Uitspraak uitgelegd

WOZ gaswinningslocatie: waarde na verwijzing op € 14,2 miljoen

Ontmantelingskosten en onrendabele investeringen kunnen de WOZ-waarde van een gaswinningslocatie verlagen, maar niet zonder begrenzing. Het gerechtshof ’s-Hertogenbosch stelt de waarde op 22 juli 2026 na cassatie en verwijzing vast op € 14.219.352. De ontmantelingscorrectie wordt beperkt tot de putten, een ruimere werktuigenuitzondering is onvoldoende bewezen en de correctie voor excessieve gebruikskosten wordt 12,5%.

Instantie
Gerechtshof 's-Hertogenbosch
Uitspraakdatum
2026-07-22
Publicatie bron
2026-10-21

In het kort

  • Het hof stelt de WOZ-waarde voor 2016 na cassatie en verwijzing vast op € 14.219.352; het hoger beroep van de heffingsambtenaar is gegrond.
  • De ontmantelingscorrectie van 10% geldt alleen voor de putten, omdat alleen daarvoor een voldoende met de eigendom samenhangende verwijderingsplicht is vastgesteld.
  • Belanghebbende bewijst niet dat de betwiste installatieonderdelen verwijderd kunnen worden met behoud van de uiterlijke herkenbaarheid van het specifieke werktuig.
  • De correctie voor excessieve gebruikskosten wordt in goede justitie 12,5% in plaats van 25%; de eigen waardedaling van al uitgezonderde werktuigen telt niet nogmaals mee.

Waarom deze zaak belangrijk is

Voor deze WOZ-taxatie is niet alleen de omvang van toekomstige ontmantelingskosten belangrijk, maar vooral de juridische band tussen de verwijderingsplicht en de eigendom van afzonderlijke onderdelen. Een ruimere werktuigenuitzondering vraagt bovendien concreet bewijs van het uiterlijk na verwijdering. Bij onrendabele investeringen moet ook de berekening van het correctiepercentage voorkomen dat de eigen waardedaling van al uitgezonderde werktuigen opnieuw meetelt.

Na cassatie opnieuw drie waarderingsposten beoordelen

De zaak betreft de WOZ-waarde voor 2016 van een gaswinnings- en gasbehandelingslocatie van ongeveer 12 hectare. De waardepeildatum is 1 januari 2015; de toestand op 1 januari 2016 is bepalend. Partijen gaan uit van de gecorrigeerde vervangingswaarde. Daarbij wordt de bruto-vervangingswaarde achtereenvolgens verminderd wegens uitgezonderde werktuigen en technische en functionele veroudering. Na cassatie moest het hof drie posten opnieuw beoordelen: ontmantelingskosten, de werktuigenuitzondering en excessieve gebruikskosten.

Bronpassages bij deze uitleg

de waarde van de [B] -locatie ‘ [naam] ’ te [plaats 2] (hierna: de onroerende zaak) per waardepeildatum 1 januari 2015 vastgesteld. Tevens is de aanslag onroerendezaakbelasting eigenaar en gebruiker voor het jaar 2016 bekendgemaakt.

De onroerende zaak is een gaswinnings- en gasbehandelingslocatie en bestaat uit grond en opstallen. De locatie beslaat ongeveer 12 hectare.

Na verwijzing moet daarom worden vastgesteld of voor belanghebbende een dergelijke verplichting bestond op grond van de concessievoorwaarden die voor haar golden op de toestandsdatum 1 januari 2016.

Het is niet in geschil dat de waarde van de onroerende zaak op de gecorrigeerde vervangingswaarde moet worden vastgesteld.

door het bedrag van de bruto-vervangingswaarde van de verschillende onderdelen achtereenvolgens te verminderen met bepaalde percentages in verband met de werktuigenuitzondering en correcties wegens technische en functionele veroudering.

De Hoge Raad heeft in dat arrest beslist dat verwijzing moet volgen voor een nadere beoordeling met betrekking tot:(a) de abandonneringskosten; (b) de buiten beschouwing te laten werktuigen; en (c) de correctie wegens excessieve gebruikskosten.

Ontmantelingskosten tellen alleen mee voor de putten

Toekomstige verwijderingskosten verlagen de WOZ-waarde hier niet automatisch. Daarvoor moet op de eigenaar een zakelijke of daarmee gelijk te stellen verplichting rusten. De concessie verplichtte tot verwijdering van ongebruikte werken, behalve wanneer deze voor andere doeleinden behouden konden blijven. Voor de putten was voldoende aannemelijk dat ander gebruik niet mogelijk was. Voor de installaties en infrastructuur/gebouwen kwam het hof niet tot dezelfde conclusie. Het hof verwerkt daarom een ontmantelingscorrectie van 10% uitsluitend in de waarde van de putten, niet in die van de gehele locatie.

Bronpassages bij deze uitleg

of op belanghebbende als eigenaar van de winningsinstallatie een bij de waardevaststelling in aanmerking te nemen zakelijke of daarmee gelijk te stellen verplichting rust om na beëindiging van de gaswinning die installatie te verwijderen.

en zij is verplicht om de niet meer in gebruik zijnde werken te verwijderen, tenzij deze voor andere doeleinden kunnen blijven bestaan (artikel 7, lid 6).

Belanghebbende heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat de putten niet in aanmerking komen om voor andere doeleinden in stand te blijven.

Dit betekent dat de overige onderdelen wél in aanmerking kunnen komen voor andere doeleinden. In dat geval geldt geen verplichting om de betreffende werken na beëindiging van de gaswinning te verwijderen (artikel 7, lid 6).

met inachtneming van een negatieve invloed van de abandonneringskosten op de waarde van de putten van 10% als component van de correctie voor functionele veroudering.

Huurafspraken en zorgplicht geven hier geen ruimere correctie

Ook de andere aangevoerde verplichtingen rechtvaardigden geen ruimere waardevermindering. Herstel van terrein en bodem was volgens de concessie afhankelijk van wat de betrokken grondeigenaar verlangde. Daarmee rustte volgens het hof geen zakelijke herstelverplichting op belanghebbende als eigenaar. De verwijderingsafspraken met verhuurders hadden evenmin de vereiste samenhang met de eigendom van de mijnwerken. De ingeroepen algemene zorgplicht betrof de vergunninghouder en schiep hier geen zakelijke verplichting voor de eigenaar. Voor deze waardering was dus niet genoeg dat belanghebbende uit anderen hoofde kosten zou moeten maken.

Bronpassages bij deze uitleg

Uit de concessie volgt dat deze verplichtingen voor belanghebbende als houder van de concessie alleen gelden indien en voor zover de betrokken eigenaar dit verlangt.

Op belanghebbende als eigenaar rust daarom geen zakelijke of daarmee gelijk te stellen verplichtingen tot het hiervoor bedoelde herstel van het terrein en de bodemstructuur.

De huurovereenkomsten en de algemene voorwaarden hangen naar het oordeel van het hof niet zozeer samen met de eigendom van de betreffende mijnwerken zoals bedoeld in het verwijzingsarrest (zie 4.2).

De wettelijke regels zien op algemene verplichtingen voor de houder van een vergunning. Voor belanghebbende als eigenaar van de onroerende zaak vloeien daar geen (zakelijke) verplichtingen of daarmee gelijk te stellen verplichtingen uit voort.

Ruimere werktuigenuitzondering strandt op onvoldoende bewijs

Voor onderdelen van een werktuig dat zelf een gebouwd eigendom vormt, is beslissend of het specifieke werktuig na verwijdering uiterlijk herkenbaar blijft. Belanghebbende moet de feiten stellen en bij betwisting bewijzen die toepassing van de werktuigenuitzondering rechtvaardigen. Bij de kleppen van beide manifolds, de brander van de fakkel en de onderzochte onderdelen van de LTS-unit boden de foto's en tekeningen onvoldoende houvast. Een ruimere uitzondering werd daarom niet bewezen. Het hof stelt dus niet vast dat dergelijke onderdelen nooit uitgezonderd kunnen worden; de beoordeling strandt hier op het bewijs.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor de beantwoording van de vraag welke gedeelten van een als gebouwd eigendom aan te merken werktuig zelf dat werktuig vormen, is beslissend of zij kunnen worden verwijderd zonder dat de uiterlijke herkenbaarheid van dat werktuig als dat specifieke werktuig verloren gaat.

Op belanghebbende rust de stelplicht, en in geval van betwisting de bewijslast ten aanzien van feiten en omstandigheden die meebrengen dat op bepaalde onderdelen van de onroerende zaak de werktuigenuitzondering van toepassing is.

De wezensspecifieke en beeldbepalende kenmerken van de manifold met en zonder kleppen zijn voor het hof aan de hand van de overgelegde foto’s zodanig onduidelijk dat de uiterlijke herkenbaarheid niet kan worden beoordeeld.

De wezensspecifieke en beeldbepalende kenmerken van de outlet manifold met en zonder kleppen zijn voor het hof aan de hand van de overgelegde foto zodanig onduidelijk dat de uiterlijke herkenbaarheid niet kan worden beoordeeld.

Belanghebbende heeft daarnaast een foto van de flare overgelegd, die – zoals belanghebbende zelf erkent - niet overeenstemt met de schematische tekening.

Het vorenstaande leidt het hof tot het oordeel dat belanghebbende niet aannemelijk heeft gemaakt dat de uiterlijke herkenbaarheid van de flare met het verwijderen van de brander niet verloren gaat. Belanghebbende heeft daarmee niet aan haar bewijslast voldaan.

Belanghebbende heeft ook niet met foto’s of bouwtekeningen van deze specifieke LTS-unit inzichtelijk gemaakt hoe de LTS-unit er uit zou zien als de Jules Thomson kleppen, de gas-gas warmtewisselaar en het betreffende leidingwerk verwijderd zouden worden.

Ontwerp- en engineeringkosten mogen naar rato worden verdeeld

Bij de toerekening van installatiekosten volgde het hof belanghebbende wel. Kosten voor bijvoorbeeld ontwerp en engineering behoren tot de waarde van de installatie als geheel. Het hof aanvaardt daarom dat de werktuigenuitzondering naar rato op die kosten wordt toegepast. De heffingsambtenaar had bovendien niet aannemelijk verklaard waarom aan uitgezonderde werktuigen veel minder installatiekosten zouden moeten worden toegerekend dan aan andere onderdelen.

Bronpassages bij deze uitleg

Bij het bepalen van de waarde in het kader van de Wet WOZ gaat het om de kosten van de installatie in zijn totaliteit, aangezien deze in zijn totaal benodigd is voor de gaswinning.

Kosten zoals ontwerp en engineering maken onderdeel uit van de totale waarde van de installatie. Het is redelijk om de werktuigenuitzondering ook naar rato over die kosten toe te passen.

Daarnaast heeft de heffingsambtenaar naar oordeel van het hof desgevraagd geen aannemelijke verklaring gegeven waarom in zijn berekening de installatiekosten van de uitgezonderde werktuigen veel lager zouden moeten zijn dan de overige bestanddelen van het gebouwde eigendom.

Correctie voor excessieve gebruikskosten wordt 12,5%

De compressie-investering rechtvaardigde nog steeds een correctie voor functionele veroudering, maar niet de eerder toegepaste 25%. De eigen waardedaling van uitgezonderde werktuigen mag niet nog eens meetellen; een daardoor veroorzaakte waardedaling van de resterende zaak kan wel relevant zijn. Het hof verlangde daarom dat ook de waardeverhouding waarmee de correctie werd berekend, werd bepaald na toepassing van de werktuigenuitzondering. Bovendien was niet de volledige investering excessief: normale drukverhoging viel daar volgens belanghebbende niet onder. Het hof schatte de correctie voor de installaties in goede justitie op 12,5%. Dat is een zaakgebonden waardering, geen algemeen percentage.

Bronpassages bij deze uitleg

Naar het oordeel van het hof is de correctie voor excessieve gebruikskosten terecht na de toepassing van de werktuigenuitzondering in aanmerking genomen.

De Hoge Raad overweegt in het verwijzingsarrest dat bij de bepaling van de gecorrigeerde vervangingswaarde geen rekening mag worden gehouden met de waardedaling van buiten aanmerking gelaten werktuigen die is opgetreden als gevolg van technische en functionele veroudering.

De Hoge Raad oordeelt verder dat rekening moet worden gehouden met veroudering van buiten aanmerking te laten werktuigen, voor zover als gevolg van die veroudering ook de vervangingswaarde van de rest van die onroerende zaak is gedaald

de verhouding tussen de investering in de compressie-installatie en de bruto-vervangingswaarde van de utilities eveneens moet worden bepaald na toepassing van de werktuigenuitzondering voor wat betreft de compressie-installatie.

De eerstgenoemde reden (drukverhoging) is namelijk een bij de winning van gas normaal te achten investering gedurende de looptijd van de exploitatie van een gasveld.

Echter, er waren destijds drie redenen voor de investering in de compressie-installatie en ook volgens belanghebbende zelf was niet de volledige investering excessief. Het hof oordeelt daarom in goede justitie dat de excessieve gebruikskosten voor de utilities vastgesteld moeten worden op 12,5%.

De rechtbank heeft een correctie van 25% toegepast.

WOZ-waarde vastgesteld op € 14.219.352

Het hoger beroep van de heffingsambtenaar slaagt. Het hof vernietigt de rechtbankuitspraak, behalve de beslissing over het griffierecht, en vernietigt ook de uitspraak op bezwaar. De nieuwe WOZ-waarde bedraagt € 14.219.352; de aanslag wordt daarmee evenredig verminderd. De uitkomst ligt boven de circa € 9,85 miljoen van de rechtbank, maar onder de € 21.245.000 die de heffingsambtenaar in beroep had verdedigd. De gegrondverklaring betekent dus niet dat de gemeentelijke waardering volledig wordt gevolgd.

Bronpassages bij deze uitleg

verklaart het hoger beroep gegrond;

vernietigt de uitspraak van de rechtbank, met uitzondering van de beslissing over het griffierecht;

vernietigt de uitspraak op bezwaar;

stelt de waarde van de onroerende zaak vast op € 14.219.352;

vermindert de aanslag evenredig.

Met inachtneming daarvan heeft de rechtbank op basis van de door partijen gezamenlijk gehanteerde berekeningswijze als hiervoor in 2.3 bedoeld, de waarde van de onroerende zaak vastgesteld op € 9.848.936.

In beroep verdedigde de heffingsambtenaar de WOZ-waarde zoals verminderd bij uitspraak op bezwaar en nader vastgesteld op € 21.245.000.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Wat betreft de uiterlijke herkenbaarheid sluit de uitspraak aan bij het aangeleverde arrest van de Hoge Raad over een asfaltmenginstallatie. De andere bewijsbeoordeling dan bij het hof Arnhem-Leeuwarden in 2022 moet worden bezien binnen de cassatieopdracht: eerst moet belanghebbende de feiten voor toepassing van de werktuigenuitzondering bewijzen. Het eerdere hof had het ontbreken van bewijs aan de heffingsambtenaar tegengeworpen. Dit verschil is geen aangetoonde zelfstandige koerswijziging over het herkenbaarheidscriterium. De vergelijking is beperkt tot de aangeleverde uitspraken.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor de beantwoording van de vraag welke gedeelten van een als gebouwd eigendom aan te merken werktuig zelf dat werktuig vormen, is beslissend of zij kunnen worden verwijderd zonder dat de uiterlijke herkenbaarheid van dat werktuig als dat specifieke werktuig verloren gaat.

dat zij niet kunnen worden verwijderd zonder dat de uiterlijke herkenbaarheid van het werktuig/gebouwd eigendom als asfaltmenginstallatie verloren gaat.

Reeds op grond van het vorenoverwogene, maakt de heffingsambtenaar de door hem bepleite toepassing van de werktuigenuitzondering van uitsluitend een percentage van circa 43 niet aannemelijk.

Op de belanghebbende rust de stelplicht, en in geval van betwisting de bewijslast ten aanzien van feiten en omstandigheden die meebrengen dat op bepaalde onderdelen van de onroerende zaak de werktuigenuitzondering van toepassing is.

heeft de uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vernietigd en het geding verwezen naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (hierna: het hof)

Reikwijdte en beperkingen

  • De uitspraak betreft het WOZ-jaar 2016, met waardepeildatum 1 januari 2015 en toestandsdatum 1 januari 2016. De toegepaste percentages zijn niet zonder meer bruikbaar voor andere locaties of jaren.
  • De vergelijking is niet uitputtend. De cassatieopdracht is beoordeeld aan de hand van de passages die het verwijzingshof weergeeft; de volledige cassatiearresten zijn niet afzonderlijk aangeleverd.
  • De geldende wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht. Over een eventueel nieuw cassatieberoep tegen deze uitspraak is geen informatie aangeleverd.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.