Rechtbank Midden-Nederland, 19 augustus 2026

Het verloop van de procedure blijkt uit:

Vervolgens heeft de rechtbank vonnis bepaald.

In het tussenvonnis van 11 februari 2026 (ECLI:NL:RBMNE:2026:356, hierna: het tussenvonnis), heeft de rechtbank aangekondigd om een commissie van vijf deskundigen te benoemen om zich te laten voorlichten over een aantal vragen. In dit vonnis wordt de commissie van deskundigen (hierna: de commissie) benoemd. Deze commissie bestaat uit twee klinisch epidemiologen (waarvan één voorzitter van de commissie is), twee gynaecologen en één immunoloog.

De rechtbank zal de commissie vragen haar te informeren over de (methodologische) kwaliteit, zeggingskracht en relevantie van de verschillende onderzoeken die de Stichting c.s. en Bayer hebben aangehaald. Ook wil de rechtbank laten toetsen of Bayer meer en andere onderzoeken had kunnen laten doen naar (de veiligheid van) Essure dan die zij heeft verricht. Tot slot zal de commissie in meer algemene zin worden gevraagd of er nog andere zaken uit het dossier relevant zijn voor de vraag of en in welke mate Essure bepaalde gezondheidsklachten veroorzaakt.

De rechtbank heeft in het tussenvonnis aangekondigd welke vragen zij aan de commissie zou willen stellen. Partijen hebben daarop gereageerd en hebben wijzigingen en aanvullingen voorgesteld. De rechtbank heeft dit beoordeeld en komt tot de volgende aangepaste vragen aan de commissie:

Voor zover partijen de vragen ruimer, beperkter, gedetailleerder of andersluidend hebben voorgesteld, gaat de rechtbank daaraan voorbij. De beantwoording van de hiervoor genoemde vragen is naar het oordeel van de rechtbank voldoende om de gewenste voorlichting en informatie te krijgen. De commissie heeft binnen het kader van de hiervoor genoemde vragen voldoende ruimte en gelegenheid om de rechtbank naar beste weten te kunnen voorlichten, mede gezien de vierde vraag waarin de commissie ruimte heeft om andere relevante zaken in haar ogen nog naar voren te brengen.

Bayer heeft op 24 juni 2026 een groot aantal nieuwe stukken ingediend. Dit zijn de documenten waar de rechtbank in rechtsoverweging 3.32 van het tussenvonnis om heeft gevraagd. De Stichting heeft nog niet op deze stukken kunnen reageren en wil de gelegenheid krijgen om haar standpunt kenbaar te maken. De Stichting krijgt hiervoor nog niet op dit moment, voorafgaand aan het onderzoek door de commissie, de gelegenheid om hierop te reageren. Het is aan de commissie om de Stichting op een geschikt moment, bijvoorbeeld in de reactie op het conceptrapport, de gelegenheid te geven om te reageren op (een deel van) de nieuwe stukken, voor zover deze betrekking hebben op het onderzoek en daarvoor relevant zijn.

Bayer heeft ten aanzien van de hiervoor genoemde documenten een beroep gedaan op artikel 28 lid 1 sub c van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv). Daarin is bepaald dat het partijen verboden is om aan derden mededelingen te doen over gegevens die door een partij op grond van, onder meer, artikel 22 Rv in het geding zijn gebracht. De Stichting heeft de rechtbank verzocht dit mededelingenverbod op te heffen op grond van artikel 28 lid 2 Rv. De rechtbank bepaalt voor nu dat het mededelingenverbod voor zover nodig enkel wordt opgeheven, in die zin dat de bestuurders en de leden van de raad van toezicht van de Stichting, haar advocaten en eventuele (medische) partijdeskundigen van de Stichting kennis mogen nemen van de documenten, mits geheimhouding door hen gewaarborgd is door afspraken daarover met de Stichting. Zij mogen deze documenten en de inhoud daarvan niet delen met andere derden. Het is voor een evenwichtige procedure namelijk van belang dat de Stichting medische onderzoeken en andere relevante documenten, die door Bayer in het geding zijn gebracht en die door de commissie worden onderzocht, ook zelf kan laten toetsen door (medische) partijdeskundigen en zich daarover kan laten voorlichten. Zodoende zal zij ook in staat zijn om te reageren op het conceptrapport van de commissie en nog eventuele verzoeken te kunnen doen. De Stichting mag de documenten en de inhoud daarvan op dit moment dus (nog) niet delen met anderen, waaronder bijvoorbeeld haar achterban, en/of daarover mededelingen doen. Zodra de commissie het onderzoek heeft afgerond, kan de Stichting desgewenst opnieuw een verzoek doen om het mededelingenverbod op te heffen voor zover bepaalde documenten, die Bayer heeft overgelegd, zodanig van belang zijn (geweest) dat zij anderen wil informeren.

Bayer heeft gevraagd om een regiezitting te houden voorafgaand aan het benoemen van de commissie en het vaststellen van de onderzoeksvragen. De rechtbank honoreert dat verzoek niet. De rechtbank zal in dit tussenvonnis beslissen over de verzoeken van partijen, de commissie benoemen en de te stellen vragen voor het onderzoek vaststellen. In het vorige tussenvonnis is al vastgesteld wat de verdere gang van zaken zou zijn. Er is geen aanleiding om daarvan af te wijken door een regiezitting te plannen, een nadere aktewisseling of anderszins.

De rechtbank zal niet op voorhand bepalen dat de commissie een kennismakingsgesprek moet voeren met partijen, zoals de Stichting heeft verzocht. De commissie mag zelf regie voeren over het onderzoek en bepalen wat zij nodig en efficiënt acht. Daarbij moet zij wel de Leidraad deskundigen in Civiele zaken in acht nemen. Daardoor is het onder andere niet toegestaan dat de commissie apart met één van de partijen een overleg voert (zie punt 5.2 van de Leidraad). Als partijen specifieke verzoeken of bezwaren hebben bij het onderzoek en de commissie passeert deze, kunnen partijen dit zo nodig aan de voorzitter van de meervoudige kamer als rechter-commissaris kenbaar maken, die vervolgens hierop zal beslissen.

Tot slot zal de rechtbank op voorhand geen termijnen vaststellen voor (de voortgang van) het deskundigenonderzoek, zoals de Stichting heeft voorgesteld. De rechtbank vraagt de commissie om zo voortvarend mogelijk te werk te gaan, waarbij de commissie zelf de regie houdt om te bezien wat haalbaar is. De zaak zal op de rol worden geplaatst van (18 augustus 2027) voor het uitbrengen en overleggen van het definitieve schriftelijke deskundigenrapport. Die datum kan op verzoek van de commissie worden vervroegd of, indien nodig, uitgesteld. Ook wordt de commissie gevraagd om de rechtbank voorafgaand aan het onderzoek een plan van aanpak (met termijnen) te sturen en de rechtbank te voorzien van tussentijdse updates.

Zoals in het tussenvonnis al is beslist, zullen beide partijen het voorschot op de kosten van de commissie bij helfte dragen. De commissie wordt verzocht om een begroting te maken van de kosten voor haar werkzaamheden. Als niet of niet tijdig bezwaar wordt gemaakt door partijen dan wordt het voorschot van de kosten vastgesteld op het door de commissie begrote bedrag. Daarvoor wordt geen apart vonnis gewezen. Het vaststellen van het voorschot wordt geacht in dit vonnis te zijn gedaan. Als wel tijdig bezwaar wordt gemaakt, zal de hoogte van het voorschot door de rechtbank in een vonnis worden vastgesteld.

De beslissing over het voorschot op de kosten van de commissie zal ambtshalve uitvoerbaar bij voorraad worden verklaard.

De rechtbank wijst partijen erop dat zij wettelijk verplicht zijn om mee te werken aan het onderzoek door de commissie. De rechtbank zal deze verplichting uitwerken zoals onder de beslissing wordt omschreven. Als een van partijen niet aan een van deze verplichtingen voldoet, kan de rechtbank daaruit de gevolgtrekking maken die zij geraden acht, ook in het nadeel van de desbetreffende partij.

Als een partij desgevraagd of op eigen initiatief schriftelijke opmerkingen en verzoeken aan de commissie toestuurt, moet zij daarvan direct een afschrift aan de wederpartij verstrekken.

Iedere verdere beslissing zal worden aangehouden.

heft het door Bayer ingeroepen mededelingenverbod gedeeltelijk op, zoals is omschreven in rechtsoverweging 2.7. van dit tussenvonnis,

beveelt een onderzoek door de commissie van deskundigen voor beantwoording van de vragen die in rechtsoverweging 2.3. van dit tussenvonnis zijn vermeld,

bepaalt met het oog op de vaststelling van het voorschot op de kosten van de commissie het volgende:

bepaalt dat partijen ieder de helft van het voorschot binnen twee weken na de datum van de nota met betaalinstructies van het Landelijk Dienstencentrum voor de Rechtspraak moet overmaken,

draagt de griffier op om de voorzitter van de commissie onmiddellijk in kennis te stellen van de betaling van het voorschot,

bepaalt dat de Stichting binnen een week na de datum van deze beslissing een afschrift van het procesdossier aan de voorzitter van de commissie moet toezenden,

verzoekt de commissie om voorafgaand aan de start van het onderzoek een plan van aanpak (met termijnen) aan de rechtbank en partijen toe te zenden en de rechtbank te voorzien van tussentijdse updates over de voortgang van het onderzoek,

bepaalt dat de commissie het onderzoek zelfstandig kan instellen op de door de commissie (waar nodig in overleg met partijen) te bepalen tijd en plaats,

wijst de commissie er op dat:

bepaalt dat partijen nadere inlichtingen en gegevens aan de commissie moeten verstrekken als commissie daarom vraagt, de commissie toegang moeten verschaffen tot voor het onderzoek noodzakelijke plaatsen, en de commissie ook voor het overige gelegenheid moeten geven tot het verrichten van het onderzoek,

draagt de commissie op om uiterlijk 12 maanden na dit vonnis een schriftelijk en ondertekend bericht in drievoud ter griffie van de rechtbank in te leveren, onder bijvoeging van een gespecificeerde declaratie,

wijst de commissie er op dat:

bepaalt dat partijen bij de commissie geen gelegenheid hebben op elkaars opmerkingen en verzoeken naar aanleiding van het concept-rapport te reageren,

bepaalt dat de zaak op de rol zal komen van 18 augustus 2027 voor het indienen van het schriftelijk rapport,

draagt de griffier op de zaak op een eerdere rol te plaatsen:

verklaart de beslissing over het voorschot uitvoerbaar bij voorraad,

houdt iedere verdere beslissing aan.