Uitspraak uitgelegd

Buitenlandse rekening: verlengde navordering toegestaan, correcties deels verlaagd

Bij navordering over een buitenlandse bankrekening telt niet alleen hoeveel jaren zijn verstreken, maar ook hoe voortvarend de Belastingdienst heeft gehandeld. De Rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde op 23 oktober 2026 dat de inspecteur voor 2009 tot en met 2014 de verlengde navorderingstermijn mocht gebruiken. De belastingplichtige kreeg wel gedeeltelijk gelijk: de box 2-correcties over 2009 en 2010 waren te hoog en alle boeten werden wegens de lange procedureduur gematigd.

Instantie
Rechtbank Zeeland-West-Brabant
Uitspraakdatum
2026-10-23
Publicatie bron
2026-11-04

In het kort

  • De inspecteur mocht voor 2009 tot en met 2014 de verlengde navorderingstermijn toepassen, omdat de rechtbank de behandeling voldoende voortvarend vond.
  • De buiten de administratie gehouden bedrijfsopbrengsten op de Luxemburgse privérekening werden als winstuitdelingen aangemerkt.
  • Voor 2009 en 2010 werd het belastbare inkomen in box 2 verlaagd tot € 16.000 per jaar; een hogere uitdeling was niet aannemelijk gemaakt.
  • Omkering en verzwaring van de bewijslast golden alleen voor 2011 tot en met 2013. De navorderingsaanslagen over 2011 tot en met 2014 bleven in stand.
  • De vergrijpboeten waren gerechtvaardigd, maar werden allemaal met 15% verminderd wegens termijnoverschrijding. Voor 2009 en 2010 daalde daarnaast de boetegrondslag.

Waarom deze zaak belangrijk is

Een toegestane verlengde navorderingstermijn betekent niet dat ook alle nagevorderde bedragen juist zijn. Het verweer over de onderzoeksduur faalde hier, maar de belastingplichtige kreeg voor 2009 en 2010 wel een lagere box 2-correctie. De onderbouwing van de termijn, de hoogte van de uitdeling en de boete moeten dus afzonderlijk worden beoordeeld.

Waarom de verkoopopbrengsten als winstuitdeling tellen

De belastingplichtige was directeur en (middellijk) enig aandeelhouder van vennootschappen met een nertsenboerderij. Verkoopopbrengsten kwamen via Transoost op zijn Luxemburgse privérekening terecht. Voor belastingheffing als winstuitdeling is niet alleen een vermogensverschuiving naar de aandeelhouder nodig: ook de vennootschap en aandeelhouder moeten zich redelijkerwijs van de bevoordeling bewust zijn. Volgens de rechtbank was aan beide voorwaarden voldaan. De aandeelhouder had zelf een werkwijze opgezet en gebruikt waardoor bedrijfsopbrengsten buiten de administratie bleven en rechtstreeks bij hem terechtkwamen.

Bronpassages bij deze uitleg

Belanghebbende is directeur/enig aandeelhouder van [b.v. 1] . Daarnaast was belanghebbende ook bestuurder en (middellijk) enig aandeelhouder van [b.v. 2] .

De ondernemingsactiviteiten bestonden uit het houden van een nertsenboerderij.

Transoost bood de nertsenvellen aan bij [veilinghuis] in Denemarken en stortte de opbrengst onder inhouding van een provisie onder meer op [bankrekeningnummer] (de bankrekening) ten name van belanghebbende bij Banque et Caisse d’Epargne de l’Etat (BCEE) in Luxemburg.

Naast dat sprake dient te zijn van een vermogensverschuiving (het objectieve vereiste) geldt dat zowel [b.v. 1] als belanghebbende als aandeelhouder zich van de bevoordeling (redelijkerwijs) bewust dienen te zijn geweest (het subjectieve vereiste).

De rechtbank acht aannemelijk dat belanghebbende een werkwijze heeft geïnitieerd en gebruikt waarbij de verkoopopbrengsten van Transoost niet in de administratie werden verantwoord en rechtstreeks naar hem zijn gevloeid.

Daarmee is aannemelijk dat ook sprake is van dubbele bewustheid.

Lange onderzoeksduur maakte de navordering niet ongeldig

De rechtbank toetste het gebruik van de verlengde navorderingstermijn van artikel 16, vierde lid, AWR aan de vereiste voortvarendheid. Een omvangrijk project over buitenlandse rekeningen kan geruime tijd vragen, maar de Belastingdienst mag het onderzoek niet zo organiseren dat een voortvarende behandeling onvoldoende is gewaarborgd. Bij een onverklaarde vertraging van meer dan zes maanden is in elk geval niet aan die eis voldaan. Ondanks het tijdsverloop van september 2016 tot september 2023 vond de rechtbank de behandeling hier, ook als geheel bezien, voldoende voortvarend.

Bronpassages bij deze uitleg

De inspecteur heeft voor het vaststellen van de navorderingsaanslagen gebruik gemaakt van de verlengde navorderingstermijn van artikel 16, vierde lid, van de AWR.

In gevallen als het onderhavige kan de Belastingdienst verder in redelijkheid tot het oordeel komen dat een landelijke coördinatie en een projectmatige aanpak geboden zijn.

Met deze werkzaamheden, waarbij ook in het belang van de betrokken belastingplichtigen zorgvuldigheid moet worden betracht, kan geruime tijd gemoeid zijn.

Gelet op de eisen die voortvloeien uit het recht van de Europese Unie mogen de werkzaamheden niet worden georganiseerd en ingericht op een zodanige wijze dat een voortvarende behandeling onvoldoende gewaarborgd is.

Opmerking verdient dat de vereiste voortvarendheid in ieder geval niet is betracht indien bij de werkzaamheden als vermeld in 3.3 tot en met 3.13 een onverklaarbare vertraging is opgetreden van meer dan zes maanden.

Hoewel tussen de ontvangst van de eerste informatie uit Duitsland op 30 september 2016 en het opleggen van de laatste navorderingsaanslagen op 22 september 2023 een lange tijd is verstreken, heeft dit tijdsverloop meerdere redenen. Er is voldoende voortvarendheid betracht.

Waarom de gestelde vertragingen niet tot vernietiging leidden

Het enkele bestaan van de buitenlandse rekening hoefde in deze omstandigheden niet direct nader te worden onderzocht. De adviseur viel onder horizontaal toezicht en concrete fraudesignalen ontbraken toen; een buitenlandse rekening kan immers gewoon zijn aangegeven. Later ontvangen betalingsomschrijvingen waren onvoldoende voor een sluitende identificatie, zodat aanvullende informatie uit Luxemburg mocht worden gevraagd. De rechtbank vond wél onvoldoende verklaard waarom de inspecteur 2010 tot en met 2014 niet tegelijk met 2009 had opgepakt. Tussen de eerste en laatste aanvraag van boeteadvies verstreek echter niet meer dan zes maanden. Ook de resterende afhandeling leverde volgens haar geen ontoelaatbare vertraging op.

Bronpassages bij deze uitleg

De inspecteur heeft toegelicht dat geen verder onderzoek is gedaan naar belanghebbende, omdat de adviseur van belanghebbende onder horizontaal toezicht viel.

De rechtbank is van oordeel dat de inspecteur op dat moment niet tot onderzoek hoefde over te gaan omdat er geen concrete aanwijzingen van fraude waren.

Het aanhouden van een buitenlandse bankrekening op zich is geen signaal van fraude. Deze kan in de aangifte zijn opgenomen.

Ook was alleen de vermelding “ [belanghebbende] ” onvoldoende om een sluitende identificatie te maken met de eerder op 30 september 2016 ontvangen informatie. De inspecteur mocht dan ook nadere informatie in Luxemburg opvragen over de NAW-gegevens en rekeningen van “ [belanghebbende] ”.

Voor de navorderingsaanslagen 2010 tot en met 2014 heeft de inspecteur geen goede verklaring gegeven waarom die aanslagen niet tegelijkertijd met 2009 zijn opgepakt.

Tussen het opvragen van het (eerste) boeteadvies 2009 op 17 november 2022 en het (laatste) boeteadvies 2014 op 18 april 2023 is evenwel niet meer dan zes maanden verstreken.

De periode tussen de aankondiging van de navorderingsaanslagen 2010 tot en met 2014 en het daadwerkelijk opleggen van de navorderingsaanslagen is niet dusdanig lang dat dit rechtvaardiging behoeft.

Box 2-correctie over 2009 en 2010 daalt naar € 16.000 per jaar

Voor 2009 en 2010 ontbraken transactiegegevens, maar de rekening bestond toen al. De rechtbank vond het voldoende constante patroon in latere jaren bruikbaar om ook voor die eerdere jaren ontvangsten aan te nemen. Zij nam alleen de uitzonderlijk hoge ontvangst van € 143.993 niet mee. Met gemiddeld € 16.000 per transactie en minstens twee transacties per jaar kwam zij uit op een totale winstuitdeling van € 32.000 per jaar. Daarvan werd € 16.000 aan de belastingplichtige en € 16.000 aan zijn echtgenote toegerekend. Een hogere uitdeling had de inspecteur niet aannemelijk gemaakt.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor 2009 en 2010 zijn geen gegevens over (transacties via) de bankrekening beschikbaar, behoudens het gegeven dat de bankrekening bij BCEE al bestond.

Tot slot is in latere jaren sprake van een constant beeld. Er werden twee á vier transacties per jaar op de rekening geboekt en de rekening werd alleen gebruikt voor ontvangsten van Transoost.

De rechtbank laat daarbij alleen de uitschieter van € 143.993 buiten beschouwing. De rechtbank acht een gemiddelde van € 16.000 per transactie en tenminste twee transacties per jaar aannemelijk gemaakt voor 2009 en 2010.

De winstuitdelingen voor 2009 en 2010 bedragen dan € 32.000 per jaar, waarvan aan belanghebbende en zijn echtgenote elk € 16.000 kan worden toegerekend.

De inspecteur heeft niet aannemelijk gemaakt dat de winstuitdeling hoger was. De rechtbank zal de navorderingsaanslagen IB/PVV 2009 en 2010 daarom verminderen.

Alleen voor 2011 tot en met 2013 werd de bewijslast omgekeerd

De rechtbank paste alleen voor 2011 tot en met 2013 omkering en verzwaring van de bewijslast toe, omdat de aangegeven belasting volgens haar zowel absoluut als relatief aanzienlijk te laag was. De bekende stortingen en banksaldi vormden een redelijke schatting, terwijl de belastingplichtige geen overtuigend bewijs voor lagere inkomsten leverde. Die navorderingsaanslagen bleven daarom in stand. Voor 2009, 2010 en 2014 werd de bewijslast niet omgekeerd. De aanslag over 2014 bleef wel gehandhaafd: die betrof uitsluitend box 3 en daartegen waren geen gronden aangevoerd.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank is van oordeel dat voor de jaren 2009 en 2010 de bewijslast niet kan worden omgekeerd.

Voor 2011 tot en met 2013 is de rechtbank van oordeel dat de volgens de aangifte verschuldigde inkomstenbelasting absoluut en relatief aanzienlijk lager was dan de werkelijk verschuldigde belasting, zodat voor die jaren de bewijslast moet worden omgekeerd.

Voor het jaar 2014 heeft de inspecteur geen winstuitdeling in aanmerking genomen en is geen reden tot omkering van de bewijslast.

Die winstuitdeling zijn berekend op de door Transoost in 2011 tot met 2013 gestorte bedragen op de bankrekening van belanghebbende bij BCEE.

Voor de hoogte van het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen is uitgegaan van de saldi van de bankrekening, zoals deze volgen uit de informatie van BCEE. De rechtbank acht deze schatting redelijk.

Belanghebbende heeft geen verklaring gegeven waarmee overtuigend is aangetoond dat de inkomsten lager zijn. Dat betekent dat de navorderingsaanslagen 2011 tot en met 2013 niet tot een te hoog bedrag zijn vastgesteld.

Voor het jaar 2014 heeft de inspecteur alleen het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen gecorrigeerd

Belanghebbende heeft daartegen geen gronden aangevoerd. De navorderingsaanslag IB/PVV 2014 blijft in stand.

Voorwaardelijk opzet rechtvaardigde de vergrijpboeten

Voor de boeten gold een afzonderlijke, zwaardere bewijsmaatstaf: de relevante feiten moesten buiten redelijke twijfel vaststaan. De rechtbank vond voor alle jaren ten minste voorwaardelijk opzet bewezen. Zij was ervan overtuigd dat de rekening juist was geopend om verkoopopbrengsten voor de fiscus verborgen te houden en aan de vennootschap te onttrekken. Dat laatste woog strafverzwarend mee. De boetepercentages van 75% voor de box 2-correcties en 175% voor de box 3-correcties achtte zij op zichzelf gerechtvaardigd.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank stelt voorop dat de aanwezigheid van een beboetbaar feit alleen kan worden aangenomen als de daarvoor vereiste feiten en omstandigheden buiten redelijke twijfel zijn komen vast te staan.

Naar het oordeel van de rechtbank is de inspecteur voor alle jaren geslaagd in zijn bewijslast dat sprake is van ten minste voorwaardelijk opzet.

De rechtbank is er van overtuigd dat de bankrekening is geopend om buiten het zicht van de Belastingdienst verkoopopbrengsten van de nertsenboerderij van Transoost te ontvangen en aan [b.v. 1] te onttrekken. Deze laatste omstandigheid is als strafverzwarende omstandigheid aan te merken.

De inspecteur heeft ter zake van de correcties in box 2 en box 3 vergrijpboeten opgelegd van respectievelijk 75% en 175%.

De rechtbank acht de vergrijpboeten voor de correcties in box 2 en 3 passend en geboden.

Alle boeten 15% lager wegens de lange procedureduur

Voor 2009 en 2010 daalde de boetegrondslag door de lagere box 2-correcties. Daarnaast verminderde de rechtbank alle boeten met 15%, omdat de redelijke termijn van twee jaar met 18 tot 23 maanden was overschreden. De boeten vervielen dus niet. Uiteindelijk resteerden € 3.378 voor 2009, € 2.550 voor 2010, € 3.101 voor 2011, € 6.137 voor 2012, € 13.305 voor 2013 en € 1.612 voor 2014.

Bronpassages bij deze uitleg

2009 € 16.000 € 1.858 € 3.000 € 975 € 3.975 € 3.378 2010 € 16.000 - € 3.000 - € 3.000 € 2.550

De rechtbank stelt vast dat hiermee de redelijke termijn van twee jaar is overschreden voor de boete IB/PVV 2009 met 23 maanden, voor de boete IB/PVV 2010 met 22 maanden en voor de boeten IB/PVV 2011 tot en met 2014 met 18 maanden.

De boeten zullen daarom worden gematigd met 15%.

- vermindert de boetebeschikking bij de navorderingsaanslag IB/PVV 2009 tot € 3.378;

- vermindert de boetebeschikking bij de navorderingsaanslag IB/PVV 2010 tot € 2.550;

- vermindert de boetebeschikking bij de navorderingsaanslag IB/PVV 2011 tot € 3.101;

- vermindert de boetebeschikking bij de navorderingsaanslag IB/PVV 2012 tot € 6.137;

- vermindert de boetebeschikking bij de navorderingsaanslag IB/PVV 2013 tot € 13.305;

- vermindert de boetebeschikking bij de navorderingsaanslag IB/PVV 2014 tot € 1.612;

Geen werkelijke proceskosten, wel schadevergoeding

Het gedeeltelijke succes leidde niet tot vergoeding van de werkelijk gemaakte rechtsbijstandskosten. Afwijking van het vaste tarief vergt bijzondere omstandigheden; de rechtbank zag die hier niet en vond dat de inspecteur niet tegen beter weten in had geprocedeerd. Zij kende € 934 aan proceskosten toe. Los van de boetevermindering kreeg de belastingplichtige wegens de lange procedureduur ook € 666,67 aan immateriële schadevergoeding.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor toekenning van een (proces)kostenvergoeding in afwijking van de forfaitaire bedragen van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb) is slechts grond indien sprake is van ‘bijzondere omstandigheden’.

De rechtbank ziet geen redenen die afwijking van de forfaitaire proceskostenvergoeding rechtvaardigen. Zoals toegelicht in de uitspraak heeft de inspecteur terecht de verlengde navorderingstermijn toegepast. De inspecteur heeft daarom niet tegen beter weten in geprocedeerd.

- veroordeelt de inspecteur tot betaling van € 934 aan proceskosten aan belanghebbende.

Verder heeft belanghebbende recht op een immateriële schadevergoeding van in totaal € 666,67 vanwege de lange duur van de procedure.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Op twee afgebakende onderdelen sluit de uitspraak aan bij de aangeleverde rechtspraak. De Hoge Raad noemde op 14 maart 2008 een constant feitenbeeld als voorwaarde voor extrapolatie naar andere jaren. De rechtbank motiveert haar extrapolatie met zo’n constant beeld, maar laat een uitzonderlijk hoge ontvangst buiten beschouwing. De bewijspositie verschilt wel: in het arrest uit 2008 moest de belastingplichtige aantonen dat de vergoedingen ten onrechte waren belast. Daarnaast past de boetevermindering van 15% bij de overschrijding van 18 tot 23 maanden binnen de schijf die het gerechtshof op 21 juni 2018 hanteerde. Deze vergelijking betreft niet de voortvarendheid bij de verlengde navordering en is niet uitputtend.

Bronpassages bij deze uitleg

Een dergelijke extrapolatie van het resultaat van een steekproef naar andere tijdvakken is in beginsel slechts verantwoord indien er voldoende grond is om aan te nemen dat de desbetreffende tijdvakken een constant beeld vertonen wat betreft de van belang zijnde feitelijke situatie.

Op belanghebbende bleef immers de last rusten te bewijzen dat de over die jaren verstrekte kostenvergoedingen ten onrechte in de belastingheffing zijn betrokken.

Tot slot is in latere jaren sprake van een constant beeld. Er werden twee á vier transacties per jaar op de rekening geboekt en de rekening werd alleen gebruikt voor ontvangsten van Transoost.

De rechtbank laat daarbij alleen de uitschieter van € 143.993 buiten beschouwing.

De rechtbank stelt vast dat hiermee de redelijke termijn van twee jaar is overschreden voor de boete IB/PVV 2009 met 23 maanden, voor de boete IB/PVV 2010 met 22 maanden en voor de boeten IB/PVV 2011 tot en met 2014 met 18 maanden.

De boeten zullen daarom worden gematigd met 15%.

12 tot 24 maanden 15% € 10.000

Reikwijdte en beperkingen

  • Dit is een uitspraak in eerste aanleg. Uit de aangeleverde stukken blijkt niet of hoger beroep is ingesteld of wat daarvan de uitkomst is.
  • De vergelijking is beperkt tot aangeleverde rechtspraak over extrapolatie en boetematiging; zij vormt geen volledig jurisprudentieonderzoek.
  • De voor de belastingjaren 2009 tot en met 2014 toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.