Uitspraak · Vreemdelingenrecht

Rechtbank Den Haag, 4 november 2026 – Bewaring asiel Somalië De rechtbank stelt vast

ECLI:NL:RBDHA:2026:32385Zaaknummer NL26.64109

Instantie
Rechtbank Den Haag
Datum uitspraak
4 november 2026
Publicatiedatum
4 november 2026
Zaaknummer
NL26.64109
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Uitkomst
Beroep ongegrond
Hoofdwetsartikel
Artikel 59b Vw
Zittingsplaats
Roermond
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Bewaring asiel Somalië De rechtbank stelt vast dat de maatregel rechtmatig is opgelegd en rechtmatig ten uitvoer is gelegd. De rechtbank heeft overigens kennis genomen van de mededelingen van de gemachtigde van eiser over ‘de toevoegingsregeling’ en de rechtbank deelt de zorgen van de gemachtigde. De rechtbank is verplicht om de rechtmatigheid van een vrijheidsontnemende maatregel zo nodig ambtshalve te controleren en de rechtbank is verplicht om zo nodig ambtshalve het refoulementrisico te beoordelen. Deze verplichting voor de rechter doet niet af aan het recht op rechtsbijstand en kan hiervoor ook niet in de plaats treden. Indien er onvoldoende gemachtigden zijn om rechtsbijstand te verlenen, zal dit gevolgen hebben voor de voortgang van de procedures bij de rechtbank en zal dit mogelijk ook gevolgen hebben voor de uitkomst van procedures, gelet op het gewicht dat toekomt aan het kunnen uitoefenen van de verdedigingsrechten. In de onderhavige procedure heeft eiser zijn verdedigingsrechten genoegzaam kunnen uitoefenen omdat de gemachtigde bereid is gebleken om eiser, zonder hiervoor een financiële vergoeding te ontvangen, bij te staan. Beroep ongegrond.

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. S. van Lokven, rechter, in aanwezigheid van M.M.P. van Diepen, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 4 november 2026

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. Procesverloop
  2. Beoordeling door de rechtbank
  3. Beslissing

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Roermond

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.64109

uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser 1],

Geboren op [geboortedatum] 1995, Somalische nationaliteit,

V-nummer: [V-nummer], eiser

(gemachtigde: mr. N. Birrou),

en

de minister van Asiel en Migratie, verweerder,

(gemachtigde: mr. R.P.G. van Bel).

Procesverloop

Verweerder heeft eiser op 22 oktober 2026 in vreemdelingenbewaring gesteld op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder a, b en c van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000) en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep en wordt tevens aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

De rechtbank heeft het beroep op 3 november 2026 op zitting behandeld. Eiser en zijn gemachtigde zijn verschenen. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde

Beoordeling door de rechtbank

1. In de maatregel van vreemdelingenbewaring heeft verweerder zich op het standpunt gesteld dat bewaring noodzakelijk is met het oog op de vaststelling van de identiteit of nationaliteit van eiser (artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw) en met het oog op het vaststellen van de gegevens die ten grondslag liggen aan zijn asielaanvraag en die niet zouden kunnen worden verkregen indien eiser niet in bewaring zou worden gehouden (artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw). Verweerder heeft in dit verband als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;

j. een aanvraag voor het verlenen van een verblijfsvergunning asiel heeft ingediend die niet-ontvankelijk is verklaard of is afgewezen als kennelijk ongegrond;

o. niet langer beschikbaar is door te verzuimen melding te doen van afwezigheid in een bepaald opvangcentrum of aangewezen gebied van verblijf;

p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;q. meerdere aanvragen tot het verlenen van een verblijfsvergunning heeft ingediend die niet tot verlening van een verblijfsvergunning hebben geleid;r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

2. Tevens heeft verweerder zich in de maatregel van bewaring op het standpunt gesteld dat (1°) eiser in vreemdelingenbewaring werd gehouden in het kader van een terugkeerprocedure uit hoofde van de Terugkeerrichtlijn, (2°) eiser reeds de mogelijkheid van toegang tot de asielprocedure heeft gehad en (3°) op redelijke gronden kan worden aangenomen dat eiser zijn asielaanvraag louter heeft ingediend om de uitvoering van het terugkeerbesluit uit te stellen of te verijdelen (artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder c, van de Vw).

3. Eiser heeft de grondslag a en de grondslag b betwist en zich voor het overige gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank. Eiser stelt dat hij al meerdere procedures heeft gehad in Nederland en in asielprocedures geregeld de gestelde identiteit en nationaliteit wordt aangenomen zodat de bewaring nu niet nodig is voor dat doel.

4. Verweerder heeft grondslag c -terecht- laten vallen. Eiser is namelijk door de Duitse autoriteiten overgedragen en vervolgens opgehouden en in bewaring gesteld. Eiser heeft weliswaar een opvolgende asielaanvraag gedaan maar werd op dat moment niet reeds in bewaring ter fine van terugkeer gehouden. Verweerder heeft grondslag a -terecht- gehandhaafd. De identiteit en nationaliteit van eiser is nimmer aan de hand van authentieke identiteitsdocumenten of andere bewijsmiddelen vastgesteld. Eiser heeft een opvolgende asielaanvraag gedaan en een mogelijk verblijfsrecht kan alleen worden verleend als er geen twijfel bestaat over de identiteit en nationaliteit. Ook om deze reden kan de maatregel worden opgelegd met het oog op de vaststelling van de identiteit of nationaliteit van eiser. Grondslag b is niet in geschil. Eiser is ten tijde van het onderzoek gehoord over zijn asielaanvraag en verweerder heeft te kennen gegeven dat het besluit op de aanvraag op 5 november 2026 wordt genomen.

5. De rechtbank stelt vast dat de maatregel op de juiste grondslag is opgelegd. Verweerder heeft ter zitting grond j laten vallen. De rechtbank overweegt dat het mogen opvoeren van de overige gronden goed is gemotiveerd en in de maatregel ook goed is gemotiveerd waarom hieruit een onttrekkingrisico blijkt. In het gehoor zijn verder voldoende vragen gesteld om te onderzoeken of met een lichter middel kon worden volstaan of moest worden afgezien van de oplegging van de maatregel, en in de maatregel is voldoende goed gemotiveerd dat oplegging van de maatregel noodzakelijk, proportioneel en evenredig is. De rechtbank heeft dit met eiser ter zitting besproken en eiser naar zijn welbevinden gevraagd. Eiser heeft in het bewaringsgehoor namelijk verklaard dat hij geen kaas en melk kan verdragen en een slechte eetlust heeft vanwege maagproblemen en het overlijden van zijn moeder. Eiser heeft verklaard een arts te willen spreken en andere voeding nodig te hebben vanwege zijn intolerantie voor bepaalde voedingsmiddelen. De rechtbank heeft met eiser besproken dat hij, indien hij er niet uit eigen beweging in slaagt om een afspraak met de inrichtingarts te maken, aan zijn regievoerder hulp kan vragen hierbij of een sprekersbriefje kan invullen. Tevens kan hij dan aangeven welke voedingsmiddelen hij kan eten zonder fysieke klachten te ondervinden. De rechtbank overweegt dat in het DTC moet worden zorggedragen voor aangepaste voeding en dat indien een medische intake plaatsvindt en tijdens die intake fysieke en/of psychische klachten door de vreemdeling worden geuit, van het personeel en de inrichtingarts ook een actievere houding mag worden verwacht om na te gaan of de klachten afnemen of nadere zorg nodig is. De rechtbank heeft geen reden om te twijfelen aan de verklaringen die eiser ter zitting heeft afgelegd en geeft verweerder mee om zich per ommegaande er van te vergewissen of eiser zorg behoeft die hij niet uit eigen beweging vraagt. Op dit moment ziet de rechtbank evenwel geen reden om de maatregel onrechtmatig te achten omdat eiser nog geen aangepaste maaltijden ontvangt.

6. De rechtbank stelt vast dat de maatregel rechtmatig is opgelegd en rechtmatig ten uitvoer is gelegd. Er zijn geen indicaties dat het ondergaan van de maatregel inmiddels onevenredig bezwarend is geworden en verweerder heeft de asielprocedure met de vereiste voortvarendheid ter hand genomen. Het beroep is dus ongegrond en eiser wordt niet in vrijheid gesteld en maakt geen aanspraak op schadevergoeding.

7. De rechtbank merkt overigens het navolgende op. De gemachtigde van eiser heeft ter zitting, toen partijen en de rechtbank in afwachting waren van de komst van de tolk en gelet op diens aanzienlijke vertraging reeds de juridische merites van de zaak reeds hebben besproken alvorens eiser in persoon te horen, medegedeeld dat hij eiser niet had bezocht in het DTC. Na vragen van de rechtbank over de reden hiervan heeft de gemachtigde verklaard dat hij eiser bijstaat zonder hiervoor een toevoeging te kunnen verkrijgen omdat aan hem reeds het maximum aantal toevoegingen voor dit jaar is verstrekt. Gemachtigde heeft toegelicht dat hij zich hier zorgen over maakt omdat er te weinig advocaten (meer) zijn die vreemdelingen bijstaan in bewaring- en asielprocedures en tegelijkertijd hij geen zaken meer mag aannemen op toevoegingsbasis en vreemdelingen daarom van rechtsbijstand verstoken blijven. Gemachtigde verleent aan eiser rechtsbijstand om niet en is ook ter zitting verschenen zonder enige financiële beloning hiervoor te kunnen verkrijgen, aldus gemachtigde.

8. De rechtbank deelt deze zorgen en merkt hierbij op deze signalen van meerdere advocaten te hebben gekregen. De rechtbank begrijpt de achtergrond van de toevoegingsregeling, maar kan niet begrijpen dat die regeling thans niet wordt aangepast. Alle zittingsplaatsen kennen inmiddels twee bewaringszittingen en -dagen per week. Door nieuwe regelgeving en doordat verweerder meer capaciteit heeft gekregen om besluiten te nemen zijn er meer procedures aanhangig, waarbij te gelden heeft dat de termijnen in procedures niet alleen voor verweerder maar ook voor de gemachtigde van de wederpartij korter worden. Het niet voldoen aan termijnen door verweerder blijft geregeld zonder gevolg maar het laten verstrijken van termijnen door gemachtigden van de vreemdeling zijn daarentegen vaak fataal en overschrijdingen niet verschoonbaar. Signalen van structureel overwerk door de bewaring- en asieladvocatuur zijn luid en duidelijk. Indien de toevoegingsregeling niet wordt aangepast is niet onwaarschijnlijk dat de rechtbank in komende procedures moet gaan vaststellen dat het recht op rechtsbijstand is geschonden indien een vreemdeling geen of onvoldoende rechtsbijstand ontvangt. Voor zover het om bewaring- en asielzaken gaat, is het recht op rechtsbijstand vervat in het recht op een doeltreffende voorziening zoals dat is neergelegd in artikel 47 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. De lidstaten zijn dus verplicht om derdelanders die in bewaring zijn gesteld of een verzoek om internationale bescherming hebben ingediend hun recht op rechtsbijstand te laten effectueren om zo hun verdedigingsrechten uit te kunnen oefenen.

9. De rechtbank is verplicht om de rechtmatigheid van een vrijheidsontnemende maatregel zo nodig ambtshalve te controleren en de rechtbank is verplicht om zo nodig ambtshalve het refoulementrisico te beoordelen. Deze verplichting voor de rechter doet niet af aan het recht op rechtsbijstand en kan hiervoor ook niet in de plaats treden. Het verstoken zijn van rechtsbijstand zal in een concrete procedure dan ook mogelijk gevolgen hebben voor de uitkomst van de procedure. De rechtbank sluit niet uit dat indien een vrijheidsontnemende maatregel wordt opgelegd terwijl niet is voorzien in rechtsbijstand, dit tot de conclusie leidt dat de maatregel reeds hierom onrechtmatig is. Gemachtigde van eiser heeft ook toegelicht dat een aantal advocaten inmiddels is gestopt met vreemdelingenrecht en het daarom onbegrijpelijk is dat hij nu geen zaken op toevoegingsbasis kan aannemen terwijl hij wel in de gelegenheid is om in meer zaken rechtsbijstand te verlenen.

10. In de onderhavige procedure heeft eiser zijn verdedigingsrechten genoegzaam kunnen uitoefenen omdat de gemachtigde bereid is gebleken om eiser, zonder hiervoor een financiële vergoeding te ontvangen, bij te staan. De rechtbank gaat er van uit dat deze signalen vanuit de advocatuur serieus worden genomen. Indien er onvoldoende gemachtigden zijn om rechtsbijstand te verlenen, zal dit gevolgen hebben voor de voortgang van de procedures bij de rechtbank en zal dit mogelijk ook gevolgen hebben voor de uitkomst van procedures, gelet op het gewicht dat toekomt aan het kunnen uitoefenen van de verdedigingsrechten.

11. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiser krijgt geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. S. van Lokven, rechter, in aanwezigheid van M.M.P. van Diepen, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 4 november 2026

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Wetsartikelen in deze uitspraak

Aangehaald in

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.