Uitspraak · Vreemdelingenrecht
Rechtbank Den Haag, 12 november 2026 – Dublin Beroep
ECLI:NL:RBDHA:2026:33576Zaaknummer NL26.34928
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 12 november 2026
- Publicatiedatum
- 19 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.34928
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 12 IVRK
- Zittingsplaats
- Zwolle
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Dublin Beroep. Gegrond. De minister heeft de minderjarige zoon de mogelijkheid geboden om schriftelijk zijn mening te geven maar dat volstaat in dit geval niet; de minister had hem in persoon moeten horen. Wel is de medewerker van de minister die onder het besluit is genoemd bevoegd om een besluit op de aanvraag te nemen en gaat de rechtbank uit van de mededeling van de minister dat hij bij het beoordelen van en beslissen op de aanvraag geen gebruik heeft gemaakt van Artificiële Intelligentie.
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 23 juni 2026;
- draagt de minister op binnen vier weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
- veroordeelt de minister in de proceskosten van eisers tot een bedrag van € 1868,00.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.M. van Veelen, rechter, in aanwezigheid van
mr. M.P. de Zwart, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Zwolle
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.34928
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser 1] en [eiser 2],
V-nummers: [V-nummer 1] en [V-nummer 2], eisers
(gemachtigde: mr. L.J. Meijering),
en
de minister van Asiel en Migratie,
(gemachtigde: mr. H.R. Nobel).
Inleiding
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eisers tegen het besluit van de minister waarbij de asielaanvraag niet in behandeling is genomen (het bestreden besluit).
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het bestreden besluit niet in stand kan blijven. De minister heeft [eiser 2] de mogelijkheid geboden om schriftelijk zijn mening te geven maar dat volstaat in dit geval niet; de minister had hem in persoon moeten horen. Wel is de medewerker van de minister die onder het besluit is genoemd bevoegd om een besluit op de aanvraag te nemen en gaat de rechtbank uit van de mededeling van de minister dat hij bij het beoordelen van en beslissen op de aanvraag geen gebruik heeft gemaakt van Artificiële Intelligentie (AI). Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Onder 2 staat het procesverloop in dit geding. Vanaf 3 volgt de beoordeling door de rechtbank. Aan het eind staat de beslissing van de rechtbank en de gevolgen daarvan.
Procesverloop
2. De minister heeft de aanvraag met het bestreden besluit van 23 juni 2026 niet in behandeling genomen omdat Portugal verantwoordelijk is voor de aanvraag. Daartegen hebben eisers beroep ingesteld.
Op 8 oktober 2026 heeft de minister verzocht de zaak twee weken aan te houden. De minister wil [eiser 2] namelijk de mogelijkheid geven zijn standpunt schriftelijk naar voren te brengen. Dit verzoek is gehonoreerd.
Eisers hebben bij brief van 15 oktober 2026 gereageerd. De minister heeft op 18 oktober 2026 een verweerschrift uitgebracht.
De rechtbank heeft het beroep op 26 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers, de gemachtigde van eisers en K.M. Campman als tolk.
Beoordeling door de rechtbank
3. De rechtbank beoordeelt het niet in behandeling nemen van de asielaanvraag van eisers. Zij doet dat aan de hand van de argumenten die eisers hebben aangevoerd, de beroepsgronden.
4. Eisers zijn afkomstig uit Angola. [eiser 1] is de vader, [eiser 2] is zijn 13-jarige zoon.
Vaststellen welke lidstaat verantwoordelijk is voor behandeling van de aanvraag
5. De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat in de Dublinverordening, die in dit geval van toepassing is. Op grond van deze verordening neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.[_5a675806-8c74-4b79-90a7-0e80882f6a41] In dit geval heeft Nederland bij Portugal een verzoek om overname gedaan omdat aan eisers een visum is verstrekt voor Portugal. Dat maakt namelijk dat Portugal verantwoordelijk kan zijn voor behandeling van de aanvraag. Portugal heeft dit verzoek aanvaard.
Over de bevoegdheid om een besluit op de aanvraag te nemen
6. Eisers hebben betoogd dat onduidelijk is of de persoon die onder het bestreden besluit staat ook de persoon is die het besluit heeft genomen én of deze persoon bevoegd is een besluit op de aanvraag te nemen. Uit rechtspraak van de Afdeling[_4b856a19-5953-4c71-951b-0460261b9063] blijkt dat de bevoegdheid te controleren moet zijn.[_659ce6f8-81ad-4036-9f15-7b62b1997f0a] Dat kunnen eisers niet meer door twee wijzigingen. De eerste betreft een wijziging van het Mandaatsbesluit op 1 april 2025 waardoor, anders dan vroeger, het team waarvan de beslisser deel uitmaakt niet meer in het Mandaatbesluit wordt genoemd. De tweede betreft een wijziging van de afsluiting van het besluit. De persoon die onder het besluit staat verklaart enkel dat hij of zij de brief heeft verzonden zodat niet kan worden vastgesteld wie of wat nu eigenlijk de beslissing heeft gemaakt. Met de intrede van Case Matcher verklaart de persoon wiens naam onderaan de beslissing staat niet meer dat hij of zij de beslissing heeft gemaakt maar enkel nog dat hij het heeft verzonden.
7. Dat betoog slaagt niet. De rechtbank is van oordeel dat uit het onderschrift van het bestreden besluit, in het bijzonder uit de zinsnede ‘namens deze’, volgt dat de betreffende medewerker het besluit in mandaat namens de minister heeft genomen en het besluit niet slechts heeft verzonden. De rechtbank is verder van oordeel dat met het Mandaatbesluit 2022[_b3e792a6-bb41-4cb7-9bbd-0cb5f1788587], het Besluit van 25 maart 2025[_0ff8f9b7-00d1-4d8f-b653-76a8062b8b7f], waarbij met name de bijlage bij het Mandaatbesluit is gewijzigd, en het bestreden besluit voldoende controleerbaar is dat het bestreden besluit door een bevoegd persoon is genomen. De rechtbank overweegt daartoe als volgt. In het onderschrift van het bestreden besluit en in de colofon is de naam van de medewerker vermeld. Uit de colofon volgt verder in welk team deze medewerker werkzaam is. Dat is een zogenaamd A&B (Asiel en Bescherming)-team. Uit artikel 4 van het Mandaatbesluit 2022, gelezen samen met (de gewijzigde) bijlage 1 van het Mandaatbesluit, volgt welke managers en de onder hen ressorterende functionarissen bevoegd zijn om besluiten te nemen op grond van de Vreemdelingenwet 2000. In regel 6 t/m 11 van de bijlage worden de managers van A&B-teams genoemd. Omdat de medewerker die in het onderschrift van het bestreden besluit staat deel uitmaakt van een A&B-team, was zij of hij dus bevoegd dit besluit te nemen.
Het gebruik van Case Matcher of een (andere) AI-assistent
8. De minister heeft in het bestreden besluit, maar ook in het verweerschrift van 18 oktober 2026 en ter zitting, verklaard dat in deze zaak geen gebruik is gemaakt van Case Matcher. Ter zitting heeft de minister daaraan toegevoegd dat in dit geval ook geen gebruik is gemaakt van de Robin, Chat IND, co-pilot of de Behandelautomaat. De minister heeft verder verklaard dat het gebruik van AI-assistenten in Dublin-zaken zich op dit moment ook nog in de testfase bevindt en dat deze assistenten dus niet worden gebruikt in lopende zaken. De rechtbank ziet geen aanleiding om aan deze mededeling van de minister te twijfelen. De verwijzing van eisers naar een artikel uit NRC[_bb6b5fa7-80ff-47ec-89e4-99eb9c0bd302] leidt niet tot een ander oordeel. Uit dit artikel volgt immers niet dat de daar genoemde assistenten wél in Dublin-zaken worden gebruikt. Dit kan ook niet worden afgeleid uit de uitspraak van zittingsplaats Groningen waar eisers naar hebben verwezen.[_bb0591b2-18f3-4bc3-81d0-aa230e179571] Dat het gebruik van AI-assistenten in Dublin-zaken in de testfase zit, wordt verder ondersteund door de zittingsaantekeningen die eisers hebben overgelegd van een andere zaak waarbij de gemachtigde van eisers betrokken was, waarin is opgenomen dat de gemachtigde van de minister verklaart dat er in Dublinprocedures een AI- programma is in de testfase.
Had de minister [eiser 2] in persoon moeten horen?
9. De minister heeft in de hierboven genoemde brief van 8 oktober 2026 verwezen naar een uitspraak van de Afdeling van 9 december 2025[_0d5a055d-ca72-424f-b212-01d17a9869c0], waaruit volgens de minister volgt dat het in eerste instantie niet horen van een minderjarige in de beroepsprocedure kan worden hersteld. In het verweerschrift van 18 oktober 2026 wijst de minister erop dat [eiser 2] die gelegenheid alsnog heeft gekregen en concludeert tot ongegrondverklaring van het beroep. Dat laatste volgt de rechtbank niet. De minister heeft, gelet op de uitspraak van de Afdeling van 20 augustus 2025, nagelaten om [eiser 2] in de gelegenheid te stellen zijn mening vrijelijk te uiten binnen de Dublin-procedure in alle aangelegenheden die hem betreffen. Dat levert een zorgvuldigheidgebrek op, wat de minister ter zitting heeft erkend, dat tot een gegrond beroep en vernietiging van het bestreden besluit leidt.[_c3e37a8f-60f0-4f55-817d-8ba0a119182c] Wel kan de rechtbank in het herstel van het gebrek aanleiding zien de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand te laten. Die aanleiding ziet de rechtbank in dit geval niet, om de volgende reden.
10. In de uitspraak van 20 augustus 2025 heeft de Afdeling geoordeeld dat er geen absolute verplichting bestaat om een begeleide minderjarige vreemdeling in de leeftijd tussen 12 en 15 in een Dublin-procedure altijd rechtstreeks te horen en dat, als een begeleide minderjarige vreemdeling na daartoe in de gelegenheid te zijn gesteld de minister niet verzoekt om een rechtstreeks gehoor, de minister kan volstaan met het horen van de ouders of een wettelijke vertegenwoordiger. Ter verduidelijking wijst de rechtbank erop dat rechtstreeks horen, is het horen van de begeleide minderjarige zelf en niet het horen van de minderjarige via een derde die namens de minderjarige spreekt, bijvoorbeeld een ouder of een hulpverlener. Rechtstreeks horen kan in een persoonlijk onderhoud met een gehoorambtenaar. Rechtstreeks horen kan echter ook zijn schriftelijk horen, waarbij de begeleide minderjarige vreemdeling zijn mening vrijelijk schriftelijk uit, hetzij uit zichzelf, hetzij in reactie op concrete vragen van de minister.
11. De minister heeft [eiser 2] de mogelijkheid geboden om zijn mening schriftelijk te uiten. De minister heeft zich op het standpunt gesteld dat schriftelijk horen volstaat, dat volgt volgens de minister ook uit de uitspraak van de Afdeling van 9 december 2025. [eiser 2] kan bij het schriftelijk formuleren van zijn mening zo nodig worden bijgestaan door zijn vader of door de gemachtigde.
12. De gemachtigde van [eiser 2] heeft in reactie daarop gesteld dat dat voor [eiser 2] niet mogelijk is. Gelet op zijn jonge leeftijd (13 jaar) en zijn ontwikkeling is hij niet in staat om
schriftelijk zijn belangen naar voren te brengen. Mondelinge vaardigheden zijn in deze fase van zijn leven beter ontwikkeld dan de schriftelijke. [eiser 2] kan nog niet goed schrijven, laat staan belangrijke onderwerpen als zijn belangen schriftelijk naar voren brengen. Verder weet hij, ook gelet op zijn leeftijd, niet wat relevante informatie is voor de besluitvorming. Een gehoor is daarom in dit geval geïndiceerd. [eiser 2] heeft om die reden ook geen schriftelijke verklaring in het geding gebracht. De minister leidt uit de uitspraak van de Afdeling van 9 december 2025 verder ten onrechte af dat schriftelijk horen in alle gevallen volstaat.
13. De rechtbank stelt vast dat [eiser 2] heeft verzocht om rechtstreeks te worden gehoord. Rechtstreeks schriftelijk horen is volgens eisers echter niet mogelijk. Uit wat eisers hebben aangevoerd leidt de rechtbank verder af dat de vader noch de gemachtigde [eiser 2] kunnen, mogen of willen bijstaan bij het schriftelijk horen en dat de minister [eiser 2] daarom volgens eisers in persoon moet horen.
14. Met eisers is de rechtbank van oordeel dat uit de uitspraak van de Afdeling van 9 december 2025 niet kan worden afgeleid dat schriftelijk horen in alle gevallen volstaat. Dat staat ook niet in de uitspraak van 20 augustus 2025. De rechtbank acht dat ook niet in overeenstemming met General comment no. 12[_dc7ec90a-e153-456e-91bd-b3ad3c7ef5a2], waar eisers ook naar hebben verwezen. Dit General comment gaat over artikel 12 van het IVRK[_11c4c08b-c091-481f-a893-cbb645f2582f], waarin het recht van een kind om te worden gehoord in een procedure die hem of haar (in)direct aangaat is neergelegd. General Comments zijn juridisch niet-bindend maar geven wel een belangrijke aanwijzing hoe de artikelen van het IVRK door bestuurlijke en gerechtelijke autoriteiten moeten worden geïnterpreteerd.[_dfee99c4-dd2c-4dc1-80b3-371fd90cf9e2]Bij punt 21, derde bolletje staat dat “States parties are also under the obligation to ensure the implementation of this right for children experiencing difficulties in making their views heard.” Onder punt 23 is opgenomen dat “States parties must ensure conditions for expressing views that account for the child’s individual and social situation (…)”. Verder wijst de rechtbank op het oordeel van het Hof, zoals ook aangehaald in de uitspraak van de Afdeling van 20 augustus 2025, dat het aan de lidstaten is alle passende maatregelen te nemen om het kind een daadwerkelijke en effectieve mogelijkheid te bieden om te worden gehoord, in overeenstemming met zijn leeftijd of rijpheid.[_77175578-5493-4613-8655-52a9242ff10f]
15. Wat hiervoor is overwogen brengt mee dat als schriftelijk horen niet mogelijk is, horen in persoon moet. Dat maakt verder dat het beleid van de minister zoals neergelegd in C2/3.4.2 van de Vc[_fb12d8ef-1d16-416c-bfbf-9d531d6e061b] daarmee in strijd is waar het stelt dat begeleide minderjarige kinderen in een Dublin-procedure in afwijking van paragraaf C1/5.2 van de Vc de gelegenheid krijgen hun mening schriftelijk naar voren te brengen, ook wanneer hun ouders niet worden gehoord.
16. De minister heeft zich op het standpunt gesteld dat van een 13-jarige mag worden verwacht dat hij zich schriftelijk kan uiten en dat niet is onderbouwd dat [eiser 2] dat niet zou kunnen. Verder kan [eiser 2] bij het schriftelijk formuleren van zijn mening zo nodig worden bijgestaan door zijn vader of door de gemachtigde.
17. De rechtbank is van oordeel dat niet van [eiser 2] kan worden verlangd dat hij onderbouwt dat hij niet in staat is schriftelijk te worden gehoord. Daargelaten de vraag hoe hij dat zou moeten onderbouwen, legt dit naar het oordeel van de rechtbank extra druk op [eiser 2] in een procedure die voor een kind al spannend is. De rechtbank wijst in dit verband ook op punt 22 van de General comment nr. 12, waar staat dat een kind bij het vrijelijk uiten van zijn mening ‘must not be manipulated or subjected to undue influence or pressure’.
18. De rechtbank is ook van oordeel dat de minister ten onrechte van [eiser 2] verlangt dat hij zich bij het schriftelijk horen laat bijstaan door zijn vader of de gemachtigde. De wensen en belangen van de minderjarige kunnen uiteenlopen met die van zijn of haar ouder of wettelijk vertegenwoordiger. Door te verlangen dat [eiser 2] zich laat bijstaan door zijn vader is onvoldoende gewaarborgd dat hij in vrijheid zijn eigen wensen en belangen naar voren kan brengen. Tot slot is de rechtbank van oordeel dat de taken en verantwoordelijkheden van de gemachtigde van eisers in deze procedure niet zo ver gaat dat mag worden verlangd dat zij opschrijft wat [eiser 2] naar voren wil brengen.
19. Wat hiervoor is overwogen leidt de rechtbank tot de conclusie dat de minister [eiser 2] ten onrechte niet in de gelegenheid heeft gesteld om in persoon te worden gehoord.
Conclusie en gevolgen
20. Het beroep is gegrond omdat het bestreden besluit niet zorgvuldig is voorbereid en daarmee is genomen in strijd met de wet.[_badf2751-49eb-4f94-b53a-a5dfbdffbce7] Het bestreden besluit zal worden vernietigd en er is geen aanleiding om de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand te laten.
21. De minister moet [eiser 2] horen in persoon en wat hij tijdens het gehoor naar voren brengt betrekken bij de beoordeling van de aanvraag.
22. De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht dat de minister een nieuw besluit moet nemen en daarbij rekening houdt met deze uitspraak. De rechtbank geeft de minister hiervoor vier weken.
23. Omdat het beroep gegrond is krijgen eisers een vergoeding van hun proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank vast op € 1868,00.[_f74fc244-a3bc-44bc-a995-1144957b34b0]
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 23 juni 2026;
- draagt de minister op binnen vier weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
- veroordeelt de minister in de proceskosten van eisers tot een bedrag van € 1868,00.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.M. van Veelen, rechter, in aanwezigheid van
mr. M.P. de Zwart, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Voetnoten
- Dit staat ook in artikel 30, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000.
- Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
- 2 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1127.
- Mandaatbesluit IND Ministerie van Justitie en Veiligheid 2022.
- Besluit van de directeur-generaal Immigratie- en Naturalisatiedienst van het Ministerie van Justitie en Veiligheid van 25 maart 2025, Digijust nummer 6265150, houdende wijziging van het Mandaatbesluit IND Ministerie van Justitie en Veiligheid 2022 in verband met de introductie van een vereenvoudigde opzet van bijlage 1 bij dit mandaatbesluit.
- NRC 17 september 2026, ‘Immigratiedienst IND laat tweehonderd medewerkers met AI werken zonder dat te melden’.
- Uitspraak van 7 augustus 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:22093.
- ECLI:NL:RVS:2025:5948.
- Vgl. Afdeling 9 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:5948 (rechtsoverweging 2).
- "General comment no. 12: The right of the child to be heard" van 20 juli 2009 van het Verenigde Naties Comité voor de Rechten van het Kind.
- Verdrag tot bescherming van de rechten van het kind.
- Zie bijvoorbeeld het Europese Hof van de Rechten van de Mens 3 september 2015, ECLI:CE:ECHR:2015:0903JUD001016113, par. 94-97 en 184.
- Arrest van 12 september 2024, ECLI:EU:C:2024:739, punten 83 tot en met 88.
- Vreemdelingencirculaire 2000.
- Artikel 3:2 van de Awb.
- Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door de gemachtigde verleende rechtsbijstand, waarbij 1 punt is gerekend voor het indienen van het beroepschrift, 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor van 1.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.