Beleidsnota sekswerk gemeente Bernheze

2.1.1. Mensenrechten

Sekswerk is in Nederland een vorm van arbeid; het is een legaal beroep. Het beleid is daarom gebaseerd op het uitgangspunt dat sekswerkers recht hebben op veiligheid, zelfbeschikking en gelijke behandeling, net als mensen in andere beroepen. Dat is vastgelegd in de Grondwet, waarin het recht op vrije keuze van arbeid (artikel 19) en gelijke behandeling (artikel 1) wordt erkend. Vrijwillig sekswerk valt dus onder deze grondrechten. Ook internationale verdragen, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), ondersteunen dit. Volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) moet de overheid mensen beschermen tegen dwang, geweld en uitbuiting, maar ook hun persoonlijke autonomie en privacy respecteren (artikel 8 EVRM). Sekswerk raakt aan deze rechten.

De gemeente Bernheze kiest voor een benadering waarin vrijwillig sekswerk wordt erkend, gereguleerd en beschermd. Om dit te waarborgen, is deze beleidsnota met beleidsregels opgesteld dat een duidelijk kader biedt voor zowel sekswerkers als exploitanten. Het beleid zorgt voor rechtszekerheid, veiligheid en transparantie binnen de branche. De gemeente houdt toezicht op de naleving van wet- en regelgeving. Het doel is een eerlijk, duidelijk en veilig werkklimaat voor iedereen in de seksbranche.

2.1.2. Landelijke ontwikkelingen

Met de Wet opheffing algemeen bordeelverbod in 2000 is het in Nederland toegestaan om sekswerk onder gereguleerde voorwaarden bedrijfsmatig aan te bieden. In plaats van landelijke wetgeving koos de overheid voor een lokale invulling van het sekswerkbeleid en stelde gemeenten verantwoordelijk voor de formulering van dit beleid. Het idee hierachter is dat er ingespeeld kan worden op specifieke omstandigheden op lokaal niveau. Veel gemeenten in Nederland hebben in 2000 sekswerkbeleid gemaakt, zo ook de gemeente Bernheze.

Het kabinet werkt sinds 2009 aan landelijke wetgeving: de Wet regulering sekswerk (hierna Wrs). Met de Wet regulering sekswerk (Wrs) streeft de overheid naar een uniforme landelijke aanpak, waarin sekswerk beter gereguleerd en beschermd wordt. De wet introduceert onder meer een landelijke vergunningsplicht voor sekswerkers en exploitanten, een minimumleeftijd van 21 jaar, en verplichte intakegesprekken gericht op het signaleren van misstanden. Daarnaast komt er een landelijk register, en worden klanten strafbaar als ze gebruikmaken van illegaal sekswerk.

De wet is op 26 januari 2021 ingediend bij de Tweede Kamer. De Wrs leidt tot zorgen bij gemeenten, belangenorganisaties en sekswerkers zelf. Zij vrezen onder meer verdergaande stigmatisering, een toename van illegaal en onzichtbaar sekswerk en een belemmering van toegang tot zorg en bescherming. Dit heeft ertoe geleidt dat de wet op onderdelen wordt aangepast. Totdat de wet wordt ingevoerd, blijven gemeenten verantwoordelijk voor hun eigen lokale beleid. De verwachting is dat het nog lang duurt voordat de Wrs daadwerkelijk wordt aangenomen. Daarom motiveert de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

1Brief van 11 juli 2022

gemeenten om, in afwachting van de Wrs, door te gaan met het opstellen of actualiseren van lokaal sekswerkbeleid.

Naast de Wrs werkt de rijksoverheid ook aan het wetsvoorstel gemeentelijk toezicht op seksbedrijven (hierna: Wgts). Dit voorstel beoogt een wettelijke grondslag te geven aan gemeenten om bij het toezicht op seksbedrijven bepaalde bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers te verwerken. Op dit moment ontbreekt die grondslag, waardoor het gemeentelijk toezicht in de praktijk beperkt is. Het wetsvoorstel voorziet in een wijziging van artikel 151a van de Gemeentewet, zodat gemeenten persoonsgegevens mogen verwerken als dat noodzakelijk is voor toezicht en handhaving bij seksbedrijven. De behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer moet nog plaatsvinden. Tot die tijd blijft de gemeente gebonden aan de huidige wettelijke kaders.

2.3.1. Vergunde branche

De gemeente Bernheze heeft sinds de legalisering van sekswerk in 2000 geen vergunningen afgegeven voor een seksbedrijf. In de omliggende gemeenten zijn wel seksbedrijven gevestigd. Zo zijn er in de gemeenten Meierijstad (Veghel), Maashorst (Uden) en Land van Cuijk (Haps en Overloon) vergunningen afgegeven voor seksclubs en een privéhuis. In Oss en Boxtel zijn vergunningen afgegeven voor erotische massagesalons. De vergunde locaties worden periodiek gecontroleerd door de gemeenten.

2.3.2. Onvergunde branche

Er is beperkt zicht op de onvergunde branche in de gemeente Bernheze. Onder de onvergunde seksbranche vallen vormen van sekswerk zoals sekswerk vanuit huis, webcamseks en zelfstandige escortdiensten. Het is belangrijk om hierin een onderscheid te maken tussen enerzijds de sekswerker die vanuit de eigen woning sekswerk aanbiedt, ingeschreven staat bij de Kamer van Koophandel en belasting afdraagt over de verdiensten en anderzijds ‘carrousel sekswerk’ waarbij sprake is van veelal buitenlandse sekswerkers die voor enkele dagen in een woning worden geplaatst en daarna weer naar een andere locatie gaan. Dit laatste voldoet niet aan de voorwaarden van het werken vanuit de eigen woning. Deze illegale vorm van sekswerk vanuit een woning wordt opgemerkt door de buurt en gemeld bij de gemeente en politie. De politie heeft tijdens het uitvoeren van de bestuurlijke toezichtstaak met name op deze vorm van sekswerk gecontroleerd. Hieruit blijkt dat het voornamelijk gaat om sekswerkers uit Oost-Europa en Zuid-Amerika. Hierbij wordt zowel gebruik gemaakt van sociale huurwoningen van de woningcorporaties als chalets op vakantieparken, recreatiewoningen en parkeerplaatsen (cardates).

Periodiek bekijken toezichthouders van de gemeente Bernheze websites waar sekswerk wordt aangeboden. Als blijkt dat er een advertentie online staat in de gemeente Bernheze, dan wordt er contact gelegd met de betreffende sekswerker. De meeste advertenties op sekssites staan echter op de grotere plaatsen zoals Oss, Uden en Den Bosch. Hierdoor is het lastig om goed beeld te vormen van het aanbod van sekswerk in de gemeente Bernheze. Het is van belang om samen te werken met de omliggende gemeenten en de politie.