Aanhef
Gedeputeerde Staten van Noord-Holland
Gelet op
-Artikel 13.5 Omgevingsbesluit.
Overwegende dat
-De omgevingsdiensten in Noord-Holland namens de provincie Noord-Holland de uitvoerings- en handhavingsstaken uitvoeren.
-Het wettelijk verplicht is om voor het uitvoeren van deze taken een uitvoerings- en handhavingsstrategie vast te stellen.
Besluiten:
De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Omgevingsdienst Noord-Holland Noord 2024 – 2027 vast te stellen
Voorwoord
Iedere vier jaar maakt de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) een Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&H-strategie) waarin we vastleggen hoe we de komende jaren omgaan met de taken die we voor onze opdrachtgevers uitvoeren. Het opstellen daarvan is nooit een routineklus en deze keer een grotere uitdaging dan ooit: we leven immers in een turbulente tijd als het gaat om de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving.
Onze leefomgeving: er staat steeds meer druk op de beperkte ruimte. Belangen strijden om voorrang en grote maatschappelijke behoeften concretiseren zich. Een gezonde, veilige en schone omgeving, het klimaat, ruimte voor woningbouw én natuur.
Het zijn belangrijke thema’s die een plek moeten vinden in de U&H-strategie. Omgevingsdiensten staan te midden van deze veranderingen en belangen. De OD NHN kan deze namens de 16 gemeenten en de provincie waarvoor we werken, beïnvloeden.
De inwerkingtreding van de Omgevingswet én het Interbestuurlijk programma ter versterking van het VTH-stelsel (IBP-VTH) brengen extra veranderingen met zich mee. De roep om een integrale aanpak vraagt erom dat naast regulering, handhaving en toezicht, ook meer ruimte komt voor de adviestaak. De expertise die wij hebben kan onze opdrachtgevers in een vroegtijdig stadium helpen om de mogelijkheden en onmogelijkheden in de diverse maatschappelijke transities te identificeren en voor doorbraken te zorgen.
Met deze strategie leggen we een diepgaand geactualiseerd en stevig fundament voor de uitvoering van ons werk voor de komende vier jaar. Het is een gedragen strategie waaraan onze opdrachtgevers, ons bestuur en onze eigen specialisten hebben meegewerkt zodat het van en voor ons allemaal is. Wij zijn trots op het resultaat en kijken ernaar uit om ermee aan de slag te gaan.
Dhr. L. Hj. Voskuil
Bestuursvoorzitter OD NHN
Dhr. Q.M. Foppe
Directeur OD NHN
Bijlage 1: Begrippenlijst
Basistaken
Update op basis van contextuele ontwikkelingen en praktijkervaring met Omgevingswet
Omvatten alle in artikel 13.12, Omgevingsbesluit, genoemde werkzaamheden (taken).
Bevoegd gezag
Het bestuursorgaan dat bevoegd is een handhavingsbesluit te nemen of een besluit te nemen op een aanvraag om een omgevingsvergunning.
Deelnemers
De in de omgevingsdiensten deelnemende partijen: gemeenten en de provincie.
Minimale aanpassing
IPPC-bedrijven
Grote industriële bedrijven die vallen onder de Richtlijn industriële emissies (2010/75/EU).
Update op basis van praktijkervaring met de Omgevingswet
Kwaliteitscriteria VTH
Er gelden kwaliteitscriteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De kwaliteitscriteria voor de kritische massa (deskundigheid en ervaring) zijn verplicht voor VTH-taken van het basistakenpakket
van de omgevingsdiensten. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het
Interprovinciaal Overleg (IPO) hebben hiertoe een modelverordening opgesteld.
Missie
Het belangrijkste doel van een organisatie.
Naleefgedrag
De mate waarin wet- en regelgeving wordt nageleefd.
Plustaken
Omvatten alle niet in artikel 13.12, Omgevingsbesluit, (impliciet) genoemde werkzaamheden voor vergunningverlening, handhaving en toezicht.
Strategie
Wijze om (met behulp van de ter beschikking staande middelen) gestelde beleidsopgaven en werkdoelen te bereiken.
Uniform
Waarvoor eenheidvan beleid en werkwijzen geldt.
Visie
De manier waarop je tegen onderwerpen aankijkt, die vertaald wordt in doelen en ambities en die recht doet aan de missie.
Zorgvuldig
De beoordeling van aanvragen verloopt voorspelbaar, transparant, juridisch juist en achteraf verifieerbaar.
Bijlage 2: Programma’s op nationaal niveau, met beleidsopgaven voor de fysieke leefomgeving
Onderstaande lijst weergeeft programma’s op nationaal niveau, waarmee de prioriteiten van de Novi nadere specificering krijgen. Deze lijst beoogt niet uitputtend te zijn. Naast programma’s worden enkele belangrijke akkoorden schuingedrukt weergegeven.
Prioriteiten Novi
Nationale programma’s
Prioriteit 1:
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie
In ieder geval:
•Deltaprogramma
•Nationaal Programma Water 2022-2027
•Programma Integraal Riviermanagement
•Programma Noordzee 2022-2027
•Programma Energiehoofdstructuur
•Nationale AgendaLaadinfrastructuur
•Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (RES)
•Klimaatakkoord
Prioriteit 2: Duurzaam economisch groeipotentieel
In ieder geval:
•Nederland Circulair 2050: Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie
•Nationaal Milieuprogramma
•Nationaal Programma voor Industriële Clusters (PICLS)
•Nationaal Programma Verduurzaming Industrie
•Ruimtelijk Strategie Datacenters
•Nationaal Tuinbouwakkoord
Prioriteit 3: Sterke en gezonde steden en regio’s
In ieder geval:
•Programma Verstedelijking en Wonen
•Programma Bodemen Ondergrond
•Programma GezondeLeefomgeving
•Schone luchtakkoord
•Erfgoed Deal
Prioriteit 4: Toekomstbesten- dige ontwikkeling van het landelijk gebied
In ieder geval:
•Nationaal Programma Landelijk Gebied
•Programma Natuur
•Programma Versterken Biodiversiteit
•Nationaal Programma Landbouwbodems
•Programma ONS Landschap
•Realisatieplan Visie Landbouw, Natuur en Voedsel
Bijlage 3: Programma’s op provinciaal niveau, met beleidsopgaven voor de fysieke leefomgeving
Onderwerp
Programma’s
Beleid
Belangrijke thema’s
Cultuur en erfgoed
•Omgevingsvisie NH2050
•Archeologie Cultuurlandschap en erfgoed
Economie en werk
•Omgevingsvisie NH2050
•Bedrijventerreinen en kantoren
•Circulaire economie
•Datacenters
Energie en klimaat
•Programma GO!-NH
•Omgevingsvisie NH2050
•Bouwstenen voor een Adaptieve Uitvoeringsstrategie Energie- Infrastructuur 2020-2024
•Regionale Energiestrategie 1.0 NHN
•Regionale Energiestrategie 1.0 NHZ
•Energiebesparingsakkoord 2022-2025
•Energievisie NHN
•Energievisie NHZ
•Duurzame energie
•Mobiliteit
•Duurzame infrastructuur
•Wonen
•Landbouw
•Klimaatadaptatie
•Industrie
•Energienetwerk
•Circulaire economie
Gezonde leefomgeving en milieu
•Programma GezondeLeefomgeving
•Programma TataSteel 2020-2050
•Omgevingsvisie NH2050
•Omgevingsveiligheid
•Geur
•Afval
•ZZS
•Luchtkwaliteit
•Duurzaam stortbeheer
•Geluid
Land- en tuinbouw en visserij
•Omgevingsvisie NH2050
•Voedselvisie ‘van boer tot bord’
•Kringlooplandbouw (regeneratief & biologisch)
•Water- en bodemkwaliteit
•Korte ketens-biodiversiteit
Natuur
•Provinciaal Programma Landelijk Gebied
•Programma
•natuurontwikkeling
•2020-2024
•Omgevingsvisie NH2050
•Masterplan Biodiversiteit
•Natuurbeheer
•Stikstof
Onderwerp
Programma’s
Beleid
Belangrijke thema’s
Ruimtelijke inrichting
•Programma Metropolitaan Landschap (vanuit MRA)
•Omgevingsvisie NH2050
•Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018
•Landschap
•Cultuurhistorie
Bouwen en wonen
•Omgevingsvisie NH2050
•Masterplan Wonen 2.0
•Woonagenda provincie Noord-Holland 2020-2025
•Woondeal NHN 2030
•Bouwen
•Stikstof/ emissies
•Grondstoffen circulair en biobased
Toerisme en recreatie
•Omgevingsvisie NH2050
•Visie Recreatie & Toerisme Noord- Holland 2030
Verkeer en vervoer
•Regionaal mobiliteitsprogramma
•Integraal meerjaren-programma- infrastructuur 2023-2030
•Omgevingsvisie NH2050
•Nota Zeehavens Noord-Holland
•Wegennet
•Vaarwegen
•Luchtvaart
Water en bodem
•Regionaal Waterprogramma
•Noord-Holland 2022 – 2027
•Omgevingsvisie NH2050
•(Concept) Regionale Veenweide Strategie 1.0
•Bodem
•Bodemsanering
•Aardkundig erfgoed
•Ontgronding
•Natuurvriendelijke oevers
•PFAS
Bijlage 4: Overzicht regionaal beleid
Gemeente Alkmaar
•Het Alkmaars Coalitieakkoord 2022-2026
•Omgevingsvisie Alkmaar2040 (5 oktober2017)
Gemeente Bergen
•Notitie Raadsakkoord Bergen 29 september 2022
•Ontwerp omgevingsvisie gemeente Bergen (3 juni 2021)
Gemeente Castricum
•Coalitieakkoord 2022-2026
•Omgevingsvisie Gemeente Castricum (oktober 2022)
Gemeente Den Helder
•Coalitieakkoord 2022-2026 Samenwerken in vertrouwen, aan vertrouwen
•Ontwerp-omgevingsvisie gemeente Den Helder: Koers op een sterke thuishaven (april 2023)
Gemeente Dijk en Waard
•Coalitieakkoord 2022-2026 Meedoen in Dijk en Waard. Iedereen doet ertoe
•De 9 speerpunten van Langedijk en Heerhugowaard (https://omgevingsvisie. dijkenwaard.nl/visie/de-negen-speerpunten- van-langedijk-en-heerhugowaard)
Gemeente Drechterland
•Bestuursakkoord 2022-2026 Samen bouwen aan Drechterland
•Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Drechterland (oktober 2021)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Enkhuizen
•Coalitieakkoord 2022-2026 Met LEF. Sociaal& Zakelijk Vooruit! Laat Enkhuizen Floreren
•Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Enkhuizen (oktober 2021)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Heiloo
•Collegeprogramma 2022-2026 Heiloo Natuurlijk!
•Voorontwerp Omgevingsvisie Heiloo 2040 (20 december 2021)
Gemeente HollandsKroon
•Coalitieakkoord 2022-2026 Samen bouwen aan vertrouwen
•Concept Koersdocument Hollands Kroon (15 april 2022)
Gemeente Hoorn
•Coalitieakkoord 2022-2026 Durven. Doen! Dromen
•Omgevingsvisie Hoorn (februari 2022)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Koggenland
•Coalitieakkoord 2022-2026 Luisteren, Denken, Durven en Doen, in alle dorpen
•Kadervisie Koggenland (19 november 2020)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Medemblik
•Coalitieakkoord Gemeente Medemblik 2022- 2026
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Opmeer
•Coalitieakkoord 2022-2026 De toekomst: een verantwoordelijkheid van ons allemaal
•Coalitie programma 2022-2026 Vitaal Opmeer
•Toekomstvisie Opmeer2030 ( juli2021)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Schagen
•Coalitieakkoord 2022-2026 Doorbouwen op een gezond fundament
•Omgevingsvisie gemeente Schagen (14 december 2021)
Gemeente Stede Broec
•Coalitieakkoord 2022-2026 Samenwerken, Samen leven, Samen ontwikkelen
•Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Stede Broec (oktober 2021)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Gemeente Texel
•Coalitieakkoord (3 juni 2022) Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel
•Kadernota Omgevingsvisie (augustus 2022)
Provincie Noord-Holland
•Coalitieakkoord 2023-2027 Verbindend vooruit!
•Omgevingsvisie NH2050(19 november 2018)
•Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026
Bijlage 5: Bestuurlijk referentiekader
Het bestuurlijk referentiekader bestaat uit de volgende vijf punten.
1.Opgavegericht en beleidssensitief sturen met maatwerk
Beleid moet doordacht samenhangen met de realisatie in de uitvoeringspraktijk. Andersom geldt hetzelfde. Om deze wederkerigheid tussen beleid en uitvoering te creëren en te borgen, is maatwerk nodig bij de aanpak van situaties die niet “standaard” kunnen worden opgelost door toepassing van vooraf geschreven regels. Dat speelt ook bij de grote maatschappelijke opgaven (zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, water en bodem leidend) omdat daarbij veelal sprake is van complexiteit en samenloop van veel feiten en belangen binnen dezelfde tijd en ruimte. Dat soort omstandigheden versterkt de behoefte aan maatwerk.
Deze gezamenlijke uitvoerings- en handhavingsstrategie voorziet erin dat VTH&A-taken opgavegericht en beleidssensitief worden georganiseerd en uitgevoerd met oog voor de belangen in de omgeving.
2.Preventief handelen
Voorkomen is beter dan genezen. Dat betekent dat wordt ingezet op preventie, met als doel de spontane naleving van wet- en regelgeving door burgers, bedrijven, overheden en instellingen te vergroten. De inzet van VTH&A is bij voorkeur gericht op het waarmaken van eigen verantwoordelijkheid, maar waar nodig is sprake van interventie en correctie met een intensiteit die proportioneel en effectief is.
3.Informatiegestuurd werken
De uitvoering van het beleid voor de fysieke leefomgeving is informatie-intensief. Er is in toenemende mate sprake van het verzamelen, toetsen, analyseren, uitwisselen en rapporteren van (bovenregionale) data over de fysieke situatie, de belangen die daarmee gemoeid zijn en de technische, financiële en wettelijke kaders, ook met oog voor onzekerheden en nieuwe ontwikkelingen. De omgevingsdiensten voorzien in kennis, kunde en informatie over de fysieke leefomgeving en zij levert vanuit die positie een belangrijke bijdrage aan de correcte toepassing van het omgevingsrecht. Daardoor kan goed onderbouwd worden beoordeeld welke activiteiten en ontwikkelingen mogelijk zijn binnen de relevante juridische, technische en financiële bandbreedtes. De omgevingsdiensten streven ernaar om op basis van haar expertise en databeheer een verbindende partner te zijn.
4.In gelijke situaties gelijkwaardig optreden
De besturen van de omgevingsdiensten zijn eraan gehouden om gelijke situaties zoveel mogelijk gelijk te behandelen, maar ook om oog te hebben voor de bijzonderheden van situaties. Dat lijkt een tegenstrijdige opgave, maar deze eenheid en verscheidenheid is goed te organiseren door onderscheid te maken tussen standaardsituaties, complexe gevallen en unieke opgaven. Tussen deze drie types kan de strategie verschillen terwijl binnen ieder type een uniforme aanpak wordt gevolgd. Het onderscheidend criterium is de dynamiek in de omstandigheden, die relevant is om een geval te onderscheiden van andere gevallen. Het gevolg van de toepassing van typologieën van situaties is dat vergelijkbare situaties zoveel mogelijk op gelijke wijze worden afgehandeld: willekeur en rechtsongelijkheid wordt voorkomen en het proces is voorspelbaar. Tegelijkertijd wordt voldaan aan het vereiste van evenredige belangenafweging in de context van individuele gevallen. Er worden drie typen onderscheiden:
Type 1: Standaardsituaties
Dit type kenmerkt zich door een vooraf programmeerbaar verloop van de beleidscyclus voor een grotere groep van gelijksoortige gevallen. De omgevingsdiensten werken voor de standaardsituaties zoveel mogelijk langs standaardwerkprocessen en procedures. Het is mogelijk om te sturen op het doelbereik, bijvoorbeeld door te werken met controlefrequenties en algemene regels zonder (veel) variatie.
Type 2: Complexe gevallen
Dit type kenmerkt zich door een grilliger verloop van de uitvoering van de beleidscyclus in termen van doelbereik, benodigde inzet van kennis, capaciteiten informatie en invloed van de betrokken stakeholders. De aanpak moet per situatie bekeken worden.
Type 3: Unieke opgaven
Dit type kenmerkt zich door veel maatwerk en intensieve afstemming ten aanzien van de doelen en in te zetten middelen.
5.Samenwerken door afstemming van beleid, taken en bevoegdheden
De competenties zijn in het omgevingsrecht en -beleid verdeeld over meerdere bestuursorganen en uitvoeringsorganisaties: het vereist samenwerking om tot een samenhangende, informatie gestuurde benadering van beleidsopgaven te komen. Maar samenwerking is ook noodzakelijk vanwege het streven naar een effectieve aanpak van situaties, het bevorderen van een gelijk speelveld en om de dienstverlening efficiënt in te richten.
Bijlage 6: Samenwerkingsagenda 2022-2024
De Noord-Hollandse omgevingsdiensten hebben reeds enkele gezamenlijke doelen benoemd, die zijn vervat in de ‘Samenwerkingsagenda 2022-2024’. Het betreft de volgende doelen:
a.Gezamenlijke U&H-strategie: Doel is waar mogelijk uniformiteit te krijgen in de preventie-, regulerings- en nalevingsstrategie van de OD NZKG, de ODIJ, de OD NHN en – waar mogelijk – de OFGV. De Noord-Hollandse omgevingsdiensten streven naar een gelijk speelveld waarbij gelijkwaardige situaties gelijkwaardig behandeld worden.
b.Een informatiegestuurde/datagedreven uitvoering: Doel is het versterken van de onderlinge data- en informatie- uitwisseling om te komen tot kennisontwikkeling en kennisdeling.
c.Aanpak milieucriminaliteit: Doel is om als vier Noord- Hollandse omgevingsdiensten samen te werken in het opsporen en handhaven op crimineel gedrag en ondermijning, zodat de kansen op strafrechtelijke handhaving en vervolging worden vergroot.
d.Ketentoezicht afvalstromen: Doel is om in een keten, die in de gehele provincie relevant is, de afvalstromen in beeld brengen om de circulaire kansen en bedreigende toepassingen/ afvoer in beeld te brengen. Specifieke focus ligt hierbij op bodem en asbest.
e.Energietransitie: Doel is om als vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten samen te werking om nieuwe energiebronnen een kans te geven mits daar voldoende ambtelijke capaciteit beschikbaar is.
f.Omgevingswet bodemtaken: Doel is om vanuit het oogpunt van kennis, schaalgrootte, kritieke massa, mogelijke efficiëntie en ter voorkoming van versplintering de uitvoering onder te brengen bij de omgevingsdiensten.
g.Stikstof: Doel is om als omgevingsdiensten elkaars kennispositie te versterken op het onderwerp stikstof.
h.Circulaire economie: Doel is om gemeenten te stimuleren gehoor geven aan de landelijke doelstelling om te komen tot een circulaire economie. Hiertoe nemen de vier omgevingsdiensten deel aan het driemaandelijks overleg met de provincie Noord-Holland.
i.Samenwerking bedrijfsvoering: Doel is om de huidige samenwerking tussen de Noord-Hollandse omgevingsdiensten voort te zetten en waar mogelijk uit te breiden, op het gebied van: het nieuwe werken, werving en selectie, opleiden, kennis en competentieontwikkeling, en netwerken.