Uitspraak uitgelegd

Hoge Raad stelt prejudiciële vragen over sociale zekerheid rijnvarende met nevenwerk

De Hoge Raad stelde op 23 oktober 2026 prejudiciële vragen over een rijnvarende die in 2015 ook andersoortig werk verrichtte voor een tweede buitenlandse werkgever. De vragen gaan zowel over de bevoegdheid van het Hof van Justitie als over de toepassing van de Rijnvarendenovereenkomst. De Hoge Raad heeft nog niet beslist welk socialezekerheidsstelsel uiteindelijk van toepassing is.

Instantie
Hoge Raad
Uitspraakdatum
2026-10-23
Publicatie bron
2026-10-23

In het kort

  • De zaak betreft een in Nederland wonende schipper en gelijktijdig nevenwerk in de periode januari tot en met mei 2015.
  • Het gerechtshof vond Luxemburgs recht van toepassing en oordeelde dat over die periode geen Nederlandse premie volksverzekeringen mocht worden geheven.
  • De Hoge Raad twijfelt over de uitleg en stelt vragen aan het Hof van Justitie, mede over diens bevoegdheid.
  • In dit arrest wordt het geding geschorst en iedere verdere beslissing aangehouden.

Waarom deze zaak belangrijk is

Deze zaak is van groot belang voor rijnvarenden met neveninkomsten of meerdere werkgevers. De uitkomst bepaalt of zij onder het Nederlandse sociale zekerheidsstelsel vallen of onder dat van de exploitatiestaat van het schip, met grote gevolgen voor premiebetalingen en verzekeringsaanspraken.

Feitelijke situatie en verzekeringsplicht

De zaak draait om een in Nederland wonende schipper die in 2015 voor twee verschillende buitenlandse werkgevers actief was. Hij werkte het volledige jaar voor een Luxemburgse werkgever aan boord van een schip dat in de Rijnvaart werd gebruikt. Daarnaast verrichtte hij gedurende enkele maanden werkzaamheden voor een Bulgaarse werkgever. Deze tweede reeks werkzaamheden vonden weliswaar aan boord plaats, maar hadden geen betrekking op de Rijnvaart zelf, zoals het benaderen van andere schippers voor goederenopslag.

Bronpassages bij deze uitleg

Belanghebbende had in het jaar 2015 de Nederlandse nationaliteit en woonde het gehele jaar 2015 in Nederland.

Belanghebbende is het gehele jaar 2015 als schipper in loondienst werkzaam geweest bij de in Luxemburg gevestigde [SA 1] . Hij verrichtte zijn werkzaamheden voor [SA 1] aan boord van het binnenvaartmotorschip ‘[B]’ (hierna: het schip).

Belanghebbende is van 1 januari 2015 tot en met 31 mei 2015 bovendien in dienstbetrekking werkzaam geweest bij de in Bulgarije gevestigde [SA 2] . Zijn werkzaamheden in dienst van [SA 2] verrichtte hij niet als varend personeel.

Oordeel Gerechtshof over Rijnvarendenovereenkomst

Het Gerechtshof oordeelde dat de speciale Rijnvarendenovereenkomst voorrang heeft op de algemene Europese regels. Omdat het schip door een Luxemburgse onderneming werd geëxploiteerd, concludeerde het Hof dat het Luxemburgse socialeverzekeringsrecht van toepassing was. Dit betekende dat er over de betreffende periode geen premie volksverzekeringen in Nederland verschuldigd was, ondanks de Nederlandse woonplaats van de schipper.

Bronpassages bij deze uitleg

Het Hof heeft het standpunt van belanghebbende gevolgd.

Het Hof is daarom tot de slotsom gekomen dat van belanghebbende voor de periode 1 januari 2015 tot en met 31 mei 2015 geen premie mag worden geheven voor de Nederlandse volksverzekeringen.

Twijfel over de Rijnvarendenovereenkomst

De Hoge Raad constateert dat de Rijnvarendenovereenkomst geen expliciete regels bevat voor de situatie waarin een rijnvarende tegelijkertijd andere werkzaamheden verricht. Hoewel de Hoge Raad geneigd is de redenering van het Hof te volgen om te voorkomen dat de toepasselijke wetgeving voortdurend wisselt, bestaat er redelijke twijfel over de juiste uitleg. Deze onduidelijkheid maakt het noodzakelijk om verduidelijking te vragen aan de hoogste rechter van de Europese Unie.

Bronpassages bij deze uitleg

De Rijnvarendenovereenkomst bevat geen regels die met zoveel woorden voorzien in een geval als hier aan de orde

Het door artikel 16 van de Basisverordening nagestreefde belang van de werknemer is daarentegen dat continuïteit bestaat in de toepasselijke wetgeving.

De Hoge Raad zal daarom de hierna in onderdeel 5 geformuleerde vragen 2a en 2b voorleggen aan het Hof van Justitie.

Prejudiciële vragen en schorsing geding

Voordat de Hoge Raad inhoudelijk kan oordelen, moet eerst worden vastgesteld of het Hof van Justitie wel bevoegd is om de Rijnvarendenovereenkomst uit te leggen, aangezien dit een overeenkomst tussen lidstaten is en niet direct een EU-handeling. De Hoge Raad heeft het geding daarom geschorst en heeft prejudiciële vragen gesteld over de bevoegdheid van het Hof van Justitie en de uitleg van de toepasselijke wetgeving in deze complexe situatie.

Bronpassages bij deze uitleg

Moet artikel 267 VWEU aldus worden uitgelegd dat het Hof van Justitie bevoegd is bij wijze van prejudiciële beslissing een uitspraak te doen over de uitlegging van de Rijnvarendenovereenkomst?

De Hoge Raad houdt iedere verdere beslissing aan en schorst het geding totdat het Hof van Justitie naar aanleiding van dit verzoek uitspraak heeft gedaan.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

De Hoge Raad verwijst onder meer naar eerdere rechtspraak voor het belang van continuïteit van de toepasselijke wetgeving. De verwijzing naar een eerder Rijnvarendenverdrag vormt hier geen zelfstandige vergelijking met de nu te beoordelen Rijnvarendenovereenkomst. Deze bespreking beperkt zich tot de prejudiciële vragen in de hoofdzaak.

Reikwijdte en beperkingen

  • De geldende wetsversie is niet afzonderlijk onderzocht.
  • De Hoge Raad heeft nog geen inhoudelijke einduitspraak gedaan; de zaak is geschorst in afwachting van het Hof van Justitie.
  • De feiten en premieperiode betreffen 2015. Deze bespreking stelt niet vast dat de uitkomst ook al vaststaat voor actuele of andere arbeidscombinaties.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.