Uitspraak · Verbintenissenrecht
Rechtbank Den Haag, 5 augustus 2026 – Overheidsprivaatrecht: Onrechtmatige weigering
ECLI:NL:RBDHA:2026:32239Zaaknummer C/09/699547
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 5 augustus 2026
- Publicatiedatum
- 9 november 2026
- Zaaknummer
- C/09/699547
- Rechtsgebied
- Civiel recht, Verbintenissenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 1:2 Awb
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Overheidsprivaatrecht. Onrechtmatige weigering omgevingsvergunning aan huurder i.c. ook onrechtmatig tegenover verhuurder.
De rechtbank
verwijst de zaak naar de rol van 19 augustus 2026 voor het nemen van de in randnummer 5.17 bedoelde akten;
verwijst de zaak naar de rol van 2 september 2026 voor het desgewenst nemen van de in randnummer 5.18 bedoelde antwoordakten;
verwijst de zaak naar de rol van 16 september 2026 voor beraad rechtbank;
houdt alle overige beslissingen aan.
| Dit vonnis is gewezen door mr. C.J-A. Seinen en in het openbaar uitgesproken op 5 augustus 2026. |
2565
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK Den Haag
Team handel
Zaaknummer: C/09/699547 / HA ZA 26-166
Vonnis van 5 augustus 2026
in de zaak van
[de verhuurder] , te [woonplaats] ,
eisende partij,
hierna te noemen: de verhuurder,
advocaat: mr. R. Smith,
tegen
GEMEENTE DEN HAAG, te Den Haag,
gedaagde partij,
hierna te noemen: de gemeente,
advocaat: mr. N.E.J. Franken.
1 Samenvatting
Deze zaak hangt samen met het niet doorgaan van de geplande verhuizing van een speelautomatenhal naar de haven van Scheveningen. De gemeente heeft geweigerd een omgevingsvergunning te verlenen voor de verbouwing van het pand in de haven dat de speelautomatenhal zou betrekken. Op dat moment was de Verordening op de kansspelen van de gemeente Den Haag echter al gewijzigd om de verhuizing naar de haven mogelijk te maken, en had de burgemeester op grond van die Verordening al een vergunning voor de exploitatie in het pand afgegeven. De bestuursrechter heeft het besluit tot weigering van de omgevingsvergunning vernietigd, onder meer wegens strijd met het vertrouwensbeginsel.
Het pand in de haven waar de speelautomatenhal zou komen, is van de verhuurder. Na de weigering van de omgevingsvergunning heeft de exploitant van de speelautomatenhal de huurovereenkomst met de verhuurder beëindigd; het pand heeft toen lang leeg gestaan. De verhuurder vindt dat de gemeente niet alleen onrechtmatig heeft gehandeld tegenover de exploitant, maar ook tegenover hem. De gemeente meent echter dat de norm die zij schond door de omgevingsvergunning aan de exploitant te weigeren, niet strekt tot bescherming van vermogensrechtelijke belangen zoals die van de verhuurder. De afdeling van de gemeente die over de omgevingsvergunning moest beslissen, hoefde volgens de gemeente ook geen rekening te houden met die belangen omdat zij die niet kende. Verder vindt de gemeente dat de verhuurder onvoldoende heeft gedaan om zijn schade te beperken.
In dit vonnis oordeelt de rechtbank dat de gemeente ook tegenover de verhuurder onrechtmatig heeft gehandeld door de omgevingsvergunning te weigeren. De belangen van de verhuurder waren binnen de gemeente entiteit wel bekend en de verhuurder heeft zijn belangen kort na het primaire besluit tot weigering ook zelf formeel onder de aandacht van de gemeente gebracht. De gevraagde verklaring voor recht zal de rechtbank daarom toewijzen.
De schade die de verhuurder als gevolg van het onrechtmatig handelen van de gemeente heeft geleden, kan de rechtbank nog niet begroten omdat onduidelijk is welke afspraken de verhuurder precies met de exploitant van de speelautomatenhal heeft gemaakt over de beëindiging van de huurovereenkomst. Daarom verwijst de rechtbank de zaak naar de rol voor een nadere aktewisseling over dit onderwerp.
2 De procedure
Het procesdossier bestaat uit de volgende documenten:
- de dagvaarding van 6 februari 2026 met producties 1-17 ,
- de conclusie van antwoord van 1 april 2026 met producties 1-5,
- het tussenvonnis van 22 april 2026 waarin een mondeling behandeling is bepaald,
- het bericht van de griffie met een zittingsagenda van 11 mei 2026,
- de akte overlegging producties 18-27 (tevens wijziging van eis) van eiser, ingekomen op 4 juni 2026,
- de akte overlegging producties 6 en 7 van de gemeente, ingekomen op 10 juni 2026,
- het bericht van de griffie van 16 juni 2026 waarin de spreektijd is verlengd,
- de akte overlegging productie 28 van eiser, ingekomen op 18 juni 2026,
- de spreekaantekeningen van beide advocaten van 25 juni 2026.
De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 25 juni 2026. Partijen zijn verschenen, vergezeld door hun advocaten. De advocaten hebben de standpunten van partijen nader toegelicht, mede aan de hand van spreekaantekeningen. Partijen hebben vragen van de rechtbank beantwoord en hebben op elkaar kunnen reageren. De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat er tijdens de zitting is besproken.
Ten slotte is bepaald dat dit vonnis vandaag wordt gewezen.
3 De feiten
Gelet op wat er in de processtukken staat en wat er tijdens de zitting is besproken, gaat de rechtbank bij de beoordeling van de zaak uit van de volgende feiten en omstandigheden.
Hommerson exploiteerde een speelautomatenhal aan de Noordboulevard op Scheveningen. Omdat de (ook: politieke) wens leefde om de Noordboulevard en Vitalizee-locatie op Scheveningen te herontwikkelen, is de Verordening op de kansspelen van de gemeente Den Haag in 2017 aangepast, in die zin dat de bij deze verordening behorende kaart met aangewezen gebieden is gewijzigd. De locatie Scheveningen werd daarbij verruimd met onder andere het Havengebied. Daarmee werd voor Hommerson de mogelijkheid gecreëerd om haar bestaande speelautomatenhal te verplaatsen naar de Scheveningse Haven.
Op 26 maart 2020 heeft de burgemeester Hommerson een vergunning op grond van de Verordening op de kansspelen van de gemeente Den Haag (hierna: de Verordening) verleend om een speelautomatenhal te exploiteren op het adres in de Scheveningse haven waar zich het voor deze zaak relevante bedrijfspand van de verhuurder bevindt. Dit bedrijfspand noemt de rechtbank hierna: ‘het pand’.
Op 26 juni 2020 heeft Hommerson bij de gemeente een omgevingsvergunning aangevraagd voor het wijzigen van het pand, het aanpassen van de gevels, het aanbrengen van handelsreclame en het realiseren van constructieve doorbraken.
De verhuurder is eigenaar van het pand. In juli 2020 heeft de verhuurder de onderhuurovereenkomst met Hommerson van zijn huurder overgenomen; sindsdien huurde Hommerson het pand rechtstreeks van hem. In de huurovereenkomst staat onder meer het volgende (doorstrepingen zijn overgenomen uit het origineel):
“Duur, verlenging en opzegging
Deze huurovereenkomst gaat in op 1 februari 2018 (hierna `ingangsdatum’) en is
aangegaan voor een periode van 5(vijf) jaar en 1(één) maand loopt derhalve tot 28
februari 2023.
Deze huurovereenkomst wordt na een periode van 3(drie) en 1(één) maand (per 28 februari 2021) overgenomen/voortgezet tussen Hoofdverhuurder [de verhuurder] en huurder tegen de dan gelden de huurvoorwaarden en loopt derhalve tot 28 februari 2023.
Na het verstrijken van de in artikel 3.1 genoemde periode wordt deze huurovereenkomst behoudens beëindiging van deze huurovereenkomst door opzegging door [uitsluitend Huurder/Huurder of Verhuurder*] in overeenstemming met artikelen 3.3. en 3.4 voortgezet met Hoofdverhuurder [de verhuurder] voor een aansluitende periode van 5 jaar, derhalve tot en met 29 februari 2028. Deze huurovereenkomst wordt vervolgens voortgezet voor [een*] aansluitende periode van telkens 5 jaar.
Beëindiging van deze huurovereenkomst vindt plaats door opzegging door Huurder aan Verhuurder of door Verhuurder aan Huurder tegen het einde van de lopende huurperiode of in geval van een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd tegen ieder tijdstip, met inachtneming van een termijn van 12 maanden.
(…)
Huurprijs, omzetbelasting, servicekosten, huurprijsaanpassing, betalingsverplichting, betaalperiode
De aanvangshuurprijs van het gehuurde bedraagt op de ingangsdatum op jaarbasis € 137.500,- (zegge: honderdzevenendertigduizendvijfhonderd Euro).”
(…)
De huurprijs wordt jaarlijks per januari voor het eerst met ingang van 1 januari 2019 aangepast overeenkomstig artikelen 17.1 t/m 17.3 van de algemene bepalingen.
Op 12 oktober 2020 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen die ertoe strekte (1) om geen omgevingsvergunning af te geven voor een speelautomatenhal in het pand, en om er conform het Havenconvenant voor te zorgen dat er vanaf dat moment geen niet-haven gebonden activiteiten in de haven zouden worden gerealiseerd en (2) om met de eigenaar van de kansspelvergunning in gesprek te gaan over een alternatieve locatie.
De gemeente heeft op 28 oktober 2020 geweigerd de door Hommerson aangevraagde omgevingsvergunning af te geven; dit besluit is op 2 november 2020 gepubliceerd.
Op 16 november 2020 heeft de advocaat van de verhuurder bij aangetekende brief een pro forma bezwaarschrift ingediend tegen deze weigering, omdat de verhuurder het besluit nog niet had ontvangen. In het bezwaarschrift benoemde de advocaat dat de verhuurder eigenaar en verhuurder van het pand was en schreef hij dat de verhuurder “aanzienlijke schade lijdt, welke schade onder meer bestaat uit nutteloos gebleken investeringen en gederfde huurovereenkomsten”. Ook Hommerson heeft bezwaar gemaakt tegen de weigering.
Bij besluit op het bezwaar van 17 juni 2021 heeft het college de weigering gehandhaafd. Hommerson en eiser hebben hiertegen beroep ingesteld bij de afdeling bestuursrecht van deze rechtbank.
De verhuurder en Hommerson hebben hierna een geschil gekregen over de vraag of de huurovereenkomst tussen hen was beëindigd; dit geschil heeft de verhuurder zowel in kort geding als in een bodemprocedure aan de rechter voorgelegd. In september 2021 hebben de verhuurder en Hommerson onder meer het volgende afgesproken:
“1. Partijen komen overeen dat de huurovereenkomst voor het pand (het Pand) is geëindigd, maar laten het moment waarop de huurovereenkomst is geëindigd uitdrukkelijk in het midden, waarbij partijen het erover eens zijn dat het moment van eindigen mogelijk ligt in februari 2023 (de initiële einddatum van de huurovereenkomst).
2. [De verhuurder] is vrij om met Aldi en/of andere partijen huurovereenkomsten te sluiten voor het Pand.
3. Hommerson Sportland 2000 B.V. betaalt aan [de verhuurder] uiterlijk op 8 september 2021 eenmalig een bedrag van EUR 20.000 (inclusief btw, indien van toepassing). Hommerson betaalt dat bedrag op de bij haar bekende bankrekening van [de verhuurder] (de rekening waarop zij ook de huur overmaakte).
4. Hommerson Sportland 2000 B.V. trekt het hoger beroep in.
5. [De verhuurder] stelt geen nieuw kort geding in.
6. De vraag op welk moment de huurovereenkomst is geëindigd wordt in de bodemprocedure beslecht. Daaruit volgt dan voor welke maanden Hommerson Sportland 2000 B.V. huur is verschuldigd en - eventueel - voor welke maanden een gebruiksvergoeding.
7. Het bedrag dat Hommerson Sportland 2000 B.V. onder deze VSO betaalt wordt onderdeel van het debat in de bodemprocedure.
(…)
9. Partijen behouden al hun rechten en weren voor en uit de VSO mag geen erkenning worden afgeleid.
10. Partijen dragen ieder hun eigen kosten gemaakt tot op heden. Dat laat onverlet dat partijen in de bodemprocedure advocaat- en proceskosten kunnen vorderen.
11. Deze VSO raakt niet aan het procesbelang van Hommerson Sportland 2000 B.V. in de procedure(s) die zij voert tegen de gemeente Den Haag, mocht het procesbelang van Hommerson Sportland 2000 B.V. onverhoopt in het gedrang komen door deze VSO, dan komen partijen overeen dat zij deze VSO op een nader af te stemmen wijze aanvullen zodat het bedoelde procesbelang wordt hersteld.”
In de periode van 17 januari 2022 tot en met 31 december 2023 heeft de verhuurder het pand tijdelijk verhuurd aan Aldi, tegen een huurprijs van € 12.112,10 exclusief btw per maand.
De bestuursrechter heeft de beroepen van de verhuurder en Hommerson op 23 juni 2023 gegrond verklaard, het bestreden besluit vernietigd, en het college opgedragen een nieuw besluit te nemen op de bezwaren met inachtneming van haar uitspraak. Daartoe overwoog de bestuursrechter onder meer het volgende:
“5. In de eerste plaats moet worden bezien of eisers als belanghebbenden zijn aan te merken. Naar het oordeel van de rechtbank heeft [de verhuurder] in zijn hoedanigheid van eigenaar van het pand een afgeleid, aan de aanvraagster parallel, belang. Aangezien [de verhuurder] een huurovereenkomst met [de exploitant] heeft gesloten, bestaat er echter een reële mogelijkheid dat [de verhuurder] door de weigering om een omgevingsvergunning te verlenen schade heeft geleden of nog zal leiden door gederfde huurinkomsten. Hierin kan een voldoende eigen belang zijn gelegen om te kunnen worden aangemerkt als belanghebbende als bedoeld in artikel 1:2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Ter zitting heeft [de verhuurder] verklaard dat het gaat om een moeilijk te verhuren pand dat al enige tijd leeg stond. Als gevolg van de weigering om [de exploitant] een omgevingsvergunning te verlenen heeft zij schade geleden, omdat het pand daarna heeft leeggestaan tot het recentelijk tijdelijk kon worden verhuurd aan de Aldi. Gelet hierop en daarnaast niet kan worden uitgesloten dat [de verhuurder] in de toekomst nog schade zal leiden door gederfde huurinkomsten, heeft [de verhuurder] naar het oordeel van de rechtbank voldoende eigen belang om te kunnen worden aangemerkt als belanghebbende bij het bestreden besluit. (…)
(…)
De rechtbank stelt vast dat verweerder zich in de besluitvorming niet heeft gebaseerd op enig planologisch beleid. (…) Verder is in het besluit niet toegelicht in welke opzichten de ruimtelijke onderbouwing bij de aanvraag niet deugdelijk is. (…) Ter zitting heeft het college bovendien erkend dat de stelling, dat door de verkeersaantrekkende werking van de speelautomatenhal de bereikbaarheid en verkeersafwikkeling in het geding zouden komen, niet gebaseerd is op enig verkeerskundig onderzoek. Ook vormt de maatschappelijke haalbaarheid geen onderdeel van het planologisch toetsingskader. De enkele stelling dat afbreuk wordt gedaan aan het onderscheidend karakter van de haven ten opzichte van Scheveningen-Bad is in dit kader te mager. Gelet op het vorenstaande acht de rechtbank het bestreden besluit onvoldoende gemotiveerd.
(…)
De gemeenteraad heeft in de vergadering van 16 februari 2017 ingestemd met het
Projectdocument en daarnaast is in die vergadering, om onder meer de verplaatsing van de Verordening op de Kansspelen wordt gewijzigd in die zin dat de vestiging van een speelautomatenhal wordt toegestaan op één van de twee op de bij de verordening behorende
kaarten aangewezen gebieden. Daarbij wordt gebied I (Periferie), de thans bestaande locatie
Scheveningen verruimd met het Havengebied. In een interne e-mail van de gemeente van
14 augustus 2020 is vermeld dat [de exploitant] de verruiming van het gebied waar speelautomatenhallen gevestigd kunnen worden heeft afgesproken met voormalig wethouder Revis en dat hij (lees: de nieuwe wethouder [naam] ) [de exploitant] hierin tegemoet wil komen.
Daarnaast heeft [de exploitant] onweersproken gesteld dat de huurovereenkomst die zij
met [de verhuurder] heeft gesloten is voorgelegd aan de gemeente. Verder heeft [de exploitant] – eveneens onweersproken – gesteld dat verantwoordelijk wethouder [naam] tijdens de raadsvergadering op 12 oktober 2020 heeft aangegeven dat de gemeenteraad de motie die onder meer strekte tot weigering van de omgevingsvergunning, niet aan moet nemen, omdat het Havenconvenant dateert van na deze ruimtelijke ontwikkeling en deze ruimtelijke ontwikkeling dus gecontinueerd zou kunnen worden ongeacht het havenconvenant. Daarnaast zou dit volgens de wethouder gevolgen hebben voor de betrouwbaarheid van de gemeenteraad, gelet op de eerdere wijziging van het kaartje uit de Verordening op de kansspelen en de algehele projectontwikkeling van de Noordboulevard en de toegezegde verplaatsing van Scheveningen-Bad naar Scheveningen-Haven.
Gelet op het hiervoor weergegeven samenstel van gedragingen van zowel de raad als het college en gelet op de omstandigheid dat dat de burgemeester [de exploitant] relatief kort
tevoren een kansspel- en exploitatievergunning heeft verkend voor haar locatie aan [het adres van het pand] mocht [de exploitant] naar het oordeel van de rechtbank de gerechtvaardigde verwachting hebben dat haar aanvraag om een Omgevingsvergunning zou worden gehonoreerd. Het beroep op liet vertrouwensbeginsel slaagt.
(…)
De beroepen zijn gegrond omdat het bestreden besluit in strijd is met artikel 7:12, eerste lid, van de Awb en in strijd met het vertrouwensbeginsel is genomen. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit.
De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het besluit in stand te laten. Ook draagt de rechtbank niet aan het college op om het gebrek te herstellen met een betere motivering of een ander besluit (een zogenoemde bestuurlijke lus). Dit omdat te verwachten is dat het onderzoek dat nodig is om het gebrek te herstellen zeer lang zal duren en te onzeker is wanneer dat kan worden afgerond.
De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Awb dat het college een nieuw besluit moet nemen met inachtneming van deze uitspraak. Het college zal moeten onderzoeken of de aanvraag van eiseres 2 alsnog kan worden gehonoreerd door het nemen van een afwijkingsbesluit. (…)”
De gemeente heeft hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de bestuursrechter.
Op 12 december 2024 heeft de gemeente de gevraagde omgevingsvergunning alsnog aan Hommerson verleend.
Op 19 december 2024 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen, waarin het college werd verzocht “zich – conform de door de raad gedane uitspraak – in te spannen om te voorkomen dat een speelautomatenhal zich vestigt in de Scheveningse Haven”.
Op 3 juni 2025 heeft de gemeente de verhuurder laten weten dat zij het hoger beroep tegen de uitspraak van de bestuursrechter heeft ingetrokken.
Bij brief van 12 september 2025 heeft de toenmalige advocaat van de verhuurder de gemeente aansprakelijk gesteld voor een bedrag van € 342.909,42, inclusief wettelijke rente en bijkomende kosten. Dit bedrag betrof de huur die Hommerson op grond van de huurovereenkomst nog had moeten betalen tot aan het herstelbesluit van 12 december 2024, minus de huur die Aldi had betaald, plus de courtage voor de makelaar die Aldi als tijdelijke huurder had gevonden. De toenmalige advocaat van de verhuurder heeft de gemeente op 13 november 2025 nog een rappelbrief gestuurd, maar de gemeente heeft niet op de brieven gereageerd. Ook op uitnodigingen tot overleg in april 2026 is de gemeente niet ingegaan.
Het pand is per 1 juni 2026 verhuurd aan een derde, in elk geval voor vijf jaar.
4 De vordering en het verweer
De verhuurder vordert in deze procedure – samengevat:
- een verklaring voor recht dat de gemeente zich tegenover hem onrechtmatig heeft gedragen door de gevraagde omgevingsvergunning voor het pand te weigeren, waarbij de gemeente aansprakelijk is voor de schade die hij daardoor lijdt;
- veroordeling van de gemeente tot betaling aan hem van € 821.412,07 aan misgelopen huur, vermeerderd met de wettelijke rente over € 328.840,00 vanaf 30 dagen na 12 september 2025 en over het restant van € 492.572,07 vanaf 4 juni 2026;
- veroordeling van de gemeente tot betaling aan hem van € 14.069,42 aan courtage voor de makelaar, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 30 dagen na 12 september 2025;
- veroordeling van de gemeente tot betaling aan hem van € 3.489,55 aan buitengerechtelijke proceskosten, met de wettelijke rente daarover vanaf de dagvaarding;
- veroordeling van de gemeente in de werkelijke kosten van deze procedure, met wettelijke rente.
De gemeente voert verweer. Zij concludeert tot niet-ontvankelijkheid van de verhuurder, dan wel tot afwijzing van zijn vorderingen, met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van de verhuurder in de kosten van deze procedure, vermeerderd met wettelijke rente.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
5 De beoordeling
Tussen partijen is niet in geschil dat door het intrekken van het hoger beroep tegen de uitspraak van de bestuursrechter vaststaat dat de gemeente tegenover Hommerson onrechtmatig heeft gehandeld door de aangevraagde omgevingsvergunning te weigeren. De vragen die de rechtbank in deze zaak moet beantwoorden, is of de gemeente met die weigering ook onrechtmatig gehandeld heeft tegenover de verhuurder, en zo ja: welke schade de verhuurder als gevolg daarvan heeft geleden.
Onrechtmatigheid; relativiteit
De verhuurder stelt dat Hommerson op grond van de huurovereenkomst ten minste zes jaar gebonden was om het pand te huren. Dat was des te waardevoller voor hem als verhuurder, omdat het pand moeilijk te verhuren was als gevolg van de ligging in de haven en de beperkingen die daar gelden voor gebruik van het pand. Als gevolg van de onrechtmatige weigering van de gemeente kon Hommerson het pand niet gebruiken en heeft het lang leeggestaan, terwijl alle andere seinen voor de komst van de geplande speelautomatenhal op groen stonden. De verbouwing van het pand was al bijna klaar op het moment dat Hommerson de weigering ontving.
Na de uitspraak van de bestuursrechter van 23 juni 2023 leek er weer perspectief voor Hommerson om alsnog van het pand gebruik te maken. Omdat de beslissingen op bezwaar zo lang op zich lieten wachten, heeft het pand nog langer leeggestaan. Uit berichten die de verhuurder op grond van de Wet Open Overheid heeft opgevraagd en overgelegd, blijkt dat de gemeente de besluitvorming expres heeft gerekt. De verhuurder meent dat de gemeente met dit alles ook tegenover hem onrechtmatig heeft gehandeld.
De gemeente meent dat door haar met de weigering geschonden norm niet strekt tot bescherming van schade zoals de verhuurder deze zegt te hebben geleden. De regels van de ruimtelijke ordening hebben volgens de gemeente niet ten doel vermogensrechtelijke belangen zoals die van de verhuurder te beschermen. Dit geldt temeer omdat die belangen ten tijde van de weigering niet bij de gemeente bekend waren of hadden moeten zijn. De gemeente heeft geen contact gehad met de verhuurder. Hommerson had de huurovereenkomst met de verhuurder bij de aanvraag van de exploitatie- en plaatsingsvergunning wel meegezonden, maar die worden binnen een andere afdeling van de gemeente behandeld. Die afdeling zit ook fysiek op een andere plek dan de afdeling die over omgevingsvergunningen gaat. Er is intern niet afgestemd en dat kan volgens de gemeente ook niet van haar worden verwacht.
De rechtbank is van oordeel dat de gemeente ook tegenover de verhuurder onrechtmatig heeft gehandeld door de omgevingsvergunning te weigeren. Dit oordeel berust op de volgende overwegingen.
Op grond van vaste rechtspraak is voor civiele aansprakelijkheid voor een vernietigd besluit niet vereist dat de benadeelde belanghebbende is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Denkbaar is immers dat de belangen van bepaalde derden, kenbaar voor het bestuursorgaan, in zodanige mate betrokken zijn bij een besluit, dat het bestuursorgaan ook jegens deze derden in strijd kan handelen met de in het maatschappelijk verkeer in acht te nemen zorgvuldigheid door die normen niet in acht te nemen. Bij die beoordeling zijn alle omstandigheden van het geval relevant.[_5babea46-575f-4875-b21f-9c81068f1744]
In deze zaak staat bovendien vast dat de verhuurder wel belanghebbende was in de zin van de Awb: dit heeft de bestuursrechter namelijk geoordeeld in randnummer 5 van haar uitspraak (zie het citaat in randnummer 3.11 van dit vonnis).
Voordat de gemeente het primaire besluit tot weigering nam, had Hommerson de huurovereenkomst met de verhuurder aan de gemeente gezonden in het kader van zowel de aanvraag van de exploitatievergunning als de aanvraag van de plaatsingsvergunning. De gemeente wist dus in verband met de uitoefening van haar gemeentelijke taken en bevoegdheid tot vergunningsverlening dat Hommerson voor de beoogde verplaatsing van de speelautomatenhal een pand in het havengebied zou gaan huren – en wel van de in de meegezonden overeenkomsten genoemde partij. Dit heeft de bestuursrechter ook geconstateerd en meegewogen in haar oordeel dat sprake is van strijd met het vertrouwensbeginsel (zie het citaat in randnummer 3.11 van dit vonnis, randnummers 8.4, 8.5 en 9.1).
Daarbij komt dat de advocaat van de verhuurder twee weken na het primaire besluit een bezwaarschrift heeft ingediend, waarin hij benoemt dat de verhuurder eigenaar en verhuurder van het pand is en dat de verhuurder “aanzienlijke schade lijdt, welke schade onder meer bestaat uit nutteloos gebleken investeringen en gederfde huurovereenkomsten”. Als de betrokken afdeling van de gemeente voordien niet op de hoogte was van de belangen van de verhuurder en de schade die hij door de weigering zou leiden, was zij dit in elk geval wel vanaf het bezwaarschrift – en dus: ruim voordat zij het besluit op bezwaar nam. De aangezegde schade van de verhuurder (verlies van huurinkomsten) week naar haar aard ook niet wezenlijk af van de schade die door Hommerson geleden had kunnen worden en dan vergoedbaar zou zijn geweest (kosten voor een pand dat door de onterechte weigering niet kon worden gebruikt).[_8922781e-bafc-4482-b8cb-ddd4f6e830c9]
Met de vernietiging van de beslissing op bezwaar staat nog niet vast dat het primaire besluit ook onrechtmatig is. Het antwoord op de vraag of het primaire besluit rechtmatig of onrechtmatig is, hangt in het algemeen af van de besluitvorming die na de vernietiging van de beslissing op bezwaar plaatsvindt.[_e71be4da-8547-4559-a86d-8d3319ea673e] Wanneer een besluit op rechtmatigheidsgronden wordt herroepen, bijvoorbeeld wegens een onjuiste wetsuitleg of strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, dan is ook het primaire besluit onrechtmatig – ook als dit niet met zoveel woorden in het nieuwe besluit wordt gezegd.[_6ff6de3c-fd27-4173-a763-dbcc3cdaacc0] In deze zaak is de beslissing op bezwaar onder meer wegens strijd met het vertrouwensbeginsel vernietigd en is het primaire besluit herroepen: Hommerson heeft de gevraagde omgevingsvergunning alsnog gekregen.
De rechtbank oordeelt daarom dat de belangen van de verhuurder voor de gemeente kenbaar bij het besluit over de omgevingsvergunning betrokken waren, en dat de gemeente ook tegenover de verhuurder onrechtmatig heeft gehandeld door die vergunning te weigeren zoals zij heeft gedaan. Die onrechtmatige daad is de gemeente ook toe te rekenen. In beginsel is de gemeente daarom tegenover de verhuurder aansprakelijk voor de schade die deze als gevolg van deze onrechtmatige daad heeft geleden.
Schade
De rechtbank komt dus toe aan de beoordeling van de door de verhuurder gevorderde schadevergoeding voor gemiste huurinkomsten en de kosten voor het inhuren van een makelaar om een vervangende huurder voor het pand te vinden.
De verhuurder stelt dat hij zonder de volgende inkomsten uit de huurovereenkomst zou hebben genoten:
Zijn schade is daarom € 1.299.075,74, verminderd met de huurpenningen die hij in 2020-2021 van Hommerson heeft ontvangen (€ 172.311,50); de bedragen die hij van 17 januari 2022 tot en met 31 december 2023 van Aldi heeft ontvangen (€ 305.352,17); en de bedragen die hij van de nieuwe huurder zal ontvangen in de periode van 1 juni 2026 tot maart 2028 (€ 119.514,64). In totaal komt dit volgens de verhuurder neer op € 701.897,43 aan gemiste huur, te vermeerderen met de courtage die de verhuurder aan een makelaar heeft moeten betalen om een tijdelijke huurder voor het pand te vinden (€ 14.069,42).
De gemeente betwist dat de gevorderde schade voor vergoeding in aanmerking komt; zij meent dat het daarvoor vereiste causaal verband ontbreekt. Zo voert de gemeente aan dat Hommerson al voor de weigering in financieel zwaar weer verkeerde, zodat volgens haar niet aannemelijk is dat Hommerson de huurovereenkomst zou hebben verlengd.
Verder vindt de gemeente dat de verhuurder onvoldoende duidelijk heeft gemaakt hoeveel huur zij sinds de weigering van Hommerson en Aldi heeft ontvangen. In de overgelegde overzichten staat dat Hommerson een betalingsachterstand had van € 77.495,66, maar het is niet duidelijk welke periode dit betreft en of deze achterstand is meegenomen in de minnelijke regeling die de verhuurder met Hommerson heeft getroffen (en zo nee: waarom niet).
Ook wijst de gemeente erop dat zij de omgevingsvergunning op 12 december 2024 alsnog aan Hommerson heeft verleend; de gemeente vindt dat haar niet kan worden tegengeworpen dat Hommerson er toen vrijwillig voor heeft gekozen om niet terug te verhuizen naar het pand.
Tot slot vindt de gemeente dat de verhuurder niet aan zijn schadebeperkingsplicht heeft voldaan; het is onduidelijk of en wanneer de huurovereenkomst met Hommerson is beëindigd en of hij het pand voor Hommerson beschikbaar heeft gehouden of niet. Als de verhuurder de huurovereenkomst met Hommerson niet werkelijk heeft beëindigd – waar het volgens de gemeente op lijkt – dan zou dit volgens de gemeente een schending van de schadebeperkingsplicht zijn.
De rechtbank oordeelt dat de gemeente de huurinkomsten aan de verhuurder moet vergoeden die hij is misgelopen vanwege de door de weigering veroorzaakte vroegtijdige beëindiging van de huurovereenkomst. Ook moet de gemeente de courtage vergoeden die de verhuurder heeft moeten betalen om een tijdelijke andere huurder voor het pand te vinden. De hoogte van de vordering terzake gederfde huurinkomsten kan de rechtbank nog niet begroten, omdat haar niet duidelijk is wat de afspraak die de verhuurder met Hommerson heeft gemaakt over de beëindiging van de huurovereenkomst precies inhoudt.
Deze oordelen berusten op de volgende overwegingen.
Uitgangspunt: huurovereenkomst zou zonder besluit zijn verlengd
Zonder de onrechtmatige weigering – dus als de gemeente de gevraagde omgevingsvergunning binnen de daarvoor staande termijn meteen aan Hommerson had verleend – zou Hommerson het pand op grond van de huurovereenkomst in elk geval tot februari 2023 hebben moeten huren. Daarna zou Hommerson de mogelijkheid hebben gehad om de huur te verlengen tot en met februari 2028. Partijen zijn het erover eens dat Hommerson bij het aangaan van de huur de intentie had om het pand lang te huren – dit blijkt naar het oordeel van de rechtbank ook uit de ingrijpende en kostbare aanpassingen die Hommerson in het pand heeft laten aanbrengen en het besluitvormingstraject zoals de bestuursrechter dit beschrijft in randnummers 8.3 en 8.4 van haar uitspraak.
Omdat uit de jaarcijfers van de vennootschap uit het Hommerson-concern die het pand van de verhuurder huurde blijkt dat die rechtspersoon al jaren grote verliezen lijdt, is volgens de gemeente desondanks niet aannemelijk dat Hommerson de huurovereenkomst in 2023 zou hebben verlengd. De verhuurder heeft echter onweersproken gesteld dat de rechtspersoon die het pand van hem huurde nog steeds gewoon in bedrijf is; dat het Hommerson-concern draagkrachtig genoeg is om financiële klappen op te vangen; dat het aantal Hommerson-locaties in de regio sinds de weigering niet is afgenomen en dat het concern fiscale redenen kan hebben om verliezen in de hier relevante rechtspersoon onder te brengen. Daarom ziet de rechtbank in de slechte jaarcijfers van de huurder geen reden om aan te nemen dat Hommerson geen gebruik zou hebben gemaakt van de mogelijkheid om het pand tot en met februari 2028 te huren.
Makelaarskosten komen voor vergoeding in aanmerking
De verhuurder heeft ook onweersproken gesteld dat het pand door de locatie in de Scheveningse haven moeilijk te verhuren was, gelet op de beperkingen die in deze zone gelden voor het gebruik.
Uit de stukken blijkt – en tussen partijen is ook niet in geschil – dat de verhuurder het pand van 17 januari 2022 tot en met 31 december 2023 heeft verhuurd aan Aldi, voor een huurprijs van € 12.112,10 exclusief btw per maand. Ook blijkt uit de overgelegde stukken dat de verhuurder een makelaar € 14.069,42 heeft moeten betalen voor “Verhuur [adres] , huurder ALDI Vastgoed B.V.”.
Nu het pand een moeilijk te verhuren object was, komen de makelaarskosten naar het oordeel van de rechtbank voor vergoeding in aanmerking als redelijke kosten ter beperking van de schade door leegstand.
Wettelijke rente
De gemeente zal de wettelijke rente over de toewijsbare bedragen moeten betalen, vanaf 30 dagen na de sommatiebrief van 12 september 2025.
Gederfde huurinkomsten: onduidelijk welk bedrag Hommerson nog moet betalen
De angel in deze zaak schuilt in (de onduidelijkheid over) de afspraken die de verhuurder met Hommerson heeft gemaakt over de beëindiging van de huurovereenkomst.
De rechtbank ziet niet direct dat de verhuurder het ten nadele van de gemeente met Hommerson ‘op een akkoordje heeft gegooid’, maar ziet wel het risico dat de gemeente door onduidelijkheid over de gemaakte afspraken tweemaal veroordeeld zal worden om dezelfde schade te vergoeden. Het partijdebat op dit punt is nog onvoldoende voldragen om de door de verhuurder geleden schade te begroten, en wel gelet op het volgende.
Uit het door de verhuurder als productie 28 overgelegde e-mailbericht van 13 september 2021 maakt de rechtbank op dat er tussen de verhuurder en Hommerson nog een bodemprocedure loopt over de vraag op welk moment de huurovereenkomst is geëindigd, waaruit volgt voor welke maanden Hommerson nog huur is verschuldigd en – eventueel – voor welke maanden een gebruiksvergoeding.
Uit diezelfde productie, het door de gemeente als productie 5 overgelegde vonnis in kort geding[_d3f7deeb-ea90-48c6-82ff-1ded55b73960] en het door de verhuurder als productie 19 overgelegde arrest in kort geding maakt de rechtbank op dat de kosten van de huur van het pand na 28 oktober 2020 ook nog onderwerp zijn van een bodemprocedure tussen Hommerson en de gemeente.
Van geen van beide procedures is het de rechtbank duidelijk wat de stand van zaken is. Het is de rechtbank daarom niet duidelijk of Hommerson nog veroordeeld kan worden tot betalingen aan de verhuurder uit hoofde van de huurovereenkomst, en ook niet of de gemeente nog veroordeeld kan worden tot het vergoeden van bedragen die Hommerson uit hoofde van de huurovereenkomst aan de verhuurder moet betalen. De rechtbank zal de zaak daarom naar de rol verwijzen voor een nadere aktewisseling over dit punt. In randnummers 5.17 tot en met 5.19 licht de rechtbank toe wat de bedoeling is.
Verder is nog de vraag in hoeverre de afspraken in het e-mailbericht van 13 september 2021 in de weg staan aan de toewijsbaarheid van de na februari 2023 gederfde huurinkomsten. Partijen hebben daarover tijdens de mondelinge behandeling al iets gezegd, mede in samenhang met de door de verhuurder als productie 18 overgelegde Woo-stukken en de schadebeperkingsplicht. Omdat de interpretatie en relevantie van deze documenten samenhangt met de procedures waarover partijen de rechtbank nog nader moeten voorlichten, mogen partijen zich in de bevolen aktewisseling desgewenst ook over dit punt nader uitlaten.
Nadere aktewisseling
De rechtbank verwijst de zaak naar de rol van 19 augustus 2026 zodat beide partijen een akte kunnen nemen waarin zij de rechtbank voorlichten over (de stand van zaken in) de bodemprocedures tussen de verhuurder en Hommerson en tussen de gemeente en Hommerson.
Daarbij is vooral relevant:
- of een rechter al heeft beoordeeld op welk moment de huurovereenkomst is geëindigd, voor welke maanden Hommerson nog huur is verschuldigd en – eventueel – voor welke maanden Hommerson een gebruiksvergoeding verschuldigd is;
- of de verhuurder en Hommerson inmiddels (nadere) afspraken over dit onderwerp hebben gemaakt;
- of een rechter al heeft beoordeeld welk bedrag aan huur voor het pand de gemeente aan Hommerson moet vergoeden;
- of de gemeente en Hommerson afspraken over dit onderwerp hebben gemaakt.
Partijen moeten alle bewijsstukken die zij over deze onderwerpen nog in het geding willen brengen bij hun akte voegen, zodat de wederpartij daarop in haar antwoordakte kan reageren.
Eventuele aanvullingen op eerdere stellingen over het in 5.16.4 bedoelde onderwerp van de toewijsbaarheid van de na februari 2023 gederfde huurinkomsten moeten partijen ook in deze akte opnemen, zodat de wederpartij daarop in haar antwoordakte kan reageren.
De akte mag maximaal acht bladzijden A4 beslaan (exclusief voorblad) en moet uiteraard voldoen aan de eisen van de artikelen 2.13-2.16 van het Landelijk Procesreglement.
Daarna zal de zaak naar de rol van 2 september 2026 worden verwezen, zodat partijen desgewenst kunnen reageren op (alleen) elkaars akte en eventuele bijlagen daarbij.
Daarna zal de zaak naar de rol van 16 september 2026 worden verwezen voor beraad door de rechtbank.
Suggestie: minnelijk overleg
In dit vonnis heeft de rechtbank op veel geschilpunten al een oordeel gegeven. De resterende onzekerheid zouden partijen ook met een minnelijke regeling kunnen ondervangen. Omdat partijen tijdens de mondelinge behandeling vertelden dat het eerder nog niet tot een echt gesprek is gekomen, geeft de rechtbank hen in overweging dit nu te proberen. Daartoe kunnen zij de rechtbank (eenstemmig) om uitstel verzoeken.
6 De beslissing
De rechtbank
verwijst de zaak naar de rol van 19 augustus 2026 voor het nemen van de in randnummer 5.17 bedoelde akten;
verwijst de zaak naar de rol van 2 september 2026 voor het desgewenst nemen van de in randnummer 5.18 bedoelde antwoordakten;
verwijst de zaak naar de rol van 16 september 2026 voor beraad rechtbank;
houdt alle overige beslissingen aan.
| Dit vonnis is gewezen door mr. C.J-A. Seinen en in het openbaar uitgesproken op 5 augustus 2026. |
2565
Voetnoten
- Hoge Raad 11 januari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BX7579, r.o. 3.9; Hoge Raad 8 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1454, r.o. 3.4.2.
- Vgl. Hoge Raad 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:767, r.o. 3.3.4.
- Hoge Raad 13 oktober 2006, ECLI:NL:HR:2006:AW2087; Hoge Raad 19 december 2008, ECLI:NL:HR:2008:BF3257, r.o. 3.5.2.
- Rechtbank Oost-Brabant 30 januari 2019, ECLI:NL:RBOBR:2019:475 (https://www.legalintelligence.com/documents/31777548?srcfrm=basic+search&docindex=2&stext=herroeping%20van%20een%20primair%20besluit%20op%20rechtmatigheidsgronden).
- Vzr. Rb Den Haag 30 mei 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:10148, r.o. 4.10.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.