Uitspraak uitgelegd

Doodslag en noodweer: AG adviseert vernietiging en terugwijzing

Kan iemand die gewapend een confrontatie opzoekt zich later toch beroepen op noodweer of noodweerexces ter bescherming van een vriend? In de conclusie van 15 september 2026 adviseert advocaat-generaal Van Kampen vernietiging en terugwijzing: het hof had een gestelde mesaanval op die vriend niet buiten beschouwing mogen laten. Het advies houdt niet in dat het noodweerberoep slaagt. Het later gewezen arrest van de Hoge Raad wordt hieronder afzonderlijk besproken.

Conclusie: advies aan de rechter. Deze bron is geen rechterlijke uitspraak.
Instantie
Parket bij de Hoge Raad
Datum conclusie
2026-09-15
Publicatie bron
2026-09-17

In het kort

  • De advocaat-generaal adviseert vernietiging van de hofuitspraak voor zover deze in cassatie aan de orde is, met een nieuwe behandeling door het gerechtshof Den Haag.
  • Het hof had volgens de AG moeten betrekken of na het opzoeken van de confrontatie een nieuwe situatie ontstond door een mesaanval op een vriend van de verdachte.
  • Ook de afwijzing van nader NFI-onderzoek naar de camerabeelden is volgens de AG onvoldoende gemotiveerd: het gestelde mes was niet zonder meer irrelevant.
  • Het advies stelt niet vast dat de verdachte een geslaagd beroep op noodweer of noodweerexces heeft.
  • Volgens de AG herleeft een eerder opgeheven schorsing van voorlopige hechtenis niet automatisch na vernietiging en terugwijzing.

Waarom deze zaak belangrijk is

Voor de verdediging ligt het praktische belang in een nauwkeurige reconstructie van de opeenvolgende gebeurtenissen. Volgens de AG maakt een eerdere confrontatie een gestelde latere aanval niet zonder meer irrelevant voor het noodweerverweer. Dat betekent niet dat het daaropvolgende vuurwapengebruik gerechtvaardigd of verontschuldigbaar was. Ook een eerder opgeheven schorsing van voorlopige hechtenis keert volgens de AG na terugwijzing niet automatisch terug.

Hof legde zeven jaar cel op en wees het noodweerverweer af

Het gerechtshof Den Haag veroordeelde de verdachte op 20 december 2024 tot zeven jaar gevangenisstraf wegens doodslag en het voorhanden hebben van een vuurwapen met munitie. Volgens het hof had hij na een korte achtervolging het slachtoffer van dichtbij in de rug geschoten. Het hof beschouwde zijn optreden als een aanval, niet als verdediging, en verwierp daarom het beroep op putatief noodweer en noodweerexces.

Bronpassages bij deze uitleg

De verdachte is bij arrest van 20 december 2024 door het gerechtshof Den Haag (rolnr. 22-000658-22) wegens onder 1 “doodslag”

het voorhanden hebben van een vuurwapen met bijbehorende munitie veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zeven jaren, met aftrek van voorarrest.

Vervolgens heeft hij het slachtoffer – na een korte achtervolging – van korte afstand in de rug geschoten.

Nu aldus niet is gebleken van een gedraging die kan worden aangemerkt als ‘verdediging’ maar juist als aanvallend, is het hof van oordeel dat geen sprake is geweest van een noodweersituatie.

Het beroep op putatief noodweer alsook op putatief dan wel excessief noodweerexces wordt dan ook verworpen.

Noodweer kan ook bescherming van een ander betreffen

In het juridische kader van de conclusie kan noodweer ook bescherming van een ander betreffen. Bij putatief noodweer gaat het om een verontschuldigbare vergissing over het gevaar of de noodzakelijke verdediging: de verdachte moet redelijkerwijs hebben mogen denken dat zijn optreden nodig was. Voor noodweerexces moet de overschrijding van de verdedigingsgrenzen direct voortkomen uit een hevige emotie die door de aanval is veroorzaakt. Een handeling die in wezen aanvallend is, vormt volgens dit kader echter een zelfstandige grond om deze verweren af te wijzen.

Bronpassages bij deze uitleg

Uit de tekst van art. 41 Sr volgt dat die aanranding tegen de verdachte zelf, maar ook tegen een ander kan zijn gericht. Noodweer gaat dus verder dan alleen zelfverdediging.

bijvoorbeeld omdat hij niet alleen kon, maar redelijkerwijs ook mocht menen dat hij zich moest verdedigen op de wijze als hij heeft gedaan omdat hij verontschuldigbaar zich het dreigende gevaar heeft ingebeeld dan wel de aard van de dreiging verkeerd heeft beoordeeld.

2. Niet strafbaar is de overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging, indien zij het onmiddellijk gevolg is geweest van een hevige gemoedsbeweging, door de aanranding veroorzaakt.

Als wordt geoordeeld dat een gedraging als ‘aanvallend’ moet worden gezien, kunnen alle verweren met betrekking tot art. 41 Sr (dus ook een beroep op noodweerexces of putatief noodweer) zonder nadere overwegingen worden verworpen.

AG: de gestelde mesaanval kon een nieuwe situatie opleveren

Volgens de AG liet het hof een beslissende tussenschakel onbesproken. De verdediging stelde dat het slachtoffer een mes trok en schreeuwend achter een vriend van de verdachte aanrende. Als dat klopt, kon volgens de AG na het aanvankelijke opzoeken van de confrontatie een nieuwe situatie zijn ontstaan waarin verdediging van die vriend aan de orde was. Dat de verdachte eerst op een confrontatie uit was, maakt die mogelijkheid niet zonder meer irrelevant. Daarmee staat nog niet vast dat het schieten gerechtvaardigd of verontschuldigbaar was. De AG acht de afwijzing van het noodweerverweer daarom onvoldoende onderbouwd.

Bronpassages bij deze uitleg

In dit verband is van belang dat het hof niets heeft vastgesteld over wat er is gebeurd tussen het moment waarop de verdachte met een vuurwapen uit de auto stapte en richting het slachtoffer liep en het moment waarop de hiervoor beschreven korte achtervolging plaatsvond.

De verdediging heeft hierover in hoger beroep aangevoerd dat het slachtoffer op dat moment een mes heeft getrokken en meteen op [medeverdachte] afging en – al schreeuwend – achter hem is aangerend.

Onder de aanname dat het slachtoffer inderdaad op enig moment een mes heeft getrokken en al schreeuwend achter [medeverdachte] is aangerend, zou er wat mij betreft wel degelijk sprake kunnen zijn van een (nieuwe) situatie

waarin de verdachte zich kon en mocht verdedigen tegen de ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van [medeverdachte] (waarmee overigens nog niet is gezegd dat de verdachte ook een geslaagd beroep op (putatief) noodweer(exces) toekomt).

De enkele omstandigheid dat de verdachte daaraan voorafgaand uit was op een confrontatie met het slachtoffer maakt dat niet anders.

De verwerping van het beroep op (putatief) noodweer(exces) is ontoereikend gemotiveerd.

Ook de afwijzing van onderzoek naar de camerabeelden schiet tekort

Dezelfde leemte raakt het afgewezen verzoek om nader onderzoek door het Nederlands Forensisch Instituut naar de camerabeelden. Het hof vond het voor het noodweerverweer niet van belang of het slachtoffer een mes had en wees daarom het onderzoeksverzoek af. Volgens de AG was die vraag juist wel van betekenis. Ook de motivering van de afwijzing van dit verzoek is volgens het advies daarom onvoldoende.

Bronpassages bij deze uitleg

onderzoek door het NFI naar de camerabeelden

Het hof heeft het verzoek tot nader onderzoek afgewezen omdat de vraag of het slachtoffer op enig moment een mes in zijn handen had, voor de beoordeling van het beroep op (putatief) noodweer(exces) naar het oordeel van het hof niet relevant is.

Ik heb hiervoor bij de bespreking van het eerste middel reeds toegelicht waarom dat naar mijn oordeel wel degelijk relevant is. De afwijzing van het verzoek tot nader onderzoek is daarom mijns inziens niet toereikend gemotiveerd.

Het advies: vernietigen en opnieuw behandelen, niet vrijspreken

De AG adviseert de hofuitspraak te vernietigen voor zover deze in cassatie aan de orde is en de zaak terug te wijzen naar het gerechtshof Den Haag. Volgens de AG zijn de eerste twee cassatieklachten terecht. Het beoogde gevolg is een nieuwe behandeling, niet een vrijspraak of een aanvaarding van het beroep op noodweer(exces). De conclusie zelf vernietigt de veroordeling niet.

Bronpassages bij deze uitleg

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de uitspraak van het hof – voor zover aan het oordeel van de Hoge Raad onderworpen – en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.

Het eerste en het tweede middel slagen.

waarmee overigens nog niet is gezegd dat de verdachte ook een geslaagd beroep op (putatief) noodweer(exces) toekomt

Volgens de AG herleeft een eerdere schorsing niet automatisch

In een aanvullende beschouwing bespreekt de AG de voorlopige hechtenis na vernietiging en terugwijzing. Als het bevel tijdens cassatie is blijven gelden, blijft het volgens de besproken wettelijke regeling nog dertig dagen na terugwijzing van kracht. De AG leidt daaruit af dat een eerder opgeheven schorsing niet vanzelf herleeft. Het hof kan binnen die periode een nieuwe beslissing nemen; de verdediging kan daarbij opnieuw om schorsing of opheffing vragen. Dit is een beschouwing van de AG, geen in deze conclusie gegeven detentiebeslissing.

Bronpassages bij deze uitleg

Ten overvloede merk ik naar aanleiding van de schriftuur nog het volgende op.

Indien het door het hof gegeven bevel tot voorlopige hechtenis op grond van art. 75 lid 5 Sv tijdens de cassatieprocedure heeft voortgeduurd, blijft dat bevel gedurende dertig dagen na de vernietiging en terug- of verwijzing van de zaak van kracht.

Binnen die dertig dagen kan het hof waarnaar de zaak is terug- of verwezen vervolgens een nieuwe beslissing nemen over de voorlopige hechtenis,

in welk kader de verdediging kan verzoeken om schorsing (of opheffing) daarvan.

De veronderstelling van de steller van het middel dat de eerdere schorsing van de voorlopige hechtenis na vernietiging en terugwijzing door de Hoge Raad herleeft, klopt mijns inziens daarom niet.

Afzonderlijk later arrest: Hoge Raad vernietigde gedeeltelijk

In het latere arrest van 10 november 2026 oordeelde de Hoge Raad dat de afwijzing van het noodweerverweer onvoldoende was gemotiveerd. De vernietiging bleef beperkt tot het impliciet subsidiaire verwijt onder feit 1, de strafoplegging, de beslissing over de vordering van één benadeelde partij en de affectieschadebeslissing voor de andere benadeelde partij. Voor die onderdelen wees de Hoge Raad de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag. Het cassatieberoep werd voor het overige verworpen. De overige cassatieklachten werden niet inhoudelijk besproken.

Bronpassages bij deze uitleg

Datum 10 november 2026

De verwerping van het verweer is dus ontoereikend gemotiveerd.

- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft het onder 1 impliciet subsidiair tenlastegelegde, de strafoplegging,

de beslissing over de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] en de beslissing over de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 2] met betrekking tot affectieschade;

- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;

- verwerpt het beroep voor het overige.

Gelet op de beslissing die hierna volgt, is bespreking van de overige cassatiemiddelen niet nodig.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

De conclusie sluit op het kernpunt aan bij het afzonderlijk aangeleverde latere arrest van de Hoge Raad. Zowel de AG als de Hoge Raad vindt de afwijzing van het noodweerverweer onvoldoende gemotiveerd doordat de gestelde mesaanval op de vriend buiten beschouwing bleef. De Hoge Raad liet de overige cassatiemiddelen onbesproken. Daarmee is niet vastgesteld dat ook alle aanvullende beschouwingen van de AG, bijvoorbeeld over de voorlopige hechtenis, zijn overgenomen. Deze vergelijking betreft alleen de conclusie en het latere arrest en is geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.

Bronpassages bij deze uitleg

De verwerping van het beroep op (putatief) noodweer(exces) is ontoereikend gemotiveerd.

De verdediging heeft hierover in hoger beroep aangevoerd dat het slachtoffer op dat moment een mes heeft getrokken en meteen op [medeverdachte] afging en – al schreeuwend – achter hem is aangerend.

Daarbij is van belang dat het hof in zijn overwegingen geen aandacht heeft besteed aan het verweer van de verdediging

doordat [slachtoffer] luid schreeuwend en met een mes in zijn hand achter de vriend van de verdachte aanrende en daarmee een stekende beweging maakte.

De verwerping van het verweer is dus ontoereikend gemotiveerd.

Gelet op de beslissing die hierna volgt, is bespreking van de overige cassatiemiddelen niet nodig.

Reikwijdte en beperkingen

  • Deze bespreking betreft een conclusie van de advocaat-generaal: een advies aan de Hoge Raad, geen rechterlijke eindbeslissing. Het latere arrest is afzonderlijk behandeld.
  • De aanwezigheid van een mes en een geslaagd beroep op noodweer worden in het advies niet als vaststaand aangenomen.
  • De vergelijking met rechtspraak is beperkt tot de conclusie en het aangeleverde latere arrest; zij geeft geen volledig overzicht van de rechtspraak.
  • De toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.