Uitspraak · Bestuursprocesrecht

Rechtbank Midden-Nederland, 7 mei 2024

ECLI:NL:RBMNE:2024:2836Zaaknummer 11086227 e.v.

Instantie
Rechtbank Midden-Nederland
Datum uitspraak
7 mei 2024
Publicatiedatum
7 mei 2024
Zaaknummer
11086227 e.v.
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Bestuursprocesrecht
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
Zittingsplaats
Utrecht
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Uitspraak over 433 zaken vanwege niet tijdig beslissen door de officier van justitie op administratieve beroepen tegen verkeersboetes op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften. De rechtbank gaat in op de bevoegdheid van de kantonrechter als bijzondere bestuursrechter en beoordeelt het procesbelang bij niet tijdig beslissen in Wahv-zaken. Zonder door de wetgever gegeven rechterlijke instrumenten is er geen ruimte om de Algemene wet bestuursrecht naar analogie toe te passen, waarbij wordt benadrukt dat dit geen oproep aan de wetgever is om hierin alsnog te voorzien. Vanwege het belang voor de rechtsontwikkeling bij dit oordeel is – ondanks de wijze van procederen door de gemachtigde – geen verder onderzoek gedaan naar misbruik van recht en naar het bereik van de volmacht.

Beslissing

De rechtbank verklaart de beroepen niet-ontvankelijk.

Deze uitspraak is gedaan door mr. K. de Meulder, voorzitter, en mr. J.O Zuurmond en mr. G. Schnitzler, leden, in aanwezigheid van mr. M.H.L. Debets, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 7 mei 2024.

griffiervoorzitter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Als u het met de beslissing op uw beroep niet eens bent, dan kunt u binnen zes weken na de hieronder vermelde datum van toezending van deze beslissing hoger beroep instellen bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Het beroepschrift moet worden ingediend bij de rechtbank Midden-Nederland, Afdeling Strafrecht, locatie Utrecht, o.v.v. Mulderzaken, postbus 16005, 3500 DA Utrecht.

De procedure bij het gerechtshof verloopt geheel schriftelijk, tenzij u in uw beroepschrift uitdrukkelijk om een zitting vraagt waarop u uw standpunt mondeling wilt toelichten.

Bijlage: overzicht zaaknummers

Zaken waarbij de gedraging waarvoor de verkeersboete is opgelegd in het arrondissement Midden-Nederland heeft plaatsgevonden

ZaaknummerCJIB-nummer
11086227256983433
11086969257344922
11086971257388241

Overige zaken

ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108615325689569111085882256978647
1108616325683890311086003256861384
1108616625690814011086019256875368
1108617025690274711086024256504875
1108617225689722311086029256973864
1108617625687140511086043256518071
1108618325686185911086047257204964
1108618725691753611086053256418923
1108619125690574411086106256406337
1108619425704368711086111256919679
1108619626058256911086128256916419
1108619725699182111086134256864261
1108620225707474311086136256910311
1108620725682850511086140256516787
1108107825604854211086145256838964
1108110325717696211079202257143294
1108111325724454211079209257101972
1108114825717804211079246257141985
1108122225714363411079254257138067
1108148025720540511079262257147251
1108150325434986811079272257875496
1108154125720239911079284257145210
1108570425651449111079321257146409
1108571325720529711079357257314654
1108572225679406611079381257075028
1108572925723782011079885257487341
1108573225724775911079938257143104
1108574125725061311079965257205263
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108286525683757111083787257487089
1108288825687950211083792257141941
1108294225683891211083799257205402
1108294925687587011083808257074903
1108295725679399111083817257039527
1108296825987630111083851257091553
1107910425724782611083868257090007
1107912025713377111083875256978535
1107915425748667411083883257102025
1107916725713435711083888256982944
1108351825679313111083899256980211
1108353225686488511083906256979195
1108353625686383511083918257254227
1108354425686917711084057257009656
1108354925683687011084063256980929
1108355625710215511084125256917097
1108356325698283111084136256934189
1108357125705945711084144256934749
1108357525702107111084150256918843
1108358325704026611084158256974023
1108359025710669711084166256914616
1108359825697798911084172256914203
1108360325698280611084179256973435
1108360825698099811084186256974288
1108361525697839311084193256937395
1108362225697752111084199256940278
1108363025698150411084205256989028
1108363525698362911084212256981577
1108364125698103111084215256944795
1108365225725527311084223256981003
1108365925691892711084234257040144
1108366625717672611084237257040504
1108374325723325511084242257066754
1108374925724735311084725257571516
1108375225723155011084731257316804
1108376125724651811084737257470160
1108376425725434611084766257502869
1108377225724735511084770257738046
1108377825720437411084774257468212
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108478325743041611085484257474801
1108478625720541111085492257509522
1108479225743072511085526257499900
1108479725742494511085531257444148
1108480725740180411085547257451034
1108483125765159311085552257437661
1108484025743741411085557257509708
1108484625743770911085561257489525
1108485525747164711085576257514666
1108486525743730311085597257514344
1108487725742890811085606257499378
1108488525746593811085612257489889
1108489825742196211085617257963906
1108490325742184611085628257275311
1108491025742539711085638257221771
1108491625759177711085647257296165
1108496425761908011085654257276120
1108498825750266111085660257671641
1108503625751634511085665257317119
1108508425748671911085671257333576
1108509125751172311085686257303576
1108510825750849511085696257302173
1108512425752684411085725257302829
1108514025755744011085730257315095
1108515425753531511085814256302375
1108515725755451911085826256360558
1108516525752607511085834257244522
1108517325748677911085842257246023
1108519525748808811085865257266398
1108538025746331711085873257244798
1108539125745081911085878257246545
1108539625744861511085885257251052
1108541025744430311085891257248471
1108542025746558411085896257247211
1108543125746173711085917258103505
1108544325744975111085922257316285
1108545025745835211085930257275124
1108546825744409411085934257275387
1108547925744328211085959257276646
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108418925730742211084433257313819
1108419725730355311084438257315199
1108420025731466211077735257825502
1108420625733821611077763257821668
1108421325731795411077781257805372
1108421925730273811077796257799684
1108422525727702811077812258076728
1108423025730870611077822257769596
1108425225731408811077830257766633
1108427325731677111077852257795376
1108429925744422011077920258001923
1108432225749612511077933257794228
1108432625903438611077941257794436
1108433825732761011077961257307266
1108434825736616011078053257776244
1108435925735262011078082257727782
1108436325731036811078092258668585
1108436625761980111078107258372619
1108437925737695611078128257738358
1107732525784632711078146258668111
1107733325788158711078155257648178
1107736225070416311078182258667732
1107737925784376111078221258411063
1107739325783938211078234257701844
1107742025784383411078244257739108
1107743025784342311077328256916430
1107746425784781011077384256915340
1107757025786068711077419256915342
1107758025851656811077466256904244
1107758625785253611077483256982935
1107759625854348811077504256977436
1107760425807613311077528256978670
1107761425847481811077543256982780
1107763225782753711077564256976550
1107768525782846511077701256981670
1107769825781494811077715257039180
1107770225780258811077736256980990
1107770825779717511077753256981110
1108442825731269911077789256976850
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1107782025698108011082428257594468
1107783325720436411082437257571479
1107784825720587811082461257844286
1107796025697744011082470257570292
1107797525717653411082475257570447
1107803325718956911082481257570448
1107806425697997011082484257631513
1107809325697142211082503257592946
1107814225698160811082520257624045
1107815925697731611082535257604661
1107819525697976911082548257601624
1107821225697479111082671257628579
1107823725721570411082688258242918
1107827125773851111082693257604508
1107828825794589211082817257576214
1107829925773765211082826257577359
1107831425770320611082843257599086
1107842125772271711082866257584378
1107844525770271111082875257597952
1107845925770145811082884257578030
1107847625764850711082894257568784
1107849125764861511082915257570397
1107851225727956411082922257589440
1107853225794513511082926257401538
1107859425838076311082941257585980
1107870525757114111082946257598027
1107872125759549711082952257574404
1107874925757218611082960257598113
1108150925758911711082969257572641
1108151425785792111082974257589298
1108152425759276711082987257828200
1107841725710163111082997257842531
1107845725693943811083009257549129
1107849225707482411083018257551433
1107855825717319611083024257531153
1107860325707794811083031257768490
1107865525710190711083041257634443
1107868325714160411083203257659581
1107884525783031811083285256073953
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108329225763337911083972257417613
1108331325768422811083978257353046
1108332925764669711083987257359026
1108333425764966611083994257361391
1108334125765125011084002257316391
1108334525765116411084005257391959
1108335125769419811084016257413160
1108335825765043611084025257446687
1108339625764976211084033257393863
1108341825764950411084061257393755

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. 433 personen uit heel Nederland, eisers
  2. Inleiding
  3. Procesverloop
  4. Overwegingen over de bevoegdheid van de rechtbank
  5. De kantonrechter van de rechtbank Midden-Nederland is bevoegd
  6. Overwegingen over niet tijdig beslissen in Wahv-zaken
  7. De wetgever geeft de rechter geen mogelijkheden voor niet tijdig beslissen in Wahv-zaken
  8. De rechtbank mag ook geen bestuurlijke dwangsommen vaststellen
  9. Beslissing van de rechtbank in de 433 zaken
  10. Nadere overwegingen over de gemachtigde
  11. Beslissing
  12. Informatie over hoger beroep
  13. Bijlage: overzicht zaaknummers

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Zittingsplaats Utrecht

Kantonrechter

zaaknummers: zie de bijlage bij deze uitspraak

uitspraak van de meervoudige kamer van 7 mei 2024 in de zaken tussen

433 personen uit heel Nederland, eisers

(gemachtigde: mr. Y. el Mathari)

en

de officier van justitie van het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM), verweerder

(gemachtigde: mr. E.M. Morsink).

Inleiding

1. Deze uitspraak gaat over de beroepen die eisers bij de rechtbank hebben ingesteld, omdat de officier van justitie niet tijdig zou hebben beslist op hun administratieve beroepen tegen de beschikkingen waarbij de officier van justitie een verkeersboete heeft opgelegd. Dit zijn zaken waarop de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) van toepassing is.

2. Het grote aantal Wahv-zaken dat op behandeling door de rechter wacht en de rol van gemachtigden in die procedures staan in de maatschappelijke belangstelling. Deze uitspraak is niet alleen voor deze 433 zaken relevant, maar ook voor de rechtsontwikkeling in bredere zin.

3. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het geen zin heeft om bij de rechter een procedure te voeren over niet tijdig beslissen in Wahv-zaken. Dat komt omdat de relevante bepalingen uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) niet van toepassing zijn in Wahv-zaken. Er is daarom geen procesbelang bij een inhoudelijke beoordeling van de vraag of er op tijd is beslist.

4. De rechtbank gaat in de uitspraak ook in op de wijze waarop de professioneel gemachtigde van de eisers deze procedures voert.

Procesverloop

5. Vanaf medio maart 2024 heeft de gemachtigde een aantal keer een pakket met meerdere beroepen vanwege niet tijdig beslissen in Wahv-zaken naar de rechtbank gestuurd. In totaal zijn er ruim 500 beroepen ingesteld. De beroepen zijn rechtstreeks bij de rechtbank, team bestuursrecht, ingediend. Eisers vragen aan de rechtbank “de nodige maatregelen te treffen” en om de officier van justitie te veroordelen tot de “maximale dwangsom”.

6. De mogelijkheid om beroep in te stellen tegen niet tijdig beslissen door een bestuursorgaan en de instrumenten die de bestuursrechter dan heeft, volgen uit de Awb. De vraag hoe die procedure zich principieel verhoudt tot Wahv-zaken is in de rechtspraak – voor zover de rechtbank kan nagaan – nog niet eerder beantwoord. Om die reden en omdat het om een groot aantal zaken gaat, zijn de zaken behandeld door een meervoudige kamer en is met voorrang een zitting gepland.

7. Op de administratie van de rechtbank zijn twee lijsten gemaakt van de ingestelde beroepen: een lijst met zaken waarbij de gedraging waarvoor de verkeersboete is opgelegd in het rechtsgebied van deze rechtbank heeft plaatsgevonden en een lijst met zaken waarbij de gedraging elders in Nederland heeft plaatsgevonden. Voor de zaken van de eerste lijst heeft de officier van justitie voor de zitting per zaak een standpunt ingenomen, dat in veel gevallen luidt dat er wel degelijk en tijdig een beslissing op het administratief beroep is genomen. Dat geldt ook voor een deel van de zaken van de tweede lijst. Voor de overige zaken van die lijst heeft de officier van justitie verzocht om op een later moment een standpunt in te kunnen nemen en om aanhouding gevraagd.

8. In reactie hierop heeft de gemachtigde van eisers een dag voor de zitting ruim 60 beroepen van de eerste lijst ingetrokken.

9. De beroepen zijn op 23 april 2024 op een zitting behandeld. Geen van de eisers was aanwezig; zij hebben zich laten vertegenwoordigen door [A], de kantoorgenoot van hun gemachtigde. Verder was de gemachtigde van de officier van justitie aanwezig.

10. Op de zitting heeft de gemachtigde nog een aantal beroepen van de eerste lijst ingetrokken. Na de zitting zijn de twee lijsten opgeschoond omdat enkele zaken dubbel waren geteld. De rechtbank doet nu uitspraak op de resterende 433 beroepen, waarvan de zaaknummers in de bijlage bij deze uitspraak staan. Gelet op de hierna te bespreken uitkomst in deze zaken heeft de rechtbank geen aanleiding gezien om het onderzoek te heropenen en de officier van justitie de gelegenheid te geven om nadere standpunten in te nemen.

Overwegingen over de bevoegdheid van de rechtbank

In Wahv-zaken staat beroep open bij niet tijdig beslissen

11. Op grond van de Wahv kan een administratieve sanctie (een verkeersboete) worden opgelegd, waartegen administratief beroep open staat bij de officier van justitie. Dit soort zaken vallen onder het bestuursrecht. Zowel de administratieve sanctie als de beslissing op het administratief beroep zijn besluiten in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb.

12. Bij de bestuursrechter kun je in beroep gaan tegen besluiten, maar ook bij het niet tijdig nemen van besluiten. Dat volgt uit artikel 6:2, aanhef en onder b, van de Awb. Deze bepaling is in de Wahv niet uitgezonderd. Dit betekent dat er beroep open staat bij de bestuursrechter, als de officier van justitie niet tijdig een beslissing neemt op een administratief beroep in een Wahv-zaak.

De kantonrechter is de bevoegde bestuursrechter

13. Om vast te stellen welke rechtsgang openstaat tegen het niet tijdig nemen van een besluit, moet worden gekeken naar de mogelijkheden die zouden openstaan, als een reëel besluit zou zijn genomen. Dat volgt uit de parlementaire geschiedenis van de Awb.[_8199083c-6663-4710-8581-e78529434a01] In deze zaken moet dus gekeken worden naar de rechtsgang die voor eisers zou open staan, als de officier van justitie een beslissing op hun administratieve beroepen zou hebben genomen.

14. Tegen de beslissing op een administratief beroep in een Wahv-zaak staat beroep open bij de kantonrechter van de rechtbank, die daartoe als bestuursrechter wordt aangemerkt. Dat volgt uit artikel 9 van de Wahv, in samenhang met artikel 1:4, derde lid, van de Awb. De kantonrechter is daarom als bijzondere bestuursrechter ook bevoegd bij een beroep tegen het niet tijdig nemen van een beslissing op een administratief beroep in een Wahv-zaak.

15. Eisers hebben hun beroepen ingesteld bij de algemene bestuursrechter van de rechtbank. Uit de rechtspraak volgt dat de rechtbank ambtshalve moet beoordelen of de algemene of een bijzondere bestuursrechter van de rechtbank bevoegd is, of dat de bestuursrechter in het geheel niet bevoegd is.[_6a262766-9012-4d66-8952-097370801bf3] Gelet hierop zijn de beroepen in behandeling genomen door de kantonrechter, als bijzondere bestuursrechter van de rechtbank.

De kantonrechter van de rechtbank Midden-Nederland is bevoegd

16. De volgende vraag is of de kantonrechter van déze rechtbank bevoegd is. In Wahv-zaken moet daarbij ofwel gekeken worden of de gedraging waarover de verkeersboete gaat, is verricht in het rechtsgebied van de rechtbank, ofwel of de betrokkene in dat rechtsgebied woont. Dat volgt uit artikel 10 van de Wahv en geldt ook voor beroepen tegen niet tijdig beslissen.

17. Deze rechtbank is in ieder geval voor een deel van de zaken bevoegd: het gaat om de 3 resterende zaken van de eerste lijst, waarbij de gedraging in dit rechtsgebied is gepleegd en om de zaken van de tweede lijst waarbij de eisers in dit rechtsgebied wonen.

18. Er zijn ook zaken van de tweede lijst waarvoor deze rechtbank niet bevoegd is, omdat de eisers buiten het rechtsgebied wonen en de gedraging ook niet daarbinnen is gepleegd. De rechtbank zal deze zaken desondanks behandelen. Beide partijen hebben op de zitting nadrukkelijk gevraagd om dat te doen en het is uit het oogpunt van proceseconomie niet wenselijk om een deel van de zaken alsnog door te sturen naar andere rechtbanken. De rechtbank heeft daarbij meegewogen dat alle zaken door dezelfde gemachtigde zijn aangebracht en dat het steeds om dezelfde rechtsvraag gaat.

Eisers mochten zich direct tot de rechtbank richten

19. De Wahv kent een bijzondere regeling voor het instellen van een beroep: dat moet niet bij de kantonrechter zelf worden ingediend, maar bij de officier van justitie die op het administratief beroep heeft beslist. De officier van justitie brengt het beroepschrift vervolgens ter kennis van de bevoegde rechtbank. Dit volgt uit artikel 9, eerste lid, en artikel 10 van de Wahv.

20. De rechtbank oordeelt dat eisers in deze zaken niet kan worden tegengeworpen dat zij de beroepen direct bij de rechtbank hebben ingediend. Daarvoor zijn drie redenen. In de eerste plaats vindt de rechtbank het bezwaarlijk dat van iemand die klaagt over het stilzitten van een bestuursorgaan, een daartegen gericht rechtsmiddel bij datzelfde bestuursorgaan zou moeten instellen. Daarmee zou diegene immers afhankelijk zijn van de voortvarendheid waarmee de officier van justitie het beroep aan de rechtbank doorgeleidt, terwijl het geschil juist gaat over het gebrek aan voortvarend handelen. In de tweede plaats blijkt uit de parlementaire geschiedenis dat deze regeling uit de Wahv een procedurele achtergrond heeft, vanuit de gedachte dat bepaalde administratieve handelingen rondom een ingesteld beroep eenvoudiger en efficiënter door het parket van de officier van justitie kunnen worden verricht.[_62823bbc-4891-447a-9a82-6b21a9489a5b] Die handelingen zijn in procedures over niet tijdig beslissen niet aan de orde. In de derde plaats zou een strikte toepassing van de Wahv voor de nu ingestelde beroepen tot onnodige formalisering leiden. Een beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit is immers niet aan een termijn gebonden, op grond van artikel 6:12, eerste lid, van de Awb. Als de rechtbank de beroepen nu niet in behandeling zou nemen, kunnen eisers hun beroepen op ieder moment alsnog of opnieuw bij de officier van justitie instellen, waarna die ze opnieuw ter kennis van de rechtbank zou moeten brengen. Hetzelfde zou gelden als de rechtbank de beroepen door zou sturen naar het parket van de officier van justitie. Daar is niemand bij gebaat.

Overwegingen over niet tijdig beslissen in Wahv-zaken

Beslistermijn voor administratief beroep en bestuurlijke dwangsom

21. De officier van justitie moet binnen zestien weken beslissen op een administratief beroep tegen een op grond van de Wahv opgelegde een administratieve sanctie. Die periode kan met tien weken worden verlengd. Dat volgt uit artikel 7:24, eerste en vierde lid, van de Awb.

22. Een administratief beroep geldt als een aanvraag om een besluit te nemen, in de zin van artikel 1:3, derde lid, van de Awb. Als de officier van justitie niet tijdig op een administratief beroep beslist, verbeurt hij aan de indiener een dwangsom voor ten hoogste 42 dagen. De maximale dwangsom bedraagt € 1.442,-. De officier van justitie is pas een dwangsom verschuldigd nadat eerst een schriftelijke ingebrekestelling is verstuurd en er twee weken zijn verstreken. Dit volgt uit artikel 4:17, eerste tot en met derde lid, van de Awb.

23. De officier van justitie moet een dwangsom vanwege niet tijdig beslissen zelf vaststellen in een beschikking, binnen twee weken na de laatste dag waarover de dwangsom verschuldigd was. Dat volgt uit artikel 4:18 van de Awb.

De wetgever geeft de rechter geen mogelijkheden voor niet tijdig beslissen in Wahv-zaken

24. In Wahv-zaken zijn van de Awb de algemene bepalingen over besluiten (hoofdstuk 3), de bijzondere bepalingen over besluiten (hoofdstuk 4), de algemene bepalingen over bezwaar en beroep (hoofdstuk 6) en de bijzondere bepalingen over bezwaar en administratief beroep (hoofdstuk 7) – met een enkele uitzondering – onverkort van toepassing. De Wahv kent verder eigen procesregels voor de beroepsprocedure bij de kantonrechter, die staan in hoofdstuk V van de Wahv. De algemene procesregels van een procedure bij de bestuursrechter uit hoofdstuk 8 van de Awb zijn integraal en expliciet uitgezonderd. Dat volgt uit artikel 9, eerste lid, laatste volzin, van de Wahv. De uitspraakmogelijkheden die de kantonrechter heeft, zijn het ontvankelijk of niet-ontvankelijk verklaren en het (gedeeltelijk) gegrond of ongegrond verklaren van het beroep. Bij het (gedeeltelijk) gegrond verklaren, vernietigt of wijzigt de kantonrechter dan de bestreden beslissing. Dit volgt uit artikel 13, eerste lid, van de Wahv.

25. De Wahv zelf geeft niet de uitspraakmogelijkheden die de algemene bestuursrechter in hoofdstuk 8 van de Awb wel heeft. Voor reguliere Awb-beroepen is dat in aanvulling op de hiervoor genoemde afdoeningsopties bijvoorbeeld de mogelijkheid om bij een gegrond beroep een opdracht te geven aan het bestuursorgaan en daarbij te bepalen dat het bestuursorgaan een (rechterlijke) dwangsom verbeurt als daaraan niet wordt voldaan. Dat volgt uit artikel 8:72, vierde en zesde lid, van de Awb. Voor beroepen tegen niet tijdig beslissen biedt artikel 8:55d van de Awb de algemene bestuursrechter bovendien de specifieke mogelijkheid om het bestuursorgaan een opdracht te geven om alsnog een besluit bekend te maken, om daaraan een (rechterlijke) dwangsom te verbinden of om in bijzondere gevallen een andere voorziening te treffen. Al deze instrumenten staan in hoofdstuk 8 van de Awb maar zijn dus uitgezonderd in Wahv-zaken, op grond van artikel 9, eerste lid, laatste volzin van die wet.

26. Artikel 8:55d is met afdeling 8.2.4a aan de Awb toegevoegd met de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen, die op 1 oktober 2009 in werking is getreden. De specifieke procedure uit de Wahv voor beroep bij de kantonrechter bestond toen al, terwijl de wetgever met de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen aan de Wahv niets heeft gewijzigd. De integrale uitzondering in de Wahv van hoofdstuk 8 van de Awb is toen dus blijven bestaan. Uit de parlementaire geschiedenis is niet af te leiden wat de wetgever voor ogen heeft gehad bij de verhouding tussen de gewijzigde procedure bij niet tijdig beslissen en de ongewijzigde procedure in Wahv-zaken. Er zijn meerdere scenario’s denkbaar. Aan de ene kant zijn er argumenten die pleiten vóór het kunnen toepassen van de instrumenten uit artikel 8:55d van de Awb. Een procedure vanwege niet tijdig beslissen heeft immers weinig zin zonder de mogelijkheid om een opdracht te geven om alsnog een besluit te nemen en daaraan als prikkel een rechterlijke dwangsom te verbinden. Er zijn echter ook tegenargumenten: namelijk het geringe (geldelijke) belang in dit soort zaken en de enorme hoeveelheid van die zaken waarop de officier van justitie moet beslissen. Ten slotte is het bij het ontbreken van een toelichting de vraag of de wetgever deze argumenten voor en tegen überhaupt heeft afgewogen.

De rechtbank mag ook geen bestuurlijke dwangsommen vaststellen

27. Eisers willen (ook) dat de rechtbank vaststelt dat de officier van justitie een dwangsom heeft verbeurd vanwege het niet tijdig beslissen. Dat is de (bestuurlijke) dwangsom die in overweging 22 is beschreven. De Wahv geeft de rechtbank echter geen mogelijkheden om een dergelijke dwangsom vast te stellen. Die mogelijkheid is er voor de algemene bestuursrechter wel op grond van artikel 8:55c van de Awb: op verzoek stelt de rechter de bestuurlijke dwangsom dan vast. Dat is een bijkomende beslissing bij de hoofdbeslissing op grond van artikel 8:55d.

28. De rechtbank wijst er voor de volledigheid op dat de eisers hiermee geen rechtsbescherming wordt ontnomen. De officier van justitie moet zelf een dwangsombeschikking nemen en doet dat in de praktijk in de beslissing op het administratief beroep. In het beroep tegen dat besluit kan bij de rechter niet alleen geklaagd worden over de verkeersboete, maar ook over (het ontbreken van) de vaststelling van de bestuurlijke dwangsom.

Toepassen van buitenwettelijke instrumenten is te verstrekkend

29. Zonder door de wetgever aan de rechter gegeven mogelijkheden, ziet de rechtbank geen ruimte om artikel 8:55d of artikel 8:55c van de Awb naar analogie toe te passen in Wahv-zaken. Daarvoor zijn de met deze bepalingen gegeven deze instrumenten naar hun aard te verstrekkend. De rechtbank oordeelt dan ook dat zij bij een beroep tegen niet tijdig beslissen in een Wahv-zaak gebonden is aan de (uitspraak)mogelijkheden die hoofdstuk V van die wet haar geeft.

30. De rechtbank benadrukt dat dit géén oproep aan de wetgever is om alsnog te regelen dat de rechter in Wahv-zaken (meer) mogelijkheden krijgt bij niet tijdig beslissen, bijvoorbeeld door afdeling 8.2.4a van de Awb in die zaken van toepassing te verklaren. Het is aan de wetgever om hierover desgewenst een nadere afweging te maken, maar het is goed om in dat kader mee te geven dat de rechtbank een enorme hoeveelheid inhoudelijke Wahv-beroepen heeft, waarin al wel een beslissing door de officier van justitie is genomen. Mensen die het met zo’n beslissing over hun verkeersboete niet eens zijn, moeten nu al lang op een behandeling van hun zaak door de rechter wachten. Bij de rechtbank Midden-Nederland gaat het om duizenden zaken en er komen per jaar meer Wahv-beroepen binnen dan de rechtbank jaarlijks kan behandelen. Het is daarom de vraag of het openstellen van de rechterlijke instrumenten voor niet tijdig beslissen in Wahv-zaken daadwerkelijk tot een versnelling zou leiden. Dit vergt een afweging over de prioritering van de inzet van schaarse rechterlijke capaciteit.

Rechtbank volgt gerechtshof niet

31. De rechtbank is bekend met het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 19 april 2019 (ECLI:NL:GHARL:2019:3508), over een procedure bij niet tijdig beslissen in een Wahv-zaak. Daarin heeft het gerechtshof een opdracht gegeven de beslissing op het administratief beroep bekend te maken en is de bestuurlijke dwangsom door de rechter vastgesteld. In dit arrest is echter niet gemotiveerd ingegaan op de grondslag van de bevoegdheid van de rechter voor deze wijze van afdoening. In het licht van het voorgaande ziet de rechtbank hiervoor geen ruimte.

Beslissing van de rechtbank in de 433 zaken

32. Als iemand terecht beroep instelt tegen niet tijdig beslissen, is de enige mogelijke uitkomst – gelet op het hiervoor gegeven oordeel – dat de rechtbank dat beroep gegrond verklaart en dat zij het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig nemen van een besluit vernietigt. Die uitkomst is in feite niet meer dan een vaststelling van het feit dat er te laat is beslist, maar dat brengt iemand niet in een andere rechtspositie ten opzichte van de officier van justitie. Zonder opdracht van de rechtbank aan de officier van justitie – en die opdracht mag de rechtbank dus niet geven doordat hoofdstuk 8 van de Awb is uitgesloten – werkt een dergelijke uitspraak in juridische zin niet versnellend voor de afdoening van de administratieve beroepen. Een uitspraak op een beroep tegen niet tijdig beslissen in een Wahv-zaak is dan niet meer dan een symbolische verklaring voor recht. Iemand kan echter alleen bij de bestuursrechter terecht als diegene een resultaat met feitelijke betekenis kan bereiken. Dat wordt aangeduid als het procesbelang.

33. Dit brengt de rechtbank tot de conclusie dat eisers geen reëel belang hebben bij de uitkomst van deze procedures. Het procesbelang bij hun beroepen ontbreekt. De rechtbank zal de beroepen daarom niet-ontvankelijk verklaren. Dat betekent dat niet inhoudelijk wordt beoordeeld of de officier van justitie te laat is met zijn beslissing.

34. De officier van justitie hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Procesbeslissing voor de zaken waarin de officier van justitie inmiddels heeft beslist

35. Als er inmiddels alsnog inhoudelijke beslissingen op administratieve beroepen zijn genomen waar een van de eisers het niet mee eens is, dan moet hij of zij daartegen separaat beroep instellen bij het parket van de officier van justitie. Die zal dat beroep dan naar de rechtbank sturen, waarna de zaak op een reguliere Wahv-zitting wordt gepland. De rechtbank legt de verantwoordelijkheid voor het instellen van beroep tegen een inhoudelijke beslissing dus bij (de gemachtigde van) de eisers.

36. De rechtbank is zich ervan bewust dat dit afwijkt van wat de wet voorschrijft. Als er al een procedure vanwege niet tijdig beslissen loopt, heeft dat beroep van rechtswege namelijk ook betrekking op een alsnog genomen inhoudelijk besluit. Dat volgt uit artikel 6:20, derde lid, van de Awb. Vanwege de hoeveelheid zaken die de gemachtigde van eisers heeft aangebracht en de wijze waarop hij dat heeft gedaan (zie hierna), is op dit moment niet duidelijk in welke zaken de gemachtigde verder wil procederen over de verkeersboete. De rechtbank vindt het niet wenselijk om deze uitspraak over niet tijdig beslissen daarop te laten wachten.

Nadere overwegingen over de gemachtigde

37. Vanwege de rechtsontwikkeling vond de rechtbank het belangrijk om de rechtsvraag over niet tijdig beslissen in Wahv-zaken te beantwoorden. Om die reden heeft de rechtbank geen nader onderzoek gedaan naar de manier waarop de gemachtigde procedeert of naar zijn bevoegdheid tot procederen. Met het oog op de procesvoering van (het kantoor van) de gemachtigde van eisers wil de rechtbank in dat kader wel het volgende meegeven.

De wijze waarop de gemachtigde van eisers procedeert

38. De rechtbank heeft moeite met de wijze waarop de gemachtigde deze procedures voert. Van een professioneel gemachtigde mag verwacht worden dat deze een deugdelijke beoordeling van zijn zaken maakt. Het heeft er echter alle schijn van dat de gemachtigde zonder vooraf enige selectie te maken een groot aantal procedures is gestart, simpelweg door ze over de schutting van de rechtbank te gooien. Dat blijkt ook uit de omstandigheid dat een groot deel van de zaken net zo gemakkelijk weer werd ingetrokken, toen bleek dat in die zaken wel degelijk al een beslissing op het administratief beroep is genomen. Er zijn ruim 500 zaken aangebracht waarvan nu vastgesteld kan worden dat veelal vóór het instellen van beroep bij de rechtbank al een beslissing genomen was of inmiddels een beslissing genomen is. Dat de gemachtigde in al die zaken niet op de hoogte zou zijn van die beslissingen vanwege problemen met de verzending vindt de rechtbank niet erg aannemelijk. Door deze manier van procederen, wordt de administratie van de rechtbank én die van het parket van de officier van justitie met veel onnodig werk opgezadeld, want iedere zaak moet met gegevens worden geregistreerd, aan iedere individuele zaak moet een zaaknummer worden toegekend en er moet een procesdossier worden aangemaakt. Het is niet zo dat de rechtbank ingeschakeld kan worden voor werk dat door de gemachtigde zelf gedaan moet worden.

39. Het voorgaande zou zonder meer aanleiding zijn om te oordelen over de vraag of de gemachtigde op deze manier de behoorlijke rechtsbedeling in gevaar brengt, wat in de rechtspraak een ernstig bezwaar oplevert op grond waarvan de bestuursrechter de bijstand door diegene kan weigeren.[_6999befa-c09c-4af0-ab65-4c24cecdf97c] Het gedrag van de gemachtigde geeft ook reden om te onderzoeken of het rechtsmiddel van beroep bij niet tijdig beslissen evident is gebruikt zonder redelijk doel of voor een ander doel dan waarvoor het is gegeven. Dat wordt in de rechtspraak van de bestuursrechter aangemerkt als zwaarwichtige grond om misbruik van procesrecht aan te nemen.[_20136cbc-544e-4f82-85b5-d641e931b940]

De machtiging van My Legal Consultancy

40. De Wahv voorziet niet in een regeling voor het instellen van beroep door een gemachtigde. In de rechtspraak wordt artikel 8:24, tweede lid, van de Awb daartoe naar analogie toegepast.[_d187caa5-ea38-4501-9e5a-eb9b43c2542a] Daaruit volgt dat de rechtbank van een gemachtigde een toereikende schriftelijke machtiging mag verlangen en dat de gemachtigde de kans moet krijgen om het ontbreken daarvan te herstellen.

41. De beroepen zijn ingesteld door de gemachtigde, die werkt voor My Legal Consultancy B.V. De rechtbank beschikt niet over de procesdossiers van de administratieve beroepen, maar op de zitting heeft de gemachtigde van de officier van justitie een voorbeeld verstrekt van de machtiging die de eisers in deze zaken hebben ondertekend.

42. De verstrekte machtiging is door een eiser verleend aan het bedrijf Bonnetje B.V. en heeft betrekking op “het voeren van verweer” tegen de verkeersboete met het in de machtiging aangeduide nummer. Bonnetje B.V. machtigt op haar beurt vervolgens My Legal Consultancy B.V. om “rechtshandelingen te verrichten inzake alle procedures betreft juridische zaken”, waarmee alle rechtshandelingen worden bedoeld die “gevolmachtigde noodzakelijk lijken om een positief resultaat te bereiken”.

43. De rechtbank vindt dat deze wijze van doormachtigen vragen oproept en zonder verdere uitleg ontoereikend is voor deze procedures over niet tijdig beslissen. De eisers hebben Bonnetje gemachtigd om verweer te voeren tegen hun verkeersboetes. Een procedure vanwege niet tijdig beslissen is iets anders dan het voeren van verweer tegen de verkeersboete. De doormachtiging van Bonnetje aan My Legal Consultancy is dan ook veel ruimer dan de machtiging die eisers aan Bonnetje hebben gegeven. Op de zitting heeft de kantoorgenoot van eisers gemachtigde toegelicht dat de eisers niet actief benaderd zijn om hen te informeren over deze procedures vanwege niet tijdig beslissen. De rechtbank vraagt zich dan ook af het wel de bedoeling was van de eisers om deze procedures te voeren.

Beslissing

De rechtbank verklaart de beroepen niet-ontvankelijk.

Deze uitspraak is gedaan door mr. K. de Meulder, voorzitter, en mr. J.O Zuurmond en mr. G. Schnitzler, leden, in aanwezigheid van mr. M.H.L. Debets, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 7 mei 2024.

griffiervoorzitter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Als u het met de beslissing op uw beroep niet eens bent, dan kunt u binnen zes weken na de hieronder vermelde datum van toezending van deze beslissing hoger beroep instellen bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Het beroepschrift moet worden ingediend bij de rechtbank Midden-Nederland, Afdeling Strafrecht, locatie Utrecht, o.v.v. Mulderzaken, postbus 16005, 3500 DA Utrecht.

De procedure bij het gerechtshof verloopt geheel schriftelijk, tenzij u in uw beroepschrift uitdrukkelijk om een zitting vraagt waarop u uw standpunt mondeling wilt toelichten.

Bijlage: overzicht zaaknummers

Zaken waarbij de gedraging waarvoor de verkeersboete is opgelegd in het arrondissement Midden-Nederland heeft plaatsgevonden

ZaaknummerCJIB-nummer
11086227256983433
11086969257344922
11086971257388241

Overige zaken

ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108615325689569111085882256978647
1108616325683890311086003256861384
1108616625690814011086019256875368
1108617025690274711086024256504875
1108617225689722311086029256973864
1108617625687140511086043256518071
1108618325686185911086047257204964
1108618725691753611086053256418923
1108619125690574411086106256406337
1108619425704368711086111256919679
1108619626058256911086128256916419
1108619725699182111086134256864261
1108620225707474311086136256910311
1108620725682850511086140256516787
1108107825604854211086145256838964
1108110325717696211079202257143294
1108111325724454211079209257101972
1108114825717804211079246257141985
1108122225714363411079254257138067
1108148025720540511079262257147251
1108150325434986811079272257875496
1108154125720239911079284257145210
1108570425651449111079321257146409
1108571325720529711079357257314654
1108572225679406611079381257075028
1108572925723782011079885257487341
1108573225724775911079938257143104
1108574125725061311079965257205263
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108286525683757111083787257487089
1108288825687950211083792257141941
1108294225683891211083799257205402
1108294925687587011083808257074903
1108295725679399111083817257039527
1108296825987630111083851257091553
1107910425724782611083868257090007
1107912025713377111083875256978535
1107915425748667411083883257102025
1107916725713435711083888256982944
1108351825679313111083899256980211
1108353225686488511083906256979195
1108353625686383511083918257254227
1108354425686917711084057257009656
1108354925683687011084063256980929
1108355625710215511084125256917097
1108356325698283111084136256934189
1108357125705945711084144256934749
1108357525702107111084150256918843
1108358325704026611084158256974023
1108359025710669711084166256914616
1108359825697798911084172256914203
1108360325698280611084179256973435
1108360825698099811084186256974288
1108361525697839311084193256937395
1108362225697752111084199256940278
1108363025698150411084205256989028
1108363525698362911084212256981577
1108364125698103111084215256944795
1108365225725527311084223256981003
1108365925691892711084234257040144
1108366625717672611084237257040504
1108374325723325511084242257066754
1108374925724735311084725257571516
1108375225723155011084731257316804
1108376125724651811084737257470160
1108376425725434611084766257502869
1108377225724735511084770257738046
1108377825720437411084774257468212
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108478325743041611085484257474801
1108478625720541111085492257509522
1108479225743072511085526257499900
1108479725742494511085531257444148
1108480725740180411085547257451034
1108483125765159311085552257437661
1108484025743741411085557257509708
1108484625743770911085561257489525
1108485525747164711085576257514666
1108486525743730311085597257514344
1108487725742890811085606257499378
1108488525746593811085612257489889
1108489825742196211085617257963906
1108490325742184611085628257275311
1108491025742539711085638257221771
1108491625759177711085647257296165
1108496425761908011085654257276120
1108498825750266111085660257671641
1108503625751634511085665257317119
1108508425748671911085671257333576
1108509125751172311085686257303576
1108510825750849511085696257302173
1108512425752684411085725257302829
1108514025755744011085730257315095
1108515425753531511085814256302375
1108515725755451911085826256360558
1108516525752607511085834257244522
1108517325748677911085842257246023
1108519525748808811085865257266398
1108538025746331711085873257244798
1108539125745081911085878257246545
1108539625744861511085885257251052
1108541025744430311085891257248471
1108542025746558411085896257247211
1108543125746173711085917258103505
1108544325744975111085922257316285
1108545025745835211085930257275124
1108546825744409411085934257275387
1108547925744328211085959257276646
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108418925730742211084433257313819
1108419725730355311084438257315199
1108420025731466211077735257825502
1108420625733821611077763257821668
1108421325731795411077781257805372
1108421925730273811077796257799684
1108422525727702811077812258076728
1108423025730870611077822257769596
1108425225731408811077830257766633
1108427325731677111077852257795376
1108429925744422011077920258001923
1108432225749612511077933257794228
1108432625903438611077941257794436
1108433825732761011077961257307266
1108434825736616011078053257776244
1108435925735262011078082257727782
1108436325731036811078092258668585
1108436625761980111078107258372619
1108437925737695611078128257738358
1107732525784632711078146258668111
1107733325788158711078155257648178
1107736225070416311078182258667732
1107737925784376111078221258411063
1107739325783938211078234257701844
1107742025784383411078244257739108
1107743025784342311077328256916430
1107746425784781011077384256915340
1107757025786068711077419256915342
1107758025851656811077466256904244
1107758625785253611077483256982935
1107759625854348811077504256977436
1107760425807613311077528256978670
1107761425847481811077543256982780
1107763225782753711077564256976550
1107768525782846511077701256981670
1107769825781494811077715257039180
1107770225780258811077736256980990
1107770825779717511077753256981110
1108442825731269911077789256976850
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1107782025698108011082428257594468
1107783325720436411082437257571479
1107784825720587811082461257844286
1107796025697744011082470257570292
1107797525717653411082475257570447
1107803325718956911082481257570448
1107806425697997011082484257631513
1107809325697142211082503257592946
1107814225698160811082520257624045
1107815925697731611082535257604661
1107819525697976911082548257601624
1107821225697479111082671257628579
1107823725721570411082688258242918
1107827125773851111082693257604508
1107828825794589211082817257576214
1107829925773765211082826257577359
1107831425770320611082843257599086
1107842125772271711082866257584378
1107844525770271111082875257597952
1107845925770145811082884257578030
1107847625764850711082894257568784
1107849125764861511082915257570397
1107851225727956411082922257589440
1107853225794513511082926257401538
1107859425838076311082941257585980
1107870525757114111082946257598027
1107872125759549711082952257574404
1107874925757218611082960257598113
1108150925758911711082969257572641
1108151425785792111082974257589298
1108152425759276711082987257828200
1107841725710163111082997257842531
1107845725693943811083009257549129
1107849225707482411083018257551433
1107855825717319611083024257531153
1107860325707794811083031257768490
1107865525710190711083041257634443
1107868325714160411083203257659581
1107884525783031811083285256073953
ZaaknummerCJIB-nummerZaaknummerCJIB-nummer
1108329225763337911083972257417613
1108331325768422811083978257353046
1108332925764669711083987257359026
1108333425764966611083994257361391
1108334125765125011084002257316391
1108334525765116411084005257391959
1108335125769419811084016257413160
1108335825765043611084025257446687
1108339625764976211084033257393863
1108341825764950411084061257393755

Voetnoten

  1. Kamerstukken II 1988/89, 21 221, nr. 3, p. 119-120.
  2. Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 6 februari 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ0722.
  3. Kamerstukken II 1995/96, 23 689, nr. 6, p. 10.
  4. Zie het arrest van de Hoge Raad van 6 november 2020, ECLI:NL:HR:2020:1730.
  5. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 14 juni 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2321.
  6. Zie bijvoorbeeld het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 7 december 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:10521.

Wetsartikelen in deze uitspraak

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.