Beleidsplan Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening in Best 2025-2029

§ 1 Schuldhulpverlening in de 1e fase

Al sinds 2012 voert Lumens schuldhulpverlening uit voor de gemeente Best. Lumens is hiertoe gemandateerd. De hulpverlening die Lumens biedt is breed en is tevens maatwerk.

NVVK

Lumens is lid van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) wat inhoudt dat Lumens volgens de richtlijnen van de NVVK werkt. https://www.nvvk.nl/over-nvvk/onze-leden. Dit geldt ook voor de organisatie Verdergroep. De NVVK is een Nederlandse koepelorganisatie voor schuldhulpverlening waar openbare instellingen en private ondernemingen die financiële diensten aanbieden, bij zijn aangesloten. De dienstverlening gebeurt op basis van de Gedragscode Schuldhulpverlening en de Gedragscode Sociale Kredietverlening.

De NVVK werkt tevens samen met organisaties als Divosa, Stimulansz en de VNG. De NVVK heeft een model voor schuldhulpverlening ontwikkeld welke Lumens en Verdergroep als lid van de NVVK volgen en (moeten) uitvoeren. Dit model is opgebouwd uit verschillende modules. In bijlage 8 treft u het model voor de totale keten van schuldhulpverlening aan.

De modules van de NVVK zijn beschreven op hun site. De modules zijn voor klanten openbaar toegankelijk. Hierdoor is transparant welke handelingen en stappen de NVVK-leden en dus ook schuldhulpverleners van Lumens uitvoeren en volgen in hun dienstverlening aan mensen met financiële problemen. Dit biedt overzicht en houvast voor klanten, schuldeisers en schuldhulpverleners. De doelen van de dienstverlening worden in een plan van aanpak voor de betreffende klant vastgesteld. Dit plan wordt in samenspraak met de klant opgesteld en vervolgens ook door de klant ondertekend. Hierna wordt een beschikking afgegeven uit naam van de gemeente. De modules vormen samen met de Gedragscode de belangrijkste basis voor de audit waarmee de kwaliteit en uniformiteit van de dienstverlening van de NVVK leden wordt gewaarborgd.

Alle NVVK-leden houden zich sinds 2020 aan de NVVK Belofte. De NVVK Belofte wordt zowel intern (medewerkers), extern (o.a. via social media) als richting cliënten actief uitgedragen.

Onder de speerpunten zijn de activiteiten van de schuldhulpverleners van Lumens die vallen onder Preventie, Vroegsignalering en Nazorg al beschreven. Voor de volledigheid van deze bijlage volgt hieronder nog een korte herhaling van deze onderwerpen.

Preventie

Preventie richt zich op het tijdig voorkomen van schulden door het bevorderen van financieel bewustzijn en zelfredzaamheid. Dit wordt onder andere gedaan door inwoners te ondersteunen bij het verkrijgen van basiskennis over hun financiële situatie, het beheren van hun inkomsten en uitgaven, en het bevorderen van een gezonde relatie met geld. Preventieve maatregelen bestaan uit voorlichtingsbijeenkomsten, workshops of het verstrekken van informatie over de gevolgen van schulden. Dit helpt inwoners te voorkomen dat zij in een problematische situatie terechtkomen.

Vroegsignalering

Vroegsignalering heeft als doel om schuldenproblematiek in een zo vroeg mogelijk stadium te identificeren, voordat deze escaleert. Het richt zich op het monitoren van risicosignalen, zoals betalingsachterstanden of veranderingen in het gedrag van inwoners, om zo tijdig ondersteuning te bieden. De schuldhulpverleners van Lumens maken hierbij gebruik van het VPS-systeem, waarmee risicosignalen snel en efficiënt kunnen worden geïdentificeerd. Dit systeem maakt het mogelijk om gegevens uit te wisselen met lokale en regionale partners, zoals woningcorporaties of energiemaatschappijen. Het doel is om de inwoner snel te bereiken, zodat de problematiek in een vroeg stadium kan worden aangepakt en verdere financiële problemen kunnen worden voorkomen.

Nazorg

Nazorg wordt aangeboden na het oplossen van de schulden om ervoor te zorgen dat de inwoner op lange termijn financieel zelfstandig blijft. Het richt zich op het voorkomen van terugval in schulden door ondersteuning te bieden bij het beheren van de financiën na de sanering. Dit kan onder andere door het aanbieden van budgetbegeleiding, financiële educatie of periodieke evaluaties van de situatie. Nazorg helpt inwoners bij het ontwikkelen van de juiste vaardigheden om zelfstandig om te gaan met hun financiën, waardoor ze minder snel opnieuw in financiële problemen komen.

Crisisinterventie

Hulp bij een crisis – een crisisinterventie – is een belangrijke taak voor schuldhulpverlening. Dit valt dan ook terug te vinden in de Wgs in artikel 4.2. Volgens de wet is er sprake van een bedreigende situatie (= crisis) in geval van:

•gedwongen woningontruiming;

•beëindiging van de levering van gas, elektriciteit, stadsverwarming of water;

•opzegging of ontbinding van de zorgverzekering.

Bij een crisis vindt het eerste gesprek plaats binnen 3 werkdagen nadat de inwoner zich hiervoor aanmeldt of nadat een signaal van een bedreigende situatie van een schuldeiser ontvangen is. Onze schuldhulpverleners voeren dit binnen deze termijn uit. Ze zijn zeer betrokken en daadkrachtig in dit soort situaties. Wanneer een crisis niet kan worden opgelost of tegengehouden, dan kan in samenwerking met Verdergroep een moratorium bij de Rechtbank worden aangevraagd. Dat wordt hierna bij de 2e fase van schuldsanering omschreven. Dit is in de afgelopen 10 jaar slechts een enkele keer gebeurd. Door de signalen in het kader van de vroegsignalering, in het VPS-systeem, op te pakken worden veel crisissen voorkomen.

Stabilisatie

De kernactiviteit van de schuldhulpverleners die te maken heeft met het daadwerkelijk oplossen van de schuldenproblematiek is het stabiliseren van de schuldensituatie van de klant. Oftewel de stabilisatiefase.

Stabilisatie bestaat uit de volgende onderdelen:

•overzicht in de administratie krijgen;

•kijken hoe de inkomsten omhoog kunnen;

•kijken hoe de uitgaven omlaag kunnen;

•werken aan financiële stabiliteit.

Dit alles is natuurlijk een samenspel van de schuldhulpverlener en de klant.

Wanneer de situatie van de klant voldoende stabiel is en een schuldsanering is noodzakelijk, dan wordt het dossier van de klant overgedragen aan de schuldhulpverleners van Verdergroep.

§ 2 Schuldsanering in de 2e fase

Het tot stand brengen van een minnelijke schuldregeling (= Msnp) ligt sinds 1 januari 2024 bij de organisatie Verdergroep. Dit is zo op basis van een regionale aanbesteding in 2023. Mocht in de toekomst een andere partij de 2e fase gaan uitvoeren (door bijvoorbeeld een nieuwe aanbesteding), dan verandert dit weinig aan het hieronder beschreven proces. Verdergroep is lid van de NVVK. Verdergroep heeft een mandaat van de gemeente Best gekregen om deze fase uit te voeren.

Na de warme overdracht van het klantdossier van Lumens naar Verdergroep gaat deze laatste aan de slag met de schuldsanering. Verdergroep gaat de schulden proberen te saneren in de vorm van een saneringskrediet of een schuldbemiddeling, waarbij een saneringskrediet de voorkeur heeft. Daar is sinds kort het 0-aanbod bij gekomen als derde optie.

Met een saneringskrediet worden alle schuldeisers in één keer aan het begin van het traject afgelost. Dit heeft de vorm van een lening die de schuldenaar in 18 maandtermijnen moet aflossen.

Een schuldbemiddeling is een overeenkomst waarbij tussen cliënt en schuldeisers wordt afgesproken dat de totale schuldenlast gedeeltelijk wordt terugbetaald in termijnen naar draagkracht tegen finale kwijting aan het einde van de looptijd.

Een saneringskrediet is vaak aantrekkelijker voor de schuldeisers omdat zij meteen in één keer een bedrag uitgekeerd krijgen en daarna hun dossier kunnen sluiten. De NVVK stimuleert hun leden om saneringskredieten in te zetten, tenzij er zwaarwegende argumenten zijn om dat niet te doen. Inmiddels verstrekken NVVK leden meer saneringskredieten dan schuldbemiddelingen.

Sinds 1 juli 2024 is er nog een derde, nieuwe mogelijkheid voor een minnelijke schuldregeling, het zogenaamde 0-aanbod. In dat geval heeft de schuldenaar geen afloscapaciteit en wordt aan de schuldeisers een aanbod gedaan van € 0, met het verzoek om de schuld kwijt te schelden. Wanneer op die manier de schuldregeling tot stand komt, dan wordt er door de schuldeisers meteen finale kwijting verleend. De relatie tussen de schuldenaar/inwoner en de schuldeisers komt daarmee ten einde.

De relatie tussen de schuldhulpverlener bij Lumens en de inwoner blijft echter bestaan voor de bijhorende financiële begeleiding die bij het 0 aanbod hoort. Verdergroep voert het technische gedeelte van het 0 aanbod uit en Lumens voert de bijhorende financiële begeleiding uit.

Wanneer Verdergroep er met de schuldeisers niet uitkomt en er geen minnelijke schuldsanering tot stand gebracht kan worden, dan er zijn er een aantal opties waarvoor een gang naar de Rechtbank gemaakt moet worden.

De verklaring van deze juridische procedures die door Verdergroep worden aangevraagd bij de Rechtbank vindt u terug in de Begrippenlijst.

Dwangakkoord

Bureau Wsnp geeft aan dat in 80% van de gevallen een gang naar de Rechtbank voor dwangakkoord succesvol is. Dat is als volgt opgesplitst: in 45% van de gevallen gaat (gaan) de weigerende schuldeiser(s) alsnog akkoord en trekken hun weigering in, en in de andere 35% van de gevallen wijst de Rechtbank het dwangakkoord toe. De verwachting is dat met de komst van het 0 aanbod er meer schuldeisers zijn die niet willen meewerken aan een minnelijke schuldregeling. Hierdoor kan het aantal (verzoeken tot) dwangakkoorden toenemen.

Moratorium

Bij een moratorium gaat het om een afkoelingsperiode waarin de dreigende situatie tijdelijk wordt stil gelegd. Er wordt dan niet ontruimd en er vindt ook geen afsluiting van energie plaats. De schuldhulpverlener van Verdergroep beoordeelt samen met de schuldhulpverlener van Lumens of een moratorium moet worden aangevraagd bij de Rechtbank. Deze aanvraag wordt alleen ingediend als deze afkoelingsperiode noodzakelijk is voor de totstandkoming van een schuldenregeling. In Best komt een verzoek tot moratorium vrij weinig voor.

Voorlopige voorziening

Dit komt zelden tot nooit voor.

Wsnp

De schuldhulpverlener van Verdergroep stelt namens de schuldenaar een verzoekschrift op voor toelating tot de Wsnp en dient dat in bij de Rechtbank. De Rechter bepaalt of de schuldenaar wordt toegelaten tot de Wsnp. Na toelating wordt er een Wsnp bewindvoerder aangewezen. De werkzaamheden van de schuldhulpverlener van Verdergroep houden hier op. Financiële begeleiding of budgetcoaching tijdens het Wsnp traject wordt door de schuldhulpverlener van Lumens uitgevoerd. Dit valt onder de Nazorg.

§ 3 Doorlooptijden en termijnen

Tijdige dienstverlening en weten hoe lang een traject in beslag neemt is belangrijk voor inwoners met schulden. Juist onzekerheid maakt dat mensen gedurende een traject uitvallen. Er is een aantal wettelijke termijnen waar de gemeente zich aan houdt. Binnen 4 weken na melding vindt er een eerste gesprek plaats. En als er sprake is van een urgente situatie, een dreigende huisuitzetting of aankondiging om energie of water af te sluiten, vindt dit gesprek binnen 3 dagen plaats. Na het eerste gesprek wordt er binnen 8 weken een beschikking afgegeven op basis van een voorlopig plan van aanpak. Het streven is om het uiteindelijke schuldentraject binnen 120 dagen tot stand te brengen om vervolgens na 18 maanden schuldenvrij te zijn. Daarna wordt nog gedurende in ieder geval 6 maanden nazorg geboden.

Zowel Lumens als Verdergroep nemen deze termijnen in acht, zoals ook van ze gevraagd wordt in de NVVK-modules waaraan ze gehouden zijn.

Schuldhulpverlening voor specifieke groepen

§ 4 Schuldhulpverlening voor ondernemers (waaronder zzp’ers)

Ondernemers kunnen bij de gemeente terecht voor hulp bij schulden wanneer zij deze niet zelf kunnen oplossen. Als de onderneming een negatief eigen vermogen heeft en de continuïteit van het bedrijf bedreigd wordt, is het belangrijk om te bepalen of de ondernemer de onderneming wil voortzetten of beëindigen. Als voortzetting gewenst is, wordt de levensvatbaarheid van het bedrijf beoordeeld. Is de exploitatie gezond, maar is er onvoldoende geld om schulden af te lossen, dan wordt de afloscapaciteit voor de komende 18 maanden berekend. Dit bedrag vormt de basis voor de financiering, die mogelijk is via een krediet op basis van het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz), tot een maximumbedrag van € 247.047,-, met rente terug te betalen. Het Bbz is een gemeentelijke bijstandsregeling voor zelfstandige ondernemers met financiële problemen en vormt een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) onder de Participatiewet, waardoor het een nauwe relatie heeft met deze wet.

Wanneer het Bbz niet toepasbaar is door de strikte toelatingscriteria, zoals een partner met een inkomen boven de bijstandsnorm, wordt het Waarborgfonds saneringskredieten (Wsk) ingezet. Hierbij wordt de financiering ondergebracht bij een Kredietbank, zonder een maximaal bedrag voor de financiering. Bij een sanering moeten de schuldeisers akkoord gaan met het voorstel, en er wordt samengewerkt met externe partijen om tot de beste oplossing voor de (ex-)ondernemer te komen.

Er wordt samengewerkt met partijen als OverRood, Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (IMK) en Philips, Stiels en Gielkens (PSG). OverRood is een landelijke non-profit organisatie die ondernemers met financiële zorgen bijstaat. Het IMK is gespecialiseerd in Bbz. PSG is NVVK-lid en gespecialiseerd in schuldhulpverlening voor (ex-)ondernemers. OverRood wordt ingeschakeld wanneer een ondernemer geen actuele jaarrekeningen of belastingaangiftes kan overleggen, en de accountant deze niet meer wil of kan opstellen. Het IMK levert advies over de levensvatbaarheid van het bedrijf, de aflossingscapaciteit en het maximaal te verstrekken krediet. Bij een positief oordeel over deze factoren, wordt PSG ingezet om de praktische stappen van de schuldregeling en de kredietverstrekking uit te voeren. Dit krediet kan via het Bbz door de gemeente worden verstrekt. Als het Bbz niet mogelijk is, wordt het krediet via een Kredietbank verstrekt, die een borg kan aanvragen bij het Wsk. Deze optie wordt ook gebruikt wanneer een ondernemer zijn bedrijf wil beëindigen en er afloscapaciteit is.

Indien het niet mogelijk is om een minnelijke schuldregeling tot stand te brengen voor de (ex-)ondernemer, dan kan gekozen worden voor toeleiding tot de Wsnp. Dit verloopt via Verdergroep.

§ 5 Schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen

Gezinnen met minderjarige inwonende kinderen verdienen op grond van de Wgs extra aandacht ter voorkoming van de negatieve gevolgen van schulden op de ontwikkeling van minderjarige kinderen. Onze schuldhulpverleners hebben altijd oog en zorg voor de kinderen van het gezin dat zich meldt met geldzorgen. Extra aandacht wordt – wanneer dat nodig is – gegeven aan de situatie van deze gezinnen en de situatie van de kinderen. Dit is vormgegeven via de nauwe samenwerking tussen schuldhulpverlening en de andere ketenpartners zoals: algemeen maatschappelijk werk, jongerenwerk, sociaal raadslieden, het OTB (Ondersteuningsteam Best), Stichting Leergeld, Voedselbank, Vluchtelingenwerk, Formulierenspreekuur, Administratiemaatjes, en vanaf 2025 de armoederegisseur. Hiermee wordt aangesloten bij de integrale benadering tussen alle partijen, waardoor (financiële) problemen bij ouders en hun kinderen snel opgepakt kunnen worden.

§ 6 Schuldhulpverlening en jongeren

De schuldhulpverlening voor jongeren richt zich op zowel preventie als het versterken van financiële vaardigheden. Door hen vroeg te informeren over geldbeheer, schulden te voorkomen en regelingen te benutten, wordt financiële zelfredzaamheid opgebouwd. Digitale tools zoals online platforms (geldfit.nl) en budgetcoaching, evenals ondersteuning via school of jongerenwerkers, spelen hierbij een rol. Zie bijlage 7 voor meer informatie over geldfit.nl.

Wanneer jongeren in een schuldsituatie terechtkomen, is snel toegankelijke hulp essentieel. Schuldhulp wordt afgestemd op hun situatie, zoals het starten van een huishouden of het behalen van een diploma, met maatwerk in terugbetalingsregelingen. Ook de psychologische gevolgen van schulden krijgen aandacht. We werken samen met welzijnspartners in Bestwijzer en buiten Bestwijzer, zoals jongerenwerk en Humanitas, voor een integrale aanpak van de financiële, sociale en mentale situatie. Daarnaast wordt bij de aanpak rekening gehouden met de overgang naar volwassenheid (18 jaar), waarvoor jaarlijks een bijeenkomst wordt georganiseerd voor de leerlingen van het Heerbeeck College.

In Best wordt schuldhulpverlening voor jongeren geïntegreerd in de reguliere schuldhulpverlening. Er is geen aparte aanpak, maar de bestaande diensten zijn zo vormgegeven dat ze rekening houden met de specifieke uitdagingen van deze doelgroep.

Minimaregelingen:

1) Meedoenregeling

De gemeente wil sportieve, sociale, culturele en educatieve activiteiten onder inwoners met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm stimuleren. Daarvoor is er de meedoenregeling. Zowel in 2023 als in 2024 is de Meedoenregeling bijgesteld. Het bedrag, de meedoenbijdrage, is nu geïndexeerd, waardoor deze jaarlijks wordt bijgesteld. Daarnaast is het bedrag begin 2024 verhoogd naar € 250,- per jaar, per persoon. Deze verhoging is er gekomen o.a. doordat het NIBUD in de Minima-effectrapportage (MER) deze aanbeveling heeft gedaan. Deze regeling bestaat voor volwassenen. Sinds 2024 wordt de meedoenbijdrage ‘automatisch’ toegekend aan de inwoners die een uitkering ontvangen op grond van de Participatiewet (PW) [de Bbz is onderdeel van de PW], de IOAW of de IOAZ. Deze mensen hoeven geen aanvraag meer in te dienen en krijgen het bedrag automatisch overgemaakt. St. Leergeld is – zoals hieronder wordt beschreven – betrokken bij het laten participeren en meedoen van kinderen onder de 18 jaar. In de Verordening Meedoen in Best 2023 zijn de regels rondom de meedoenbijdrage vastgelegd.

2) Gemeentepolis

Dit wordt ook wel de collectieve zorgverzekering genoemd. Een belangrijk aspect van de Gemeentepolis is dat we onze inwoners een goede en relatief betaalbare zorgverzekering kunnen bieden met vrij uitgebreide vergoedingen. Er kan gekozen worden uit 2 verschillende zorgverzekeraars (VGZ en CZ) en die hebben ieder 3 pakketten (uitgebreid en minder uitgebreid) om uit te kiezen, 6 pakketten in totaal. 1 van de opties biedt een zorgverzekering waarin het eigen risico van € 385,- is afgedekt. In een aantal pakketten geldt dat de eigen bijdrage (abonnementstarief) in het kader van de Wmo (CAK-bijdrage) vergoed kan worden. Een ander belangrijk aspect is, dat wij een bijdrage (een geldbedrag) geven aan de kosten van de aanvullende zorgverzekering. Dit doen we in de vorm van bijzondere bijstand. Deze bijdrage staat volledig los van de Zorgtoeslag die bij de Belastingdienst kan worden aangevraagd. Voor de Gemeentepolis geldt als voorwaarde: een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. De mogelijkheid om een Gemeentepolis of collectieve zorgverzekering te regelen komt voort uit artikel 35 lid 3 van de Participatiewet. In de Beleidsregels bijzondere bijstand gemeente Best 2023 staat in artikel 7 het een en ander uitgewerkt.

Wij kiezen voor het hebben van een Gemeentepolis voor onze inwoners – net zoals 95% van alle gemeenten in Nederland – omdat relatief veel inwoners met een laag inkomen kampen met (chronische) gezondheidsklachten. We willen dat deze inwoners goede toegang tot zorg hebben via een gepaste zorgverzekering. Wanneer inwoners ervoor kiezen om zichzelf zo goedkoop mogelijk te verzekeren bij een willekeurige zorgverzekeraar – waardoor bepaalde zorg niet vergoed wordt – kan dit leiden tot andere problemen. Ook bestaat er een grotere kans om aangemeld te worden bij het CAK i.v.m. 6 maanden zorgpremie achterstand, waardoor er nóg meer betaald moet worden per maand. In het bedrag dat aan het CAK betaald moet worden zit immers een boetedeel. Tevens vervalt de aanvullende zorgverzekering en is men alleen basis verzekerd. Uit onderzoek blijkt dat de inzet van een Gemeentepolis leidt tot 40% minder betalingsachterstanden bij verzekerden.

Wanneer mensen onvoldoende zorgverzekerd zijn, bestaat het risico dat we als gemeente op een andere manier hiermee te maken krijgen; door meer aanvragen bijzondere bijstand, een verhoogde kans op het ontstaan van schulden en daardoor een groter beroep op schuldhulpverlening of anderszins. Daarom is dit een goed instrument ter voorkoming van schuldenproblematiek.

De toegang tot de Gemeentepolis verloopt via het portaal Gezondverzekerd.nl. Dat platform is van het Bureau BS&F. De gemeente Best maakt al jaren gebruik van de diensten van dit bureau en dit platform, net zoals ± 300 andere gemeenten in Nederland dat doen. We zijn hier erg tevreden over. Bureau BS&F heeft zich ontwikkeld tot een adviseur en kennispartner voor het sociaal domein op gebied van minimaregelingen. Hun expertise gaat verder dan alleen de Gemeentepolis.

3) Bijdrage eigen risico ziektekosten

De rijksoverheid zegt het volgende over het ‘eigen risico’. “U betaalt een eigen risico als u 18 jaar of ouder bent en gebruikmaakt van zorg uit het basispakket. Behalve als het over zorg gaat waarvoor geen eigen risico geldt, zoals bijvoorbeeld de huisarts. De overheid heeft het verplicht eigen risico vastgesteld op € 385,-. U betaalt dus zelf de eerste € 385,- aan zorgkosten die onder het eigen risico vallen.”

Deze regeling is bedoeld voor de inwoners van Best met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm die te maken hebben met het moeten betalen van het eigen risico doordat ze veel zorg gebruiken. Daarvoor krijgen ze een tegemoetkoming in deze kosten (in de vorm van bijzondere bijstand).

Een bedrag van € 385,- op jaarbasis is een hoog bedrag voor iemand met een laag inkomen. Vandaar dat we deze regeling hebben. Een dergelijke regeling zien we niet veel terug bij andere gemeenten. We maken hierin een ruimhartige keuze. Hierbij geldt dat we met deze regeling een bijdrage leveren aan een ruimer besteedbaar inkomen, het voorkomen van schulden, het voorkomen van zorgmijding i.v.m. hoge kosten. In artikel 8 van de Beleidsregels bijzondere bijstand gemeente Best 2023 is deze regeling uitgewerkt.

4) Individuele Inkomenstoeslag

In een grijs verleden werd dit ook wel de langdurigheidstoeslag genoemd. Dat is een wat begrijpelijker term. Het gaat hier om een toeslag die inwoners kunnen krijgen wanneer ze gedurende langere tijd van een laag inkomen moeten rondkomen. In Best hebben we het over een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm gedurende 2 jaar. De hoogte van het vermogen en het (geen) zicht hebben op inkomensverbetering spelen hier ook een rol. De gemeente moet dit beoordelen aan de hand van de individuele omstandigheden van de aanvrager. Deze toeslag kan jaarlijks worden aangevraagd.

De Individuele Inkomenstoeslag komt voort uit artikel 36 van de Participatiewet. In de Verordening Individuele Inkomenstoeslag gemeente Best 2023 zijn onze plaatselijke regels omtrent deze toeslag verder uitgewerkt en vastgelegd.

De keuze die in het verleden is gemaakt om uit te gaan van een periode van 2 jaar voor het hebben van een laag inkomen, is een ruimhartige keuze van Best. De meeste gemeenten in deze regio kijken tenminste 3 jaar terug en soms zelfs 5 jaar.

5) Bijzondere bijstand

Voor het aanvragen van Bijzondere Bijstand geldt een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm. Er kan Bijzondere Bijstand aangevraagd worden als aan een aantal voorwaarden wordt voldaan.

De kosten waarvoor Bijzondere Bijstand wordt aangevraagd, moeten aantoonbaar, onvoorzien en noodzakelijk zijn. De kosten zijn ontstaan door bijzondere of dringende omstandigheden en deze kosten kunnen niet op een andere manier worden vergoed. Hier kunnen allerlei soorten kosten onder vallen, bijvoorbeeld bewindvoeringskosten, inrichtingskosten of griffiekosten. Er kan geen limitatieve opsomming gegeven worden van het soort kosten dat hieronder valt. Het idee van de wetgever is dat heel veel verschillende soorten kosten hieronder zouden kunnen vallen, zolang ze maar aan bovenstaande voorwaarden voldoen.

Bijzondere Bijstand komt voort uit de Participatiewet (artikel 35) en in de Beleidsregels Bijzondere Bijstand gemeente Best 2023 zijn de lokale regels omtrent Bijzondere Bijstand verder uitgewerkt en vastgelegd. De regels rondom inrichtingskosten worden genoemd in artikel 9 van deze Beleidsregels. De voorwaarden die zijn vastgelegd in de Participatiewet zoals de vermogensgrens gelden ook voor de Bijzondere Bijstand.

Andere regelingen en ondersteuning

6) St. Leergeld voor kinderen

Stichting Leergeld Best is een vrijwilligersorganisatie die ondersteuning biedt aan gezinnen met kinderen van 0 tot 18 jaar met een besteedbaar inkomen van 120% van de bijstandsnorm. Vanuit de stichting wordt gekeken naar het daadwerkelijk te besteden inkomen.

De Stichting Leergeld biedt vergoedingen voor activiteiten op het gebied van school, sport, cultuur en welzijn. Op deze manier worden kinderen extra gestimuleerd om deel te nemen aan sportieve en culturele activiteiten en ook schoolgerelateerde kosten kunnen vergoed worden. Voor volwassenen hebben we de Meedoenregeling (zie hierboven) en voor kinderen tot hun 18e verjaardag hebben we St. Leergeld.

Vanaf 2016 ontvangt St. Leergeld Best jaarlijks subsidie om kinderen te ondersteunen in het meedoen en participeren in de samenleving. In 2024 is het subsidiebedrag met € 15.000,- verhoogd. Deze extra € 15.000,- is erbij gekomen zodat vooral de oudere kinderen (vanaf 12 jaar) beter ondersteund kunnen worden. Voor oudere kinderen moeten vaak meer en hogere kosten betaald worden, zoals bijvoorbeeld een fiets of een laptop. Deze verhoging is mede gekomen omdat in de Minima-effectrapportage van het NIBUD in najaar 2023 de aanbeveling stond om dit te doen. Deze aanbeveling is opgevolgd.

Stichting Leergeld is een landelijke organisatie met een vestiging in Best die werkt voor Best, Oirschot en Son en Breugel. St. Leergeld opereert onafhankelijk van gemeenten. Dat werkt zeer positief, want de medewerker (vrijwilliger) van St. Leergeld komt bij de mensen thuis om een aanvraag te bespreken. Dan zit er géén medewerker van de overheid tegenover je, maar een vrijwilliger. Daardoor is het bereik van St. Leergeld veel groter, dan wanneer wij zelf kindregelingen zouden uitvoeren. St. Leergeld heeft als centraal uitgangspunt: het leveren van maatwerk, en als centrale vraag: ‘wat is er nodig voor het kind?’

7) Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Als iemand weinig vermogen en onvoldoende betalingscapaciteit heeft, kan een gemeente kwijtschelding verlenen. De belastingaanslag hoeft dan niet betaald te worden.

De mogelijkheid voor gemeenten om kwijtschelding van belastingen te verlenen, is geregeld in de Gemeentewet. Daarnaast geldt voor gemeenten de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Hoofdregel is dat gemeenten de kwijtscheldingsregels van de rijksoverheid volgen. Er kan maar zeer beperkt afgeweken worden. Gemeenten mogen uitgaan van hogere ‘kosten van bestaan’ dan in de landelijke regels vastligt. Ze mogen de kosten van bestaan op 100% (niet hoger) zetten in plaats van 90% die landelijk gehanteerd wordt. In onze ‘Verordening verhoging vermogensnorm kwijtschelding gemeentelijke belastingen Best 2023’ is vastgelegd wat de vermogensnorm is van bepaalde doelgroepen. Hierin staat ook dat wij het percentage voor de berekening van de kosten van bestaan inderdaad op 100% stellen.

8) Noodfonds

Huishoudens kunnen financieel in de problemen komen om verschillende redenen. Ondanks het feit dat er veel (minima-)regelingen zijn (zoals genoemd in dit beleidsdocument) waar mensen een beroep op kunnen doen als er financiële problemen zijn, vallen sommige huishoudens daarbuiten. Er kan zich bijvoorbeeld een situatie voordoen waarbij inkomensondersteuning vanuit bijvoorbeeld bijzondere bijstand niet mogelijk is, maar er wél sprake is van een schrijnende noodsituatie. De gemeente Best heeft daarvoor de voorziening Noodfonds. De schuldhulpverleners van Lumens behandelen aanvragen voor het Noodfonds. Wanneer in 2025 de armoederegisseur aan het werk is, dan kan ook de armoederegisseur een gift uit het Noodfonds inzetten, wanneer de noodzaak daartoe wordt gezien. De armoederegisseur zal daarvoor altijd in overleg gaan met een schuldhulpverlener van Lumens.

9) Energiecoaches

Via LEV kunnen inwoners zich aanmelden voor het bezoek van een energiecoach. De energiecoaches zijn opgeleide vrijwilligers die inwoners kunnen helpen bij het besparen van energie. Dat doen ze op allerlei manieren; door tips, door het gratis aanbrengen van kleine maatregelen (zoals tochtstrips en Ledlampen) en door advies over energiebesparing op maat. Dit project wordt aangestuurd door de gemeente vanuit Team Duurzaamheid. De coördinatie, uitvoering en begeleiding van de energiecoaches ligt bij LEV. Er wordt samengewerkt met het Domein Samenleving in het kader van minimabeleid.

De huisbezoeken van de energiecoaches zijn bestemd voor mensen met een kleine portemonnee, maar er wordt niet getoetst op de hoogte van het inkomen. Er zijn weinig drempels voor de inwoners, behalve dat ze zich hiervoor moeten aanmelden wanneer ze belangstelling hebben. Er wordt hier regelmatig over gecommuniceerd. Zo hebben inwoners met energietoeslag een brief ontvangen over de energiecoaches. Daarnaast staat het op de website van LEV en liggen er folders in Bestwijzer. Mond-op-mond reclame van mensen die al een bezoek van de energiecoach hebben gehad, gebeurt ook regelmatig.

Dit project wordt als succesvol ervaren en dat komt ook door de bijvangst die dit project oplevert. De vrijwilligers komen bij de mensen thuis en gaan in gesprek met de inwoner. Hierdoor kunnen ze naast de coaching en het aanbrengen van klein duurzaam materiaal, ook andere problemen signaleren, om vervolgens door te verwijzen naar de juiste ondersteuning. De inwoners weten dat de energiecoaches vrijwilligers zijn, en geen medewerkers van de gemeente of van LEV. Dat geeft de inwoners vertrouwen, en draagt bij aan het succes van de energiecoaches.

10) Witgoedregeling

In 2023/begin 2024 is er een witgoedregeling geweest. En in 2025 is deze er weer. Wanneer de inwoner een oud witgoedapparaat heeft, zoals een koelkast, vriezer, of wasmachine, dat veel energie verbruikte, dan kan hij/zij in aanmerking kan komen voor een nieuw witgoedapparaat. Het uitgangspunt daarbij is dat het nieuwe witgoedapparaat minder energie verbruikt. De inwoner kreeg een bon van € 600,- die ingewisseld kon worden bij 2 lokale witgoedwinkels voor een nieuw energiezuinig(er) apparaat. De energiecoaches controleerden de leeftijd van het witgoedapparaat.

De communicatie over deze witgoedregeling was gericht op inwoners die al een bezoek van de energiecoach hadden gehad, waarbij geconstateerd was dat er een energieslurpend witgoedapparaat aanwezig was. Daarnaast ging het om inwoners die aangeschreven werden om ze attent te maken op de witgoedregeling. Hierbij is o.a. samengewerkt met schuldhulpverlening van Lumens. Vanuit schuldhulpverlening zijn al hun klanten per brief geïnformeerd over de witgoedregeling. Vanuit de gemeente zijn de inwoners aangeschreven die gebruik maakten van de Gemeentepolis.

Dit kan gezien worden als een zuster-project van de energiecoaches. Ook dit werd geleid van vanuit Team Duurzaamheid van de gemeente. LEV deed de coördinatie, en de energiecoaches werden hierbij ingezet.

11) Voedselbank

De Stichting Voedselbank Best e.o. is een vrijwilligersorganisatie die vanuit een grote betrokkenheid wekelijks gratis voedselpakketten (inclusief hygiëneproducten) verstrekt aan mensen die dat nodig hebben. De voedselpakketten zijn bedoeld als noodhulp voor mensen die kortere of langere tijd financieel niet rond kunnen komen. De Voedselbank gaat hierbij uit van het werkelijk besteedbaar inkomen nadat alle vaste lasten van het inkomen zijn afgetrokken. Er wordt gewerkt op aanvraag en er vindt altijd bij de Voedselbank een intakegesprek plaats. Medewerkers in Bestwijzer verwijzen inwoners door naar de Voedselbank. Ook is er maandelijks een medewerker (vrijwilliger) van de Voedselbank aanwezig in Bestwijzer om hulp te bieden bij het aanvragen van hulp van de Voedselbank.

De Voedselbank Best is heel actief om sponsoren en leveranciers te vinden die hen willen helpen met hun doelstelling. Regelmatig worden er extra acties/activiteiten georganiseerd waarvan de klanten van de Voedselbank kunnen profiteren. Bijvoorbeeld een Sinterklaasactie of een Verjaardagsactie. Kledingboetiek ‘de smalle beurs’ is aanwezig in het pand van de Voedselbank, waar de klanten voor een (heel) klein prijsje tweedehands kleding kunnen kopen.

Cijfers Armoede in Nederland, 2018 – 2023, volgens de nieuwe methode.

CBS, oktober 2024

Gemeente

2022: arm (%)

2023: arm (%)

Best

2,1

2,0

Eindhoven

4,4

4,1

Oirschot

1,4

1,2

Son en Breugel

1,6

1,3

CBS, volgens de nieuwe methode, oktober 2024

Problematische schulden van huishoudens met een inkomen van 120% van het sociaal minimum, 2022

Problematische schulden van huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum, 2022 verwijzen naar huishoudens die in 2022 net iets meer verdienen dan het sociaal minimum, maar toch schulden hebben die ze niet kunnen aflossen. Dit kan leiden tot financiële instabiliteit en verhoogde risico’s op verdere verslechtering van hun situatie. Ondanks dat deze huishoudens niet in de bijstand zitten, ervaren zij grote financiële druk en hebben vaak moeite om de dagelijkse kosten te dekken, wat hen kwetsbaar maakt voor een escalatie van hun problemen.

Gebied

%

Best

9,6

Eindhoven

13,1

Oirschot

7,9

Son en Breugel

7,3

Nederland

13,1

Cijfers van CBS uit de Armoedescan

Via Waarstaatjegemeente

Waarvoor kunnen inwoners terecht in het kader van overheidsbrede loketten?:

Uit ‘Onbenut recht, een onderzoek naar het niet-gebruik van de huur- en zorgtoeslag en het kindgebonden budget’ van het Centraal Planbureau, maart 2025

Geldfit is een online platform, te vinden op geldfit.nl, dat mensen helpt bij het oplossen van financiële problemen en het voorkomen van schulden. Het biedt een handige en laagdrempelige manier voor mensen om inzicht te krijgen in hun financiën en om op eigen kracht stappen te zetten richting een gezondere financiële situatie.

Via de website kunnen gebruikers anoniem een gratis en onafhankelijk online geldcheck doen. Deze check biedt direct inzicht in hun financiële situatie en geeft praktische tips en advies over hoe ze geldzorgen kunnen aanpakken. Daarnaast verwijst Geldfit naar lokale hulpverlening en instanties die mensen verder kunnen ondersteunen, mocht dat nodig zijn.

Geldfit is dus niet alleen voor mensen met acute schulden, maar ook voor wie preventief met zijn of haar geldzaken aan de slag wil. Het platform werkt samen met verschillende gemeentelijke en sociale organisaties, waardoor het een breed bereik heeft. Zo draagt Geldfit bij aan het versterken van de financiële zelfredzaamheid van mensen en het voorkomen van schulden.

Geldfit is het startpunt bij vragen en zorgen over geld. Het is onderdeel van de onafhankelijke Stichting NSR (Nederlandse Schuldhulproute). De Nederlandse Schuldhulproute is een publiek-private samenwerking van bedrijven, gemeenten, (hulp)interventies en andere samenwerkingspartners. Samen werken zij aan een financieel gezond Nederland. Dit doen ze door mensen eerder te vinden, te bereiken en te leiden naar passende tools, informatie of hulp. Gemeente Best is lid van de NSR. Daarnaast is binnen het regionale programma Financieel Fit van Brainport voor Elkaar gekozen voor (de tools van) Geldfit.