Uitspraak · Civiel recht
Rechtbank Amsterdam, 1 februari 2024
ECLI:NL:RBAMS:2024:1480Zaaknummer C/13/743559 / KG ZA 23-1079
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 1 februari 2024
- Publicatiedatum
- 27 juli 2026
- Zaaknummer
- C/13/743559 / KG ZA 23-1079
- Rechtsgebied
- Civiel recht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig, Kort geding, Proceskostenveroordeling
- Zittingsplaats
- Amsterdam
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Kort geding, vraag of een overeenkomst tot stand is gekomen over een vastgoedtransactie. Vordering tot nakoming wordt toegewezen.
5 De beslissing
De voorzieningenrechter
veroordeelt Brookfield alle vereiste medewerking te verlenen aan de levering van de percelen met opstallen aan de [locatie 1] en de [locatie 2] te [gemeente 1], kadastraal bekend [gemeente 1] [sectieletter] nummers [sectienummer 1], [sectienummer 2], [sectienummer 3], [sectienummer 4], [sectienummer 5] en [sectienummer 6] door NVP aan Brookfield, binnen veertien dagen na betekening van dit vonnis,
veroordeelt Brookfield om aan NVP een dwangsom te betalen van € 250.000,- voor iedere dag dat zij niet aan de in 5.1 uitgesproken veroordeling voldoet, tot een maximum van € 5.000.000,- is bereikt,
veroordeelt Brookfield om binnen veertien dagen na betekening van dit vonnis, en vóór het moment van levering, de koopsom van € 11.750.000,- te voldoen door overmaking daarvan naar de derdengeldrekening van de notaris,
veroordeelt Brookfield in de proceskosten, aan de zijde van NVP begroot op € 106,73 aan dagvaardingskosten, € 9.825,- aan griffierecht en € 1.107,- aan salaris advocaat,
verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
wijst af het meer of anders gevorderde.
Dit vonnis is gewezen door mr. E.A. Messer, voorzieningenrechter, bijgestaan door mr. L. Oostinga, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 1 februari 2024.[_b0417f52-e3a7-493a-b31e-174f290b8ef1]
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
vonnis
RECHTBANK AMSTERDAM
Afdeling privaatrecht, voorzieningenrechter civiel
zaaknummer / rolnummer: C/13/743559 / KG ZA 23-1079 EAM/LO
Vonnis in kort geding van 1 februari 2024
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
NEDERLANDSE VASTGOED PARTICIPATIE B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
eiseres bij dagvaarding van 20 december 2023,
advocaat mr. J.J. Blok te Rotterdam,
tegen
de rechtspersoon naar Engels recht
BROOKFIELD PROPERTY GROUP LTD.,
gevestigd te Londen (Verenigd Koninkrijk),
gedaagde,
advocaat mr. M.J. Bosselaar te Amsterdam.
Partijen zullen hierna NVP en Brookfield worden genoemd.
1 De procedure
Ter zitting van 18 januari 2024 heeft NVP de vorderingen zoals omschreven in de dagvaarding toegelicht. Brookfield heeft verweer gevoerd. Beide partijen hebben producties en een pleitnota ingediend.
Ter zitting waren aanwezig:
aan de kant van NVP: [naam 1], [naam functie 1], met mr. Blok en mr. T.H.C. Visser;
aan de kant van Brookfield: [naam 2], [naam 3], een tolk in de Engelse taal, [naam 4], met mr. Bosselaar en mr. L.A.L. Wiersinga.
Vonnis is bepaald op heden.
2 De feiten
NVP houdt zich bezig met het bemiddelen bij de aan- of verkoop van onroerend goed. Een van de bestuurders van NVP is Goldshore B.V., waarvan [naam 1] enig bestuurder is.
Brookfield is een zogenoemde investment holding company en houdt zich bezig met het houden en beheren van investeringen in meerdere gelieerde entiteiten.
In de tweede helft van 2023 hebben partijen onderhandeld over de aankoop door Brookfield van een vastgoedobject (magazijn en kantoorruimte) van 18.915 m² te [locatie 1] en aan de [locatie 2] in [gemeente 1] (hierna: de [gemeente 1] kavel). De [gemeente 1] kavel werd op dat moment verhuurd aan drie partijen, met een jaarlijkse huuropbrengst van € 843.213,-. De voorgenomen transactie was een ABC-transactie, waarbij de eigenaar, verkoper A, een koopovereenkomst sluit met koper B (hier: NVP), die op de dag van levering het object levert aan een derde, koper C, (hier: Brookfield).
Op 3 juli 2023 heeft Brookfield een non-binding offer gedaan aan NVP, dat door beide partijen is getekend. De indicatieve koopprijs die daarin wordt geboden voor de [gemeente 1] kavel is € 11.750.000,-. Verder staat in de brief het volgende.
“(…)
1. The Purchaser
The purchasing entity in the proposed Transaction will be an affiliate of Brookfield or a vehicle indirectly managed and/or advised by Brookfield and we can confirm that we are acting as principal, not as agent for any other person and are not submitting this Proposal on behalf of a consortium.
(…)
4 Due Diligence
(…)
The Proposal is conditional on the performance of further due diligence including an asset inspection, commercial, tax, financial, technical, environmental, and legal due diligence, as well as agreeing appropriate transaction documents. (…)
6 Approval Process
This Proposal is being submitted with the approval of Brookfield Property Group’s senior European management team, who consider this opportunity to be fully aligned with Brookfield’s investment criteria. Though we will require our Investment Committee’s final approval prior to entering into any definitive transaction documents, we do not expect that obtaining our Investment Committee’s final approval will delay us from completing the Transaction.
7 Timeline
On the basis that an appropriate level of information as would be customary for a transaction of this type is made available to us and that we are given sufficient access to the assets, we envisage that the confirmatory due diligence can be completed in a very timely manner and that within a period of 6 weeks we would be in a position to execute definitive Transaction agreements. (…)
10 Contact Information
Please address any and all responses and/or questions to the following individuals:
[naam 5] [naam 6]
[naam functie 2]
(…)
11 Other Matters
We hope that the scale and scope of Brookfield’s global operations (…) and our reputation as a counterparty, will provide sufficient comfort to the Seller regarding our ability to complete the Transaction in a very timely and professional manner.
We are very committed to this Transaction and the opportunity to acquire the Asset represents a key strategic goal of Brookfield of acquiring assets of this quality in this location.
(…)”
Op 10 juli 2023 heeft Brookfield, na een suggestie van NVP, een non-binding offer gedaan voor een ander vastgoedobject, gelegen aan de [locatie 3] in [gemeente 2] (de [gemeente 2] kavel), voor een bedrag van € 8.000.000,- onder voorwaarde van een due diligence onderzoek en goedkeuring van het investment committee. Ook hierbij ging het om een ABC-transactie.
Door NVP zijn documenten beschikbaar gesteld aan Brookfield ten behoeve van de due diligence voor beide kavels. Tegelijkertijd hebben de advocaten en de notaris van NVP (Hartman) overleg gevoerd over de schriftelijke overeenkomsten, die gelijktijdig met de notariële levering getekend zouden worden.
Tussen partijen is discussie geweest over verschillende punten, zoals noodzakelijk onderhoud, een BTW-aspect en concerngarantie met betrekking tot de huurovereenkomsten.
In een e-mail van [naam 6] aan [naam 1] van 7 september 2023 staat onder meer het volgende.
Afbeelding verwijderd vanwege mogelijk gevoelige gegevens
Op 18 en 19 september 2023 hebben partijen onderhandeld over een prijsverlaging voor de [gemeente 2] kavel. Daarover hebben partijen geen overeenstemming bereikt en Brookfield heeft laten weten dat de koop van deze kavel niet doorging.
In een WhatsApp-conversatie tussen [naam 6] ( [naam 6]) en [naam 1] ( [naam 1]) staat onder meer het volgende.
(…)
20 sep
[naam 6]: FYI looing like Friday to sit with IC again
[naam 1]: Oke, I also called for the last points regarding SPA. So if you have time please call me back.
(…)
21 sep
[naam 6]: Remaining works for [gemeente 1] like the dock doors. Does it make sense we deduct the invoices for the remaining works from the PP and we carry out the works post completion? Makes it cleaner.
[naam 1]: I’ve just send over (…) an overview of the outstanding works. Almost everything has been done already such as the 2 overhead doors.
(…)
[naam 1]: What time are you sitting with IC tomorrow?
[naam 6]: 11 am here
[naam 1]: Oke perfect
[naam 1]: Early for NY
22 sep
[naam 6]: FYI got pushed. Going into it now
[naam 1]: If you can drop me the email for [gemeente 1] I can still call the owner now.
[naam 1]: I have a call tomorrow morning with [gemeente 1] owner to give him the final oke, are you able to provide me with a confirmation before?
[naam 6]: I sent no?
[naam 6]: Sorry was sitting in outbox
[naam 1]: Got it thanks!
(…)
In een e-mail van 22 september 2023 van [naam 6] aan [naam 1] staat het volgende.
(…)
I’d like to let you know that we have received IC approval to proceed with the [gemeente 1] acquisition conditional to clearance of the outstanding DD items for the SPA.
For timeline, I will call money to complete the transaction once the items are finalized which starts a 5 days business clock to receive the funds.
(…)
In een WhatsApp-conversatie tussen [naam 6] ( [naam 6]) en [naam 1] ( [naam 1]) staat onder meer het volgende.
(…)
26 sep
[naam 1]: Morning, shall we wrap up SPA [gemeente 1] today? I think it’s now pending at LL [Loyens & Loeff, het advocatenkantoor van Brookfield, vzr.] right?
[naam 6]: Morning yep. Have a call with them mid-day to get it over the line
[naam 1]: Oke perfect
[naam 6]: For the works remaining. We just want to put a small amount in escrow. Looks like leakes, blocked drains and colt works have not been complete judging by the emails in the data room.
[naam 1]: [bijlage: excel bestand [gemeente 1] outstanding maintenance 21-09-2012]
Did you go over this with LL? Everything is in here and in the dataroom
Will check about the leaks/unblocking but I think that was on the planning for this week.
[naam 6]: Yep. Those are the only two items I don’t have € amount for.
In een e-mailwisseling tussen de notaris en de advocaten van Brookfield tussen 20 en 27 september 2023 over de openstaande punten met betrekking tot de [gemeente 1] kavel staat onder meer het volgende. De laatste e-mail is van de notaris van 27 september 2023. De tekst in de kleuren zwart, paars, rood en oranje is van de notaris; de kleuren blauw en groen zijn van de advocaat van Brookfield.
Afbeelding verwijderd vanwege mogelijk gevoelige gegevens
Eveneens op 27 september 2023 heeft [naam 6] telefonisch aan [naam 1] laten weten dat de transactie met betrekking tot de [gemeente 1] kavel niet door zou gaan omdat ‘er bij Brookfield zorgen bestonden over de marktomstandigheden en de totale omvang van de transactie (nu ook de [gemeente 2] -transactie niet door ging)’.
In WhatsApp-correspondentie tussen [naam 6] (links) en [naam 1] (rechts) van 27 en 28 september 2023 staat het volgende.
Afbeelding verwijderd vanwege mogelijk gevoelige gegevens
Bij brief van 16 oktober 2023 heeft NVP Brookfield gesommeerd binnen drie dagen te bevestigen dat zij de overeenkomst met betrekking tot de [gemeente 1] kavel zal nakomen. Brookfield heeft daarop niet gereageerd, anders dan dat zij bij brief van haar advocaat van 14 november 2023 de inhoud van de brief van 16 oktober 2023 heeft betwist.
3 Het geschil
NVP vordert – samengevat – bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
primair:
I. Brookfield te veroordelen alle medewerking te verlenen aan de levering van de percelen aan de [locatie 1] en de [locatie 2] te [gemeente 1] door NVP aan Brookfield, op straffe van een dwangsom;
II. Brookfield te veroordelen binnen zeven dagen na dit vonnis de koopsom van € 11.750.000,- te voldoen door overmaking daarvan naar de notaris;
subsidiair:
III. Brookfield te veroordelen de als productie 4 overgelegde koopovereenkomst te ondertekenen, op straffe van een dwangsom;
meer subsidiair:
IV. Brookfield te veroordelen tot het voortzetten van de onderhandelingen over de [gemeente 1] kavel, met als uitgangspunt een koopsom van € 11.750.000,- en de als productie 4 overgelegde laatste versie van de koopovereenkomst, op straffe van een dwangsom;
in alle gevallen met veroordeling van Brookfield in de proceskosten.
Brookfield voert verweer.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
4 De beoordeling
Bevoegdheid en toepasselijk recht
Deze rechtbank is bevoegd en op de vordering is Nederlands recht van toepassing, nu partijen in de overeenkomst waar het hier over gaat een forumkeuze hebben gedaan voor de rechtbank Amsterdam en gekozen hebben voor Nederlands recht (in de concept-overeenkomst van 25 september 2023 is dat opgenomen in artikel 20.10.1 en 20.10.3). Over dit onderdeel van de overeenkomst is geen discussie geweest, zodat wordt uitgegaan van de geldigheid van het forumkeuzebeding. Overigens zou, ook als het forumkeuzebeding niet geldig zou zijn, de Nederlandse rechter bevoegd zijn op grond van artikel 6 aanhef en sub a en f van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, nu het geschil draait om een (gestelde) verbintenis die aan de vordering ten grondslag ligt in Nederland ten uitvoer moet worden gelegd (sub a) betreffende in Nederland gelegen onroerend goed (sub f).
Nakoming
Een vordering tot nakoming kan in kort geding alleen worden toegewezen, indien voldoende aannemelijk is dat de bodemrechter het standpunt van eiser zal volgen, bijvoorbeeld als gedaagde een kennelijk ongegrond verweer voert, en indien van eiser niet kan worden gevergd dat hij de uitslag van de bodemprocedure afwacht.
Overeenkomst
De vraagt die voorligt is of Brookfield de afspraken in de laatste versie van de SPA van 25 september 2023 moet nakomen. Partijen verschillen van mening over de vraag of op dat moment een bindende overeenkomst tot stand is gekomen. De onderhandelingen zijn medio 2023 gestart en Brookfield heeft op 3 juli 2023 een non-binding offer (NBO) gedaan. Daarin wordt kenbaar gemaakt dat Brookfield serieuze interesse heeft in de [gemeente 1] kavel, dat zij een grote partij is en dat zij de intentie heeft de transactie spoedig en professioneel af te ronden. Ook wordt duidelijk gemaakt dat de NBO is gedaan met goedkeuring van Brookfield’s senior European management team, dat zij weliswaar goedkeuring van de Investment Committee moet krijgen, maar dat zij niet verwacht dat dat tot vertraging zal leiden. In de NBO wordt [naam 6] genoemd, naast [naam 5], [naam functie 2], als contactpersoon voor ‘any and all responses and/or questions’.
NVP heeft vervolgens alle documenten beschikbaar gesteld en er is onderhandeld tussen partijen en hun adviseurs (advocaten en notarissen) over de inhoud van de koopovereenkomst (SPA). [naam 1] heeft alleen contact gehad met [naam 6]. Uit de WhatsApp- en e-mailconversaties blijkt dat er een aantal punten van discussie was. Zo moesten er nog reparaties worden uitgevoerd en wilde Brookfield dat (allonges bij) huurovereenkomsten werden aangepast om verzekerd te zijn van concerngarantie. Daarover zijn gesprekken gevoerd, ook met de huurders, en ondertussen is een conceptovereenkomst opgesteld, die naar aanleiding van de discussiepunten steeds is aangepast. De laatste versie is van 25 september 2023 (door NVP overgelegd als productie 4). Op dat moment stonden nog een paar ondergeschikte punten open. Dat blijkt uit de aanpassingen in het laatste concept, die slechts zien op ‘Use of Property’ (artikel 3) en VAT (artikel 4). Verder moest nog een plattegrond van het object worden aangehecht en moest de kopende entiteit nog worden bepaald. Hoewel Brookfield van dat laatste een belangrijk punt maakt, staat in de NBO al dat de kopende entiteit een affiliate van Brookfield zal zijn, dan wel een entiteit die onder controle staat van Brookfield, en zij bevestigt in de NBO dat Brookfield de principaal is. Het invullen van de kopende entiteit is dus slechts een formaliteit.
Brookfield heeft steeds het voorbehoud gemaakt van goedkeuring door de IC, maar heeft in de e-mail (van [naam 6]) van 7 september 2023 laten weten dat de IC al op de hoogte was en dat de officiële goedkeuring nog slechts een formaliteit was (zie 2.8). Op 22 september 2023 heeft [naam 6] aan [naam 1] geappt dat hij de IC-meeting in ging. [naam 1] heeft [naam 6] een paar uur later gevraagd om te bevestigen dat de IC akkoord ging met de transactie, voordat hij aan verkoper A de final ok zou geven. Brookfield heeft vervolgens, bij monde van [naam 6], expliciet aan [naam 1] laten weten dat de Investment Committee goedkeuring had gegeven voor de transactie (zie 2.10 en 2.11), onder het voorbehoud dat ‘de DD items’ [due diligence, vzr.] zouden zijn afgerond.
Over die DD-items is verder gecorrespondeerd tussen de advocaten van Brookfield en de notaris. Uit de e-mailwisseling geciteerd onder 2.13 blijkt dat alle items of discussiepunten op 27 september 2023 waren afgerond, met uitzondering van het punt ‘allonges & concerngarantie’. Het laatste bericht van de notaris is dat de allonges inmiddels zijn aangepast met een verwijzing naar de plattegronden. Over de concerngaranties was blijkens de laatste opmerking van de notaris nog overleg tussen verkoper en Brookfield.
Over de prijs, het object en de materiele procespartijen is geen discussie geweest, althans dat blijkt niet uit de stukken. Brookfield heeft gesteld dat bij de onderhandelingen over korting voor de [gemeente 2] kavel, ook een lager bedrag is bedongen voor de [gemeente 1] kavel, maar NVP heeft dat betwist en het blijkt ook niet uit de stukken. In zowel de NBO als alle overgelegde versies van de conceptovereenkomst is de prijs van € 11.750.000,- opgenomen.
Hoewel partijen dus op nagenoeg alle punten overeenstemming hebben bereikt, en ondanks de expliciete bevestiging van [naam 6] op 22 september 2023 dat de IC goedkeuring had gegeven voor de transactie, heeft Brookfield van het ene op het andere moment de stekker eruit getrokken, zonder duidelijke opgave van redenen. Brookfield heeft daarover ter zitting onduidelijke verklaringen gegeven. Zo zou ze de deal hebben afgeblazen vanwege ‘marktomstandigheden’. Wat die marktomstandigheden dan zijn, is niet toegelicht. Ook heeft Brookfield aangevoerd dat de [gemeente 1] kavel minder interessant was omdat de [gemeente 2] -deal niet doorging en de schaal van de investering dus kleiner werd. Ook dit argument komt gezocht over. De [gemeente 2] kavel is immers pas in beeld gekomen na het sluiten van de NBO over de [gemeente 1] kavel, toen NVP heeft laten weten dat zij wellicht nog een interessante investering voor Brookfield had. Ook nadat de [gemeente 2] kavel van tafel was (zoals NVP zelf heeft gesteld: rond 18/19 september 2023, zie 2.9) zijn partijen in volle vaart verder gegaan met het bespreken van de details van de SPA van [gemeente 1]. Nergens blijkt uit dat Brookfield, eerder dan ter zitting, ter sprake heeft gebracht dat de schaal van de investering voor haar een probleem vormde nadat [gemeente 2] van tafel was. Bovendien heeft de IC-meeting ná dat moment plaatsgevonden, namelijk op 22 september 2023 en heeft [naam 6] toen bevestigd dat de IC goedkeuring had gegeven voor [gemeente 1]. Brookfield heeft ter zitting aangevoerd dat er nooit een IC-meeting heeft plaatsgevonden. De mededeling van [naam 6] berust op een misverstand, aldus Brookfield.
Onder deze omstandigheden, waarin op alle essentiële punten overeenstemming was bereikt, en ook vrijwel alle discussiepunten op ondergeschikte onderdelen waren afgerond, en waarin Brookfield, bij monde van [naam 6], uitdrukkelijk heeft bevestigd dat de IC goedkeuring had gegeven voor de transactie, stond het Brookfield niet meer vrij om de stekker uit de deal te trekken. Brookfield heeft de onderhandelingen met NVP volledig in handen van [naam 6] gelegd. [naam 6] staat ook genoemd als contactpersoon in de NBO, is de enige die contact heeft gehad met NVP (naast de advocaten van Brookfield) en is ook de enige die de locatie in [gemeente 1] heeft bezocht. [naam 6] heeft in zijn e-mail van 7 september 2023 laten weten dat de IC op de hoogte was van de transactie en dat de goedkeuring nog slechts een formaliteit betrof. Op en rond 22 september 2023 heeft hij [naam 1] steeds per WhatsApp op de hoogte gehouden van het tijdstip van de IC-meeting (‘going into it now’) en daarna heeft hij [naam 1] in zijn e-mail van 22 september 2023 (2.11) expliciet bevestigd dat de IC goedkeuring heeft gegeven, nadat [naam 1] daarom vroeg omdat de verkoper wachtte op een final ok. De enkele stelling van Brookfield dat de mededeling van [naam 6] op een misverstand berustte en dat er nooit een formele IC-meeting heeft plaatsgevonden is daar tegenover niet voldoende en is ook niet geloofwaardig.
De conclusie is dat voldoende aannemelijk is dat op 27 september 2023 overeenstemming is bereikt. NVP heeft een spoedeisend belang bij haar vorderingen, nu zij ook afspraken heeft gemaakt met verkoper A. Brookfield zal daarom worden veroordeeld de overeenkomst als neergelegd in productie 4 van NVP (de conceptovereenkomst van 25 september 2023 met de laatste aanpassingen) na te komen. De primaire vorderingen zullen dus worden toegewezen op de wijze zoals in de beslissing vermeld. De gevorderde dwangsom zal worden gemaximeerd op de wijze zoals in de beslissing vermeld.
Brookfield zal als de in het ongelijk gesteld partij worden veroordeeld in de proceskosten. De kosten aan de zijde van NVP worden begroot op € 106,73 aan dagvaardingskosten, € 9.825,- aan griffierecht en € 1.107,- aan salaris advocaat.
5 De beslissing
De voorzieningenrechter
veroordeelt Brookfield alle vereiste medewerking te verlenen aan de levering van de percelen met opstallen aan de [locatie 1] en de [locatie 2] te [gemeente 1], kadastraal bekend [gemeente 1] [sectieletter] nummers [sectienummer 1], [sectienummer 2], [sectienummer 3], [sectienummer 4], [sectienummer 5] en [sectienummer 6] door NVP aan Brookfield, binnen veertien dagen na betekening van dit vonnis,
veroordeelt Brookfield om aan NVP een dwangsom te betalen van € 250.000,- voor iedere dag dat zij niet aan de in 5.1 uitgesproken veroordeling voldoet, tot een maximum van € 5.000.000,- is bereikt,
veroordeelt Brookfield om binnen veertien dagen na betekening van dit vonnis, en vóór het moment van levering, de koopsom van € 11.750.000,- te voldoen door overmaking daarvan naar de derdengeldrekening van de notaris,
veroordeelt Brookfield in de proceskosten, aan de zijde van NVP begroot op € 106,73 aan dagvaardingskosten, € 9.825,- aan griffierecht en € 1.107,- aan salaris advocaat,
verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
wijst af het meer of anders gevorderde.
Dit vonnis is gewezen door mr. E.A. Messer, voorzieningenrechter, bijgestaan door mr. L. Oostinga, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 1 februari 2024.[_b0417f52-e3a7-493a-b31e-174f290b8ef1]
Wetsartikelen in deze uitspraak
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.