Uitspraak uitgelegd

Hypo bij dodelijk ongeval: veroordeling blijft, schokschade ouders terug naar hof

Een ernstige hypo tijdens een verkeersongeval neemt strafrechtelijke schuld niet vanzelf weg. De Hoge Raad laat op 3 november 2026 de veroordeling van een vrachtwagenchauffeur in stand: eerdere waarschuwingen en het ontbreken van passende maatregelen waren bepalend. De broer van het overleden slachtoffer behoudt € 15.000 aan schokschade. Voor de ouders moet het gerechtshof Den Haag opnieuw oordelen, omdat hun confrontatie met de gevolgen van het ongeval en de samenloop met affectieschade onvoldoende zijn gemotiveerd.

Instantie
Hoge Raad
Uitspraakdatum
2026-11-03
Publicatie bron
2026-11-03

In het kort

  • De veroordeling voor het dodelijke verkeersongeval blijft in stand: ondanks eerdere waarschuwingen en onvoldoende herkenning van hypo’s had de chauffeur geen passende maatregelen genomen en was hij toch gaan rijden.
  • De broer behoudt € 15.000 aan schokschade en de bijbehorende schadevergoedingsmaatregel. De Hoge Raad acht de toewijzing op basis van de vaststellingen van het hof voldoende gemotiveerd.
  • Voor de ouders ontbreken concrete vaststellingen over hun confrontatie met de gevolgen van het ongeval. Ook is niet zichtbaar afgewogen hoe hun aanspraak op affectieschade meeweegt.
  • De Hoge Raad vernietigt de betreffende beslissingen voor de ouders, inclusief de kostenveroordelingen en schadevergoedingsmaatregelen. Het gerechtshof Den Haag moet daarover opnieuw oordelen.

Waarom deze zaak belangrijk is

Deze zaak laat zien dat bij een verkeersongeval door een medische onmacht ook bekende risico’s, eerdere incidenten en ontbrekende voorzorgsmaatregelen de schuldvaststelling kunnen dragen. Voor schokschade moet de onderbouwing per nabestaande worden beoordeeld: de concrete confrontatie en het daaruit voortgekomen geestelijk letsel zijn van belang. Bij samenloop met affectieschade moet de rechter bovendien zichtbaar afwegen in hoeverre de vergoedingen overlappen.

Het ongeval en het beroep op een onvoorzienbare hypo

Een vrachtwagenchauffeur met diabetes reed op 11 maart 2019 in Rotterdam met 89 km/u over een afrit waar 50 km/u was toegestaan. Zonder te remmen reed hij door rood een kruising op en botste hij op een personenauto; de bestuurder overleed. De chauffeur had een extreem lage bloedsuikerspiegel en was rond het ongeval niet of nauwelijks bij bewustzijn. De verdediging vroeg vrijspraak, omdat de ernstige hypo voor hem niet voorzienbaar zou zijn geweest.

Bronpassages bij deze uitleg

De verdachte heeft het beroep van vrachtwagenchauffeur en is diabetespatiënt.

hij op 11 maart 2019 op of omstreeks 21.45u, te Rotterdam als verkeersdeelnemer, namelijk als bestuurder van een motorrijtuig (vrachtwagen)

- op die afrit met een snelheid van 89 km/u heeft gereden, terwijl daar een maximumsnelheid van 50 km/u gold en

- zonder te remmen in strijd met een voor hem geldend rood licht uitstralend verkeerslicht de kruising van die afrit met de Jacques Dutilhweg is opgereden en

Hij botste aldaar tegen de personenauto van het slachtoffer. Deze auto werd meegesleept en kwam onder de vrachtauto van de verdachte terecht. Als gevolg hiervan is het slachtoffer ter plaatse overleden.

Verder staat vast dat de verdachte voorafgaand aan en ten tijde van het verkeersongeval een extreem lage glucosewaarde had (een zogeheten hypoglykemie, hierna ook: hypo) en enige tijd voorafgaand, tijdens en kort na het ongeval niet of nauwelijks bij bewustzijn was.

Daartoe heeft de raadsvrouw – kort en zakelijk weergegeven – aangevoerd dat de verdachte geen strafrechtelijk verwijt kan worden gemaakt, omdat het voor hem niet voorzienbaar was dat hij tijdens het rijden een ernstige hypoglykemie zou krijgen.

Verkeersschuld wordt niet alleen bij de botsing beoordeeld

Voor schuld volgens artikel 6 Wegenverkeerswet 1994 is verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid nodig. De vergelijking met een gemiddelde persoon in vergelijkbare omstandigheden en met een vergelijkbare hoedanigheid is daarbij bepalend. Een verkeersfout met een dodelijke afloop bewijst die schuld niet vanzelf; het geheel van gedrag en omstandigheden moet worden beoordeeld. Hier mochten ook omstandigheden rond de al langer bekende diabetes meetellen. Dat is verenigbaar met de eerdere rechtspraak over verontschuldigbare onmacht: aannemelijk geworden onmacht kan schuld uitsluiten, maar een black-out neemt het verwijt niet zonder meer weg.

Bronpassages bij deze uitleg

In het algemeen geldt dat onder ‘schuld’ als delictsbestanddeel een grove of aanmerkelijke schuld wordt verstaan die bestaat in verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.

Het komt er daarbij op aan of de verdachte tekortschoot in vergelijking met een gemiddelde andere persoon in vergelijkbare omstandigheden en met een vergelijkbare hoedanigheid.

Daarbij komt het aan op het geheel van de gedragingen van de verdachte, de aard en de ernst daarvan en de overige omstandigheden van het geval.

Verder verdient opmerking dat niet al uit de ernst van de gevolgen van verkeersgedrag dat in strijd is met één of meer wettelijke gedragsregels in het verkeer, kan worden afgeleid dat sprake is van schuld in de hier bedoelde zin.

waarbij niet alleen de gedragingen van de verdachte direct voorafgaand aan het verkeersongeval een rol hebben gespeeld, maar ook omstandigheden die verband houden met het feit dat de verdachte al lange tijd bekend was met diabetes.

Dat kan in concreto evenwel anders zijn indien omstandigheden zijn aangevoerd en aannemelijk zijn geworden - bijvoorbeeld dat de verdachte ten tijde van het ongeval in verontschuldigbare onmacht verkeerde - waaruit volgt dat van schuld in vorenbedoelde zin niet kan worden gesproken.

Eerdere waarschuwingen en ontbrekende maatregelen dragen de schuld

De chauffeur had al vóór het ongeval hypo’s gehad tijdens zijn werk en tijdens het rijden. Toch was zijn vermogen om hypo’s tijdig te herkennen en daarop te reageren onvoldoende. Zijn werk als vrachtwagenchauffeur met gevaarlijke stoffen en zijn diabetes brachten volgens het hof extra verantwoordelijkheid mee. Het hof vond dat hij had nagelaten passende maatregelen te nemen om veilig te werken en nieuwe ernstige hypo’s in het verkeer te voorkomen. Door desondanks te rijden handelde hij volgens het hof aanmerkelijk onvoorzichtig. De Hoge Raad acht deze schuldvaststelling juridisch juist en voldoende onderbouwd.

Bronpassages bij deze uitleg

In de negentig dagen voorafgaand aan 11 maart 2019 heeft de verdachte 256 keer een hypo gehad; dat gebeurde in 27 gevallen onder werktijd en in 10 gevallen tijdens het rijden.

Volgens het hof was de hypo-awareness van de verdachte, hoewel de eerdere incidenten als duidelijke waarschuwing moesten gelden, niet alleen in de periode voorafgaand aan 11 maart 2019 maar ook op 11 maart 2019 onvoldoende.

in de zin dat een diabetespatiënt een hypoglykemie tijdig voelt aankomen, zodat hij daar adequaat naar kan handelen.

zowel de hoedanigheid van professioneel vrachtwagenchauffeur, en meer in het bijzonder die van beroepschauffeur die gevaarlijke stoffen vervoerde, als de hoedanigheid van diabetespatiënt van de verdachte een extra oplettendheid vroeg en voor hem een grotere verantwoordelijkheid opleverde.

om passende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat hij op een veilige manier zijn werk kan uitoefenen en om te voorkomen dat hij als gemotoriseerde verkeersdeelnemer opnieuw in een (ernstige) hypo belandt.

door na te laten om dergelijke maatregelen te nemen en door toch als bestuurder van een motorrijtuig aan het verkeer deel te nemen, aanmerkelijk onvoorzichtig heeft gehandeld

Dat oordeel getuigt in het licht van wat onder 2.5 is vooropgesteld, niet van een onjuiste rechtsopvatting en is toereikend gemotiveerd.

Schokschade vraagt samenhang én objectiveerbaar geestelijk letsel

Bij de beoordeling van schokschade kijkt de rechter onder meer naar de aard, toedracht en gevolgen van het onrechtmatige handelen, de manier waarop de nabestaande daarmee wordt geconfronteerd en de hechtheid van de relatie met het slachtoffer. Deze factoren moeten samen worden gewogen. Bij een latere confrontatie kan het onverwachte karakter meetellen, maar dit is geen op zichzelf beslissende eis. Daarnaast moet de schok hebben geleid tot ernstig en voldoende objectiveerbaar geestelijk letsel. Een rapport van een daarvoor bevoegde en bekwame huisarts, psycholoog of psychiater kan daarvoor een basis bieden; een formele psychiatrische diagnose is niet altijd noodzakelijk.

Bronpassages bij deze uitleg

- De aard, de toedracht en de gevolgen van de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad, waaronder de intentie van de dader en de aard en ernst van het aan het primaire slachtoffer toegebrachte leed.

- De wijze waarop het secundaire slachtoffer wordt geconfronteerd met de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad en de gevolgen daarvan.

Bij een latere confrontatie kan een rol spelen in hoeverre zij onverhoeds was.

- De aard en hechtheid van de relatie tussen het primaire slachtoffer en het secundaire slachtoffer, waarbij geldt dat bij het ontbreken van een nauwe relatie niet snel onrechtmatigheid kan worden aangenomen.

De feitenrechter moet aan de hand van onder meer deze gezichtspunten in hun onderlinge samenhang beschouwd van geval tot geval beoordelen of sprake is van onrechtmatigheid, waarbij niet op voorhand aan een van deze gezichtspunten doorslaggevende betekenis toekomt.

Daarmee is beoogd tot uitdrukking te brengen dat die emotionele schok moet hebben geleid tot geestelijk letsel dat gelet op aard, duur en/of gevolgen ernstig is, en in voldoende mate objectiveerbaar.

op grond van een rapportage van een ter zake bevoegde en bekwame deskundige – waarbij gedacht kan worden aan een ter zake bevoegde en bekwame psychiater, huisarts of psycholoog –

hij tot toewijzing van schadevergoeding kan overgaan, ook als in die rapportage geen diagnose van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld wordt gesteld.

De broer behoudt € 15.000 aan schokschade

De broer had het ongeval niet zien gebeuren. Het hof stelde wel vast dat hij kort daarna de ongevalsplek bezocht, zijn broer identificeerde, zijn ouders moest informeren en toegestuurde beelden bekeek. Volgens het hof had deze confrontatie geleid tot PTSS, hallucinaties en herbelevingen, waarvoor hij werd behandeld en medicatie gebruikte. Het hof kende hem € 15.000 aan schokschade toe en legde daarvoor ook een schadevergoedingsmaatregel op. De Hoge Raad baseert zijn beoordeling op deze vaststellingen van het hof en acht de toewijzing volgens de relevante gezichtspunten voldoende gemotiveerd, ook gezien de verweren. De vergoeding en de maatregel voor de broer blijven daarom in stand.

Bronpassages bij deze uitleg

Het hof stelt vast dat de benadeelde partij het verkeersongeval niet direct heeft waargenomen.

Hij is kort na het ongeval op de plaats van het ongeval geweest, heeft zijn broertje moeten identificeren en heeft de toegezonden filmpjes van het ongeval, waarin duidelijk te zien is hoe het ongeval heeft plaatsgevonden en hoe de omstandigheden ter plaatse waren, gezien.

Daarnaast heeft hij zijn ouders kort na het ongeval op de hoogte moeten stellen van het overlijden van hun kind.

Deze confrontatie heeft geleid tot geestelijk letsel in de vorm van PTSS, alsook in de vorm van hallucinaties en herbelevingen. Hij is hiervoor behandeld en gebruikt medicatie.

Nu vaststaat dat de verdachte tot een bedrag van € 15.000,00 aansprakelijk is voor de schade die door het bewezenverklaarde is toegebracht, zal het hof aan de verdachte de verplichting opleggen dat bedrag aan de Staat te betalen ten behoeve van het slachtoffer [benadeelde 3] .

De toewijzing – met het oog waarop het hof onder meer de gezichtspunten heeft betrokken die zijn genoemd in overweging 3.5 van de onder 3.3.2 weergegeven uitspraak – is, ook in het licht van wat door de verdediging naar voren is gebracht, toereikend gemotiveerd.

- verwerpt het beroep voor het overige.

Bij de ouders ontbreken vaststellingen over de confrontatie

Voor schadevorderingen in het strafproces gelden de civiele regels voor stelplicht en bewijslast. In beginsel moet de nabestaande de relevante feiten stellen en bij betwisting bewijs aandragen. Ook bij de ouders had het hof een hevige schok en aanhoudende psychische klachten aangenomen, mede na het identificeren van hun zoon. De verdediging had echter specifiek aangevoerd dat onduidelijk was hoe zij met de gevolgen van het ongeval waren geconfronteerd. Het hof had daarover geen concrete vaststellingen gedaan. Juist bij zo’n betwisting vraagt de motivering meer aandacht. De Hoge Raad vindt de onderbouwing van de toewijzingen voor de ouders daarom onvoldoende.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor de toewijsbaarheid van de vordering van de benadeelde partij gelden niet de bewijs(minimum)regels van het Wetboek van Strafvordering maar de regels van stelplicht en bewijslastverdeling in civiele zaken.

Overeenkomstig de hoofdregel van art. 150 Rv rust op de benadeelde partij die een vordering instelt in beginsel de last de feiten en omstandigheden te stellen – en in geval van betwisting daarvan bewijs bij te brengen – die tot toewijzing van de vordering kunnen leiden.

dat de confrontatie met de gevolgen van het verkeersongeval, waaronder het identificeren van het slachtoffer (hun zoon), bij hen een hevige emotionele schok heeft teweeggebracht.

Daarnaast heeft het hof vastgesteld dat die hevige schok heeft geleid tot aanhoudende psychische klachten.

Daarbij is van belang dat door de verdediging is aangevoerd dat onduidelijk is hoe deze benadeelde partijen zijn geconfronteerd met de gevolgen van het ongeval,

terwijl het hof geen vaststellingen heeft gedaan over de manier waarop deze benadeelde partijen zijn geconfronteerd met het tegen het (primaire) slachtoffer gepleegde strafbare feit en de gevolgen daarvan.

Tegen de achtergrond van wat onder 3.3 is vooropgesteld, is de op deze vaststellingen gebaseerde toewijzing van de vorderingen van deze benadeelde partijen tot vergoeding van schokschade, niet toereikend gemotiveerd.

Naarmate de vordering uitvoeriger en specifieker wordt weersproken, zal de motivering van de toewijzing van de vordering dus meer aandacht vragen.

Schokschade en affectieschade zijn verschillend, maar kunnen overlappen

Affectieschade betreft het leed door het overlijden van een naaste; schokschade betreft de gevolgen van geestelijk letsel door de schokkende confrontatie. De verdediging had aangevoerd dat de ouders ieder € 17.500 aan affectieschade toegekend hadden gekregen en dat dit op hun schokschade in mindering moest komen. De Hoge Raad schrijft geen automatische volledige aftrek voor: de rechter moet naar billijkheid afwegen in hoeverre met de aanspraak op affectieschade rekening wordt gehouden. Het hof had zo’n afweging niet zichtbaar gemaakt. Vooral wanneer een nabestaande niet direct ter plaatse met de gebeurtenis en haar gevolgen is geconfronteerd, vraagt mogelijke overlap om aandacht in de motivering.

Bronpassages bij deze uitleg

Affectieschade is, voor zover hier van toepassing, het nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, maar in leed dat men ondervindt doordat een persoon overlijdt met wie men een affectieve band heeft.

Een dwingende voorwaarde is wel dat de affectieschade is geleden door iemand die als ‘naaste’ kan worden aangemerkt.

Het recht op vergoeding van schade die is veroorzaakt door het onrechtmatig teweegbrengen van een hevige emotionele schok is – zoals hiervoor in 3.4 reeds overwogen – beperkt tot de schade die volgt uit geestelijk letsel.

dat deze benadeelde partijen al aanspraak hebben gemaakt op vergoeding van affectieschade, dat aan hen een bedrag van ieder € 17.500 is toegekend en dat die vergoeding geheel of gedeeltelijk in mindering moet komen op de vergoeding van de schokschade.

In zo’n geval van samenloop van deze aanspraken zal de rechter aan de hand van de omstandigheden van het geval naar billijkheid en schattenderwijs moeten afwegen

rekening wordt gehouden met die aanspraak op affectieschade.

In zijn onder 3.2.4 weergegeven overwegingen heeft het hof niet kenbaar betrokken of en, zo ja, in hoeverre het bij het bepalen van de hoogte van de vergoeding van de schokschade rekening heeft gehouden met die aanspraak op vergoeding van affectieschade.

in het bijzonder in gevallen waarin de benadeelde partij die aanspraak maakt op vergoeding van schokschade niet direct ter plaatse is geconfronteerd met de gebeurtenis en haar gevolgen,

de vraag of de vergoeding van schokschade niet geheel of voor een deel samenvalt met de vergoeding van affectieschade, aandacht verdient in de motivering door de rechter.

Alleen de vernietigde onderdelen voor de ouders gaan terug naar het hof

Bij de vader vernietigt de Hoge Raad de beslissing op zijn vordering uitsluitend voor zover € 15.000 aan schokschade is toegewezen. Bij de moeder wordt de beslissing op haar vordering vernietigd. Ook de kostenveroordelingen en schadevergoedingsmaatregelen voor beide ouders worden vernietigd. Het gerechtshof Den Haag moet deze onderdelen opnieuw beoordelen. Voor het overige verwerpt de Hoge Raad het cassatieberoep, zodat de strafrechtelijke veroordeling en de beslissing voor de broer in stand blijven. De aanspraken van de ouders zijn dus niet definitief afgewezen.

Bronpassages bij deze uitleg

- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft (i) de beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] , voor zover het betreft de toewijzing van € 15.000 voor schokschade,

(ii) de beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 2] , (iii) de veroordeling van de verdachte in de door de benadeelde partij [benadeelde 1] en de benadeelde partij [benadeelde 2] gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten,

(iv) de oplegging van de schadevergoedingsmaatregelen ten behoeve van [benadeelde 1] en [benadeelde 2] ;

- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;

- verwerpt het beroep voor het overige.

[benadeelde 1] is de vader van het slachtoffer

[benadeelde 2] is de moeder van het slachtoffer

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Op de onderzochte punten sluit dit arrest aan bij de aangeleverde arresten uit 2004 en 2022. Het arrest uit 2004 biedt ruimte voor aannemelijk geworden verontschuldigbare onmacht. Hier berust de schuldvaststelling juist op concrete eerdere waarschuwingen en onvoldoende herkenning van hypo’s. Voor schokschade herhaalt de Hoge Raad de gezamenlijke beoordeling van gezichtspunten en de billijkheidsafweging bij samenloop met affectieschade uit 2022. De vernietiging voor de ouders betreft motiveringsgebreken binnen dat kader. Deze beperkte vergelijking geeft geen aanwijzing voor een afwijking van de aangeleverde maatstaven en is niet uitputtend.

Bronpassages bij deze uitleg

Dat kan in concreto evenwel anders zijn indien omstandigheden zijn aangevoerd en aannemelijk zijn geworden - bijvoorbeeld dat de verdachte ten tijde van het ongeval in verontschuldigbare onmacht verkeerde - waaruit volgt dat van schuld in vorenbedoelde zin niet kan worden gesproken.

Volgens het hof was de hypo-awareness van de verdachte, hoewel de eerdere incidenten als duidelijke waarschuwing moesten gelden, niet alleen in de periode voorafgaand aan 11 maart 2019 maar ook op 11 maart 2019 onvoldoende.

Dat oordeel getuigt in het licht van wat onder 2.5 is vooropgesteld, niet van een onjuiste rechtsopvatting en is toereikend gemotiveerd.

De feitenrechter moet aan de hand van onder meer deze gezichtspunten in hun onderlinge samenhang beschouwd van geval tot geval beoordelen of sprake is van onrechtmatigheid, waarbij niet op voorhand aan een van deze gezichtspunten doorslaggevende betekenis toekomt.

De feitenrechter moet aan de hand van onder meer deze gezichtspunten in hun onderlinge samenhang beschouwd van geval tot geval beoordelen of sprake is van onrechtmatigheid, waarbij niet op voorhand aan een van deze gezichtspunten doorslaggevende betekenis toekomt.

In zo’n geval van samenloop van deze aanspraken zal de rechter aan de hand van de omstandigheden van het geval naar billijkheid en schattenderwijs moeten afwegen

rekening wordt gehouden met die aanspraak op affectieschade.

In zo’n geval van samenloop van deze aanspraken zal de rechter aan de hand van de omstandigheden van het geval naar billijkheid en schattenderwijs moeten afwegen

In zijn onder 3.2.4 weergegeven overwegingen heeft het hof niet kenbaar betrokken of en, zo ja, in hoeverre het bij het bepalen van de hoogte van de vergoeding van de schokschade rekening heeft gehouden met die aanspraak op vergoeding van affectieschade.

Reikwijdte en beperkingen

  • Dit arrest beslist niet definitief over de vernietigde schokschadebeslissingen voor de ouders. Het gerechtshof Den Haag moet die onderdelen opnieuw beoordelen.
  • De vergelijking is beperkt tot de aangeleverde uitspraken en vormt geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
  • De voor deze zaak relevante wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.