Uitspraak uitgelegd

Pensioenafstorting na scheiding: nakoming niet verjaard, schade deels wel

De Rechtbank Gelderland oordeelt op 2 september 2026 dat een man zijn inspanningsverplichting uit het echtscheidingsconvenant niet is nagekomen. De vrouw kan nog nakoming verlangen, maar een deel van haar aanvullende pensioenschade is verjaard. Het verschuldigde bedrag moet verder worden onderbouwd. Over de tegenvorderingen beslist de rechtbank al wel definitief, waaronder de verplichting om onder voorwaarden afstand te doen van bijzonder partnerpensioen bij SPMS.

Instantie
Rechtbank Gelderland
Uitspraakdatum
2026-09-02
Publicatie bron
2026-09-29

In het kort

  • De man heeft onvoldoende onderbouwd dat afstorting van € 120.775 binnen vijf jaar niet mogelijk was en heeft zijn inspanningsverplichting niet vervuld.
  • De nakomingsvordering is niet verjaard: doordat het convenant onderdeel is van de echtscheidingsbeschikking geldt hier een termijn van twintig jaar.
  • Aanvullende schade kan worden vergoed, maar schade van vóór 7 november 2018 is verjaard. Over het uiteindelijke bedrag volgt nog geen betalingsveroordeling.
  • De vrouw moet pas afstand doen van het bijzonder partnerpensioen bij SPMS na betaling van het nader vast te stellen bedrag door de vennootschap en betekening van het vonnis.
  • Voor het niet in het convenant genoemde PFZW-pensioen ziet de rechtbank geen afstand van rechten; de vrouw moet daar wel uitstel van de pensioenstart dulden.

Waarom deze zaak belangrijk is

Deze zaak laat zien waarom nakoming van een pensioenafspraak en vergoeding van vertragingsschade afzonderlijk moeten worden beoordeeld: de afspraak kan nog afdwingbaar zijn terwijl oudere schade al is verjaard. Ook maakt het verschil of partijen een vast afstortingsbedrag of een gegarandeerde pensioenuitkering hebben afgesproken. De precieze tekst en de afzonderlijk genoemde pensioenregelingen bepalen hier bovendien wanneer afstand van pensioenrechten aan de orde is.

Afspraak uit 2006: € 120.775 afstorten bij een verzekeraar

De voormalige echtgenoten scheidden in 2006 en legden hun afspraken vast in een convenant dat onderdeel werd van de echtscheidingsbeschikking. Het geschil betreft onder meer pensioen dat binnen de vennootschap was opgebouwd. De man zou zich inspannen om binnen vijf jaar € 120.775 af te storten bij een door de vrouw gekozen verzekeraar. Ondanks verzoeken om betaling bleef afstorting uit. Centraal staat wat deze inspanningsafspraak inhield en welke aanspraken de vrouw daaraan nog kan ontlenen.

Bronpassages bij deze uitleg

Op [datum] 2006 is het huwelijk ontbonden door inschrijving van de echtscheidingsbeschikking van [datum] 2006 in de registers van de burgerlijke stand.

De inhoud van het convenant maakt deel uit van de echtscheidingsbeschikking van [datum] 2006.

Omdat sprake is van in de vennootschap opgebouwd pensioen, is het uiteindelijk de vennootschap die het bedrag van € 120.775 moest afstorten.

De man ziet af van de door de vrouw verworven pensioenaanspraken en zal zich inspannen om binnen 5 jaar na ondertekening van dit convenant het in de bijlage genoemde bedrag van € 120.775,00 te voldoen aan een door de vrouw aan te wijzen verzekeraar

Zowel bij brief van 23 september 2010 als bij brief van 8 november 2010 is de man van de zijde van de vrouw verzocht om over te gaan tot betaling van het in het convenant genoemde bedrag. Hij heeft dit niet gedaan.

Een inspanningsverplichting, maar geen vrijblijvende toezegging

De rechtbank behandelt de afspraak als een afdwingbare inspanningsverplichting: geen gegarandeerd resultaat binnen vijf jaar, maar evenmin een vrijblijvende toezegging. Bij de uitleg tellen zowel de bewoordingen als de redelijke verwachtingen van partijen. Het overleg via advocaten en de uitgewisselde conceptteksten maken de tekst hier extra belangrijk. De termijn betekende niet dat de man daarna zonder meer van zijn verplichting af was. Afstand door de vrouw zou juist pas volgen nadat hij de afgesproken prestatie, voor zover mogelijk, had verricht.

Bronpassages bij deze uitleg

niet alleen gaat om de letterlijke tekst, maar dat het ook aankomt op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Hun advocaten hebben overleg gevoerd en de rechtbank begrijpt daarbij dat er conceptteksten over en weer zijn uitgewisseld. Dat maakt dat aan de lettelijke tekst veel waarde toekomt.

Uit deze woordkeuze leidt de rechtbank af dat in elk geval de man niet de bedoeling had om een resultaatsverplichting af te spreken, maar dat het ging om een inspanning van zijn zijde.

De afspraken waren dus niet vrijblijvend voor de man.

Uit het woordje ‘waarna’ in artikel 5.2 van het convenant leidt de rechtbank af dat de man er niet zonder meer van uit mocht gaan dat de afstortingsverplichting na vijf jaar zou vervallen.

De man was eerst gehouden - zo mogelijk - iets te doen, vóórdat de vrouw afstand zou doen van aanspraken.

Beperkte liquiditeit onderbouwde onvoldoende dat afstorting onmogelijk was

Dat de vennootschap weinig direct beschikbare middelen had, was niet genoeg. Zij had ook grote vorderingen op de man, waarvan de gestelde oninbaarheid onvoldoende was uitgelegd. Bovendien ontbrak een jaarlijks overzicht van de financiële mogelijkheden gedurende de afgesproken vijf jaar, waaronder de mogelijkheid dat de man de vennootschap van geld kon voorzien. Omdat de man en de vennootschap aanvoerden dat hij van zijn verplichting was bevrijd, moesten zij voldoende inspanning bewijzen. De rechtbank concludeert dat de man niet aan zijn inspanningsverplichting heeft voldaan.

Bronpassages bij deze uitleg

Omdat gedaagden aanvoeren dat hij van die verplichting is bevrijd, en zich dus beroepen op dat rechtsgevolg, ligt de bewijslast dat de man zich voldoende heeft ingespannen bij gedaagden.

Gedaagden hebben er terecht op gewezen dat uit de overgelegde financiële stukken blijkt dat de vennootschap beperkte liquide middelen had. Wel had de vennootschap een groot vermogen, dat voor verreweg het grootste deel uit vorderingen op de man bestond.

Gedaagden hebben aangevoerd dat deze feitelijk oninbaar waren. Zij hebben dat echter onvoldoende inzichtelijk gemaakt.

Zij hebben niet voor de periode van vijf jaar na de echtscheiding per jaar een overzicht gemaakt van de vermogenspositie van de man en de vennootschap en de daaruit volgende (on)mogelijkheden van de man om de vennootschap van liquide middelen te voorzien om de pensioenaanspraken af te storten.

De rechtbank oordeelt daarom dat de man niet heeft voldaan aan zijn inspanningsverplichting die hij op grond van het convenant had.

Nakoming is niet verjaard en rechtsverwerking faalt

Voor de vordering tot nakoming hanteert de rechtbank een verjaringstermijn van twintig jaar, omdat het convenant onderdeel is geworden van de echtscheidingsbeschikking. Die termijn was nog niet verstreken. Ook het beroep op rechtsverwerking slaagt niet. Lang wachten kan meewegen, maar maakt een aanspraak niet vanzelf onbruikbaar. Onvoldoende was onderbouwd waarom in deze omstandigheden actie van de vrouw mocht worden verwacht. Ook het laten vervallen van de pensioenvoorziening op de balans maakte het beroep op rechtsverwerking hier niet succesvol.

Bronpassages bij deze uitleg

De vrouw heeft er terecht op gewezen dat het convenant is aangehecht aan de echtscheidingsbeschikking en daar onderdeel van is geworden.

Op grond van artikel 3:324 BW is de verjaringstermijn voor de nakomingsvordering van de vrouw daarom twintig jaar. Die termijn is nog niet verstreken.

Tijdsverloop kan wel als een relevante omstandigheid meewegen, maar ‘stilzitten’ kan slechts tot rechtsverwerking leiden, als op grond van de omstandigheden van het geval redelijkerwijs een bepaald handelen van de vrouw had mogen worden verwacht.

Dat hiervan sprake zou zijn hebben gedaagden onvoldoende onderbouwd.

mede gelet op de keuze om de voorziening niet langer te handhaven op de balans, maar dat is in de gegeven omstandigheden onvoldoende om het beroep op rechtsverwerking te laten slagen.

Vast kapitaal als uitgangspunt; aanvullende schade deels verjaard

De rechtbank leest in het convenant geen gegarandeerd jaarpensioen van € 14.844 en ook geen indexeringsafspraak. Voor nakoming is daarom het vaste kapitaal van € 120.775 het uitgangspunt. Daarnaast kan de vrouw wegens de toerekenbare vertraging aanvullende schadevergoeding verlangen. Voor die schade geldt volgens de rechtbank een afzonderlijke verjaringstermijn van vijf jaar. De brief van 7 november 2023 heeft die verjaring gestuit. Daardoor komt schade die vóór 7 november 2018 is ontstaan niet meer voor vergoeding in aanmerking.

Bronpassages bij deze uitleg

De vrouw had dus geen garantie dat het afgestorte bedrag tot de verwachte uitkering van € 14.844 per jaar zou leiden.

Er is ook geen indexering afgesproken. Op basis van enkel het convenant is de man dan ook niet gehouden meer dan € 120.775 te betalen.

maar doordat de man het bedrag niet tijdig heeft afgestort, is sprake van een tekortkoming in de nakoming die de man kan worden aangerekend. De vrouw lijdt hierdoor schade. Op deze grondslag heeft zij recht op een aanvullend bedrag.

De verjaringstermijn voor de schade wegens de tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst bedraagt op grond van artikel 3:310 BW vijf jaar.

Op 7 november 2023 heeft de vrouw de man aangeschreven met het verzoek om alsnog over te gaan tot afstorting. Deze brief kan worden aangemerkt als stuitingshandeling.

Dit betekent dat alle schade van de vrouw die is ontstaan vóór 7 november 2018 is verjaard.

Een nieuwe offerte moet de resterende pensioenschade onderbouwen

De resterende schade moet worden berekend alsof op 7 november 2018 € 120.775 was afgestort, met de eigen pensioenstart van de vrouw op 1 augustus 2019. Een kwalificerende offerte van een pensioenverzekeraar moet laten zien welk pensioen zij dan had kunnen ontvangen en welke inleg nodig is om die aanspraak alsnog voor de toekomst te verkrijgen. Zo kunnen de gemiste termijnen en het verschil met het oorspronkelijke kapitaal worden vastgesteld. Een offerte was volgens de rechtbank geen voorwaarde voor de oorspronkelijke betalingsverplichting, maar is nu wel nodig om de aanvullende schade te onderbouwen.

Bronpassages bij deze uitleg

Dit betekent dat het aan de vrouw is om aan de hand van een kwalificerende offerte van een pensioenverzekeraar te onderbouwen

welk maandbedrag aan pensioen zij zou hebben gekregen als de man ten behoeve van haar pensioen op 7 november 2018 een bedrag van € 120.775 zou hebben afgestort en uitgaande van haar eigen pensioendatum per 1 augustus 2019

en welk bedrag uiterlijk twee maanden na de datum van de offerte moet worden afgestort om die aanspraak voor de toekomst alsnog te verkrijgen.

Op basis hiervan kan de schade, bestaande uit gemiste termijnen en het gat tussen € 120.775 en het nu af te storten bedragn, worden vastgesteld.

De rechtbank is het met de vrouw eens dat het aanleveren van een kwalificerende offerte niet als voorwaarde voor de betalingsverplichting geldt.

Afstand van SPMS-partnerpensioen pas na volledige betaling

Bij SPMS was geen onvoorwaardelijke afstand afgesproken. De rechtbank rekent ook dit externe pensioen tot de afspraak over het prijsgeven van rechten na uitvoering van de afstortingsregeling. De daadwerkelijke veroordeling in de tegenvordering ziet op het indienen van de afstandsverklaring voor bijzonder partnerpensioen. De vrouw moet dat doen binnen veertien dagen nadat de vennootschap het latere betalingsvonnis heeft uitgevoerd. Daarbij gaat het niet alleen om € 120.775, maar ook om het nog te bepalen aanvullende bedrag. Bovendien moet het onderhavige vonnis aan de vrouw zijn betekend.

Bronpassages bij deze uitleg

Anders dan de man in reconventie stelt, is het de rechtbank niet gebleken dat de vrouw een onvoorwaardelijke toezegging heeft gedaan om afstand te doen van het extern opgebouwde pensioen.

De rechtbank is van oordeel dat de man redelijkerwijs mocht menen dat de vrouw afstand zou doen van haar recht op verevening van het bij SPMS opgebouwde pensioen.

Daarbij stelt de rechtbank dan in het licht van wat zij over het pensioen in eigen beheer heeft overwogen wel de voorwaarde dat de vennootschap niet alleen het bedrag van € 120.775 maar ook het aanvullend verschuldigde bedrag heeft betaald.

veroordeelt de vrouw om binnen veertien dagen nadat de vennootschap aan een vonnis dat veroordeelt tot betaling van het in conventie nader te bepalen bedrag zal hebben voldaan

onder voorwaarde dat het onderhavige vonnis aan de vrouw is betekend, aan SPMS toe te zenden het ingevulde en getekende formulier “Afstandsverklaring Bijzonder Partnerpensioen”

Het niet genoemde PFZW-pensioen valt niet onder de afstand

Bij PFZW oordeelt de rechtbank anders over afstand: dit pensioen was niet genoemd in het convenant en de vrouw hoefde de opbouw niet te kennen. Daarom houdt zij volgens de overwegingen recht op verevening en afsplitsing van bijzonder partnerpensioen; de tegenvordering tot afstand wordt afgewezen. Conversie is hier niet afgesproken, zodat zij uitstel van de pensioenstart van de man moet dulden. De rechtbank gaat uit van een latere aanspraak op de man, niet van rechtstreekse uitbetaling door PFZW. Ook hierover volgt in de hoofdzaak nog geen betalingsveroordeling.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank weegt het feit dat in het convenant nergens wordt gesproken over het door de man bij PFZW opgebouwde pensioen uiteindelijk het zwaarst.

Uit niets volgt dat de vrouw zich bewust was of moest zijn van het feit dat de man daar pensioenrechten had opgebouwd. Van een bewuste en ondubbelzinnige afstand van dit pensioen door de vrouw kan dan ook geen sprake zijn.

Op grond van de hoofdregel van artikel 2 lid 1 WVPS heeft de vrouw daarom recht op verevening van die pensioenrechten en dient het bijzonder partnerpensioen te worden afgesplitst. De vordering in (voorwaardelijke) reconventie ten aanzien van PFZW moet daarom worden afgewezen.

kan ook niet worden gesteld dat partijen conversie van deze pensioenrechten zijn overeengekomen. De man heeft daarom terecht aangevoerd dat de vrouw uitstel van de ingangsdatum van het ouderdomspensioen dient te dulden op grond van artikel 2 lid 3 van de WVPS.

Verder heeft de man naar het oordeel van de rechtbank terecht aangevoerd dat partijen al langer dan twee jaar gescheiden zijn, zodat op grond van artikel 2 lid 2 WVPS voor de vrouw geen recht op uitbetaling door PFZW is ontstaan. De vrouw heeft te zijner tijd een directe aanspraak op de man.

houdt iedere verdere beslissing aan;

wijst het meer of anders gevorderde af.

Hoofdzaak aangehouden, tegenvorderingen definitief beslist

De hoofdzaak is naar de rol van 14 oktober 2026 verwezen voor een nadere akte over de schadeberekening. Daar is nog geen betalingsveroordeling uitgesproken: iedere verdere beslissing is aangehouden. De tegenvorderingen zijn daarentegen definitief beslist. De vennootschap is daarin niet-ontvankelijk, omdat zij geen partij bij het convenant was. De rechtbank wijst op de noodzaak om de eindbeslissingen over de tegenvorderingen direct in hoger beroep aan te vechten als een partij die wil bestrijden. Zij heeft de beslissingen niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard.

Bronpassages bij deze uitleg

verwijst de zaak naar de rol van 14 oktober 2026 voor een nadere akte van eiseressen met een uitlating over hetgeen de rechtbank heeft overwogen in 4.34;

houdt iedere verdere beslissing aan;

Toch zal de rechtbank in reconventie alvast definitief beslissen, omdat ook in conventie al verstrekkende oordelen zijn gegeven.

De vennootschap is geen partij bij het door de man en de vrouw gesloten convenant.

verklaart de vennootschap niet-ontvankelijk in haar vorderingen;

In dat geval dient een partij die het er niet mee eens is direct in hoger beroep te gaan.

verklaart de rechtbank de door haar genomen beslissingen niet uitvoerbaar bij voorraad.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Op de onderzochte punten sluit de rechtbank aan bij de twee aangeleverde uitspraken van de Hoge Raad. Voor de uitleg volgt zij de Haviltex-maatstaf uit 1981: niet uitsluitend de tekst, maar ook de redelijke betekenis en verwachtingen tellen. Het grote gewicht van de tekst wordt hier verklaard door de onderhandelingen via advocaten. Voor rechtsverwerking gebruikt de rechtbank dezelfde maatstaf als de Hoge Raad in 2016: tijdsverloop alleen volstaat niet en stilzitten krijgt pas betekenis binnen de concrete omstandigheden. Die beschikking ging over een enquêteverzoek, niet over echtscheidingspensioen. De vergelijking betreft daarom de beoordelingsmaatstaven, niet overeenkomstige pensioenuitkomsten, en is niet uitputtend.

Bronpassages bij deze uitleg

niet alleen gaat om de letterlijke tekst, maar dat het ook aankomt op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Voor de beantwoording van die vraag komt het immers aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Hun advocaten hebben overleg gevoerd en de rechtbank begrijpt daarbij dat er conceptteksten over en weer zijn uitgewisseld. Dat maakt dat aan de lettelijke tekst veel waarde toekomt.

Naar vaste rechtspraak van de Hoge Raad is enkel tijdsverloop daarvoor onvoldoende.

Tijdsverloop kan wel als een relevante omstandigheid meewegen, maar ‘stilzitten’ kan slechts tot rechtsverwerking leiden, als op grond van de omstandigheden van het geval redelijkerwijs een bepaald handelen van de vrouw had mogen worden verwacht.

Naar vaste rechtspraak van de Hoge Raad is enkel tijdsverloop daarvoor onvoldoende.

‘Stilzitten’ kan slechts tot rechtsverwerking leiden, indien op grond van de omstandigheden van het geval redelijkerwijs een bepaald handelen van de rechthebbende had mogen worden verwacht.

In de onderhavige procedure verzoekt Bab het hof om een enquête te gelasten naar het beleid en de gang van zaken bij Cordial en Turnham vanaf 1 januari 2006

Reikwijdte en beperkingen

  • Over de vorderingen van de vrouw en haar bewindvoerder is nog geen eindvonnis gewezen. De aanvullende schade staat niet vast en het verdere procesverloop na dit vonnis is niet aangeleverd.
  • De vergelijking is beperkt tot de twee aangeleverde uitspraken van de Hoge Raad en betreft uitleg en rechtsverwerking, niet een volledig onderzoek naar pensioenrechtspraak.
  • De toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.