Leggerbeleid - Legger Waterstaatswerken en Onderhoudslegger Waterschap Hunze en Aa's

2.3.1 Actualisatie van de leggers

Waterschap Hunze en Aa’s werkt er actief aan om de leggers jaarlijks te actualiseren. Zo worden de meest recente gegevens structureel verwerkt en opnieuw vastgesteld, zodat de legger altijd een betrouwbaar, actueel en juridisch houdbaar overzicht vormt van de waterstaatswerken en bijbehorende verplichtingen.

Aanpassingen in de legger kunnen om meerdere redenen noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld wanneer:

•Nieuwe waterstaatswerken zijn aangelegd, of bestaande werken zijn gewijzigd of verwijderd.

•Nieuwe normen of eisen voor waterstaatswerken van kracht zijn geworden, waardoor de legger moet worden bijgewerkt.

•Onderhoudsplichtigen of onderhoudsverplichtingen opnieuw zijn aangewezen of gewijzigd.

•Onjuistheden, hiaten of omissies in de bestaande legger worden gesignaleerd tijdens beheer, toezicht of inspecties.

•Uitkomsten van modelstudies of systeemanalyses aantonen dat afmetingen, functie of normering van waterstaatswerken moeten worden aangepast.

Wijzigingen in gegevens worden bijgehouden in het beheerregister (zie paragraaf 3.1.2.). Bij het actualiseren van een legger worden deze wijzigingen overgenomen in de legger.

Het Algemeen Bestuur heeft de bevoegdheid tot de vaststelling van de leggers gedelegeerd aan het Dagelijks Bestuur. Het Dagelijks Bestuur heeft de bevoegdheid tot het wijzigen van de leggers gemandateerd aan het Teamhoofd Data en Informatie.

2.3.2 Wijzigen van waterstaatswerken, onderhoudsplichtigen en onderhoudsverplichting

Het vaststellen van de legger waterstaatswerken is geen besluit tot het wijzigen van (een) waterstaatswerk(en). De onderhoudslegger is de plaats waar onderhoudsplichten en onderhoudsverplichtingen worden vastgesteld. De onderhoudsplicht ontstaat juridisch gezien dus pas bij opneming in de Onderhoudslegger.

Wanneer het waterschap of een andere partij een waterstaatswerk wil aanpassen, of het waterschap een onderhoudsplichtige of – verplichting wil aanwijzen of wijzigen zal een van de volgende procedures doorlopen worden:

•een projectbesluit (de afronding van projecten met wijzigingen aan waterstaatswerken is een aanleiding om de legger te wijzigen);

•een vergunning of melding eigen dienst;

•een vergunning of melding door derden;

•een aanwijzingsbrief onderhoudsplicht.

2.3.3 Beroep en nadeelcompensatie

Legger waterstaatswerken

De legger waterstaatswerken heeft geen rechtsgevolg. Het is een beschrijvend document dat geen rechtstreekse gevolgen heeft voor burgers en bedrijven. De legger waterstaatswerken wordt voorbereid met de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat zienswijzen kunnen worden ingediend. Er staat geen beroep open tegen de legger waterstaatswerken. Beroep is uitgezonderd in bijlage 2 van de Algemene wet bestuursrecht.

Onderhoudslegger

De onderhoudslegger heeft rechtsgevolg want in deze legger wordt vastgelegd wie verantwoordelijk is voor het onderhoud. De onderhoudslegger legt de onderhoudsplichtigen en de onderhoudsverplichtingen vast.

De onderhoudslegger wordt voorbereid met de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat zienswijzen kunnen worden ingediend tegen de onderhoudslegger en dat er beroep mogelijk is. Het beroep kan zich alleen richten tegen de onderhoudsplicht, niet tegen de ligging van een waterstaatswerk. Het beroep kan zich ook alleen richten tegen wat relevant is voor een belanghebbende. Iemand kan zijn beroep dus niet richten tegen de hele onderhoudslegger.

De onderhoudsverordening werkt hetgeen wat in de onderhoudslegger is bepaald verder uit.

Nadeelcompensatie

Leggers zijn in de Omgevingswet niet aangewezen als schadeveroorzakend besluit. Daarom geldt voor de vaststelling van de leggers geen nadeelcompensatieregeling.

3.1.1 Overzicht samenhang registraties en leggers

Binnen het waterschap worden wijzigingen bijgehouden in het beheerregister. Leggerwijzigingen worden opgenomen in de leggers. Wijzigingen van de feitelijke toestand van objecten worden verwerkt in de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). De Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) dient als geometrische basisondergrond voor de leggers. In onderstaand figuur is dit visueel weergegeven.

In onderstaande paragrafen 3.1.2 en 3.1.3 worden de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en het Beheerregister toegelicht.

3.1.2 Basisregistratie Grootschalige Topografie

De Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) is de ondergrond voor de leggers. Met de invoering van de BGT is een kwalitatief hoogwaardige landsdekkende registratie beschikbaar gekomen van ruimtelijke objecten en hun fysieke voorkomen. Deze basis is door waterschap Hunze en Aa’s doorgevoerd op grond van de Wet basisregistratie grootschalig topografie. Op deze ondergrond wordt de informatie van de leggers gepresenteerd. Het waterschap kiest ervoor om de gegevens vanuit beide leggers samen te presenteren op één digitale leggerkaart.

3.1.3 Beheerregister

Een beheerregister - ook wel technisch beheerregister genoemd - is wettelijk verplicht voor primaire waterkeringen (artikel 2.39, lid 3 van de Omgevingswet). Het waterschap houdt het beheerregister ook bij voor andere waterstaatswerken.

De brondata voor de legger waterstaatswerken en de onderhoudslegger komen uit het beheerregister. Het beheerregister bevat als primaire bron de basisdata over de waterstaatswerken en overige werken in het beheergebied van het waterschap die voor het watersysteem-, waterkering- en zuiveringsbeheer van belang zijn. Naast de gegevens voor waterstaatswerken en overige werken beschreven in dit leggerbeleid, zijn in het beheerregister zoveel mogelijk de actuele feitelijke gegevens van deze werken opgenomen. Het beheerregister vormt daarmee de basis voor het ontwerpen & realiseren, beheren & onderhouden, bedienen en monitoren van onze assets.

Het beheerregister wordt voornamelijk gevoed door verleende vergunningen, meldingen en projectbesluiten en door beheer- en onderhoudswerkzaamheden in het veld. Daarnaast worden de resultaten van uitgevoerde opnames, mutatiesignaleringen, veldinventarisaties en landmetingen in het beheerregister opgenomen.

Wijzigingen in het beheerregister kunnen resulteren in een wijziging in de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), zodat deze registratie op een kwalitatief hoogwaardig niveau blijft.

4.1.1 Categorie

De oppervlaktewaterlichamen opgenomen in de legger zijn ingedeeld in de volgende categorieën:

•Primair oppervlaktewaterlichaam: wateren waaraan het waterschap een belangrijke functie toekent in de waterafvoer, wateraanvoer of waterberging. Hieronder valt bijvoorbeeld het boezemsysteem.

•Secundair oppervlaktewaterlichaam: wateren die een functie hebben in de waterafvoer, wateraanvoer of waterberging van percelen van meerdere belanghebbenden.

•Tertiaire oppervlaktewaterlichamen. Dit zijn wateren die een functie hebben in de wateraanvoer, waterafvoer en/of waterberging voor terreinen van één of meerdere belanghebbenden, en behartigen een sterk lokaal belang. Ze staan in directe of indirecte verbinding met secundaire of primaire wateren. Daarnaast zijn dit ook de wateren die geen functie hebben voor wateraanvoer, waterafvoer en/of waterberging maar die wel van enig substantiële omvang zijn voor een doelmatige bescherming en verbetering van de fysisch-chemische en ecologische kwaliteit van het watersysteem.

4.1.2 Leggerwaarden oppervlaktewaterlichaam

Voor oppervlaktewaterlichamen worden leggerwaarden vastgelegd. De vast te leggen leggerwaarden verschillen per categorie.

Primair oppervlaktewaterlichaam

Voor primair oppervlaktewaterlichamen worden de normatieve gegevens over vorm, afmeting, constructie vastgelegd. Dit zijn de minimale afmetingen en kenmerken die de oppervlaktewaterlichamen moeten hebben voor de waterstaatkundige functie(s).

De volgende leggerwaarden van een primair oppervlaktewaterlichaam worden in de legger vastgelegd:

•unieke identificatiecode van het oppervlaktewaterlichaam;

•ligging (duiding op de leggerkaart);

•afmeting;

•lengte vak oppervlaktewaterlichaam in meter;

•bodemhoogte begin traject (bovenstrooms) in meter NAP;

•bodemhoogte einde traject (benedenstrooms) in meter NAP;

•bodembreedte in meter;

•talud hoogte- breedte verhouding linker- en rechteroever (1: );

•natuurvriendelijke oever aangelegd (onder andere plasbermen), inclusief eventuele aangebrachte damwand, beschoeiing of andere oeverfixatie;

•ruimtelijke begrenzing en het minimale dwarsprofiel geldt in het geval van meanderen van een oppervlaktewaterlichaam;

•datum laatste wijziging.

De constructie bestaat uit grond, zoals zand, klei of veen. Dit is niet onderscheidend en wordt daarom niet in de legger opgenomen.

Op grond van artikel 2.39 van de Omgevingswet, geldt in het geval van meanderen van een oppervlaktewaterlichaam dat daarvoor in de legger wordt opgenomen ten minste de ruimtelijke begrenzing en het minimale dwarsprofiel.

Secundair oppervlaktewaterlichaam

De volgende leggerwaarden van een secundair oppervlaktewaterlichaam worden in de legger vastgelegd:

•unieke identificatiecode van het oppervlaktewaterlichaam;

•ligging (duiding op de leggerkaart);

•datum laatste wijziging.

Tertiaire oppervlaktewaterlichamen

De volgende leggerwaarden van een tertiair oppervlaktewaterlichaam worden in de legger vastgelegd:

•unieke identificatiecode van het oppervlaktewaterlichaam;

•ligging (duiding op de leggerkaart);

•datum laatste wijziging.

4.3.1 Categorie

Waterkeringen worden onderverdeeld in de volgende categorieën:

•Primaire waterkeringen: waterkeringen met een nationaal belang voor de waterveiligheid. Het Rijk wijst deze keringen aan en normeert ze in de Omgevingswet.

•Regionale waterkeringen: keringen met een regionaal belang voor de waterveiligheid. De provincie wijst deze waterkeringen aan en normeert ze in de Provinciale Omgevingsverordening.

•Overige waterkeringen: alle niet-primaire en niet-regionale waterkeringen.

4.3.2 Leggerwaarden waterkering

Voor waterkeringen worden leggerwaarden vastgelegd. De vast te leggen leggerwaarden verschillen per categorie.

Voor het vastleggen van de vorm en afmeting van de keringen wordt het normatieve (minimale wettelijke) profiel opgenomen in de legger. Voor primaire keringen is het normatieve profiel gebaseerd op de normatieve omgevingswaarde. Voor regionale keringen is het normatieve profiel gebaseerd op de provinciale veiligheidsnormen. Voor overige waterkeringen bepaalt het waterschap zelf de normen en het profiel.

De constructie van de waterkeringen bestaat meestal in de basis uit een grondlichaam van zand en klei. Dit is niet onderscheidend en wordt daarom niet in de legger opgenomen. Voor primaire keringen wordt in de legger wel informatie opgenomen over de constructieve bekleding. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen harde bekleding, zachte bekleding of deels harde en deels zachte bekleding. Voor regionale en overige keringen wordt voor de gehele kering aangegeven of deze hard of zacht is.

Primaire waterkering

De volgende leggerwaarden van een primaire waterkering worden in de legger vastgelegd:

•categorie;

•unieke identificatiecode van de waterkering;

•ligging (duiding op de leggerkaart);

•hoogte van de kruin in meter NAP;

•breedte van de kruin in meter;

•constructieve bekleding kruin;

•hoogte van eventuele binnenbermen en buitenbermen in meter NAP;

•breedte van eventuele binnenbermen en buitenbermen in meter;

•constructieve bekleding bermen;

•talud hoogte-breedte verhouding voor binnentaluds en buitentaluds;

•constructieve bekleding taluds;

•datum laatste wijziging.

Op basis van artikel 2.39 lid 3 Omgevingswet is er voor primaire keringen een technisch beheerregister ter uitwerking van de in de Legger vastgelegde leggerwaarden.

Regionale en overige waterkering

De volgende leggerwaarden van een regionale en overige waterkering worden in de legger vastgelegd:

•categorie;

•unieke identificatiecode van de waterkering;

•ligging (duiding op de leggerkaart);

•type profiel;

•hoogte van de kruin in meter NAP;

•breedte van de kruin in meter;

•harde of zachte kering;

•talud hoogte-breedte verhouding voor binnentaluds en buitentaluds;

•datum laatste wijziging.

4.3.3 Omschrijving van de feitelijke toestand

Vanuit de zorgplicht waterkeringen voert het waterschap twee keer per jaar een dijkinspectie uit. De resultaten hiervan worden verwerkt in een daaraan gerelateerde rapportage. Deze rapportage geeft een goed inzicht in de feitelijke toestand van de keringen. Vanuit de legger wordt een link opgenomen naar deze rapportage.

5.1.1 Waterstaatswerken

Waterstaatswerken zijn opgenomen in de legger waterstaatswerken. Het gaat om oppervlaktewaterlichamen, bergingsgebieden, waterkeringen en ondersteunende kunstwerken. De onderhoudsplichtige(n) en onderhoudsverplichting van deze werken worden opgenomen in de onderhoudslegger.

5.1.2 Overige werken

Overige werken zijn werken in of rondom waterstaatswerken die niet dienen voor het beheer van het watersysteem maar het functioneren hiervan wel kunnen beïnvloeden.

In de onderhoudslegger worden overige werken met een risico voor het functioneren van het watersysteem opgenomen. Voor deze werken ligt de onderhoudsplicht in de regel niet bij het waterschap, maar bij de eigenaar, gebruiker of beheerder van deze werken, tenzij in de vergunning anders is vermeld.

Door het opnemen van de onderhoudsplichtigen en onderhoudsverplichtingen van deze werken in de onderhoudslegger, ontstaat een duidelijk overzicht en is het mogelijk om bij achterstallig onderhoud en verzakkingen efficiënt bestuursrechtelijk te kunnen handhaven.

Enkele voorbeelden:

•de onderhoudsplicht van bruggen, wegen en paden op of nabij de waterstaatswerken met de bijbehorende op- en afritten, verhardingen, fundaties, bermen, bebording, talud, beschoeiingen, etc. ligt bij de wegbeheerder (meestal de gemeente of een andere overheid);

•de onderhoudsplicht van voorzieningen zoals afritten, trappen en paden naar particuliere percelen of naar andere objecten ligt bij de eigenaren van die percelen of objecten;

•de onderhoudsplicht van nutsvoorzieningen ligt bij het betreffende nutsbedrijf;

•de onderhoudsplicht van (bouw)werken ligt bij de vergunninghouder, tenzij in de vergunning anders is vermeld.

5.2.1 Waterstaatwerken

In de onderhoudslegger wordt voor waterstaatwerken opgenomen:

1ligging (onderhoudsverplichting);

2onderhoudsplichtige(n) gewoon onderhoud;

3onderhoudsplichtige(n) buitengewoon onderhoud;

4datum laatste wijziging.

Voor de ligging worden de objecten uit de legger waterstaatswerken gebruikt.

5.2.2 Overige werken

Het onderhoud van overige werken ligt doorgaans bij een andere partij dan het waterschap. Er wordt daarom geen onderscheid gemaakt in gewoon of buitengewoon onderhoud. In de onderhoudslegger wordt voor overige werken opgenomen:

1ligging (onderhoudsverplichting);

2onderhoudsplichtige(n);

3datum laatste wijziging.