Waterlopen op orde 2022 - Beleidsregel voor het rangschikken van oppervlaktewaterlichamen en het aanwijzen van onderhoudsplichtigen en beperkingengebieden

Tekst

Toelichting op leggers en waterschapsverordening

Het aanwijzen van onderhoudsplichten en onderhoudsplichtigen raakt twee soorten leggers, de waterschapsverordening en betreft ook twee aparte wetten. Dit vraagt om een korte toelichting vooraf. Het aanwijzen van onderhoudsplichten en onderhoudsplichtigen werkt als volgt:

1Op grond van artikel 78, lid 2 van de Waterschapswet wordt in een legger op grond van die wet aangewezen wie de onderhoudsplichtige is van een waterstaatswerk (dus wie verplicht is het onderhoud aan een gegeven waterstaatswerk uit te voeren) en wat de onderhoudsplicht is (wat behelst dat onderhoud dan precies). Deze legger wordt de onderhoudslegger genoemd.

2De eisen ten aanzien van de vorm, afmetingen en constructie waaraan het waterstaatswerk moet (blijven) voldoen middels het onderhoud, valt echter onder de werking van de Omgevingswet. Dat wordt artikel 2.39 van de Omgevingswet vastgelegd in de legger op grond van de Omgevingswet. Deze legger wordt ‘de legger’ genoemd.

3Ten slotte is het ook van belang waar het waterstaatswerk zich bevindt en of er in de aanwijzing van het beperkingengebied rekening gehouden is met ruimte voor het uitvoeren van het onderhoud, oftewel een onderhoudsstrook. De aanwijzing van beperkingengebieden en ligging van waterstaatswerken (eigenlijk de overzichtskaart van de voorgaande leggers onder de Waterwet), is op grond van de Omgevingswet onderdeel van de waterschapsverordening.

In het dagelijks taalgebruik wordt vaak over ‘de legger’ gesproken waarbij deze betrekking heeft op zowel de onderhoudslegger als de legger op grond van de Omgevingswet. In feite worden er dan twee verschillende leggers bedoeld, met een verschillende grondslag en met verschillende vaststellingsprocedures.

In de oude praktijk van voor de Omgevingswet was de vaststellingsprocedure voor beide leggers gelijk en omvatte de legger op grond van de Waterwet ook de aspecten die nu deel uitmaken van de waterschapsverordening. Daarom was het bij de waterschappen gebruikelijk om beide leggers in één document te combineren. Onder de Omgevingswet gaat dat niet meer, en zijn er drie aparte documenten die onderling met elkaar samenhangen. Echter, bij de digitale raadpleging via het digitale stelsel voor de omgevingswet zal een gebruiker daar niet meteen veel van merken.

Toelichting op ondersteunende kunstwerken en werken

In en rond het water zijn tal van objecten te vinden, maar slechts een gedeelte is relevant voor de leggers. Voor de leggers zijn van belang die objecten die relevant zijn voor de taakuitoefening van het waterschap, voor de waterkering of voor het functioneren van de waterhuishouding. Dit zijn de ondersteunende kunstwerken. De rest van de objecten zijn ‘werken’, oftewel alle door menselijk toedoen ontstane of te maken constructies met toebehoren en die niet van belang zijn voor de taakuitoefening van het waterschap, voor de waterkering of voor het functioneren van de waterhuishouding.

Aangezien de leggers en waterschapsverordening gaan over de taakuitoefening van het waterschap, komen in beginsel alleen ondersteunende kunstwerken voor opname in de legger in aanmerking. De verplichtingen om objecten in de legger op te nemen op grond van de Omgevingswet en provinciale omgevingsverordening gelden ook alleen voor ondersteunende kunstwerken. Het opnemen van werken is facultatief en zal alleen daar waar dat een praktische toegevoegde waarde heeft gebeuren en zeker niet uitputtend plaatsvinden. De legger is immers niet bedoeld als register voor werken. Indien van toepassing is uit de legger te herleiden wanneer het opgenomen object slechts een werk is en geen ondersteunend kunstwerk.