Uitspraak · Personen- en familierecht

Hoge Raad, 20 november 2026 – Wvggz: Zorgmachtiging naar aanleiding

ECLI:NL:HR:2026:1957Zaaknummer 25/02860

Instantie
Hoge Raad
Datum uitspraak
20 november 2026
Publicatiedatum
20 november 2026
Zaaknummer
25/02860
Rechtsgebied
Civiel recht, Personen- en familierecht
Procedure
Cassatie, Beschikking
Hoofdwetsartikel
Artikel 4:1 Wvggz
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Wvggz. Zorgmachtiging naar aanleiding van zelfbindingsverklaring (art. 4:1 Wvggz e.v.; art. 5:17 lid 5 Wvggz). Hoedanigheid van degene die de verklaring omtrent wilsbekwaamheid heeft opgesteld (art. 4:1 lid 6 Wvggz). Hoge Raad doet zelf af.

De Hoge Raad:

- vernietigt de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 6 juni 2025;

- wijst het verzoek tot het verlenen van een zorgmachtiging af.

Deze beschikking is gegeven door de president M.J. Kroeze als voorzitter, de vicepresident C.E. du Perron, en de raadsheren F.J.P. Lock, A.E.B. ter Heide en S.J. Schaafsma, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer F.R. Salomons op 20 november 2026.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. 1 Procesverloop
  2. 2 Uitgangspunten en feiten
  3. 3 Beoordeling van het middel
  4. 4 Beslissing

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

CIVIELE KAMER

Nummer 25/02860

Datum 20 november 2026

BESCHIKKING

In de zaak van

[betrokkene] ,

wonende te [woonplaats] ,

VERZOEKER tot cassatie,

hierna: betrokkene,

advocaat: M.E. Bruning,

tegen

DE OFFICIER VAN JUSTITIE IN HET ARRONDISSEMENT AMSTERDAM,

VERWEERDER in cassatie,

hierna: de officier van justitie,

niet verschenen.

1 Procesverloop

Voor het verloop van het geding in feitelijke instantie verwijst de Hoge Raad naar de beschikking in de zaak C/13/770378 FA RK 25-4217 van de rechtbank Amsterdam van 6 juni 2025.

Betrokkene heeft tegen de beschikking van de rechtbank beroep in cassatie ingesteld.

De officier van justitie heeft geen verweerschrift ingediend.

De conclusie van de Advocaat-Generaal L.M. Coenraad strekt tot verwerping van het cassatieberoep.

De aanvullende conclusie van de Advocaat-Generaal L.M. Coenraad strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en tot afdoening als vermeld onder 2.14 in de aanvullende conclusie.

2 Uitgangspunten en feiten

2.1

In deze zaak heeft de officier van justitie verzocht ten aanzien van betrokkene een zorgmachtiging naar aanleiding van een zelfbindingsverklaring te verlenen voor de duur van zes maanden.

2.2

De rechtbank heeft een zorgmachtiging verleend. Daartoe heeft de rechtbank onder meer het volgende overwogen:

“2.1. Betrokkene heeft samen met zijn zorgverantwoordelijke een zelfbindingsverklaring opgesteld op grond van artikel 4:1 Wvggz, vergezeld van een zorgplan. De zelfbindingsverklaring is op grond van artikel 4:2 Wvggz op 16 augustus 2024 ondertekend door betrokkene, de zorgverantwoordelijke en de geneesheer-directeur. [de arts] heeft op 30 augustus 2024 een verklaring op grond van artikel 4:1 lid 7 [bedoeld zal zijn: lid 6, HR] Wvggz opgesteld waaruit blijkt dat betrokkene ten tijde van het opstellen van de zelfbindingsverklaring tot een redelijke waardering van zijn belangen in staat was.”

3 Beoordeling van het middel

3.1

Onderdeel 1a van het middel keert zich tegen de overweging in rov. 2.1 dat [de arts] (hierna: [de arts] ) een verklaring op grond van art. 4:1 lid 6 Wvggz heeft opgesteld waaruit blijkt dat betrokkene ten tijde van het opstellen van de zelfbindingsverklaring tot een redelijke waardering van zijn belangen in staat was. Volgens de klacht heeft de rechtbank aldus miskend dat deze verklaring moet worden opgesteld door een onafhankelijke arts of door een persoon behorende tot een bij ministeriële regeling aangewezen categorie van deskundigen, en niet door de zorgverantwoordelijke.

3.2

Uit art. 4:1 lid 6 Wvggz in verbinding met art. 3 Regeling verplichte geestelijke gezondheidszorg[_2c364fea-41fb-49c9-8e42-fcdf3b24d303] volgt dat een onafhankelijke arts of een onafhankelijke klinisch psycholoog de verklaring opstelt waaruit blijkt of de betrokkene tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake in staat is. Een dergelijke verklaring is noodzakelijk om een zorgmachtiging naar aanleiding van een zelfbindingsverklaring te kunnen verlenen.

3.3

De rechtbank heeft in rov. 2.1 – in cassatie onbestreden – overwogen dat [de arts] de zorgverantwoordelijke is. Aangenomen moet dus worden dat de verklaring niet is opgesteld door een onafhankelijke arts of een onafhankelijke klinisch psycholoog. Uit de gedingstukken, daaronder begrepen de door [de arts] ondertekende verklaring, blijkt ook niet dat [de arts] wel de hoedanigheid van onafhankelijke arts of onafhankelijke klinisch psycholoog had ten tijde van het opstellen van de verklaring (vergelijk de aanvullende conclusie van de Advocaat-Generaal onder 2.5-2.6).

De rechtbank heeft dus miskend dat de in art. 4:1 lid 6 Wvggz bedoelde verklaring moet worden opgesteld door een onafhankelijke arts of een onafhankelijke klinisch psycholoog. Zo’n verklaring ontbreekt. De rechtbank had de zorgmachtiging naar aanleiding van een zelfbindingsverklaring derhalve niet mogen verlenen.

3.4

Gelet op hetgeen hiervoor in 3.3 is overwogen, slaagt onderdeel 1a. Onderdeel 2 bouwt voort op onderdeel 1a en slaagt daarom eveneens.

3.5

De overige klachten van het middel kunnen niet tot cassatie leiden. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie art. 81 lid 1 RO).

3.6

De Hoge Raad zal zelf de zaak afdoen door het verzoek tot het verlenen van een zorgmachtiging af te wijzen (zie de aanvullende conclusie van de Advocaat-Generaal onder 2.11).

4 Beslissing

De Hoge Raad:

- vernietigt de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 6 juni 2025;

- wijst het verzoek tot het verlenen van een zorgmachtiging af.

Deze beschikking is gegeven door de president M.J. Kroeze als voorzitter, de vicepresident C.E. du Perron, en de raadsheren F.J.P. Lock, A.E.B. ter Heide en S.J. Schaafsma, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer F.R. Salomons op 20 november 2026.

Voetnoten

  1. Stcrt. 2019, 60909.

Wetsartikelen in deze uitspraak

Samenhangende uitspraken

Aangehaald in

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.