Uitspraak · Vreemdelingenrecht
Rechtbank Den Haag, 5 november 2026 – bewaring – artikel 59, eerste
ECLI:NL:RBDHA:2026:33814Zaaknummer NL26.65759
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 5 november 2026
- Publicatiedatum
- 18 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.65759
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig
- Uitkomst
- Beroep gegrond
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 106 Vw
- Zittingsplaats
- Utrecht
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
bewaring – artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a van de Vw – voorbereidingshandelingen – inspanningsverplichting geschonden – belangenafweging – beroep gegrond.
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van € 960,- aan schadevergoeding aan eiser, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;
- beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan door mr. S.T. Könning, rechter, in aanwezigheid van mr. C.L. van der Zwan, griffier.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
05 november 2026
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.65759
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser] , V-nummer: [V-nummer] , eiser
(gemachtigde: mr. K. Ramdhan),
en
de minister van Asiel en Migratie, de minister
(gemachtigde: mr. J.S.W. Boorsma).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.[_029e869e-ecb0-4f66-8546-a42b6a7a4824]
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is onrechtmatig. De rechtbank kent daarom een schadevergoeding toe. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.
In deze uitspraak gebruikt de rechtbank de volgende afkortingen voor de wet- en regelgeving:
- Vw: Vreemdelingenwet 2000
- Vb: Vreemdelingenbesluit 2000
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 29 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.
Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.[_e0554ab0-1316-4c81-8e1b-8703f35b91f8]
De rechtbank heeft het beroep op 5 november 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en [tolk] als tolk. De gemachtigde van de minister heeft voor de zitting laten weten niet te verschijnen.
Beoordeling door de rechtbank
Inspanningsverplichting
3. Eiser stelt dat de minister niet heeft voldaan aan de op hem rustende inspanningsverplichting om tijdens de strafrechtelijke detentie al de eerste voorbereidingshandelingen voor zijn uitzetting te verrichten. Eiser verwijst in dit verband naar de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 16 september 2026, waaruit volgt dat de minister uiterlijk op de zevende werkdag na de dag van het vonnis een eerste voorbereidingshandeling voor de uitzetting moet verrichten.[_0f6ccf6a-a593-4949-9be1-71afb9d84d2e]
4. Dit betoog slaagt. Uit het dossier volgt dat eiser sinds 19 oktober 2026 in strafrechtelijke detentie heeft gezeten en op 29 oktober 2026 aansluitend in vreemdelingenbewaring is gesteld. Gelet op de door eiser aangehaalde Afdelingsuitspraak had de minister dus tot en met 28 oktober 2026 om een eerste voorbereidingshandeling te verrichten. Uit het dossier blijkt niet dat de minister dit heeft gedaan. De rechtbank is daarom van oordeel dat de minister zijn inspanningsverplichting heeft geschonden.
5. In het geval dat de minister geen of onvoldoende uitvoering heeft gegeven aan de inspanningsverplichting, betekent dat niet dat de maatregel van vreemdelingenbewaring alleen daarom al onrechtmatig is. Volgens vaste rechtspraak is er dan namelijk ruimte voor een belangenafweging. Uit de uitspraak van de Afdeling van 16 september 2026[_cf705a14-1931-41d5-9444-7e060aeba680] volgt dat bij de belangenafweging na een schending van de inspanningsverplichting in ieder geval een rol spelen:
- de duur van de schending van de inspanningsverplichting;
- de duur van de vreemdelingenbewaring en de mate waarin de minister daarin voortvarend handelt gericht op de uitzetting of overdracht van een vreemdeling;
- de mogelijkheden voor de minister om op korte termijn een terugkeer of overdracht vanuit vreemdelingenbewaring te realiseren;
- de mate waarin een vreemdeling meewerkt aan zijn vertrek of het vertrek frustreert of eerder heeft gefrustreerd.
6. De rechtbank stelt vast dat bij aanvang van de bewaring op 29 oktober 2026 de inspanningsverplichting van de minister al was geschonden. Op 2 november 2026, op de vijfde dag van de bewaring, vond een eerste voorbereidingshandeling plaats in de vorm van een vertrekgesprek.
7. De rechtbank kan uit het dossier niet opmaken dat de minister een rappel heeft gestuurd aan de Indonesische autoriteiten op basis van de laissez-passer aanvraag van 21 januari 2026. In het verweerschrift staat dat dit kan worden afgeleid uit het verslag van het vertrekgesprek van 2 november 2026, maar de rechtbank volgt de minister daar niet in. In het vertrekgesprek staat namelijk dat er een reisdocument is aangevraagd en dat men in afwachting is van een reactie daarop. Daaruit volgt niet dat de Indonesische autoriteiten actief aan de aanvraag zijn herinnerd.
8. Dat maakt dat de minister zich niet alleen tijdens de strafrechtelijke detentie, maar ook tijdens de bewaring zelf, niet maximaal heeft ingespannen om de uitzetting van eiser te bespoedigen. Dit, terwijl uit de brief (M122) die bij aanvang van de strafrechtelijke detentie op 19 oktober 2026 aan eiser is gestuurd blijkt dat toen al het voornemen bestond om eiser na de detentie over te nemen in een vreemdelingenrechtelijke procedure. Het gebrek aan inspanningen gedurende deze twee weken dat eiser in strafrechtelijke detentie en bewaring verbleef weegt naar het oordeel van de rechtbank zwaar. De minister heeft daar geen (zwaarwegende) belangen tegenover gesteld, anders dan het algemene belang bij uitzetting.
9. Daarbij wreekt zich dat de gemachtigde van de minister niet op zitting is verschenen zonder daarvoor een deugdelijke verklaring te geven. De gemachtigde heeft twee dagen voor de zitting per brief laten weten niet te verschijnen. In telefonisch contact met de rechtbank heeft hij aangegeven dat er ook geen collega beschikbaar is vanwege een personeelsuitje.
10. Van de minister mag worden verwacht dat hij, behoudens zwaarwegende omstandigheden, op zitting verschijnt om een toelichting te geven en vragen van de rechtbank te beantwoorden. Door het wegblijven van de gemachtigde van de minister heeft de rechtbank geen gelegenheid gehad om de minister te bevragen over de reden van diens inactiviteit of over eventuele (zwaarwegende) belangen aan de zijde van de minister. De rechtbank ziet geen aanleiding om dit te repareren door een gelegenheid te bieden om na de zitting schriftelijk een aanvullende toelichting te geven, omdat niet is gebleken dat de gemachtigde door overmacht niet in staat was op zitting te verschijnen. Mede daardoor valt de belangenafweging in het voordeel van eiser uit. De beroepsgrond slaagt.
Conclusie en gevolgen
11. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is gegrond. Deze maatregel van vreemdelingenbewaring is vanaf het moment van opleggen daarvan onrechtmatig. De rechtbank beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag, 5 november 2026.
12. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring beveelt aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen voor 8 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring ten bedrage van 8 x € 120,- (verblijf detentiecentrum) = € 960,-.
13. Eiser krijgt een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van € 960,- aan schadevergoeding aan eiser, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;
- beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan door mr. S.T. Könning, rechter, in aanwezigheid van mr. C.L. van der Zwan, griffier.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
05 november 2026
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.
Voetnoten
- Op grond van artikel 94 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel tot vreemdelingenbewaring beveelt, aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen.
- Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw.
- ECLI:NL:RVS:2026:5411.
- ECLI:NL:RVS:2026:5412.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.