Nota risicomanagement en weerstandsvermogen van het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard 2025

De elementen van de ISO 31000:2018 richtlijn voor Risicomanagement

De principes

Het doel van risicomanagement is het creëren en beschermen van waarde. Het verbetert de prestaties, stimuleert innovatie en ondersteunt het bereiken van doelstellingen. De principes zoals geïllustreerd in figuur 2 geven richtlijnen over de kenmerken van doelmatig en doeltreffend risicomanagement, waardoor de waarde ervan wordt gecommuniceerd en de bedoeling en het doel worden uitgelegd. De principes vormen de basis voor het managen van risico’s en behoren in overweging te worden genomen bij het vaststellen van het raamwerk en de processen voor risicomanagement van de organisatie. Deze principes behoren een organisatie in staat te stellen de effecten van onzekerheid op haar doelstellingen te managen.

Doeltreffend risicomanagement vereist de elementen van figuur 2 en kan als volgt nader worden toegelicht.

a) Geïntegreerd Risicomanagement maakt integraal deel uit van alle activiteiten van de organisatie.

b) Gestructureerd en veelomvattend Een gestructureerde en veelomvattende benadering van risicomanagement draagt bij aan consistente en vergelijkbare resultaten.

c) Op maat gesneden Het raamwerk voor risicomanagement en het risicomanagementproces worden op maat gesneden en staan in verhouding tot de externe en interne context van de organisatie die verband houden met haar doelstellingen.

d) Inclusief Geschikte en tijdige betrokkenheid van belanghebbenden maakt het mogelijk hun kennis, meningen en percepties in aanmerking te nemen. Dit leidt tot beter bewustzijn en onderbouwd risicomanagement.

e) Dynamisch Naarmate de externe en interne context van een organisatie verandert, kunnen risico’s ontstaan, veranderen of verdwijnen. Risicomanagement anticipeert op, detecteert, onderkent en reageert tijdig en op passende wijze op die veranderingen en gebeurtenissen.

f) Beste beschikbare informatie De input voor risicomanagement is gebaseerd op historische en actuele informatie, evenals op toekomstverwachtingen. Risicomanagement houdt expliciet rekening met beperkingen en onzekerheden in verband met die informatie en verwachtingen. Informatie behoort tijdig, duidelijk en voor relevante belanghebbenden beschikbaar te zijn.

g) Menselijke en culturele factoren Menselijk gedrag en cultuur hebben veel invloed op alle aspecten van risicomanagement op elk niveau en in elk stadium.

h) Continue verbetering Risicomanagement wordt continu verbeterd door leren en ervaring.

Raamwerk

Het doel van het raamwerk voor risicomanagement is de organisatie te helpen risicomanagement in belangrijke activiteiten en functies te integreren. De doeltreffendheid van risicomanagement zal afhangen van de integratie ervan in de governance van de organisatie, met inbegrip van besluitvorming. Dit vereist draagvlak vanuit belanghebbenden, met name de directie. Het ontwikkelen van het raamwerk omvat het integreren, ontwerpen, implementeren, evalueren en verbeteren van risicomanagement in de hele organisatie. De organisatie behoort haar bestaande werkwijzen voor risicomanagement en risicomanagementprocessen te evalueren, alsmede eventuele hiaten daarin, en die hiaten binnen het raamwerk aan te pakken. De componenten van het raamwerk en de manier waarop ze samenwerken, behoren op de behoeften van de organisatie te worden toegesneden

Leiderschap en bestuurlijke aspecten

De directie en toezichthoudende organen behoren, voor zover van toepassing, te bewerkstelligen dat risicomanagement wordt geïntegreerd in alle activiteiten van de organisatie en behoren blijk te geven van leiderschap en commitment door:

–het op maat maken en implementeren van alle componenten van het raamwerk;

–een verklaring af te geven of een beleid uit te vaardigen waarmee een benadering, plan of handelwijze voor risicomanagement wordt vastgesteld;

–ervoor te zorgen dat de benodigde middelen aan het managen van risico’s worden toegewezen; bevoegdheid, verantwoordelijkheid en verantwoordingsplicht op geëigende niveaus binnen de organisatie toe te wijzen.

Dit helpt een organisatie om:

–het risicomanagement af te stemmen op de doelstellingen, strategie en cultuur van de organisatie; alle verplichtingen en vrijwillige verbintenissen van de organisatie te erkennen en daar invulling aan te geven;

–vast te stellen hoeveel risico en welk soort risico al dan niet mag worden genomen om op die manier richting te geven aan de ontwikkeling van risicocriteria en ervoor te zorgen dat ze aan de organisatie en haar belanghebbenden kenbaar worden gemaakt;

–de waarde van risicomanagement aan de organisatie en haar belanghebbenden bekend te maken;

–het systematisch monitoren van risico’s te bevorderen;

–ervoor te zorgen dat het raamwerk voor risicomanagement passend blijft voor de context van de organisatie.

De directie is verantwoording verschuldigd voor het managen van risico’s waar toezichthoudende organen verantwoording verschuldigd zijn voor het houden van toezicht op risicomanagement.

Van toezichthoudende organen wordt vaak verwacht of vereist dat ze:

–ervoor zorgen dat risico’s op een toereikende manier in overweging worden genomen bij het vaststellen van de doelstellingen van de organisatie;

–inzicht hebben in de risico's waarvoor de organisatie zich gesteld ziet bij het nastreven van haar doelstellingen;

–ervoor zorgen dat systemen voor het managen van dergelijke risico's doeltreffend worden geïmplementeerd en werken;

–ervoor zorgen dat dergelijke risico's passend zijn binnen de context van de doelstellingen van de organisatie;

–ervoor zorgen dat informatie over dergelijke risico's en het managen ervan naar behoren wordt gecommuniceerd.

Proces

Het risicomanagementproces behelst de systematische toepassing van beleid, procedures en werkwijzen op de activiteiten van communicatie en consultatie, het vaststellen van de context en het beoordelen, behandelen, monitoren en herbeoordelen, registreren en rapporteren van risico. Het risicomanagementproces behoort integraal deel uit te maken van management en besluitvorming en behoort te worden geïntegreerd in de structuur, operationele bedrijfsactiviteiten en processen van de organisatie. Het kan worden toegepast op strategische, operationele, programma- of projectniveaus. Er kunnen veel toepassingen van het risicomanagementproces binnen een organisatie zijn, die op maat gesneden zijn om doelstellingen te bereiken en geschikt zijn voor de externe en interne context waarin ze worden toegepast. De dynamische en variabele aard van menselijk gedrag en cultuur behoort in overweging te worden genomen gedurende het gehele risicomanagementproces. Hoewel het risicomanagementproces vaak als sequentieel wordt gepresenteerd, is het in de praktijk iteratief.