1. Inleiding
1.1 Algemeen
In dit protocol voor de accountantscontrole van de jaarstukken 2022 van de gemeente Terschelling, verder aangeduid met 'Controleprotocol 2022, wordt invulling gegeven aan de controlerend accountant met de opdracht tot controle van de jaarstukken 2022.
1.2 Doelstelling
Dit controleprotocol heeft als doel nadere aanwijzingen te geven aan de accountant over de reikwijdte van de accountantscontrole, de daarvoor geldende normstellingen en de daarbij verder te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties. Object van accountantscontrole zijn de jaarstukken 2022 van de gemeente Terschelling en daarmee tevens het uitgevoerde financieel beheer door of namens het college. Onderdeel van dit controleprotocol is het jaarlijks vast te stellen normenkader.
1.3 Wettelijk kader
Artikel 213 van de Gemeentewet schrijft voor dat de Raad in een controleverordening regels vaststelt voor de controle op het financiële beheer en op de inrichting van de financiële organisatie. De controleverordening van de gemeente Terschelling is door de Raad vastgesteld op 26 februari 2020 en waarborgt dat de rechtmatigheid van het financiële beheer en van de inrichting van de financiële organisatie wordt getoetst door een accountant.
De Raad wijst de accountant aan die belast is met de controle van de jaarrekening en het daarbij verstrekken van een controleverklaring en het uitbrengen van een verslag van bevindingen. In het kader van de opdrachtverstrekking aan de accountant kan de Raad nadere aanwijzingen geven voor de te hanteren goedkeuringstoleranties en (afwijkende) rapporteringstoleranties. Tevens wordt in de opdrachtverstrekking duidelijk aangegeven welke wet- en regelgeving in het kader van het financieel beheer onderwerp van rechtmatigheidscontrole is. De voor de toetsing door de accountant relevante wet- en regelgeving is in bijlage 1 van dit controleprotocol opgenomen.
1.4 Procedure
In de controleverordening van de gemeente Terschelling is in artikel 4, lid 4 opgenomen, dat periodiek (afstemming-) overleg plaatsvindt met de accountant ter bevordering van een efficiënte en doeltreffende accountantscontrole. In het afstemmingsoverleg voorafgaand aan de controle wordt met de accountant afgesproken welke posten in de jaarrekening en welke organisatieonderdelen bij de accountantscontrole extra aandacht krijgen en over welke onderwerpen de accountant specifiek rapporteert.
De accountant is gehouden tijdig te rapporteren over de uitkomsten van de controle, overeenkomstig de hierover gemaakte (plannings-)afspraken en draagt zorg voor een goede afstemming van de controlebevindingen met de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de procesuitvoering waarmee de bevinding verband houdt. Op deze manier wordt invulling gegeven aan het principe van hoor en wederhoor en wordt voorkomen, dat in de rapportage van de accountant onjuiste of onterechte resultaten van de accountantscontrole worden opgenomen.
1.5 Rechtmatigheidsverantwoording
Al enkele jaren is sprake van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening van decentrale overheden. Met de invoering geeft de accountant geen oordeel meer over de rechtmatigheid maar het college. Die wijziging is onderdeel van het Wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers, dat de ministers Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) en Hoekstra (Financiën) naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Het voorstel riep de vraag op in welk verslagjaar de jaarrekening van decentrale overheden voor de eerste keer een rechtmatigheidsverantwoording moet bevatten.
Mede door de complexiteit van de verantwoording en controle als gevolg van de coronacrisis was invoering van de rechtmatigheidsverantwoording op korte termijn echter niet opportuun, aldus het ministerie van BZK.
Daarom zouden gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en provincies naar verwachting voor het verslagjaar 2022 voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening en daarmee verantwoording afleggen over de rechtmatigheid van het gevoerde bestuur. Eerder werd daarbij uitgegaan van het verslagjaar 2021.
Op 25 mei 2022 is het wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers in de Tweede Kamer behandeld, waarvan de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel uitmaakt. Op dinsdag 31 mei 2022 heeft de stemming plaatsgevonden en is het wetsvoorstel door de Tweede Kamer met een ruime meerderheid aangenomen. De vervolgstap is dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel zal behandelen. Tevens zal onderliggende regelgeving nog aangepast moeten worden.
Het heeft relatief lang geduurd voordat het wetsvoorstel kon worden behandeld en om de nodige vervolgstappen zorgvuldig te kunnen zetten. Daarom is besloten om de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording in te laten gaan met ingang van het verslagjaar 2023. De jaarrekening voor het verslagjaar 2023 wordt in het kalenderjaar 2024 vastgesteld.
3. Te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties
3.1 Algemeen
De accountant accepteert in de controle bepaalde toleranties en richt de controle daarop in. De accountant controleert niet ieder document of iedere financiële handeling, maar richt de controle zodanig in dat voldoende zekerheid wordt verkregen over het getrouwe beeld van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de verantwoorde baten en lasten en balansmutaties en financiële beheershandelingen met een belang groter dan de vastgestelde goedkeuringstolerantie.
3.2 Goedkeuringstoleranties
In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) zijn minimumeisen voor de te hanteren goedkeuringstoleranties bij de controle van de jaarrekening voorgeschreven. De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming en de strekking van de controleverklaring.
De definitie van de goedkeuringstolerantie is:
De goedkeuringstolerantie is het bedrag dat de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle aangeeft, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers wordt beïnvloed.
Omvang specifieke uitkering
Rapporteringstolerantie
≤ € 125.000
€ 12.500
> € 125.000 en ≤ € 1 miljoen
10% van de specifieke uitkering
> € 1 miljoen
€ 125.000
Op basis van de actuele cijfers uit de begroting 2022 van de gemeente Terschelling (totaal van de lasten inclusief bijstellingen volgens de bestuursrapportage 2022: € 26 miljoen) betekenen bovengenoemde percentages dat een totaalbedrag aan fouten in de jaarrekening 2022 tot circa € 260.000 (1%) en een totaalbedrag van onzekerheden in de controle tot circa € 782.000 (3%) de goedkeurende strekking van de controleverklaring van de accountant niet zullen aantasten. Dit zijn indicatieve cijfers, aangezien het totaal van fouten en onzekerheden zal worden afgezet tegen de totale lastenomvang in de jaarrekening (art.2 wet Bado).
Specifieke uitkeringen (SiSa-bijlage bij de jaarrekening)
Met ingang van het boekjaar 2006 is het op grond van wettelijk voorschrift verplicht de verantwoordingsinformatie voor een groot aantal specifieke uitkeringen op te nemen in de zogenoemde SiSa-bijlage bij de jaarrekening. Voor de accountantscontrole op deze specifieke uitkeringen zijn door het ministerie van BZK nadere aanwijzingen gegeven in de vorm van een toetsingskader en nota verwachtingen accountantscontrole.
Via een aparte bijlage bij de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over een nader bepaald aantal specifieke uitkeringen. Het ministerie van BZK heeft voorgeschreven dat de getrouwheid en rechtmatigheid van deze bijlage met dezelfde toleranties gecontroleerd dient te worden als de jaarrekening, wel geldt een specifieke rapporteringstolerantie. In het kader van de Single information single audit (SiSa) zijn door het ministerie van BZK de rapporteringstoleranties voorgeschreven ten aanzien van de geconstateerde fouten bij deze specifieke uitkeringen:
Strekking controleverklaring accountant:
Goedkeuringstolerantie
Goedkeurend
Beperking
Oordeelonthouding
Afkeurend
Fouten in de jaar- rekening (% lasten)
£ 1%
1% - 3%
-
³ 3%
Onzekerheden in de controle (% lasten)
£ 3%
3% - 10%
³ 10%
-
Bovenstaande betekent dat de accountant alle geconstateerde tekortkomingen en onzekerheden rapporteert die afzonderlijk op regeling niveau de bovenstaande rapporteringstolerantie overtreffen.
Bijlage 1: Normenkader Gemeente Terschelling 2022
Programma
Externe regelgeving
Interne regelgeving
0Burger en ondersteuning
-Burgerlijk wetboek
-Gemeente wet
-Wet gemeenschappelijke regelingen
-Algemene wet bestuursrecht
-Wet op het btw compensatiefonds
-Financiële verhoudingswet
-Wet op de vennootschapsbelasting
-Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten
-Besluit accountantscontrole provincies en gemeentes
-Besluit financiële verhouding 2001
-SiSa wet- en regelgeving
-Nota reserves en voorzieningen 2020
-Financiële verordening art 212
-Controle verordening art 213 en 213a
-Budgethoudersregeling
-Verordening op de gezamenlijke Rekenkamercommissie De Waddeneilanden 2022
-Regeling volmacht en machtiging gemeente Terschelling 2020
-Regeling volmacht en machtiging gemeente Terschelling 2022
-Mandaatregeling gemeente Terschelling 2017
-Mandaatregeling team Juridisch Control gemeente Terschelling 2018
-Mandaatregeling Kredietbank Nederland gemeente Terschelling 2017
-Besluit aanwijzing loco-secretarissen gemeente Terschelling 2022
-Instructie voor de griffier van de gemeente Terschelling 2022
-Gemeente wet
-Verordening op de heffing en de invordering van forensenbelasting 2022
-Gemeentewet
-Verordening op de heffing en de invordering van besmettelijke ziektes 1994
-Verordening op de heffing en de invordering van leges 2022
-Tarieventabel 2022 behorende bij de legesverordening 2022
-Verordening precariobelasting 2020
-Tarieventabel 2022 behorende bij de verordening precariobelasting Terschelling 2020
-Verordening Lijkbezorgingsrechten 2020
-Wet normalisering rechtspositie ambtenaren
-Fiscale wetgeving
-Sociale verzekeringswetten
-CAR/UWO
-Arbeidsomstandighedenwet
-Rechtspositiebesluit en rechtspositieregeling wethouders
-Rechtspositiebesluit en rechtspositieregeling burgemeester
-Rechtspositiebesluit en rechtpositieregeling raadsleden en commissieleden
-Algemene pensioenwet Politiek Ambtsdragers
-Wet Normering Topinkomens
-Wet Huis voor de klokkenluiders
-Wet Deregulering Arbeidsrelaties
-Wet Poortwachter
-Wet Flexibel werken
-Wet op de ondernemingsraden
-Flexwet
-Werkkostenregeling
-Verordening rechtspositie raads- en commissieleden 2020
-Handboek Personeel
-Wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet hof)
-Wet Fido
-Financiële verordening art 212
-Treasurystatuut gemeente Terschelling 2015
-Treasurystatuut gemeente Terschelling 2022
-Richtlijn 2004/18/EG
-Burgerlijk Wetboek
-Aanbestedingswet 2012
-Inkoop en aanbestedingsbeleid Samenwerkingsverband de Waddeneilanden 2018
-Archiefverordening gemeente Terschelling 2019
-Verordening elektronische bekendmaking en kennisgeving Terschelling 2016
-Wet waardering Onroerende Zaken
-Besluit gegevensverstrekking Wet waardering onroerende zaken
-Uitvoeringsbesluit kostenverrekening en gegevensuitwisseling Wet waardering onroerende zaken
-Uitvoeringsbesluit onderbouwing en uitvoering waardebepaling Wet waardering onroerende zaken
-Uitvoeringsbesluit Wet waardering onroerende zaken
-Uitvoeringsregeling uitgezonderde objecten Wet waardering onroerende zaken
-Verordening tot 1e wijziging op de verordening op de heffing en de invordering van onroerende-zaakbelasting 2022
1Veiligheid
-Gemeentewet
-Algemene wet bestuursrecht
-Wet Bibob
-Drank- en horecawet
-Wet op de Kansspelen
-Opiumwet
-Wegenverkeerswet 1994
-Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften
-Politiewet
-Algemene wet op het binnentreden
-Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen
-Woningwet
-Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
-Wet ruimtelijke ordening
-Erfgoedwet
-Wet op de archeologische momumenten-zorg
-Wet op geluidshinder
-Wet bodembescherming
-Winkeltijdenwet
-Beleidslijn Bibob gemeente Terschelling 2018
-Wegsleepverordening Terschelling 2017
-Algemene plaatselijke verordening Terschelling 2021
-Gemeentewet
-Wet Veiligheidsregio’s
-Bouwbesluit
-Bouwverordening Terschelling 2010
-Normkostenregeling bouwleges gemeente Terschelling 2019
-Besluit mandaatregeling FUMO 2022 gemeente Terschelling
-Ondermandaatbesluit FUMO 2022 gemeente Terschelling
-Mandaatbesluit vergunningen, toezicht en handhaving pool Harlingen - Terschelling
-Ondermandaatbesluit vergunningen, toezicht en handhaving pool Harlingen - Terschelling
2Verkeer, vervoer en waterstaat
-Wegen verkeerswet 1994
-Gemeentewet
-Wet administratieve handhaving verkeersvoorschriften
-Wegsleepverordening Terschelling 2017
-Wet personenvervoer
-Wet BDU verkeer en vervoer
-Gemeentewet
-Verordening havengeld 2021
-Tarieventabel 2022 behorende bij de verordening havengeld 2021
-Verordening watertoeristenbelasting 2022
-Tijdelijke beleidsregel horeca Terschelling 2022 (van 30-6-2022 tot 1-11-2022)
3Economie
-Gemeentewet
-Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting 2022
-Verordening op de heffing en invordering van watertoeristen-belasting 2022
-Gemeentewet
-Verordening precariobelasting 2020
4Onderwijs
-Verordening bekostiging leerlingenvervoer Terschelling 2022
-Wet primair onderwijs
-Wet op het voortgezet onderwijs
-Leerplichtwet
-Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid
-Verordening aanvullende vergoeding OV Chipkaart studenten Terschelling 2016
-Verordening toelage uitwonende studenten gemeente Terschelling 2016
-Uitvoeringsregeling Onderwijsachterstandenbeleid Terschelling 2022
5Sport, cultuur en recreatie
-Regeling specifieke uitkering stimulering sport
-Regeling Sportakkoord 2020-2022
-Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
-Wet op het specifiek cultuurbeleid
-Algemene subsidieverordening 2011
-Subsidie “Frisse start na corona gemeente Terschelling” (vervalt op 31-12-2022)
-Uitvoeringsregeling projectsubsidies ten behoeve van gemeentelijke cofinanciering 2014-2020
6Sociaal Domein
-Participatiewet
-IOAW / IOAZ / BBZ
-Sociale en Fiscale wetgeving
-Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars
-Wet investeren in jongeren
-IOAW / IOAZ / BBZ
-Vreemdelingenwet
-Wet Taaleis
-Wet Maatschappelijke Ondersteuning
-Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
-Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)
-Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
-Maatregel huisvesting kwetsbare groepen
-Specifieke uitkering bekostiging toeslagenaffaire
-Eenmalige energietoeslag lage inkomens
-Middelen aanpak energiearmoede
-Beleidsregels studietoeslag Terschelling
-Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
-Wet maatschappelijke ondersteuning
-Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
-Wet sociale werkvoorziening (WSW)
-Wet inburgering
-Jeugdwet
-Beleidsregels tegemoetkoming kinderopvang Sociaal Medische Indicatie Terschelling 2021
-Beleidsregels tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang Terschelling 2021
-Regeling opvang ontheemden Oekraine
-Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
7Volksgezondheid en milieu
-Wet publieke gezondheid
-Wet op de Veiligheidsregio’s
-Gemeentewet
-Wet milieubeheer
-Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 2020
-Tarieventabel 2022 behorende bij de Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 2020
-Gemeentewet
-Waterleidingswet
-Wet milieubeheer
-Europese Kaderrichtlijn Water
-Wet gemeentelijke watertaken
-Waterwet
-vGRP Terschelling 2019-2023
-Verordening op de heffing en invordering van rioolheffing 2022
-Gemeentewet
-Wet op de lijkbezorging
-Verordening lijkbezorgingsrechten 2020
-Tarieventabel 2022 behorende bij de verordening lijkbezorgingsrechten 2020
-Milieuwet
-Afvalstoffenverordening Terschelling
-Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 2020
8Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening & stedelijke vernieuwing
-Wet ruimtelijke ordening
-Algemene wet bestuursrecht
-Erfgoedwet
-Crisis- en herstelwet
-Wet milieubeheer
-Waterwet
-Wet algemene bepalingen omgevingswet
-Monumentenwet
-Besluit ruimtelijke ordening
-Besluit archeologische monumentenzorg
-Besluit omgevingswet
-Erfgoedverordening gemeente Terschelling 2019
-Subsidieregeling isolatiemaatregelen
-Wet ruimtelijke ordening
-Wet voorkeursrecht gemeenten
-Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen
-Woningwet
-Huisvestingswet
-Gemeentewet
-Leegstandwet
-Burgerlijk wetboek boek 7
-Wet kraken en leegstand
-Wet ruimtelijke ordening
-Doorstroomwet
-Veegwet
-Verordening op de heffing en invordering van leges 2022
-Verordening startersleningen 2015
-Huisvestingsverordening Terschelling 2019, gewijzigd 1 januari 2021
-Derde Herziening Beleidsregels nieuwe woningen (Woonprogramma 135+)
-Normkostenregeling bouwleges gemeente Terschelling