Uitspraak uitgelegd

Bestuurdersaansprakelijkheid en matiging van een boete

Een contractuele boete kan mede bepalen hoeveel schade een schuldeiser door het handelen van een bestuurder lijdt. Toch zijn de boete en die bestuurdersaansprakelijkheid verschillende juridische vragen. Dat blijkt uit een geschil over grond van de gemeente Peel en Maas. Het hof kende in maart 2025 € 250.000 toe. De Hoge Raad vernietigde dat arrest op 6 november 2026 wegens een onjuiste beoordeling van het beroep op boetematiging.

Instantie
Gerechtshof 's-Hertogenbosch
Uitspraakdatum
2025-03-18
Publicatie bron
2025-06-18

In het kort

  • Het hof hield Beheer en haar middellijke bestuurders aansprakelijk voor € 250.000 na overdracht van grond zonder toestemming en beëindiging van de projectvennootschap.
  • De Hoge Raad vernietigt dat arrest op 6 november 2026: bij boetematiging mogen de contractuele verhouding en de schadeplichtigheid van Beheer niet door elkaar worden gehaald.
  • De zaak gaat naar een ander hof. De Hoge Raad kent zelf geen lager bedrag toe en wijst de schadevordering niet af.

Waarom deze zaak belangrijk is

Deze procesketen is relevant wanneer een bestuurder wordt aangesproken voor een onbetaalde contractuele boete van zijn vennootschap. De grond voor bestuurdersaansprakelijkheid, de omvang van de schade en de mogelijke matiging van de onderliggende boete moeten ieder zorgvuldig worden beoordeeld. De actuele betekenis ligt in de cassatiecorrectie van november 2026; het eerdere hofbedrag kan niet als definitieve uitkomst worden gepresenteerd.

Grond overgedragen zonder de vereiste toestemming

Een projectvennootschap kocht in 2011 grond van de gemeente Peel en Maas voor een woningbouwproject. Voor overdracht van haar contractuele rechten en verplichtingen was voorafgaande schriftelijke toestemming nodig; op overtreding stond een boete van € 250.000. Nadat twee delen met toestemming waren verkocht, werd het resterende perceel op 23 november 2018 zonder die schriftelijke toestemming overgedragen. De prijs was € 235.950 inclusief btw, oftewel € 195.000 exclusief btw. De netto-opbrengst kwam ten goede aan de besturende vennootschap, hier aangeduid als Beheer. De projectvennootschap werd direct daarna ontbonden.

Bronpassages bij deze uitleg

Voor deze overdracht heeft de gemeente geen schriftelijke toestemming gegeven.

De door [A] voor het perceel ontvangen netto koopprijs is ten goede gekomen aan Beheer.

[A] is direct na de overdracht van het perceel ontbonden.

Waarom zag het hof een persoonlijk ernstig verwijt?

De gemeente vorderde schadevergoeding van Beheer en haar middellijke bestuurders wegens het onbetaald en onverhaalbaar blijven van de boete. Het hof vond dat zij rekening hadden moeten houden met die boete. Het ontbreken van een reactie van de gemeente leverde in deze omstandigheden geen gerechtvaardigd vertrouwen op dat de overdracht was toegestaan. Het hof betrok vervolgens de beëindigde bedrijfsactiviteiten, het negatieve vermogen, de betaling aan Beheer en de ontbinding op de dag van overdracht bij zijn oordeel. Volgens het hof wist of moest Beheer begrijpen dat de projectvennootschap haar verplichtingen niet zou nakomen en geen verhaal zou bieden. De andere bestuurders werden via artikel 2:11 BW aangesproken.

Bronpassages bij deze uitleg

Dat betekent dat [appellanten] wel rekening met genoemde vordering van de gemeente behoorde te houden.

Dit handelen van [B.V. 1] is ten opzichte van de gemeente zodanig onzorgvuldig dat haar daarvan persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt.

Op grond van artikel 2:11 BW zijn ook de bestuurders [appellant 2] , [appellant 3] en [appellant 4] hoofdelijk voor dat bedrag aansprakelijk.

Van € 195.000 bij de rechtbank naar € 250.000 bij het hof

De rechtbank beperkte de schadevergoeding tot de netto-verkoopopbrengst van € 195.000, waarop de gemeente door het handelen van Beheer geen verhaal meer kon nemen. Het hof ging verder en kende € 250.000 toe, gelijk aan de gehele contractuele boete. Het hof zag het ernstige verwijt al in het bewerkstelligen van de overdracht terwijl voorzienbaar was dat de boete onbetaald en onverhaalbaar zou blijven. Het verwierp ook het verzoek de onderliggende boete te matigen. Daarbij wees het op het verschil tussen de door de gemeente gestelde getaxeerde grondprijs van € 757.000 en de overeengekomen prijs van € 455.000. Volgens het hof verhinderde de wettelijke schadevergoeding een lagere boete. Juist de beoordeling van die matiging is in cassatie gecorrigeerd.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank heeft de vordering toegewezen tot een bedrag van € 195.000,--.

De aansprakelijkheid van het bestuur, [B.V. 1] , jegens de gemeente dient daarmee te worden bepaald op het bedrag van € 250.000,--.

Wat daar ook van zij het hof kan de gemeente als gevolg van matiging van de boete niet minder toekennen dan de schadevergoeding op grond van de wet.

Hoge Raad: houd de twee rechtsverhoudingen uit elkaar

Op 6 november 2026 vernietigt de Hoge Raad het hofarrest. De contractuele boete hoort bij de verhouding tussen de gemeente en de projectvennootschap. Het beroep op matiging op grond van artikel 6:94 BW moet binnen die verhouding worden beoordeeld. De mogelijke schadeplichtigheid van Beheer tegenover de gemeente uit onrechtmatige daad is een andere verhouding. Het hof had die bestuurdersaansprakelijkheid ten onrechte betrokken bij de vraag of de contractuele boete kon worden gematigd. Dat een boete bij matiging niet lager mag worden dan de wettelijke schadevergoeding ter zake van de tekortkoming, rechtvaardigt dus niet dat de schadeplichtigheid van een andere partij daarvoor wordt gebruikt.

Bronpassages bij deze uitleg

In dit geval gaat het om een beroep op matiging van de boete die is bedongen in de contractuele verhouding tussen de Gemeente en [A] .

Aldus heeft het hof ten onrechte de rechtsverhouding tussen Beheer en de Gemeente betrokken bij de beoordeling of in de rechtsverhouding tussen [A] en de Gemeente de boete dient te worden gematigd.

Het uiteindelijke bedrag staat na cassatie nog niet vast

De Hoge Raad verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden voor verdere behandeling. Hij stelt zelf geen lager bedrag vast en wijst de gemeentelijke vordering niet af. De overige cassatieklachten kunnen niet tot cassatie leiden; voor dat oordeel geeft de Hoge Raad geen inhoudelijke toelichting. Deze beslissing verandert daarom niet zonder meer de algemene maatstaf voor bestuurdersaansprakelijkheid. De eerdere arresten Ontvanger/Roelofsen en Coral/Stalt blijven hier vooral van belang als achtergrond voor respectievelijk het persoonlijk ernstige verwijt en de beoordeling van bevoordeling van groepsschuldeisers bij bedrijfsbeëindiging. Het nieuwe arrest corrigeert de wijze waarop het hof de matiging van de boete heeft beoordeeld.

Bronpassages bij deze uitleg

verwijst het geding naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden ter verdere behandeling en beslissing;

De overige klachten van het middel kunnen niet tot cassatie leiden.

Er kunnen zich echter ook andere omstandigheden voordoen op grond waarvan een ernstig persoonlijk verwijt kan worden aangenomen.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Het arrest van 2026 corrigeert de beoordeling van de boetematiging in dezelfde procedure. Het stelt geen afwijkende algemene maatstaf voor bestuurdersaansprakelijkheid of selectieve betaling vast. De eerder aangehaalde arresten behandelen die andere vragen en rechtvaardigen daarom geen claim van een jurisprudentiële lijnbreuk.

Bronpassages bij deze uitleg

Aldus heeft het hof ten onrechte de rechtsverhouding tussen Beheer en de Gemeente betrokken bij de beoordeling of in de rechtsverhouding tussen [A] en de Gemeente de boete dient te worden gematigd.

Reikwijdte en beperkingen

  • De besproken hofuitspraak van 18 maart 2025 is op 6 november 2026 vernietigd. Het bedrag van € 250.000 is daarom geen in deze bespreking vastgestelde definitieve betalingsverplichting.
  • De Hoge Raad verwijst voor verdere behandeling en beslist niet zelf of, en zo ja tot welk bedrag, de boete moet worden gematigd.
  • De afwijzing van de overige cassatieklachten is niet inhoudelijk gemotiveerd. Daaruit wordt geen nieuwe algemene regel over bestuurdersaansprakelijkheid of selectieve betaling afgeleid.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.