Uitspraak · Bestuursprocesrecht

Rechtbank Gelderland, 29 oktober 2026 – groepsverbod; 172a Gemeentewet; voorlopige voorziening

ECLI:NL:RBGEL:2026:8398Zaaknummer ARN 26/5379

Instantie
Rechtbank Gelderland
Datum uitspraak
29 oktober 2026
Publicatiedatum
6 november 2026
Zaaknummer
ARN 26/5379
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Bestuursprocesrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Zittingsplaats
Arnhem
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

groepsverbod; 172a Gemeentewet; voorlopige voorziening

Beslissing

De voorzieningenrechter:

- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe;

- bepaalt dat het groepsverbod slechts betrekking heeft op de dorpen Velp en Rheden en het daartussen liggende gebied binnen de gemeente Rheden;

- bepaalt dat de burgemeester het door verzoeker betaalde griffierecht van € 200 aan hem vergoedt;

- veroordeelt de burgemeester in de proceskosten van verzoeker tot een bedrag van € 1.868

Deze uitspraak is gedaan door mr. W.P.C.G. Derksen, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.H.Y Snoeren-Bos, griffier, en wordt openbaar gemaakt door geanonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl

griffiervoorzieningenrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. [verzoeker] , uit [plaats] , verzoeker
  2. Samenvatting
  3. Procesverloop
  4. Beoordeling door de voorzieningenrechter
  5. Conclusie en gevolgen
  6. Beslissing
  7. Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

RECHTBANK GELDERLAND

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: ARN 26/5379

uitspraak van de voorzieningenrechter van 29 oktober 2026 in de zaak tussen

[verzoeker] , uit [plaats] , verzoeker

(gemachtigde: mr. Y. ten Tuijnte),

en

de burgemeester van Rheden

(gemachtigden: mr. J. Laclé en [persoon] ).

Samenvatting

1. Deze uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening gaat over het aan verzoeker opgelegde groepsverbod. Verzoeker is het hier niet mee eens. Hij heeft bezwaar gemaakt en verzoekt om een voorlopige voorziening te treffen. Daartoe voert hij een aantal gronden aan. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of hij een voorlopige voorziening zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het bestreden besluit te schorsen. Deze vraag beantwoordt hij aan de hand van de gronden van verzoeker.

1.1.

De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek af. De voorzieningenrechter is van oordeel dat de burgemeester bevoegd is om een groepsverbod op te leggen. De burgemeester heeft echter ten onrechte niet gemotiveerd hoe de belangen van verzoeker zijn meegewogen, waarom het groepsverbod voor de duur van drie maanden is opgelegd en waarom het groepsverbod geldt voor de gehele gemeente Rheden. Gelet op de op de zitting gegeven toelichting is het aannemelijk dat de burgemeester de motiveringsgebreken voor een groot deel in de te nemen beslissing op bezwaar kan herstellen. Dat geldt echter niet voor het gebied waar het groepsverbod op ziet. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening in zoverre toe en bepaalt dat het groepsverbod slechts betrekking heeft op de dorpen Velp en Rheden en het daartussen liggende gebied binnen de gemeente Rheden. 1.2. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 8 september 2026 heeft de burgemeester verzoeker een groepsverbod voor de duur van drie maanden opgelegd. Verzoeker heeft hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.

2.1.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 27 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben verzoeker en zijn [moeder] deelgenomen, bijgestaan door de gemachtigde. De burgemeester heeft zich laten vertegenwoordigen door de gemachtigden.

Beoordeling door de voorzieningenrechter

Totstandkoming van het besluit

3. Verzoeker, geboren op [geboortedag] 2009, is sinds 2022 in beeld bij de politie vanwege (kleine) incidenten en overlastmeldingen. De politie heeft met een bestuurlijke rapportage van 12 augustus 2026, aangevuld op 23 september 2026, de burgemeester op de hoogte gesteld van de relevante meldingen in de afgelopen jaren. Op 31 augustus 2026 heeft de politie in een op ambtsbelofte opgemaakt proces-verbaal van bevindingen een chronologisch beeld gegeven van de overlastmeldingen in de buurt Velp-Zuid vanaf januari 2026.

3.1.

De burgemeester heeft hierin aanleiding gezien aan verzoeker bij besluit van 8 september 2026 een groepsverbod op te leggen omdat hij structureel hinder en overlast veroorzaakt in groepsvorm in de gemeente Rheden. Het groepsverbod houdt in dat verzoeker zich niet zonder redelijk doel in een groep van meer dan 3 personen mag bevinden op de openbare weg en alle andere openbare gebouwen en inrichtingen. Het groepsverbod geldt van 8 september 2026 tot en met 8 december 2026 in de gehele gemeente Rheden.

Is er sprake van een spoedeisend belang

4. De burgemeester betwist dat er sprake is van spoedeisend belang. Het groepsverbod is al op 8 september opgelegd en ingegaan, terwijl het verzoek om voorlopige voorziening pas op 20 oktober 2026 is ingediend. Het tijdsverloop roept dan ook twijfel op over de gestelde urgentie en de noodzaak om op korte termijn een voorlopige voorziening te treffen.

4.1.

De voorzieningenrechter volgt dit betoog niet. De gemachtigde van verzoeker heeft op de zitting toegelicht waarom het verzoek pas in oktober is ingediend. Daarnaast is het groepsverbod nog van kracht is en beperkt dit verbod verzoeker in zijn bewegingsvrijheid. Dat maakt al dat er sprake is van een spoedeisend belang. De voorzieningenrechter beoordeelt het verzoek dan ook inhoudelijk.

Wettelijk kader

5. Op grond van artikel 172a, eerste lid, aanhef en onder b, van de Gemeentewet kan de burgemeester - voor zover hier van belang - aan een persoon die herhaaldelijk individueel of in groepsverband de openbare orde heeft verstoord, bij ernstige vrees voor verdere verstoring van de openbare orde een bevel geven zich niet in een of meer bepaalde delen van de gemeente op een voor het publiek toegankelijke plaats zonder redelijk doel met meer dan drie andere personen in groepsverband op te houden.

5.1.

Een dergelijk bevel geldt voor een door de burgemeester vast te stellen periode van ten hoogste drie maanden. Een opgelegd bevel kan maximaal driemaal worden verlengd met maximaal telkens drie maanden.[_7093ce0b-9b4e-4ca8-85ea-9aeb71b3b003]Is de burgemeester bevoegd een groepsverbod op te leggen?6. Het opleggen van een groepsverbod maakt inbreuk op de bewegingsvrijheid van de betrokkene. Daarom kan de burgemeester hier niet lichtvaardig toe besluiten en moet het besluit tot het opleggen van een groepsverbod goed onderbouwd worden.

6.1.

De burgemeester heeft zich bij de totstandkoming van het bestreden besluit gebaseerd op de bestuurlijke rapportages en het proces-verbaal van bevindingen van de politie.

6.2.

Het is vaste rechtspraak dat een bestuursorgaan, onverminderd zijn eigen verantwoordelijkheid om een besluit zorgvuldig voor te bereiden, in beginsel mag afgaan op de juistheid van de bevindingen in een op ambtseed of ambtsbelofte opgemaakt en ondertekend proces-verbaal, voor zover deze bevindingen eigen waarnemingen van de opsteller van het proces-verbaal weergeven. Als die bevindingen worden betwist, zal moeten worden onderzocht of er, gelet op de aard en inhoud van die betwisting, grond bestaat voor zodanige twijfel aan die bevindingen dat deze niet of niet volledig aan de vaststelling van de overtreding ten grondslag kunnen worden gelegd.

6.2.1.

De bestuurlijke rapportage is als zodanig niet op ambtseed of ambtsbelofte opgemaakt, maar de rapportage is wel gebaseerd op processen-verbaal die op ambtseed/ambtsbelofte zijn. Het proces-verbaal van bevindingen is wel op ambtsbelofte opgemaakt. De burgemeester heeft zijn besluit hierop kunnen baseren. Dat in de bestuurlijke rapportage de woorden ‘vermoedelijk’ voorkomen doet hier niet aan af. Er is geen reden om aan de juistheid van de bevindingen in de bestuurlijke rapportage en het proces-verbaal te twijfelen.

6.2.2.

Uit de bestuurlijke rapportages en het proces-verbaal van bevindingen blijkt voldoende dat verzoeker herhaaldelijk in groepsverband de openbare orde heeft verstoord. Wel heeft de burgemeester in het bestreden besluit onvoldoende gemotiveerd waarom er sprake zou zijn van ernstige vrees voor verdere verstoring van de openbare orde. Het bestreden besluit kent dan ook een motiveringsgebrek. Maar de voorzieningenrechter ziet hierin geen reden om te oordelen dat de burgemeester niet bevoegd was om het groepsverbod op te leggen. Uit de bestuurlijke rapportage en het proces-verbaal van bevindingen blijkt dat verzoeker al een langere tijd overlast veroorzaakt. Zowel verzoeker als zijn ouders zijn hier door de politie op aangesproken, maar dit heeft het overlastgevende gedrag niet beëindigd. Het is daarom voldoende aannemelijk dat de burgemeester in bezwaar nader kan motiveren waarom er sprake is van ernstige vrees voor verdere verstoring en dit motiveringsgebrek in de beslissing op bezwaar kan herstellen.

Tussenconclusie 6.3. De burgemeester is bevoegd om een groepsverbod op te leggen. Wel moet de burgemeester in het te nemen besluit op bezwaar nader motiveren waarom er sprake is van ernstige vrees voor verdere verstoring van de openbare orde. Het betoog van verzoeker dat niet aan de voorwaarden is voldaan om het groepsverbod op te leggen slaagt dus niet.

Mocht de burgemeester gebruik maken van zijn bevoegdheid tot het opleggen van een groepsverbod?

7. Als de burgemeester gebruik wil maken van de bevoegdheid om een groepsverbod op te leggen moet beoordeeld worden of het groepsverbod in het concrete geval geschikt, noodzakelijk en evenwichtig is.

7.1.

Verzoeker heeft niet betwist dat het groepsverbod geschikt is om het doel, vermindering van de overlast, te bereiken. 7.2. Verzoeker betoogt dat de burgemeester ten onrechte geen rekening heeft gehouden met het feit dat hij pas 16 jaar oud is en met het groepsverbod een ernstige inbreuk wordt gemaakt op zijn bewegingsvrijheid. Hij bevindt zich in een belangrijke fase van zijn persoonlijke, sociale en emotionele ontwikkeling. Juist gedurende de adolescentie ontwikkelen jongeren hun identiteit, leren zij omgaan met sociale druk en groepsdynamiek en ontwikkelen zij het vermogen om de gevolgen van hun handelen te overzien en verantwoordelijkheid te nemen voor hun keuzes. Deze ontwikkeling verloopt niet zonder vallen en opstaan. Het maken van fouten behoort tot het leerproces dat bij het opgroeien hoort. Door het groepsverbod komt hij in een sociaal isolement. Hij voelt zich vaak alleen. Dat valt hem zwaar. Ten onrechte is niet voor een minder zwaar middel, zoals een waarschuwing, gekozen. Bovendien is het groepsverbod te lang en te ruim, omdat het geldt voor de gehele gemeente Rheden.

7.3.

Dit betoog slaagt ten dele. Het klopt dat de burgemeester in het bestreden besluit op geen enkele wijze heeft gemotiveerd hoe de belangen van verzoeker zijn meegewogen, waarom het groepsverbod voor de duur van drie maanden is opgelegd en waarom het groepsverbod geldt voor de gehele gemeente Rheden. Het bestreden besluit is ook op dit punt dan ook onvoldoende gemotiveerd. De voorzieningenrechter beoordeelt daarom of hij hierin aanleiding ziet het verzoek om voorlopige voorziening toe te wijzen.

7.4.

De burgemeester heeft op de zitting toegelicht dat bij de totstandkoming van het bestreden besluit overleg heeft plaatsgevonden met de politie. Het doel van het groepsverbod is om de overlastgevende groep jongeren uit elkaar te halen. Drie jongens uit de groep hebben een groepsverbod opgelegd gekregen. Drie andere jongens hebben een waarschuwing gekregen; zij hadden een minder grote rol bij de overlastgevende incidenten. Gelet op het gedrag van verzoeker ligt een waarschuwing niet voor de hand. Er is ook vanuit de gemeente geprobeerd het gezin te ondersteunen, maar de moeder van verzoeker heeft dit aanbod afgewezen. De belangen van verzoeker zijn bij de beoordeling meegewogen, maar het groepsverbod beperkt hem maar in beperkte mate. Hij kan nog steeds met vrienden op stap en hij kan hen ook thuis ontvangen of bij vrienden op bezoek. Dat verzoeker pas 16 jaar oud is, maakt dat gelet op de ernst van de door hem mede veroorzaakte overlast niet anders. De burgemeester heeft in daarom in de belangen van verzoeker geen reden gezien om af te zien van het groepsverbod.

7.4.1.

Voor wat betreft de duur van de maatregel weegt de burgemeester mee dat verzoeker al sinds 2022 overlast veroorzaakt en dat hij niet verwacht dat het overlastgevende gedrag binnen een paar weken beëindigd zal zijn. Hij is meermaals aangesproken door de politie, maar dit heeft er niet toe geleid dat geen overlast meer wordt veroorzaakt. Daarom is voor de maximale duur van drie maanden gekozen. De reden dat het groepsverbod voor de gehele gemeente geldt ligt in het feit dat de burgemeester niet wil dat het probleem zich verplaatst naar andere kernen; dat is in het verleden wel eens gebeurd. Daarbij is er niet voor gekozen bepaalde wijken of dorpen aan te wijzen waar het groepsverbod geldt. Dit houdt verband met het feit dat het voor de politie ondoenlijk is om steeds te moeten nagaan of verzoeker zich binnen of buiten het aangewezen gebied ophoudt.

7.5.

De burgemeester onderbouwt met zijn nadere toelichting op zitting voldoende waarom hij niet voor een lichter middel kiest. Het klopt dat het groepsverbod verzoeker in zijn bewegingsvrijheid beperkt, maar dat is maar in beperkte en toelaatbare mate. Dat verzoeker in een sociaal isolement zou komen mag de burgemeester – wat daar ook van zij - van minder belang vinden. Het groepsverbod verhindert verzoeker immers niet om sociale contacten te onderhouden, zij het dat hij zich in de openbare ruimte niet in grote(re) groepen kan ophouden. De burgemeester mag een minder vergaand middel in de gegeven situatie niet toereikend achten om de overlastgevende situaties te beëindigen. Uit de bestuurlijke rapportages en het proces-verbaal van bevindingen volgt een patroon van escalatie. Er hebben gesprekken plaatsgevonden, ook met de ouders van verzoekers, maar dit heeft niet tot vermindering van de overlast geleid. Bovendien hebben de ouders van verzoekers het aanbod van de gemeente voor hulp afgewezen. De burgemeester mocht daarom het opleggen van een groepsverbod noodzakelijk vinden.

7.5.1.

De burgemeester onderbouwt vervolgens afdoende waarom hij een groepsverbod voor de duur van drie maanden heeft opgelegd. Uit de bestuurlijke rapportage blijkt dat de overlast al lang wordt veroorzaakt en niet minder wordt. De burgemeester heeft hierin aanleiding kunnen zien om het groepsverbod voor de maximale duur van drie maanden op te leggen.

7.5.2.

Toch slaagt het betoog van verzoeker gedeeltelijk. De voorzieningenrechter is namelijk van oordeel dat de burgemeester ook met zijn toelichting op de zitting onvoldoende onderbouwt waarom het groepsverbod voor de gehele gemeente Rheden is opgelegd. Als uitgangspunt geldt dat het opleggen van een groepsverbod niet verder mag strekken dan noodzakelijk is om de overlast tegen te gaan. Het mag in het licht van alle van belang zijnde feiten en omstandigheden niet onredelijk bezwarend zijn. De overlastgevende gedragingen vonden slechts plaats in Velp en bij het zwembad in Rheden. Dat het voor de politie bij het houden van toezicht praktischer is als alle dorpen in het verbod worden opgenomen is niet relevant en ook overigens onvoldoende. Omdat verzoeker alleen in Velp en Rheden overlast heeft gepleegd strekt een groepsverbod voor de gehele gemeente Rheden te ver. Dat de burgemeester een verplaatsing van het probleem wil voorkomen is begrijpelijk, maar leidt in dit geval niet tot een andersluidend oordeel. Er zijn namelijk geen aanwijzingen dat verzoeker de overlast zal verplaatsen naar de andere dorpen in de gemeente.

7.6.

De voorzieningenrechter ziet hierin aanleiding een voorlopige voorziening te treffen en te bepalen dat het groepsverbod slechts geldt voor de dorpen Velp en Rheden en het daartussen liggende gebied binnen de gemeente Rheden.

Conclusie en gevolgen

8. De voorzieningenrechter concludeert dat de burgemeester bevoegd is om een groepsverbod op te leggen. De burgemeester heeft echter niet gemotiveerd hoe de belangen van verzoeker zijn meegewogen, waarom het groepsverbod voor de duur van drie maanden is opgelegd en waarom het groepsverbod geldt voor de gehele gemeente Rheden. Gelet op de op zitting gegeven nadere toelichting is het aannemelijk dat de burgemeester de motiveringsgebreken voor een groot deel in de te nemen beslissing op bezwaar kan herstellen. Dat geldt echter niet voor het gebied waar het groepsverbod op ziet. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening daarom in zoverre toe en bepaalt dat het groepsverbod slechts betrekking heeft op de dorpen Velp en Rheden en het daartussen liggende gebied binnen de gemeente Rheden .8.1. Omdat de voorzieningenrechter het verzoek toewijst moet de burgemeester het griffierecht aan verzoeker vergoeden en krijgt hij ook een vergoeding van zijn proceskosten. De burgemeester moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt verzoeker een vast bedrag per proceshandeling. De gemachtigde heeft een verzoekschrift ingediend en aan de zitting van de voorzieningenrechter deelgenomen. In bezwaar heeft elke proceshandeling een waarde van € 934. Dat brengt het totaal op

€ 1.868.

Beslissing

De voorzieningenrechter:

- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe;

- bepaalt dat het groepsverbod slechts betrekking heeft op de dorpen Velp en Rheden en het daartussen liggende gebied binnen de gemeente Rheden;

- bepaalt dat de burgemeester het door verzoeker betaalde griffierecht van € 200 aan hem vergoedt;

- veroordeelt de burgemeester in de proceskosten van verzoeker tot een bedrag van € 1.868

Deze uitspraak is gedaan door mr. W.P.C.G. Derksen, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.H.Y Snoeren-Bos, griffier, en wordt openbaar gemaakt door geanonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl

griffiervoorzieningenrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

Voetnoten

  1. Dit volgt uit artikel 172a, zesde lid, aanhef en onder a, van de Gemeentewet.

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.