Uitspraak uitgelegd

Aansprakelijkheid verkoper bij besmette planten en vervalst rapport (CISG)

Voor één levering van aardbeimoederplanten staat besmetting bij risico-overgang vast, voor vier oudere leveringen niet. Het hof Arnhem-Leeuwarden verlaagt op 22 september 2026 de prijs van de bewezen gebrekkige levering tot nul en verwijst de schade naar een schadestaatprocedure. Daarnaast zijn verkoper en bestuurder aansprakelijk voor schade door een vervalst laboratoriumrapport.

Instantie
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
Uitspraakdatum
2026-09-22
Publicatie bron
2026-11-06

In het kort

  • Besmetting bij risico-overgang staat vast voor de levering van maart 2016; het tegenbewijs slaagt voor vier oudere leveringen.
  • De prijs van de bewezen gebrekkige levering wordt tot nul verminderd: € 9.712,50 vervalt.
  • De verkoper en bestuurder zijn hoofdelijk aansprakelijk voor schade door het vervalste rapport; de schadebedragen worden later bepaald.
  • De koper mag € 150.000 opschorten, maar moet € 116.183,26 aan resterende facturen betalen, plus rente en vastgestelde kosten.

Waarom deze zaak belangrijk is

De zaak onderscheidt drie gevolgen die bij internationale koop gemakkelijk door elkaar lopen: prijsvermindering, vergoeding van nog te begroten schade en tijdelijke opschorting van openstaande facturen. Zij laat ook zien dat bewijs van latere ziekte niet vanzelf bewijst dat de besmetting al bij risico-overgang aanwezig was.

Bewijslast non-conformiteit bij aflevering

Bij de besproken leveringen moest vaststaan dat de planten al besmet waren toen het risico op de koper overging: bij afgifte aan de eerste vervoerder in Nederland. Het hof had dit voor een aantal zendingen voorlopig bewezen geacht, onder meer op basis van de stelling dat de schimmels bodemgebonden waren terwijl de koper substraat gebruikte. De verkoper mocht tegenbewijs leveren. Daarmee verschoof het uiteindelijke bewijsrisico van besmetting bij risico-overgang niet naar de verkoper.

Bronpassages bij deze uitleg

Het hof zal eerst beoordelen of DWC c.s. erin is geslaagd tegenbewijs te leveren tegen het voorshands als vaststaand aangenomen feit dat de schimmels Fusarium en Rhizoctonia al op het moment van risico-overgang

Onvoldoende bewijs voor meeste zendingen

Voor vier leveringen uit 2013 en 2014 ontzenuwde het tegenbewijs het voorlopige bewijsoordeel. Besmetting bleek ook via lucht, water, gereedschap of handen mogelijk, terwijl onderzoek pas één tot twee jaar na aflevering plaatsvond. Daardoor kon het hof besmetting bij risico-overgang niet voldoende zeker vaststellen. Een passend nader bewijsaanbod ontbrak. Ook andere vorderingen, waaronder die over frambozenplanten, productenaansprakelijkheid en de adviesrelatie, leidden volgens de in dit arrest samengevatte eerdere beslissingen niet tot toewijzing.

Bronpassages bij deze uitleg

Door de lange periode tussen aflevering enerzijds en identificatie van het gebrek anderzijds kan over de daadwerkelijke besmetting van de planten van PTSL tegen de achtergrond van de verschillende manieren waarop de besmetting kan plaatsvinden, niets met voldoende zekerheid worden vastgesteld.

de vorderingen van PTSL voor zover die zien op gebrekkigheid van de framboos-productieplanten zullen worden afgewezen.

Aansprakelijkheid voor zending 2016

Voor de levering van 36.000 aardbeimoederplanten van maart 2016 bleef het bewijsoordeel juist overeind. Een authentiek rapport wees op besmetting vóór verzending en latere monsters ondersteunden dat beeld. Het hof stelt daarom non-conformiteit vast onder artikel 35 CISG. De verkoper moet de daardoor veroorzaakte schade vergoeden; de omvang volgt in een schadestaatprocedure. Daarnaast verlaagt het hof op grond van artikel 50 CISG de prijs voor die levering tot nul wegens het ontbreken van economische waarde. Het factuurdeel van € 9.712,50 vervalt dus al, los van de nog te bepalen schade.

Bronpassages bij deze uitleg

Daarentegen hebben DWC c.s. niet het vermoeden kunnen ontzenuwen dat de schimmels Fusarium en Rhizoctonia al op het moment van risico-overgang (de afgifte aan de eerste vervoerder in Rossum) op de aardbei-moederplanten van levering 15 (2016) aanwezig waren

Het hof zal verder het door PTSL gedane beroep op prijsvermindering op grond van artikel 50 CISG honoreren wat de levering van begin maart 2016 betreft en de prijs op nihil vaststellen.

Vervalsing onderzoeksrapport

Het voorlopige bewijsoordeel dat de verkoper via zijn bestuurder het laboratoriumrapport had vervalst en verzonden, werd niet met tegenbewijs ontzenuwd. Daardoor staan die gedragingen in deze civiele procedure vast. De verkoper en bestuurder zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de hierdoor veroorzaakte schade. De schadestaat moet ook die schade begroten. Deze aansprakelijkheid voor de vervalsing staat naast de contractuele aansprakelijkheid van de verkoper voor de besmette levering; het hof veroordeelt niet automatisch alle verbonden vennootschappen of personen.

Bronpassages bij deze uitleg

DWC c.s. hebben geen tegenbewijs geleverd tegen het voorshands als vaststaand aangenomen feit dat DWC in de persoon van [de bestuurder] de rapportage van Relab den Haan van 3 december 2015 heeft vervalst

Opschorting betalingsverplichting

Verrekening slaagt in deze procedure niet, omdat de omvang van de schadevordering nog niet vaststaat. Opschorting is wel mogelijk vanwege de samenhang tussen de wederzijdse handelsvorderingen. Het hof schat welk bedrag voorlopig proportioneel is en staat € 150.000 opschorting toe. Na de prijsvermindering resteert aan facturen € 266.183,26; daarvan wordt nu € 116.183,26 toegewezen, plus rente en vastgestelde incassokosten. De € 150.000 is geen definitieve schadevergoeding of kwijtschelding.

Bronpassages bij deze uitleg

Wel slaagt haar beroep op opschorting, omdat er voldoende samenhang bestaat tussen de vorderingen van DWC en de tegenvorderingen van PTSL, nu zij over en weer voortvloeien uit zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben gedaan

Alles tegen elkaar afwegende ziet het hof aanleiding het beroep van PTSL op opschorting te honoreren voor een bedrag van € 150.000.

Proceskosten en nakosten

De kostenbeslissing verschilt per onderdeel. De verkoper en bestuurder betalen de kosten van de koper in de oorspronkelijke vorderingsprocedure; de koper draagt kosten van de tegenvordering. In het principale hoger beroep worden de kosten tussen hen gedeeld in die zin dat ieder de eigen kosten draagt. De verkoper betaalt de kosten van het incidentele hoger beroep. Het hof verwijst voor nakosten naar het HR-arrest uit 2022, dat uitlegt dat deze in een proceskostenveroordeling zijn begrepen.

Bronpassages bij deze uitleg

Onder de proceskosten vallen ook de nakosten die nodig zijn voor de betekening van de uitspraak.

Volgens vaste rechtspraak levert een kostenveroordeling ook voor de nakosten een executoriale titel op.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Dit artikel behandelt de bewijswaardering en uitkomst in deze zaak. Het HR-arrest uit 2022 is uitsluitend betrokken voor de verwijzing over nakosten, niet als vergelijkbare handelszaak. De eerdere tussenarresten worden weergegeven voor zover het eindarrest hun beslissingen samenvat; zij zijn hier niet zelfstandig geanalyseerd.

Reikwijdte en beperkingen

  • Het arrest dateert van 22 september 2026 en is op 6 november 2026 gepubliceerd. De stand van eventuele cassatie is niet vastgesteld.
  • De schadestaat moet de omvang van de toegewezen schadevergoedingsaanspraken nog bepalen. De toegestane opschorting is geen definitieve schadebegroting.
  • Het CISG en de overige bepalingen worden weergegeven zoals het hof ze in dit dossier toepast; de geconsolideerde wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.