1. Inleiding
Tekst
Aanleiding
Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterstaatkundige verzorging van zijn gebied. Een onderdeel hiervan is het beheer van peilen in oppervlaktewateren in die gebieden waarvoor actief beheer mogelijk is. Welke peilen worden gevoerd, wordt vastgelegd in peilbesluiten. Peilbesluiten worden door het algemeen bestuur vastgesteld en zijn bedoeld om duidelijkheid te bieden over te voeren peilbeheer in een gebied. Peilbesluiten komen tot stand in samenspraak met de streek. De vastgestelde peilen bedienen zo goed mogelijk de functies in een gebied. Peilbesluiten vormen dus de basis voor het peilbeheer.
Ieder peilbesluit is maatwerk, maar wordt opgesteld op grond van een algemene set aan kaders en uitgangspunten. In 2006 heeft waterschap Brabantse Delta hiervoor de Handleiding peilbesluiten opgesteld. De handleiding was toe aan actualisatie en aanvulling, deze beleidsnota Peilbesluiten bij Brabantse Delta kan worden gezien als herziening van de Handleiding peilbesluiten.
Ambitie
De ambitie is om voortdurend zo actueel mogelijke peilbesluiten te hebben. Een actueel peilbesluit is een peilbesluit dat is toegesneden op omstandigheden, functies en belangen in een gebied en voldoet aan vigerend beleid en regelgeving.
Klantgerichtheid, duidelijkheid en samenwerking zijn speerpunten van waterschap Brabantse Delta en daarmee de basis voor de aanpak van het opstellen van peilbesluiten.
Doel en reikwijdte van de nota
Het doel van deze nota is om de uitgangspunten en kaders te schetsen voor het opstellen van peilbesluiten. Het gaat hierbij zowel om kaders die het waterschap krijgt opgelegd bij peilbesluiten als om kaders en uitgangspunten die het waterschap zelf stelt.
Deze nota biedt inhoudelijke kaders voor afzonderlijke functies en thema’s, uitgangspunten om te komen tot een peilafweging en een beschrijving van het proces waarmee de afweging tot stand komt. Als laatste omvat de nota ook een strategie voor de herziening van peilbesluiten waarmee de ambitie om voortdurend zo actueel mogelijke peilbesluiten te hebben kan worden waargemaakt.
De nota is in hoofdzaak bedoeld voor iedereen die betrokken en/of belanghebbend is bij het opstellen van peilbesluiten. Daarnaast biedt de nota kaders voor (vergunningverlening voor) ruimtelijke ontwikkelingen of andere initiatieven in gebieden waar het waterschap een peilbesluit op moet stellen of onverplicht heeft vastgesteld.
Deze beleidsnota is van toepassing op de gebieden waarvoor het waterschap al dan niet verplicht een peilbesluit opstelt. Het waterschap is verplicht om voor door de provincie Noord-Brabant aangewezen gebieden een peilbesluit vast te stellen. Voor overige gebieden geldt deze verplichting niet. Met deze nota wordt bijgedragen aan de doelstelling uit het Waterbeheerplan om beleid voor peilbesluiten op orde te houden.
Leeswijzer
Allereerst wordt in hoofdstuk 2 beschreven onder welke wet- en regelgeving het thema peilbesluiten valt, welke eisen worden gesteld en met welke wet- en regelgeving rekening moet worden gehouden. Hierbij wordt de vertaalslag gemaakt naar hoe Brabantse Delta hier invulling aan geeft voor peilbesluiten.
Verschillende gebruiksfuncties van een gebied hebben verschillende behoeften ten aanzien van waterpeilen. Voor het watersysteem op zich gelden ook bepaalde eisen en wensen. Uitgangspunten hiervoor zijn opgenomen in hoofdstuk 3. In dit hoofdstuk staan ook de verschillende typen peilbeheer die kunnen worden toegepast. De verschillende belangen moeten tegen elkaar worden afgewogen. In hoofdstuk 4 staat beschreven welke stappen worden doorlopen om te komen tot een peilafweging die recht doet aan de combinatie van belangen en functies in een gebied. Hoe de omgeving participeert bij het maken van peilbesluiten staat ook in dit hoofdstuk.
Hoofdstukken 3 en 4 gaan over het opstellen van afzonderlijke peilbesluiten. In hoofdstuk 5 staat welke strategie Brabantse Delta inzet om te zorgen dat deze peilbesluiten zoveel mogelijk actueel zijn. Begrippen die worden gebruikt in de nota zijn toegelicht in bijlage 1.
Bijlage 1 –Begrippen en afkortingen
Term
Definitie
Bemalingsgebied
Een gebied waaruit het overtollige water door middel van een gemaal wordt verwijderd
Compliance
Wat voldoet aan geldende wet- en regelgeving
Doelmatig
Er wordt gebruik wordt gemaakt van de best beschikbare methode of oplossing waarvan de kosten zich maatschappelijk gezien positief verhouden
Doelrealisatie
de opbrengst die behaald kan worden, gegeven de waterhuishoudkundige omstandigheden, ten opzichte van de maximaal haalbare opbrengst bij optimale waterhuishoudkundige omstandigheden en verder vergelijkbare omstandigheden.
Doelredenatie
Beredeneren van uitkomst (peil, inrichting watersysteem) niet vanuit invullen van richtlijnen en regeltjes, maar vanuit de vraag wat het waterschap in een gebied wil bereiken en wat daar dan aan bijdraagt.
Drooglegging
Verschil tussen maaiveldhoogte en oppervlaktewaterpeil
EVZ
Ecologische verbindingszones (EVZ’s) zijn de verbindende groene schakels tussen de bestaande en nieuw te ontwikkelen natuurgebieden van de ecologische hoofdstructuur (EHS). Via verbindingszones kunnen dier- en plantensoorten zich tussen deze natuurgebieden verplaatsen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen natte en droge EVZ’s. Natte EVZ’s worden aangelegd door waterschappen en zijn stroken van minimaal 10 meter breed langs een waterloop. Gemeenten kunnen deze stroken met 15 meter uitbreiden tot 25 meter breed. Gemeenten leggen ook de droge EVZ’s aan.
Gemaal
Een pompstation dat water in of uit een gebied pompt. Een afvoergemaal pompt het water het gebied uit, een inlaatgemaal pompt het water het gebied in. Sommige gemalen zijn zowel in- als uitlaatgemaal
GGOR
Gewenst grond en oppervlaktewaterregime, zowel de uitkomst als een afwegingsproces om (samen met het gebied) te komen tot een optimalisatie van de grondwaterstand en het peil zodat er zo veel mogelijk doelen gerealiseerd worden
Hoogwatervoorziening
Een gebied of waterloop binnen een peilgebied die structureel of bij een calamiteit op een hoger afwijkend oppervlaktewaterpeil gezet wordt. Een structurele afwijking is vergunningplichtig.
Inzijging
(Grond)water dat door een lage druk (stijghoogte) in de ondergrond naar elders wegstroomt
Kunstwerk
Een civieltechnisch werk of installatie in en rond het water of een waterkering ten behoeve van waterkwantiteit- en/of waterkeringsbeheer, niet bestaande uit grond, zand of klei. Bijvoorbeeld een stuw, gemaal, sluis of duiker.
Kwel
(Grond)water dat onder druk (stijghoogte) naar boven gedrukt wordt. Vaak is kwelwater ijzerhoudend en kalkrijk. De voedselrijkdom van kwelwater kan sterk verschillen
Onderbemaling
Een gebied binnen een peilgebied waar een lager afwijkend oppervlaktewaterpeil wordt gehanteerd. Deze afwijking van het oppervlaktewaterpeil is vergunningplichtig.
Ontwateringsdiepte
Verschil tussen maaiveldhoogte en grondwaterpeil.
Peilafwijking
Een peilafwijking is een afgebakend gebied binnen een peilgebied waarvoor een waterstand wordt nagestreefd die afwijkt van het vigerende peilbesluit. Hieronder vallen onderbemalingen en hoogwatervoorzieningen. Het peil wordt beheerd door de vergunninghouder.
Peilbeheer
De uitvoering van het peilbesluit. Peilbeheer is een proces, van het instellen van de peilen, monitoren en waar nodig verbeteringen doorvoeren. Binnen het peilbesluit is er ruimte om het peilbeheer af te stemmen op de wensen van een peilgebied of in te spelen op te verwachten weersomstandigheden. Afspraken hierover worden in bedieningsplannen opgenomen.
Peilbesluit
Juridisch document dat per peilgebied aangeeft welk type peilbeheer en welke waterpeilen het waterschap nastreeft in een bepaalde periode. Het peilbesluit is een inspanningsverplichting waar het waterschap zich altijd voor zal inzetten. Het peilbesluit geldt voor ‘normale’ omstandigheden, onder extreme situaties kan er tijdelijk worden afgeweken van het peilbesluit.
Peilgebied
Een peilgebied is een aaneengesloten gebied waarbinnen hetzelfde peil/ hetzelfde oppervlaktewaterregime wordt nagestreefd.