeel van het hof levert behandeling van de vordering van de benadeelde partij ter zake van de gevorderde immateriële schade, gelet op de betwisting daarvan van de zijde van de verdachte, een onevenredige belasting van het strafgeding op.

Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde partij in zoverre de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Er zijn geen volledige uitspraken uit andere zaken aangeleverd. Daarom kan niet worden beoordeeld of dit arrest aansluit bij of afwijkt van eerdere rechtspraak.

Reikwijdte en beperkingen

  • Er zijn geen andere uitspraken aangeleverd voor vergelijking. Deze bespreking stelt daarom geen vaste rechtspraak of koerswijziging vast.
  • De beoordeling van de uitingsvrijheid en het afschrikwekkende effect is toegespitst op deze berichten en de concreet opgelegde straf.
  • De toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.