Aanhef
De raad van de gemeente Opmeer,
gelet op artikel 42, eerste lid van de Woningwet;
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 29 augustus 2023;
gehoord de behandeling in de oordeelsvormende vergadering van 21 september 2023
Besluit:
1de Woonvisie 2023-2028 'Een (t)huis voor iedereen in Opmeer' vast te stellen, met de volgende wijziging op bladzijde 23:
•De gemeente Opmeer voldoet aan de taakstelling voor het huisvesten van statushouders in de periode 2023 tot en met 2028.
2de huidige Woonvisie 2018-2022 ‘Gelukkig wonen in Opmeer’ in te trekken.
Voorwoord
Een (t)huis voor iedereen in Opmeer
Een woonvisie. Is die nodig? Moeten we niet woningen bouwen en wel zo snel mogelijk? Waarom dan tijd steken in een visie? Moeten we nu vooral niet bouwen?
Het bestaansrecht van wonen is een van de fundamentele voorwaarden voor mensen. Een geschikte woning laat je veilig thuis voelen. Een passende woonsituatie draagt bij aan de levenskwaliteit. De woonsituatie heeft invloed op sociale interacties en relaties. Het hebben van een passende woning in een geschikte buurt kan de deelname aan de gemeenschap vergemakkelijken en sociale isolatie verminderen.
Daarnaast moet wonen betaalbaar zijn en in verhouding staan tot het inkomen van een persoon. Een onbetaalbare woning kan leiden tot financiële stress en onzekerheid.
Verschillende levensfasen en situaties vereisen verschillende soorten woningen.
Jongeren, gezinnen, ouderen, mensen met zorg. Een passende woning zorgt ervoor dat je er wil en kan blijven wonen. Mensen moeten afhankelijk van de levensfase en behoefte kunnen doorstromen naar passende woningen.
Wij hebben ook verantwoordelijkheid voor de klimaatproblematiek bij de bouw en het gebruik van woningen. Woningen moeten gebouwd en onderhouden worden met het oog op milieuvriendelijkheid en energie-efficiëntie. Dat zijn wij schatplichtig aan onze kinderen en kleinkinderen. Die willen ook een (t)huis hebben in Opmeer.
Kortom, passend wonen is van vitaal belang voor individuen, gezinnen en gemeenschappen. Het omvat meer dan alleen een dak boven het hoofd, en het creëren van toegankelijke, betaalbare, gezonde en comfortabele woonsituaties.
Daarvoor is er een woonvisie nodig. Om sturing te geven aan de woningbouwprojecten in de gemeente Opmeer. De juiste woningen in de juiste omgevingen met de juiste aantallen zijn nodig. Dit moet niet afhangen van een toevallig woningbouwproject maar van de regie op het woningbouwprogramma. De woonvisie is sturend voor de woningbouw die de gemeente zelf en de markt realiseert. Dit gebeurt vanuit de huidige inzichten, de gewenste ambities en met oog op de noodzaak voor een (versnelde) toename van woningbouw.
Laat deze woonvisie de richting geven aan onze woonopgave voor de komende jaren: Zorgen dat er in Opmeer voor iedereen een (t)huis is.
Herman ter Veen
wethouder gemeente Opmeer
Bijlage A: Begrippen en definities
Algemene voorzieningen
Vrij toegankelijke voorzieningen die, geregeld vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning, mensen met een ziekte of beperking ondersteunen om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen en mee te kunnen doen in de samenleving. Voorafgaand onderzoek naar persoonlijke omstandigheden is niet nodig. Voorbeelden hiervan zijn een boodschappendienst, een ontmoetingsruimte voor mensen die eenzaam zijn of een advies- en meldpunt voor huiselijk geweld.
Beschermd Thuis
Wonen in een eigen, zelfstandige (huur)woning met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.
Beschermd Wonen
Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.
Betaalbare woningen
Huurwoningen met een kale huur tot circa € 1.000 (sociale huur en middenhuur) en koopwoningen tot € 355.000 (prijspeil 2023).
(Buiten) bestaand stedelijk gebied (BSG)
Bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing voor wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, en ook de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur.
(Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap (CPO/PO)
Particulier Opdrachtgeverschap is een vorm van projectontwikkeling, waarbij een particulier opdrachtgever is voor de bouw van een woning. Dit wordt ook wel zelfbouw genoemd. Bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is een groep toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever voor hun eigen nieuwbouwproject.
Doorstromers
Huishoudens die een andere woning betrekken en daarbij hun huidige woning vrijmaken.
Extramurale zorg
Zorg die wordt geboden aan cliënten die niet in een instelling verblijven. Het is zorg die de cliënt op afspraak bij de zorgaanbieder krijgt, of die de zorgaanbieder bij de cliënt aan huis levert.
Intramurale zorg
Zorg die cliënten ontvangen gedurende een onafgebroken verblijf in een instelling. Het gaat om zorg in een verpleeghuis of verzorgingshuis, instelling voor gehandicapten of instelling voor cliënten met langdurige psychische problemen.
Knarrenhof
Een gemeenschappelijke levensloopgeschikte woonvorm voor ouderen die is ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel.
Kwetsbare inwoners
Alle inwoners die moeilijk zelfstandig hun weg kunnen vinden op de reguliere woningmarkt. We onderscheiden hierin verschillende doelgroepen zoals mensen in de geestelijke gezondheidszorg, mensen in de maatschappelijke opvang, mensen met een verstandelijke beperking (VG indicatie) en mensen (die uitstromen) uit de Jeugdhulp.
Levensloopgeschikte woning
Een woning die al geschikt is (of eenvoudig aan te passen) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. Zo voldoet de woning in alle levensfasen aan de behoeften die de bewoner dan heeft.
Maatwerkvoorzieningen
Een maatwerkvoorziening wordt geregeld vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze voorzieningen zijn afgestemd op de persoonlijke situatie van een zorgbehoevende en hoeven niet met anderen gedeeld te worden. Denk bijvoorbeeld aan woningaanpassingen en huishoudelijke hulp, maar ook Beschermd Wonen.
Middenhuur
Woningen met een huur tussen de liberalisatiegrens voor sociale huur (€ 808,06) en € 1.000 per maand.
Middeninkomen
Tot de middeninkomens worden alle huishoudens met een (gezamenlijk) bruto belastbaar jaarinkomen tussen € 45.000 en € 60.000 gerekend.
Nultredenwoning
Een woning waarvan de woonkamer, keuken, badkamer, toilet en tenminste één slaapkamer gelijkvloers zijn op hetzelfde niveau als de voordeur. Ook is de woning van buitenaf zonder traplopen bereikbaar. Deze woningen zijn met name geschikt voor mensen met lichte lichamelijke beperkingen.
Senioren
Huishoudens met één of meer personen in de AOW-leeftijd.
Starters
Huishoudens die een woning betrekken en daarvoor niet zelfstandig woonden.
Vrijesectorhuurwoning of geliberaliseerde huurwoning
Huurwoning met een huurprijs boven de liberalisatiegrens van € 808,06 per maand (prijspeil 2023).
Wlz (Wet langdurige zorg)-indicatie
Met een Wlz-indicatie kunnen mensen terecht in een verpleeghuis, een instelling voor mensen met een handicap of een ggz-instelling. Maar ze kunnen er ook voor kiezen om thuis te blijven wonen met intensieve zorg. Dit is alleen mogelijk als de situatie thuis geschikt is om verantwoord en doelmatig zorg te krijgen.
Wooncirkel
Een wooncirkel is een gewone buurt waar mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag wonen. In het midden van de wooncirkel is een ontmoetingsplek voor bewoners en (geclusterde)woningen waarin mensen ondersteuning krijgen. In de cirkel wonen mensen zelfstandig op maximaal 10 minuten afstand van de kern en als zij zorg of ondersteuning nodig hebben, kunnen zij leunen op de expertise in de kern.
Bijlage B: Enquêteresultaten
In het kader van de woonvisie 2023-2028 is een online enquête uitgezet onder bewoners van de gemeente Opmeer via de sociale mediakanalen. In totaal hebben 185 bewoners van de gemeente deze enquête ingevuld.
Vraag 1: Wat is uw leeftijd?
Vraag 2: Wat is de samenstelling van uw huishouden?
Vraag 3: In welke kern woont u?
Vraag 4: Woont u in een huur- of koopwoning?
Vraag 5: Wat is het bruto jaarinkomen van uw huishouden?
Vraag 6: Welk thema verdient wat u betreft de meeste aandacht in de nieuwe woon(zorg)visie?
Vraag 7: Welke doelgroep is het belangrijkst bij de bouw van nieuwe woningen?
Vraag 8: Denkt u dat er behoefte is aan kleine koopwoningen in de gemeente (< 80 m2)?
Vraag 9: Moet de gemeente inzetten op 2/3de betaalbare woningen?
Vraag 10: Zou u eventueel verhuizen naar een middenhuurwoning als deze beschikbaar komt? (Iedereen (links) en enkel starters (rechts))
Vraag 11: Welk energielabel heeft uw woning?
Vraag 12: Vindt u als huurder dat de eigenaar van uw woning voldoende doet om de woning te verduurzamen?
Vraag 13: Bent u als eigenaar van plan uw woning verder te verduurzamen?
Vraag 14: Hoeveel bent u bereid daarvoor te investeren?
Vraag 15: Denkt u dat u (als oudere) op termijn wil verhuizen naar een levensloopgeschikte woning?
Vraag 16: In welke kern zou u dan willen wonen?
Vraag 17: In wat voor soort levensloopgeschikte woning zou u dan het liefst willen wonen?
Vraag 18: Wilt u dan liever in een huur- of koopwoning wonen?
Vraag 19: In welke bijzondere woonvorm heeft u interesse?
Vraag 20: Zou u (als starter) willen verhuizen naar een tijdelijke woning als deze beschikbaar komt?
Bijlage C: Opmeerse woningmarkt in cijfers
Figuur C1: Leeftijdsopbouw gemeente Opmeer, Westfriesland en Nederland, 2022
Bron: CBS (2022). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C2: Huishoudensverdelig Opmeer, Westfriesland en Nederland, 2022
Bron: CBS (2022). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C3: Binnenlands migratiesaldo per leeftijdsgroep in Opmeer, 2011-2021
Bron: CBS (2022, cijfers 2011-2021). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C4: Woningvoorraad naar type en eigendom in Opmeer, Westfriesland en Nederland, 2021
Bron: Syswov (2022). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023). *Het bezit van het Gemeentelijk Woningbedrijf in Opmeer telt niet mee als sociale verhuurder, maar als particuliere verhuurder. Een groot deel wordt wel als sociale huurwoning verhuurd.
Figuur C5: Woningvoorraad naar eigendom in Opmeer en de kernen, 2022
Bron: CBS (2022). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C6: Woningvoorraad naar type in Opmeer en de kernen, 2022
Bron: CBS (2022). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C7: Ontwikkeling WOZ-waarde in de gemeente Opmeer en de kernen, 2019-2021
Bron: CBS (2022, cijfers 2019-2021). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C8: Huidig planaanbod per kern in de gemeente Opmeer, 2022
Bron: Gemeente Opmeer (2022). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C9: Woningbehoefte gemeente Opmeer, 2022-2032
Bron: Provinciale prognose Noord-Holland (2021). Bewerking lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Figuur C10: Woningbehoefte gemeente Opmeer, 2022-2032
Bron: Lokaal woonbehoefteonderzoek Opmeer (2023).
Bijlage D: Gesprekspartners
Bij de totstandkoming van deze woonvisie is gesproken met de volgende externe betrokkenen:
•Bewoners: kleinschalige online enquête (zie bijlage B)
•Corporaties: De Woonschakel en het Gemeentelijk Woningbedrijf
•Dorpsraden: Aartswoud, Hoogwoud, Spanbroek-Opmeer en De Weere
•Marktpartijen: Taams makelaars en taxateurs en CPO Hoogwoud
•Ouderenorganisaties: KBO Opmeer en Stichting Ouderennetwerk Westfriesland
•Zorginstellingen: Omring en WilgaerdenLeekerweideGroep
Daarnaast is rekening gehouden met de uitkomsten van de enquête onder starters, uitgevoerd door de dorpsraad Spanbroek-Opmeer.