Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 6 november 2025

Bij de bestreden beschikking is – kort gezegd – een bewind ingesteld over de goederen die (zullen) toebehoren aan de betrokkene wegens haar lichamelijke of geestelijke toestand en een mentorschap ingesteld ten behoeve van de betrokkene. Daarbij zijn de bewindvoerders en de mentoren benoemd.

De betrokkene kan zich met deze beslissing niet verenigen en zij is hiervan in hoger beroep gekomen. Bij beroepschrift met producties, ingekomen ter griffie op 28 april 2025, en zoals desgevraagd aangevuld tijdens de mondelinge behandeling, heeft de betrokkene verzocht voormelde beschikking – voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad – te vernietigen en de inleidende verzoeken alsnog af te wijzen.

De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 3 oktober 2025. Bij die gelegenheid zijn gehoord:

De mentoren en de broer zijn, hoewel behoorlijk opgeroepen, niet naar de mondelinge behandeling gekomen.

Het hof heeft voorts kennisgenomen van de inhoud van het e-mailbericht van 30 juni 2025 namens de bewindvoerders, ingekomen op 19 september 2025.

De stichting voert – samengevat – het volgende aan. Doordat de betrokkene de stichting geen toestemming heeft gegeven voor inzage in haar medische dossier is de stichting niet in staat verweer te voeren. Door de behandelaar van de betrokkene is aangegeven dat een mentorschap en onderbewindstelling noodzakelijk zijn.

Het hof overweegt als volgt.

De betrokkene is op [geboortedatum] 1971 geboren te [geboorteplaats], Spanje, en bezit de Spaanse nationaliteit. Gelet hierop heeft deze zaak een internationaal karakter en dient het hof ambtshalve de internationale bevoegdheid te onderzoeken.

Bij gebrek aan een voor Nederland geldende internationale regeling wordt de meerderjarigenbescherming beheerst door het commune internationaal privaatrecht. Het commune bevoegdheidsrecht bevat geen specifieke regeling voor kwesties betreffende meerderjarigenbescherming. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat in een zaak waarin het gaat om meerderjarigenbescherming in een voorkomend geval ruimte bestaat voor anticiperende toepassing van het Verdrag inzake de internationale bescherming van volwassenen van 13 januari 2000 (hierna: HVV 2000) (HR 2 februari 2018, ECLI:NL:HR:2018:147). Nederland heeft dit verdrag op 13 januari 2000 ondertekend, maar tot op heden niet geratificeerd.

De bevoegdheidsregels uit het HVV 2000 zijn, bij wijze van uitgangspunt, formeel van toepassing als de volwassene, ongeacht zijn nationaliteit, zijn gewone verblijfplaats in een verdragsstaat heeft. Omdat de betrokkene op de datum van het inleidend verzoekschrift, 30 december 2024, haar gewone verblijfplaats in Nederland had, ziet het hof aanleiding om het HVV 2000 anticiperend toe te passen.

Op grond van artikel 5 lid 1 HVV 2000 komt internationale bevoegdheid toe aan de gerechten van de staat waar de volwassene zijn gewone verblijfplaats heeft. Omdat de gewone verblijfplaats van de betrokkene in Nederland is gelegen acht het hof zich bevoegd om van de zaak kennis te nemen.

Nu is vastgesteld dat de Nederlandse rechter internationaal bevoegd is om van het verzoek tot instelling van bewind en mentorschap kennis te nemen, rijst de vraag naar het op de beoordeling van dat verzoek toepasselijke recht. Op grond van artikel 13 lid 1 HVV 2000 past de bevoegde rechter bij de uitoefening van die bevoegdheid zijn eigen recht toe. Het hof zal bij de beoordeling van het verzoek dan ook Nederlands recht toepassen, zoals ook de rechtbank klaarblijkelijk heeft gedaan.

De betrokkene heeft aangevoerd dat ze in eerste aanleg niet wist dat het verzoek zag op het instellen van mentorschap en bewind. Voor zover ze hiermee bedoelt te betogen dat ze in haar goede procesorde is geschaad, merkt het hof op dat zij – gelet op de herstelfunctie van het hoger beroep – nu alsnog de mogelijkheid heeft gehad om zich met een advocaat voor te bereiden op de mondelinge behandeling en op alle in het geding gebrachte stukken heeft kunnen reageren, zowel in de schriftelijke ronde als tijdens de mondelinge behandeling bij het hof.

Ingevolge artikel 1:450 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) kan de kantonrechter ten behoeve van een meerderjarige een mentorschap instellen indien de meerderjarige als gevolg van zijn geestelijke of lichamelijke toestand tijdelijk of duurzaam niet in staat is of bemoeilijkt wordt zijn belangen van niet-vermogensrechtelijke aard zelf behoorlijk waar te nemen. Ingevolge artikel 1:452 lid 1 BW benoemt de rechter bij het uitspreken van het mentorschap of zo spoedig mogelijk daarna een mentor. Hij vergewist zich van de bereidheid en vormt zich een oordeel omtrent de geschiktheid van de te benoemen persoon.

Op grond van artikel 1:431 lid 1 BW kan de rechter een bewind instellen over één of meer van de goederen die een meerderjarige als rechthebbende toebehoren of zullen toebehoren:

De kantonrechter heeft op juiste gronden een mentorschap ingesteld. Uit de verklaring van R. Minten, psychiater, van 10 december 2024 volgt dat de betrokkene met een WLZ-indicatie en een zorgmachtiging bij de stichting verblijft en dat er sprake is van psychiatrische belasting in de vorm van schizofrenie. Dit wordt bij de betrokkene gekenmerkt door een diepgeworteld wantrouwen, een volledig gebrek aan ziektebesef en -inzicht, evenals een gebrek aan begrip voor de noodzaak van behandeling. De betrokkene vertoont een patroon van zorgmijding; ze weigert in gesprek te gaan met behandelaren en sluit niet aan bij essentiële besprekingen zoals zittingen en behandelevaluaties, hetgeen haar situatie bemoeilijkt. Dit beeld van een gebrek aan ziektebesef en -inzicht heeft het hof waargenomen tijdens de mondelinge behandeling. De betrokkene geeft aan geen medicatie te willen en vertelt dat ze weg is gegaan tijdens een bespreking met de behandelaren. Duidelijk is geworden dat de betrokkene als gevolg van haar geestelijke toestand niet in staat is haar niet-vermogensrechtelijke belangen zelf behoorlijk waar te nemen. Het is van belang dat een mentor haar belangen behartigt aangaande haar verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Dit geldt temeer nu er geen naasten van de betrokkene bekend zijn die de taak van de mentor op informele wijze zouden kunnen en willen overnemen. Nu niet is gebleken van concrete bezwaren tegen de (persoon van de) mentoren, zal het hof de bestreden beschikking op dit punt bekrachtigen.

Anders dan de kantonrechter is het hof van oordeel dat er geen noodzaak is voor een onderbewindstelling. Namens de stichting is geen andere reden gegeven voor een onderbewindstelling dan dat er geen zicht is op de financiën van de betrokkene en dat er eerder een mentor niet zou zijn betaald. Het hof ziet hierin onvoldoende noodzaak voor een onderbewindstelling. Tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep heeft de betrokkene een uitgebreid en gedetailleerd overzicht gegeven van haar inkomsten en uitgaven. Namens de bewindvoerders is aangegeven dat dit overzicht klopt. Daarbij is niet gebleken van enige schulden, terwijl het bewind inmiddels acht maanden geleden is aangevangen. Het is het hof niet duidelijk geworden dat de betrokkene, als gevolg van haar lichamelijke of geestelijke toestand, dan wel als gevolg van verkwisting of het hebben van problematische schulden, niet in staat is haar vermogensrechtelijke belangen zelf behoorlijk waar te nemen. Het hof zal de bestreden beschikking dan ook vernietigen voor zover een bewind is ingesteld over de goederen die (zullen) toebehoren aan de betrokkene en bewindvoerders zijn benoemd, en het inleidende verzoek hiertoe alsnog afwijzen.

Het hof merkt op dat ingevolge het bepaalde in artikel 1:384 jo. 1:448 lid 4 BW, indien een beschikking, waarbij bewind is uitgesproken, in hoger beroep of cassatie wordt vernietigd en het verzoek tot onderbewindstelling alsnog wordt afgewezen, de taak van de bewindvoerder daags na deze uitspraak een einde neemt. De inmiddels door de bewindvoerder of met zijn toestemming verrichte handelingen blijven voor de onder bewind gestelde verbindend.

Beslist wordt als volgt.