Mag een advocaat ChatGPT gebruiken?

Er is geen verbod, wel een kader

Er is geen regel die advocaten verbiedt om AI te gebruiken. Wel gelden dezelfde normen als voor al het andere werk. De Advocatenwet noemt vertrouwelijkheid, deskundigheid en integriteit als kernwaarden (artikel 10a), en legt de advocaat een geheimhoudingsplicht op (artikel 11a). Daarnaast geldt de AVG zodra u persoonsgegevens verwerkt, en dat is bij vrijwel elk dossier zo.

Ook de Nederlandse Orde van Advocaten besteedt aandacht aan verantwoord gebruik van AI. Kijk voor de actuele handreikingen op de website van de Orde.

De drie grootste risico’s

1. Vertrouwelijke gegevens in de verkeerde omgeving. Bij de gratis en standaard consumentenversies van algemene AI-tools kunnen gesprekken worden gebruikt om het model te verbeteren, tenzij u dat uitzet. Ook worden gegevens vaak buiten de Europese Unie verwerkt. Wie namen, feiten of stukken uit een dossier in zo’n tool plakt, loopt het risico dat vertrouwelijke informatie de eigen omgeving verlaat. Zakelijke versies hebben vaak andere afspraken; lees de voorwaarden altijd na.

2. Bronnen die niet bestaan. Algemene AI-modellen kunnen overtuigend klinkende uitspraken, wetsartikelen of citaten verzinnen. Dat heet hallucineren. In de Verenigde Staten kregen advocaten in 2023 een boete omdat ze in een processtuk uitspraken aanhaalden die door ChatGPT waren verzonnen. Lees meer in ‘Hoe herkent u een verzonnen uitspraak?’

3. Te veel vertrouwen in het antwoord. Een AI-antwoord is geen juridisch oordeel. U blijft verantwoordelijk voor het advies en voor elk stuk dat u indient, ook als een tool het concept schreef.

Zo gebruikt u AI verantwoord: een checklist

• Geen cliëntgegevens in openbare tools. Gebruik voor dossierwerk alleen een omgeving met duidelijke afspraken over vertrouwelijkheid.
• Een verwerkersovereenkomst. Verwerkt de AI-dienst persoonsgegevens voor uw kantoor, dan is een verwerkersovereenkomst nodig (artikel 28 AVG).
• Verwerking binnen de EU. Vraag waar de gegevens worden opgeslagen en verwerkt, en of er doorgifte buiten de EU plaatsvindt.
• Geen training zonder uw toestemming. Vraag of uw gegevens worden gebruikt om het model te verbeteren, en of u dat zelf kunt bepalen.
• Elke bron controleren. Open iedere uitspraak en elk wetsartikel en lees zelf wat er staat.
• Zelf eindverantwoordelijk. Behandel AI-uitvoer als een concept van een stagiair: nuttig, maar altijd nakijken.
• Een kantoorbeleid. Leg vast welke tools mogen, voor welk werk, en hoe medewerkers ermee leren werken. Dat helpt ook bij de AI-geletterdheid die de AI-verordening vraagt.

Waarin juridische AI verschilt

Een juridische AI-assistent zoals Legal Momo is gebouwd voor dit kader. Alles wat u toevoegt, wordt gepseudonimiseerd en blijft binnen de EU. U kiest per dossier of stukken gebruikt mogen worden om de AI te verbeteren. Elke bronverwijzing wordt gecontroleerd en krijgt een status, en alles blijft een concept dat u zelf beoordeelt. Het verschil met een algemene tool leest u in ‘ChatGPT of juridische AI: wat is het verschil?’.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Wetgeving en beleid kunnen veranderen; controleer altijd de actuele stand.