Uitspraak · Omgevingsrecht
Rechtbank Oost-Brabant, 17 november 2026 – Deze uitspraak gaat over de afwijzing van een verzoek
ECLI:NL:RBOBR:2026:8223Zaaknummer SHE 25/2417
- Instantie
- Rechtbank Oost-Brabant
- Datum uitspraak
- 17 november 2026
- Publicatiedatum
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- SHE 25/2417
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht, Omgevingsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - meervoudig
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 11.27 Bal
- Zittingsplaats
- 's-Hertogenbosch
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Deze uitspraak gaat over de afwijzing van een verzoek om preventief handhavend op te treden tegen de activiteiten op het Eurocircuit in verband met de specifieke zorgplicht, neergelegd in artikel 11.27 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat geen klaarblijkelijk gevaar bestaat voor een overtreding van de specifieke zorgplicht. Dat betekent dat het college, anders dan het veronderstelt, bevoegd is om handhavend op te treden. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit en draagt het college op binnen 12 weken een nieuw besluit te nemen.
De rechtbank:
- verklaart het beroep tegen het besluit van 12 september 2025 gegrond;
- vernietigt dit besluit;
- draagt het college op om binnen 12 weken een nieuw besluit te nemen met inachtneming van hetgeen de rechtbank in deze uitspraak heeft overwogen;
- bepaalt dat het college het griffierecht van € 385,- aan eiseres moet vergoeden;
- veroordeelt het college tot betaling van € 25,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. R. Grimbergen, voorzitter, en mr. M.J.H.M. Verhoeven en mr. R. van den Munckhof, leden, in aanwezigheid van mr. M.P.C. Moers-Anssems, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 17 november 2026.
| griffier | voorzitter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving
Algemene wet bestuursrecht
Artikel 5.7
Een herstelsanctie kan worden opgelegd zodra het gevaar voor de overtreding klaarblijkelijk dreigt.
Omgevingswet
Artikel 18.1 (inhoud handhavingstaak)De bestuursrechtelijke handhavingstaak omvat:c. het opleggen en ten uitvoer leggen van een bestuurlijke sanctie vanwege enig handelen of nalaten in strijd met het bepaalde bij of krachtens deze wet.
Besluit activiteiten leefomgeving
Artikel 11.26 (normadressaat)Aan deze afdeling wordt voldaan door degene die de activiteit verricht. Diegene draagt zorg voor de naleving van de regels over de activiteit.
Artikel 11.27 (specifieke zorgplicht)
1. Degene die een flora- en fauna-activiteit of een activiteit als bedoeld in artikel 11.22, eerste lid, onder b tot en met g, verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor de belangen, bedoeld in artikel 11.23, is verplicht:a. alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen;
b. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken; en
c. als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van diegene kan worden gevraagd.
2. Voor flora- en fauna-activiteiten houdt deze plicht in ieder geval in dat:
a. voorafgaand aan het verrichten van de activiteit wordt nagegaan of er aanwijzingen zijn van de aanwezigheid op de locatie waar de activiteit wordt verricht of in de directe nabijheid van die locatie van:
1°.van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten, genoemd in bijlage I bij de vogelrichtlijn, en niet in die bijlage genoemde, geregeld in Nederland voorkomende trekvogelsoorten als bedoeld in artikel 4, tweede lid, van die richtlijn;
2°.van nature in Nederland in het wild levende dieren of planten van soorten, genoemd in de bijlagen II, IV en V bij de habitatrichtlijn;
3°.dieren of planten van soorten, genoemd in bijlage IX of in de rode lijsten, bedoeld in artikel 2.19, vijfde lid, onder a, onder 3°, van de wet; en
4°.voor die soorten belangrijke leefgebieden of natuurlijke habitats;
b. als deze aanwijzingen er zijn: wordt vastgesteld of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten voor dieren van die soorten, hun nesten, hun foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten;
c. als die gevolgen niet kunnen worden uitgesloten: wordt nagegaan welke gevolgen de activiteit kan hebben voor dieren van die soorten, hun nesten, hun foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten;
d. alle passende preventieve maatregelen worden getroffen om die nadelige gevolgen te voorkomen;
e. tijdens en na het verrichten van de activiteit wordt nagegaan of de getroffen maatregelen de beoogde effecten hebben; en
f. het verrichten van de activiteit wordt gestaakt als de nadelige gevolgen toch niet worden voorkomen, of, als staken van de activiteit redelijkerwijs niet meer mogelijk is, passende herstelmaatregelen worden getroffen.
3 (…).
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK OOST-BRABANT
Zittingsplaats 's-Hertogenbosch
Bestuursrecht
zaaknummer: SHE 25/2417 OWHAND
uitspraak van de meervoudige kamer van 17 november 2026 in de zaak tussen
[eiseres] , uit [vestigingsplaats] , eiseres(gemachtigde: [naam] )
en
het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Brabant, het college
(gemachtigden: mr. E.L.A. Kramer en A. Veen).
Aan het geding heeft als derde-partij deelgenomen: Motorsportvereniging Valkenswaard (MVV), uit Valkenswaard (gemachtigde [naam] .
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van het verzoek van eiseres om preventief handhavend op te treden tegen de activiteiten op het Eurocircuit in verband met de specifieke zorgplicht, neergelegd in artikel 11.27 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Eiseres is het niet eens met dit besluit. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank het besluit op bezwaar, waarbij het college bij de afwijzing van het handhavingsverzoek is gebleven.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het college zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat geen klaarblijkelijk gevaar bestaat voor een overtreding van de specifieke zorgplicht. Dat betekent dat het college, anders dan het veronderstelt, bevoegd is om handhavend op te treden. Eiseres krijgt gelijk en het beroep is dus gegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Onder 2 staat het procesverloop in deze zaak. Onder 3 en 4 staan de van belang zijnde feiten en omstandigheden die hebben geleid tot het bestreden besluit. De beoordeling door de rechtbank volgt vanaf 7. Daarbij gaat de rechtbank in op de vraag of de activiteiten op het Eurocircuit een overtreding van de specifieke zorgplicht opleveren. Aan het eind staat de beslissing van de rechtbank en de gevolgen daarvan.
De wettelijke regels en beleidsregels die van belang zijn voor deze zaak, staan in de bijlage bij deze uitspraak.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 12 september 2025 op het bezwaar van eiseres is het college bij het besluit tot afwijzing van het verzoek om preventief handhavend op te treden, gebleven.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
Het college heeft een verweerschrift ingediend.
Eiseres heeft hierop gereageerd met een aanvullend beroepschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 22 september 2026 op zitting behandeld, gelijktijdig met de beroepen SHE 25/2452, SHE 25/2687 en SHE 25/3435. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiseres, de gemachtigden van het college en de gemachtigde van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Valkenswaard (B&W) en de gemachtigde van de derde-partij.
Beoordeling door de rechtbank
Feiten en omstandigheden
3. De rechtbank gaat bij de beoordeling uit van de volgende relevante feiten en omstandigheden.
- Het Eurocircuit is een rallycrosscircuit voor auto’s en motoren, gelegen aan de Victoriedijk te Valkenswaard, dat wordt gebruikt voor wedstrijden en trainingen door de Nederlandse Rallycrossvereniging (NRV) en Motor Vereniging en Motorsport Stichting Valkenswaard (MVV). Daarnaast biedt het terrein ruimte aan een wielervereniging, fietscrossvereniging en een politiehondenvereniging voor trainingen.
- Het Eurocircuit bevindt zich in de nabijheid van Natura 2000-gebied “Leenderbos, Groote Heide & De Plateaux”. Dit is aangewezen op 24 maart 2000. Het grootste deel van het Natura 2000-gebied ligt ten zuiden van het rallycircuit. De beek de Keersop die deel uitmaakt van het Natura 2000-gebied stroomt ten westen van het rallycircuit naar het noorden. Ten noorden van het circuit (op ongeveer anderhalve kilometer) ligt ook een gebied dat onderdeel is van Natura 2000-gebied.
- Op 31 augustus 1993 heeft het college aan MVV een Hinderwetvergunning verleend voor het oprichten en in werking hebben van een inrichting tot het beoefenen van de motorsport op het motorsportcircuit op deze locatie. Deze vergunning ziet op de zandbaan met bijbehorende voorzieningen. Bij de vergunning voor het motorcrosscircuit hoort een tekening waarop is weergegeven hoe het terrein is ingericht. Hierop zijn beide circuits ingetekend. Op dezelfde datum heeft verweerder aan de NRV een Hinderwetvergunning verleend voor het oprichten en in werking hebben van een inrichting tot het beoefenen van de autorallysport op het Eurocircuit. Beide vergunningen zijn door de jaren heen gelijkgesteld met een milieuvergunning op grond van de Wet milieubeheer, een omgevingsvergunning voor het in werking hebben van een inrichting op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en inmiddels met een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit, als bedoeld in artikel 5.1, tweede lid, onder b, van de Omgevingswet in combinatie met paragraaf 3.9.1 van het Besluit activiteiten leefomgeving.[_5889f2be-1547-4d49-98ee-09463c6d5e09]Aan de Hinderwetvergunningen zijn - vrijwel identieke - geluidsvoorschriften verbonden. In voorschrift J6 bij de omgevingsvergunning voor het autorallycircuit is het volgende bepaald: “Na 20.00 uur mag er niet met crossauto’s op het circuit gereden worden. Bovendien is het - uitgezonderd voor ten hoogste drie weekenden per kalenderjaar in verband met ruimere openstellingstijden met het oog op te houden wedstrijden of het voorbereiden van zodanige wijdstrijden - verboden de inrichting acht uren per week of meer open te stellen. Tot het weekeinde worden gerekend: zaterdagen, zondagen en algemeen erkende feestdagen of daarmee gelijkgestelde dagen als bedoeld in artikel 3 van de Algemene termijnwet (stb. 1964, 314) die op een vrijdag of op een maandag vallen.” Voorschrift J8 van de Hinderwetvergunning voor het motorcrosscircuit is vrijwel identiek.
- Op 15 juni 1999 heeft het college aan NRV een milieuvergunning, als bedoeld in artikel 8.1 van de Wet milieubeheer (Wm) verleend voor een wijziging van de inrichting van het rallycircuit. Voorschrift J6 is hierbij niet gewijzigd. In haar uitspraak van 18 oktober 2022[_d3ec8c28-b892-4dff-95e0-faeb3bfb34e4] heeft de rechtbank geoordeeld dat, omdat deze vergunning (wegens het ontbreken van alle benodigde bouwvergunningen) niet in werking is getreden voor de referentiedatum, aan de milieuvergunning uit 1999 geen referentiesituatie kan worden ontleend. De referentiesituatie voor het rallycrosscircuit wordt gevormd door de Hinderwetvergunning uit 1993.
- In het verleden zijn meerdere verzoeken om handhaving ingediend, onder andere door eiseres. Deze verzoeken hebben geleid tot uitspraken van deze rechtbank en van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling). In de uitspraak van 24 oktober 2018[_c47d97ab-e13f-4961-bc6d-9d11e863e957] heeft de Afdeling onder meer geoordeeld dat een redelijke uitleg van de vergunningvoorschriften J6 en J8 met zich brengt dat voor de toegestane openingstijden uitsluitend de uren meetellen waarin het terrein voor dat doel (op het terrein rijden met gemotoriseerde voertuigen) geopend is. Voor het oordeel dat binnen die uren slechts de tijd telt waarop daadwerkelijk op de circuits wordt gereden, zoals het college stelt, ziet de Afdeling geen grond. De tekst van de voorschriften biedt daarvoor geen aanknopingspunten. Die uitleg doet bovendien af aan de handhaafbaarheid van de voorschriften, aldus de Afdeling.
- Op 15 juni 2020 heeft het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Brabant aan MVV een natuurvergunning verleend voor het organiseren van crossactiviteiten, waaronder de Dakar Pre Proloog op het motorcrosscircuit naast het Eurocircuit, zoals dat is vergund in de omgevingsvergunning van 4 november 2019 voor een milieuneutrale wijziging en aangepast bij besluit op bezwaar van 12 mei 2020. Bij uitspraken van 29 januari 2021[_9b1403c1-c829-49a6-82ba-66b4e0a70687] heeft de rechtbank:1. de beslissing op bezwaar tegen de verlening van een omgevingsvergunning voor het verleggen van het circuit vernietigd, omdat onvoldoende is onderzocht of sprake is van een milieuneutrale wijziging.2. De vergunning op basis van de Wet natuurbescherming vernietigd, omdat onvoldoende vaststaat dat sprake is van een afname van de stikstofdepositie ten opzichte van de uitgangssituatie.3. De aan MVV op 18 oktober 2019 opgelegde last onder dwangsom in verband met het zonder natuurvergunning gebruiken van de motorcrossbaan op het Eurocircuit in stand gelaten.
- Hierna heeft eiseres het college nogmaals verzocht handhavend op te treden tegen MVV in verband met het handelen zonder natuurvergunning. Het college heeft dit verzoek opgevat als een verzoek om invordering van verbeurde dwangsommen en heeft dit verzoek op 24 juli 2023 afgewezen omdat de in 2019 aan MVV opgelegde last onder dwangsom niet is overtreden. Bij besluit bezwaar van 12 december 2023 heeft het college deze afwijzing gehandhaafd. Dit besluit is onherroepelijk.
- Bij uitspraak van 21 oktober 2024[_1bc9b13c-50a9-4bfa-a16d-61e442540709] heeft de rechtbank het beroep van eiseres tegen de afwijzing van haar verzoek om handhaving op grond van de Wet natuurbescherming ten aanzien van rallycrossactiviteiten op het Eurocircuit gegrond verklaard wegens een motiveringsgebrek en de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand gelaten. Reden daarvoor is dat de wijziging van het rallycircuit (verkorting van de jokerlap) niet kan leiden tot significante gevolgen voor het Natura 2000-gebied. De rechtbank heeft verder overwogen dat de aangelegde extra baanstukken (wegen tussen het rennerskwartier en het circuit) niet dichter bij het Natura 2000-gebied liggen dan het rallycircuit zelf en reeds daarom niet kunnen leiden tot een toename van stikstofdepositie. De rechtbank heeft in deze uitspraak wel benadrukt dat het niet is toegelaten om illegaal gebruik te salderen met het onvolledig benutten van de maximale gebruiksmogelijkheden op basis van het bestemmingsplan dan wel de Hinderwetvergunning uit 1993, dat het bestaande gebruik nooit passend is beoordeeld en dat bij een verandering van de referentiesituatie een passende beoordeling zal moeten worden verricht.
- Op 4 juli 2024 heeft eiseres bij het college een verzoek ingediend tot actualisatie van de Hinderwetvergunningen en milieuvergunning die in 1993 en 1999 aan de NRV en MVV zijn verleend voor motorsportactiviteiten op het Eurocircuit. Tegen het niet tijdig beslissen op haar verzoek heeft eiseres beroep ingesteld bij de rechtbank. Dit beroep is geregistreerd onder nummer SHE 25/366 en is mede gericht tegen het inhoudelijke besluit van 5 februari 2025, waarbij B&W het actualisatieverzoek hebben afgewezen. Bij uitspraak van 11 september 2026 heeft de rechtbank onder meer het inhoudelijke beroep gegrond verklaard en het college opgedragen om binnen 12 maanden een nieuw besluit op bezwaar te nemen.
- Bij besluit van 7 november 2024 heeft de raad van de gemeente Valkenswaard het bestemmingsplan “Eurocircuit” (verder: het bestemmingsplan) vastgesteld. Dit plan voorziet in het planologisch borgen van het Eurocircuit en het toekomstbestendig maken van het circuit. Aan de gronden waarop het Eurocircuit is gelegen, zijn onder meer de bestemmingen “Sport-Motorcrossterrein” en “Sport-Autosportterrein” toegekend. Eiseres heeft tegen dit besluit beroep ingesteld bij de Afdeling en de voorzieningenrechter van de Afdeling verzocht dit bestemmingsplan te schorsen. De voorzieningenrechter heeft dit verzoek bij uitspraak van 22 mei 2025[_3c37c3a8-9596-4293-8a6f-fdcf09b04766] toegewezen en het bestemmingsplan geschorst voor zover in artikel 6.3.2, onder 11, van de planregels en artikel 9.3.2, onder 9, van de planregels meer activiteiten zijn toegestaan dan weergegeven in onderstaande tabel 1 en 2: Tabel 1: Toegestaan gebruik van de autosportbaan totdat uitspraak is gedaan in de bodemzaak over het bestemmingsplan “Eurocircuit”. Dit gebruik is toegestaan per kalenderjaar:
- Op 23 februari 2025 heeft eiseres het college van Gedeputeerde Staten verzocht om preventief handhavend op te treden tegen de activiteiten op het Eurocircuit in verband met de specifieke zorgplicht van artikel 11.27 van het Bal. Nadat eiseres het college op 25 april 2025 schriftelijk in gebreke heeft gesteld wegens het uitblijven van een besluit op dit verzoek, heeft het college het verzoek op 9 mei 2025 afgewezen. Bij besluit op bezwaar van 12 september 2025 is het college bij dit besluit gebleven. Het door eiseres hiertegen ingestelde beroep is geregistreerd onder nummer SHE 25/2417.
- Op 14 april 2025 heeft eiseres een verzoek om preventief handhavend op te treden tegen activiteiten op het Eurocircuit wegens strijd met de milieu(Hinderwet)vergunningen uit 1993 ingediend bij B&W.
- Op 21 juni 2025 heeft eiseres een verzoek om (preventief) handhavend op te treden in verband met het ontbreken van een natuurvergunning ingediend bij het college van Gedeputeerde Staten. Nadat eiseres het college op 11 september 2025 schriftelijk in gebreke heeft gesteld wegens het uitblijven van een besluit op dit verzoek, heeft het college dit verzoek op 16 september 2025 afgewezen. Het hiertegen door eiseres ingestelde rechtstreeks beroep is geregistreerd onder nummer SHE 25/3435.
- Op 5 mei 2026 heeft eiseres bij B&W een verzoek om handhaving ingediend wegens activiteiten op het rallycrosscircuit en het motorcrosscircuit die volgens eiseres in strijd zijn met de bindende geluidsnormen in het bestemmingsplan Eurocircuit.
Het handhavingsverzoek en de besluitvorming
4. Op 23 februari 2025 heeft eiseres het college verzocht om (preventief) handhavend op te treden tegen de activiteiten op het Eurocircuit, in het bijzonder op de circuits van NRV en MVV. Volgens eiseres wordt evident gehandeld in strijd met de specifieke zorgplicht, neergelegd in artikel 11.27 van het Bal. Het gebruik van het circuit levert ernstige nadelige gevolgen op voor beschermde planten- en diersoorten. Deze nadelige gevolgen treden volgens eiseres al op, of ze dreigen op korte termijn op te treden. Daarbij heeft eiseres gewezen op een onderzoeksrapport van Econsultancy van 2 oktober 2024 (het onderzoeksrapport). Dit onderzoeksrapport is in opdracht van de gemeente Valkenswaard opgemaakt in het kader van de bestemmingsplanprocedure.
Het college heeft het verzoek afgewezen, omdat overtreding van de specifieke zorgplicht nu niet aan de orde is. Het gaat om activiteiten die al jarenlang plaatsvinden. Volgens het college zijn de omstandigheden niet gewijzigd en volgt uit het onderzoeksrapport ook niet dat een overtreding van de specifieke zorgplicht plaatsvindt. Het college heeft verder gesteld dat de maatregelen die in het onderzoeksrapport worden genoemd, zo spoedig mogelijk na de inwerkingtreding van het bestemmingsplan Eurocircuit moeten worden uitgevoerd. Naar verwachting zullen er dan ook omgevingsvergunningen worden verleend aan de gebruikers van het Eurocircuit. In deze procedures zal het college ook aandacht besteden aan de conclusies van het onderzoeksrapport. Het onderzoeksrapport is volgens het college onvoldoende concreet om vast te stellen dat de (nog uit te voeren) activiteiten door de crossverenigingen op het Eurocircuit evident zullen leiden tot overtreding van de specifieke zorgplicht. De huidige exploitatie van het Eurocircuit is dan ook niet in strijd met de specifieke zorgplicht. Ook de voorzieningenrechter van de Afdeling heeft voortzetting van de activiteiten in de huidige vorm toelaatbaar geacht, aldus het college. Bij het bestreden besluit is het college bij de afwijzing van het handhavingsverzoek gebleven.
Is eiseres belanghebbende?
5. Ter zitting heeft het college twijfels geuit of eiseres belanghebbende bij het bestreden besluit is, omdat het er volgens het college op lijkt dat eiseres, naast het procederen, geen feitelijke werkzaamheden verricht. Naar het oordeel van de rechtbank is eiseres belanghebbende bij het bestreden besluit. Zij wijst in dit kader op haar oordeel in de uitspraak in zaken SHE 25/2452 en SHE 25/2687.
Toetsingskader
6. Het gaat in deze zaak om een verzoek om preventieve handhaving, als bedoeld in artikel 5:7 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Uit deze bepaling volgt dat het college een herstelsanctie kan opleggen, zodra het gevaar voor de overtreding klaarblijkelijk dreigt.
Uit vaste rechtspraak van de Afdeling[_e250829d-0d7a-4ee3-af09-8b2c0df7da95] volgt dat een preventief handhavingsbesluit alleen kan worden genomen als zich een gevaar voordoet van een overtreding van een concreet bij of krachtens de wet gesteld voorschrift die met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal plaatsvinden.
Eiseres stelt in haar beroepschrift dat gevaar voor een overtreding van de in artikel 11.27 van het Bal neergelegde specifieke zorgplicht klaarblijkelijk dreigt. Deze zorgplicht houdt onder andere in dat degene die een flora- en fauna-activiteit verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor onder meer het belang van natuurbescherming, een aantal verplichtingen heeft. Eén van die verplichtingen is het nemen van maatregelen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om nadelige gevolgen voor de natuur te voorkomen.
De rechtbank heeft eerder over directe handhaving op de specifieke zorgplicht overwogen dat dit mogelijk is bij evidente overtredingen. De activiteit moet evident in strijd zijn met de zorgplicht in - in deze zaak - artikel 11.27 van het Bal. Daarvan is sprake in situaties waarin het handelen of nalaten van degene die de flora- en fauna-activiteit verricht onmiskenbaar in strijd is met de zorgplicht. Directe handhaving wegens het overtreden van de specifieke zorgplicht is niet gerechtvaardigd als de betrokkene redelijkerwijs niet kon weten wat in het concrete geval een goede invulling is van de specifieke zorgplicht. De rechtbank heeft ter onderbouwing van deze overweging gewezen op de wetsgeschiedenis van de Omgevingswet en het Bal.[_40ac1bda-4d62-4c5b-a31b-3e747c1b2b2e]
De rechtbank moet in deze zaak dus beoordelen of de activiteiten van NRV en MVV op het Eurocircuit een klaarblijkelijk gevaar voor een evidente overtreding van de specifieke zorgplicht opleveren.
Leveren de activiteiten op het Eurocircuit een klaarblijkelijk gevaar voor een evidente overtreding van de specifieke zorgplicht op?
7. Eiseres stelt dat gevaar voor een evidente overtreding van de specifieke zorgplicht klaarblijkelijk dreigt. Volgens eiseres zijn de bevindingen in het onderzoeksrapport, dat zij als bijlage bij haar beroepschrift heeft gevoegd, anders dan het college stelt, voldoende concreet. Uit het rapport valt onmiskenbaar op te maken dat nadelige gevolgen voor diersoorten optreden en dat deze ook rechtstreeks zijn toe te rekenen aan de activiteiten op, met name, het autorally- en motorcrosscircuit. Ook volgt uit het onderzoeksrapport welke noodzakelijke maatregelen getroffen kunnen worden, omdat in het rapport expliciet is benoemd welke nadelige gevolgen optreden of dreigen te ontstaan. Eiseres heeft in haar beroepschrift enkele passages uit het onderzoeksrapport overgenomen, waaruit volgens haar volgt dat overtreding dreigt van de specifieke zorgplicht voor beschermde diersoorten. Het gaat om passages over broedvogels, vleermuizen, kleine marterachtigen, konijnen, de levendbarende hagedis en hazelworm, libellensoorten en alpenwatersalamanders. Over de dreigende acute overtreding van de zorgplicht voor deze laatste diersoort zijn ook raadsvragen gesteld. In het onderzoeksrapport is over deze diersoort namelijk geconcludeerd dat een overtreding van de (destijds geldende) Wet natuurbescherming naar verwachting niet te vermijden valt. Voor zover het college in het bestreden besluit heeft gesteld dat de voorzieningenrechter van de Afdeling zich niet heeft uitgelaten over de specifieke zorgplicht, betoogt eiseres dat hierover in die procedure geen beroepsgrond naar voren is gebracht. In het aanvullend beroepschrift heeft eiseres nog een toelichting gegeven op een dossieranalyse[_d1a59a9e-ade8-4bc6-aa3a-26b3e807f06d]die zij heeft gemaakt en die zij als bijlage bij het aanvullend beroepschrift heeft overgelegd. Ook heeft eiseres de ‘Natuurtoets Eurocircuit Valkenswaard’ van EKOZA Ecologisch advies van 18 januari 2019 als bijlage bij het aanvullende beroepschrift overgelegd. In reactie op het verweerschrift stelt eiseres dat de omstandigheid dat soorten en habitats na jarenlang circuitgebruik nog aanwezig zijn, niet betekent dat de bestaande activiteiten geen nadelige gevolgen veroorzaken of dat de specifieke zorgplicht wordt nageleefd. Dat geldt ook voor de stelling van het college dat de maximale mogelijkheden die het nieuwe bestemmingsplan biedt nog niet allemaal zijn benut. Eiseres komt tot de conclusie dat het college het handhavingsverzoek ten onrechte heeft afgewezen.
Zoals uit het toetsingskader volgt, moet het bij de specifieke zorgplicht als bedoeld in artikel 11.27 van het Bal in de eerste plaats gaan om een flora- en fauna-activiteit. Dat is een activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten.[_b18046eb-9ea4-45ac-8548-fa16ddb74278] Niet in geschil is dat de activiteiten die plaatsvinden op het Eurocircuit en meer in het bijzonder de crossactiviteiten zijn aan te merken als flora- en fauna-activiteiten.
Wat betreft de vraag of de activiteiten op het Eurocircuit een klaarblijkelijk gevaar voor overtreding van de specifieke zorgplicht opleveren, overweegt de rechtbank als volgt. Eiseres wijst voor de onderbouwing van haar standpunt op het onderzoeksrapport. Het onderzoeksrapport heeft als doel in te schatten of er op de onderzoekslocatie, het Eurocircuit, beschermde planten- en diersoorten aanwezig of te verwachten zijn die mogelijk negatieve gevolgen kunnen ondervinden van de voorgenomen activiteiten. Zoals eiseres terecht stelt, volgt uit dat onderzoeksrapport dat de activiteiten, die ook op dit moment al plaatsvinden, negatieve gevolgen kunnen hebben voor broedvogels, vleermuizen, kleine marterachtigen, konijnen, de levendbarende hagedis en hazelworm, libellensoorten en alpenwatersalamanders. Voor de alpenwatersalamander geldt in dit kader nog dat in het onderzoeksrapport is vermeld dat een ontheffingsaanvraag noodzakelijk wordt geacht. Verder bevat het onderzoeksrapport concrete maatregelen om de negatieve gevolgen te voorkomen. Zo wordt het doden of verwonden van alpenwatersalamanders en van levendbarende hagedissen en hazelwormen op de zanderige fiets- of crossbanen voorkomen door het plaatsen van amfibieschermen onder ecologische begeleiding.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiseres, anders dan het college stelt, onder verwijzing naar het onderzoeksrapport aannemelijk gemaakt dat een evidente overtreding van de specifieke zorgplicht klaarblijkelijk dreigt. Voor zover het college stelt dat het onderzoeksrapport niet een duidelijke en concrete onderbouwing bevat van een overtreding van de specifieke zorgplicht, gaat de rechtbank daar niet in mee. Uit artikel 11.27 van het Bal blijkt dat al sprake is van overtreding van de specifieke zorgplicht als niet de redelijkerwijs te verlangen maatregelen worden genomen, terwijl een activiteit nadelige gevolgen kán hebben voor de belangen van onder meer natuurbescherming. En dat is nu juist de conclusie die uit het onderzoeksrapport volgt, te weten dat voor een aantal diersoorten nadelige gevolgen als gevolg van de activiteiten kunnen optreden. Voor de alpenwatersalamander geldt zelfs dat de onderzoekers een ontheffingsaanvraag noodzakelijk achten. De rechtbank wijst in dit verband ook op de uitspraak van de voorzieningenrechter van deze rechtbank van 28 augustus 2026.[_4f12343c-55f4-4280-bc7f-e03d46f267c5] In die uitspraak heeft de voorzieningenrechter geoordeeld dat de gemeente, als zij de maatregelen in onder meer de quickscan en de aanvullende quickscan naleeft, zij ook de zorgplicht in artikel 11.27 van het Bal naleeft. Als de gemeente dit alles niet doet, dan overtreedt zij de zorgplicht, aldus de voorzieningenrechter. De rechtbank leidt hieruit af dat als een quickscan is opgesteld – en in deze zaak is het onderzoeksrapport zo’n quickscan – en deze quickscan maatregelen bevat om nadelige gevolgen voor onder meer diersoorten te voorkomen, het niet treffen van maatregelen een overtreding kan opleveren van de specifieke zorgplicht in artikel 11.27 van het Bal. Dat de activiteiten al jaren plaatsvinden op het Eurocircuit, is voor het vaststellen van een overtreding van de specifieke zorgplicht niet van belang. Daarbij geldt overigens dat de specifieke zorgplicht voor flora- en fauna-activiteiten pas vanaf 1 januari 2024 geldt. De omstandigheid dat vergunningen voor de activiteiten zijn afgegeven, maakt het oordeel van de rechtbank niet anders. In deze vergunningen zijn geen voorschriften opgenomen over het voorkomen van nadelige gevolgen voor de diersoorten die ter plaatse voorkomen.
Het betoog van eiseres slaagt.
Conclusie en gevolgen
8. De rechtbank komt tot de conclusie dat het college zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat geen klaarblijkelijk gevaar bestaat voor een evidente overtreding van de specifieke zorgplicht. Dat betekent dat het college, anders dan het veronderstelt, bevoegd is om handhavend op te treden. De rechtbank zal het bestreden besluit vernietigen wegens een zorgvuldigheids- en motiveringsgebrek.
Bij een nieuw te nemen besluit is het aan het college om met inachtneming van de beginselplicht tot handhaving te beoordelen of het van zijn handhavingsbevoegdheid gebruik zal maken, en zo ja, om te bepalen welke maatregelen redelijkerwijs van de overtreders kunnen worden gevraagd om nadelige gevolgen te voorkomen.
Omdat het beroep gegrond is, moet het college het griffierecht aan eiseres vergoeden. Ook moet het college aan eiseres de door haar gemaakte reiskosten van € 25,- vergoeden.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep tegen het besluit van 12 september 2025 gegrond;
- vernietigt dit besluit;
- draagt het college op om binnen 12 weken een nieuw besluit te nemen met inachtneming van hetgeen de rechtbank in deze uitspraak heeft overwogen;
- bepaalt dat het college het griffierecht van € 385,- aan eiseres moet vergoeden;
- veroordeelt het college tot betaling van € 25,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. R. Grimbergen, voorzitter, en mr. M.J.H.M. Verhoeven en mr. R. van den Munckhof, leden, in aanwezigheid van mr. M.P.C. Moers-Anssems, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 17 november 2026.
| griffier | voorzitter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving
Algemene wet bestuursrecht
Artikel 5.7
Een herstelsanctie kan worden opgelegd zodra het gevaar voor de overtreding klaarblijkelijk dreigt.
Omgevingswet
Artikel 18.1 (inhoud handhavingstaak)De bestuursrechtelijke handhavingstaak omvat:c. het opleggen en ten uitvoer leggen van een bestuurlijke sanctie vanwege enig handelen of nalaten in strijd met het bepaalde bij of krachtens deze wet.
Besluit activiteiten leefomgeving
Artikel 11.26 (normadressaat)Aan deze afdeling wordt voldaan door degene die de activiteit verricht. Diegene draagt zorg voor de naleving van de regels over de activiteit.
Artikel 11.27 (specifieke zorgplicht)
1. Degene die een flora- en fauna-activiteit of een activiteit als bedoeld in artikel 11.22, eerste lid, onder b tot en met g, verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor de belangen, bedoeld in artikel 11.23, is verplicht:a. alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen;
b. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken; en
c. als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van diegene kan worden gevraagd.
2. Voor flora- en fauna-activiteiten houdt deze plicht in ieder geval in dat:
a. voorafgaand aan het verrichten van de activiteit wordt nagegaan of er aanwijzingen zijn van de aanwezigheid op de locatie waar de activiteit wordt verricht of in de directe nabijheid van die locatie van:
1°.van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten, genoemd in bijlage I bij de vogelrichtlijn, en niet in die bijlage genoemde, geregeld in Nederland voorkomende trekvogelsoorten als bedoeld in artikel 4, tweede lid, van die richtlijn;
2°.van nature in Nederland in het wild levende dieren of planten van soorten, genoemd in de bijlagen II, IV en V bij de habitatrichtlijn;
3°.dieren of planten van soorten, genoemd in bijlage IX of in de rode lijsten, bedoeld in artikel 2.19, vijfde lid, onder a, onder 3°, van de wet; en
4°.voor die soorten belangrijke leefgebieden of natuurlijke habitats;
b. als deze aanwijzingen er zijn: wordt vastgesteld of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten voor dieren van die soorten, hun nesten, hun foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten;
c. als die gevolgen niet kunnen worden uitgesloten: wordt nagegaan welke gevolgen de activiteit kan hebben voor dieren van die soorten, hun nesten, hun foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten;
d. alle passende preventieve maatregelen worden getroffen om die nadelige gevolgen te voorkomen;
e. tijdens en na het verrichten van de activiteit wordt nagegaan of de getroffen maatregelen de beoogde effecten hebben; en
f. het verrichten van de activiteit wordt gestaakt als de nadelige gevolgen toch niet worden voorkomen, of, als staken van de activiteit redelijkerwijs niet meer mogelijk is, passende herstelmaatregelen worden getroffen.
3 (…).
Voetnoten
- Op grond van artikel 4.13, eerste lid, van de Invoeringswet Omgevingswet gelden de vergunningen als omgevingsvergunningen voor een milieubelastende activiteit.
- ECLI:NL:RBOBR:2022:4502.
- ECLI:NL:RVS:2018:3444.
- ECLI:NL:RBOBR:2021:375, ECLI:NL:RBOBR:2021:376 en ECLI:NL:RBOBR:2021:377.
- ECLI:NL:RBOBR:2024:4934.
- ECLI:NL:RVS:2025:2275.
- Zie onder meer de uitspraak van 9 oktober 2024, ECLI:NL:RVS:2024:4060, overweging 3.1.
- Zie de uitspraak van 21 augustus 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:5990, overweging 6.2.
- Volgens eiseres gaat het om een analyse van gegevens uit het rapport van EKOZA en gevalideerde gegevens over planten en dieren uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF).
- Onderdeel A van de Bijlage bij artikel 1.1 van de Omgevingswet.
- Zie de uitspraak van 28 augustus 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:6238, overweging 12.2.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.