hoofdstuk
Inhoud
1Inleiding 3
2Bestuursrechtelijke handhaving algemeen 4
2.1 Vooraanschrijving 4
3Last onder dwangsom 5
3.1 Invordering en invorderingsbeschikking 6
4Last onder bestuursdwang 7
4.1 Voorbereiden van de bestuursdwang 8
4.2 Toepassingsbeschikking 8
5Prioriteitstelling 10
6Begunstigingstermijnen 12
7Meldingen en handhavingsverzoeken 13
8Gedogen 14
9Uitvoeringsprogramma, verslaglegging en communicatie 15
10Relatie met landelijke handhavingsstrategie 16
Bijlage 1 Leidraad handhavingsacties en begunstigingstermijnen 18
Bijlage 2 Checklist binnentreden 19
2. Bestuursrechtelijke handhaving algemeen
2.1 Vooraanschrijving
De vooraanschrijving is de eerste procedurestap in elk handhavingstraject. Deze stap is noodzakelijk om te voldoen aan het zorgvuldigheidsvereiste om belanghebbenden te horen alvorens tot een belastende beschikking wordt besloten. Degene die aan wie de vooraanschrijving is gericht, krijgt de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Doel van deze stap is feitenverificatie en eventueel (aanvullende) informatievoorziening.
De vooraanschrijving sluit altijd aan op een rapportage uit het toezicht. Alvorens wordt overgegaan tot een vooraanschrijving wordt altijd getracht eerst in overleg te gaan met de overtreder en -eventuele- verzoeker om handhaving.
3. Last onder dwangsom
3.1 Invordering en invorderingsbeschikking
Uitgangspunt is dat verbeurde dwangsommen ook daadwerkelijk worden ingevorderd. Van invordering zal in beginsel nooit worden afgezien als de overtreding niet ongedaan gemaakt is.
In artikel 5:37 lid 2 Awb is een aanvullende regeling opgenomen voor de invordering van de dwangsom, de invorderingsbeschikking. Het bestuursorgaan geeft ook een beschikking omtrent invordering van de dwangsom, als een belanghebbende daarom verzoekt.
Een invorderingsbeschikking is een belastende beschikking. Daarom moet de zienswijzeprocedure uit artikel 4:8 Awb worden gevolgd. Het college zal er ten allen tijde naar streven dat dit niet nodig is, door slagvaardig zelf in te vorderen.
In beroepsprocedures worden procespartijen regelmatig verzocht in overleg tot een vergelijk te komen over de te betalen dwangsom; de zogeheten comparitie. Uitgangspunt is dat hieraan geen medewerking wordt gegeven als de overtreding niet of niet volledig ongedaan is gemaakt. Ook moet de ambtelijk vertegenwoordiger van de gemeente volmacht hebben gekregen om hieraan mee te werken.
De bevoegdheid tot invordering van een verbeurde dwangsom verjaart door verloop van een jaar na de dag waarop zij is verbeurd (artikel 5:35 Awb). Elke aanspraak op betaling stuit de termijn, maar het risico op verjaring dwingt wel tot een zorgvuldige invorderingsprocedure. De medewerkers die zijn belast met juridische handhaving zullen hiertoe zelf de invordering blijven monitoren.
4. Last onder bestuursdwang
4.1 Voorbereiden van de bestuursdwang
De last onder bestuursdwang vraagt meer voorbereiding dan het opleggen van een dwangsom. Op voorhand moet al nagedacht zijn over de vraag hoe de gemeente zal gaan optreden. Aandacht voor de volgende aspecten:
1Welke feitelijke maatregelen moeten worden getroffen om de overtreding op de minst belastende wijze ongedaan te maken?
2Is gemeente in staat zelf de maatregelen te treffen als geen gehoor wordt gegeven aan de last? Eventueel overleg met Gemeentewerken.
3Is hiervoor de inzet van externe partijen noodzakelijk? Zo ja, dan dient de inzet daarvan al besproken te zijn voordat de aanschrijving uitgaat. Zodra de verwachting bestaat dat aan de aanschrijving geen gevolg zal worden gegeven moet een aantal voorbereidingshandelingen worden opgestart. Hierbij moet worden gedacht aan:
a.aannemers om werkzaamheden uit te voeren (zo mogelijk t.b.v. effectuering 3 offertes vragen);
b.politie;
c.toezichthouders.
4Is opslag van goederen noodzakelijk? Zo ja, dan dient ook deze opslag te zijn geregeld voordat de bestuursdwangaanschrijving kan worden geëffectueerd. Opslag door de gemeente mag niet leiden tot strijd met de gebruiksvoorschriften van het bestemmingsplan.
5Moeten woningen binnengetreden worden? Zo ja, is een en ander goed voorbereid? Hiervoor wordt een checklist gehanteerd (zie bijlage 2).
6Moet voor de uitvoering van de werkzaamheden gebruik gemaakt worden van het erf van derden? Zo ja, dan is de plaagstrokenregeling van toepassing. Behoudens spoedeisende gevallen is een aanzegging nodig. Ook moet eventuele schade worden vergoed (artikel 5:27 lid 6 Awb). Inventarisatie vooraf én achteraf (incl. digitale foto’s of video) zal plaatsvinden om ongerechtvaardigde claims te voorkomen.
7Van de voorbereiding wordt een dossier bijgehouden dat bij kostenverhaal kan worden gebruikt. Uitgangspunt is dat altijd kostenverhaal zal plaatsvinden. Dit zal dan ook (moeten) worden aangegeven in de last.
4.2 Toepassingsbeschikking
Op grond van artikel 5:31a Awb kan zowel degene die het college heeft verzocht handhavend op te treden als ook een andere belanghebbende verzoeken de bestuursdwang ook daadwerkelijk toe te passen. Uiteraard kan dit verzoek pas worden gedaan nadat de begunstigingstermijn is verstreken. Het college is dan verplicht binnen vier weken op dit verzoek te beslissen.
Beleidsuitgangspunt is dat, behoudens bijzondere omstandigheden, de effectuering van de bestuursdwang uiterlijk zal plaatsvinden binnen vier weken na afloop van de begunstigingstermijn, zodat de noodzaak om dergelijke verzoeken in te dienen zal ontbreken. Zijn er bijzondere omstandigheden dan zijn die uiteraard ook de motivatie voor de afwijzing.
Tegen deze beslissing staat bezwaar en beroep open. Inhoud van deze beslissing zal in de meeste gevallen (moeten) zijn de aankondiging wanneer de effectuering daadwerkelijk zal plaatsvinden.
Bijlage 1 Leidraad handhavingsacties en begunstigingstermijnen
RUIMTELIJKE
INRICHTING EN BOUW
Illegale steiger aangebracht
(geen overlast/gevaar)
Beperkt
Dwangsom
€ 50 per week per meter steiger
max. 10 x
1maand
Illegale bebouwing kwalificatie licht
Vrijwel nihil
Dwangsom
€ 1.000 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Illegale bebouwing kwalificatie matig
Van belang
Dwangsom
€ 1.500 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Illegale bebouwing kwalificatie ernstig
aanzienlijk
Dwangsom
€ 2.000 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Bouwen in afwijking van de vergunning, kwalificatie licht
Beperkt
Dwangsom
€ 1.000 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Bouwen in afwijking van de vergunning, kwalificatie matig
Beperkt
Dwangsom
€ 1.500 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Bouwen in afwijking van de vergunning, kwalificatie ernstig
Van Belang
Dwangsom
€ 2.000 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Illegaal terras
Beperkt
Dwangsom
€ 50 per dag per m² overtreding max. 10 x
1week
Illegale standplaats
Beperkt
Dwangsom
€ 50 per dag per m² per overtreding max. 10 x
1week
Reclamebord (klein)
< 1m2
Vrijwel nihil
Dwangsom
€ 250 per dag per m² bord per overtreding max. 10 x
1week
Reclamebord (groot)
>2m2
ontsierend
Beperkt
Dwangsom
€ 500 per dag per m² bord per overtreding max. 10 x
1week
Uitstalling bij winkel (gering)
Vrijwel nihil
Dwangsom
€ 50 per dag per m² per overtreding max. 10 x
1week
Uitstalling bij winkel
(Flink-veel)
Beperkt
Dwangsom
€ 100 per dag per m² per overtreding max. 10 x
1week
Gebruik gemeentegrond
Vrijwel nihil
Dwangsom
€ 50 per week per m² per overtreding max. 10 x
1maand
Maatwerkvoorschrift, niet directe milieugevolgen
Beperkt
Dwangsom
€ 1.750 per week max. 10 x
situationeel
ILLEGAAL GEBRUIK
Illegale bewoning (bij)gebouwen
Beperkt
Dwangsom
€ 1.500 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Overig Illegaal gebruik
Beperkt
Dwangsom
€ 1.500 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Permanente bewoning recreatiewoningen
Beperkt
Dwangsom
€ 1.500 per week max. 10 x
Min. 6 weken
Bijlage 2 Checklist binnentreden
Vooraf
•Vaststellen noodzaak tot binnentreden:
•wegens toezicht op naleving regelgeving;
•wegens bestuursdwang uitoefenen ter beëindiging overtreding.
•Vaststellen noodzaak voor binnentreden zonder toestemming van bewoner:
•Is er een aanmerkelijk belang dat binnentreden vereist?
•Is te verwachten dat geen toestemming wordt verkregen?
•Vaststellen van bevoegdheid tot binnentreden in een wet of verordening;
•Bepalen wie mag binnentreden:
•De bevoegde toezichthouder in geval van toezicht op de naleving;
•Degene die met uitoefening van bestuursdwang belast is.
•Ga na wie nog meer nodig is om te kunnen binnentreden, of om het doel van binnentreden te kunnen bewerkstelligen (politie, slotenmaker, reiniging, energiebedrijf);
•bepaal wie machtiging mag verstrekken:
•Bij toezicht op de naleving: de burgemeester;
•Bij bestuursdwang in verband met burgemeestersbevoegdheid: de burgemeester;
•Bij bestuursdwang in andere gevallen: het college.
•Ondertekening door het bevoegd gezag;
•Indien een plaats wordt betreden die niet bij de overtreding is betrokken, dan dient dit achtenveertig uur voor binnentreden schriftelijk te zijn aangezegd aan de rechthebbende (artikel 5:27 lid 3 Awb).
Binnentreden
1Toon het legitimatiebewijs en geef aan met welk doel wordt binnengetreden;
2Vraag bewoner(s) om binnen te mogen treden met diens toestemming;
3Wordt deze toestemming gegeven, leg dit schriftelijk vast en vraag bewoner zijn handtekening voor akkoord te plaatsen;
4Wordt deze toestemming niet gegeven, toon de machtiging en verstrek een afschrift aan de bewoner en treedt vervolgens binnen;
5Als na het tonen van de machtiging nog niet binnengetreden kan worden, kan toegang verschaft worden door het openbreken van het slot of de deur, zo nodig met behulp van de politie;
6Als bewoners niet aanwezig zijn, kan alleen worden binnengetreden voor zover de machtiging dat toelaat.
Na afloop
1Maak een verslag (zie hierna);
2Bij niet binnentreden in memo intern melden dat niet is binnengetreden, de machtiging niet is gebruikt, wat daar de reden van is geweest en of doel van geplande binnentreden wel/niet is bereikt;
3Bij betreding met toestemming (dus als machtiging niet is gebruikt) melden dat is binnengetreden zonder gebruik van de verleende machtiging. Hierbij aangeven of doel van binnenreden is bereikt (overtredingen zijn geconstateerd, of bestuursdwang is toegepast, of was niet nodig);
4Bij gebruik machtiging een verslag conform checklist en binnen enkele dagen verzenden intern en aan de bewoner(s).
Verslag binnentreden
1Een verslag van binnentreden moet in ieder geval de volgende informatie bevatten:
2De naam, hoedanigheid en bevoegdheid van degene die is binnengetreden;
3Datum van afgifte machtiging;
4Naam en hoedanigheid van degene die machtiging heeft afgegeven;
5De wettelijke bepalingen waarop het binnentreden berust;
6Het doel waartoe is binnengetreden;
7Plaats van de woning;
8Naam van de bewoner(s);
9Wijze van binnentreden, tijdstip waarop is binnengetreden en waarop de woning is verlaten;
10Rapport wat er in de woning is verricht, of overigens is voorgevallen, of geconstateerd en wie is aangetroffen in de woning;
11Opgave van aantal personen en hoedanigheid van degenen die de binnentredende persoon hebben vergezeld;
12Omschrijving van de voorwerpen die eventueel in beslag zijn genomen, indien de bevoegdheid daartoe bestaat.
Verslag binnen vijf werkdagen zenden aan:
•Burgemeester c.q. college;
•Bewoner(s);
•Kopie in dossier.