Standaardarrest · Staats- en mensenrechten / Klimaat aansprakelijkheid

Urgenda-arrest (ECLI:NL:HR:2019:2006)

Hoge Raad, 20 december 2019 — Op grond van de positieve verplichtingen uit artikel 2 (recht op leven) en artikel 8 EVRM (recht op eerbiediging van privé- en gezinsleven) is de Nederlandse Staat gehouden zijn aandeel te leveren in het voorkomen van gevaarlijke klimaatverandering.

Roepnaam
Urgenda-arrest
Instantie & datum
Hoge Raad, 20 december 2019
ECLI
ECLI:NL:HR:2019:2006
Rechtsgebied
Staats- en mensenrechten / Klimaat aansprakelijkheid
Geciteerd in
32 latere uitspraken op Legal Momo

Kern en betekenis voor de rechtspraktijk

Internationaal toonaangevend arrest over mensenrechtelijke zorgplichten van de Staat en de reikwijdte van het verbod op een rechterlijk wetgevingsbevel.

Gekoppelde wetsartikelen

Latere uitspraken die Urgenda-arrest aanhalen

  • ECLI:NL:RBDHA:2026:32359Rechtbank Den Haag, 4 november 2026 (civiel recht)

    Bevel tot specifieke wetgeving en daarmee samenhangende vorderingen afgewezen.

  • ECLI:NL:RBAMS:2026:9739Rechtbank Amsterdam, 30 september 2026 (burgerlijk procesrecht)

    WAMCA. Eerste fase en ontvankelijkheid bij de burgerlijke rechter. Ontvankelijkheid van individuele eisers naast de WAMCA-vordering van Amnesty. Algeheel demonstratieverbod in Amsterdam op grond van de “Noodverordening…

  • ECLI:NL:RVS:2026:4434Raad van State, 29 juli 2026 (omgevingsrecht)

    Conclusie van staatsraad advocaat-generaal Snijders over schadevergoeding bij schending van het vertrouwensbeginsel in het bestuursrecht. Deze conclusie is een vervolg op zijn eerdere conclusie van augustus 2024.…

  • ECLI:NL:RBOBR:2026:5283Rechtbank Oost-Brabant, 8 juli 2026 (civiel recht)

    Het voorzorgsbeginsel (van Vo 1107/2009) kan niet als grondslag dienen voor (onder meer) een verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Op de gedaagde partij rust – gelet op de omstandigheden van het geval -…

  • ECLI:NL:GHSHE:2026:364Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 17 februari 2026 (verbintenissenrecht)

    Een ondernemer voert een agrarisch bedrijf. Bij de activiteiten van de ondernemer komt stikstof in het milieu. In het verleden is op grond van de toenmalige Natuurbeschermingswet een Programma Aanpak Stikstof gemaakt.…

  • ECLI:NL:RBGEL:2025:7700Rechtbank Gelderland, 1 september 2025 (civiel recht)

    Verzoek om een voorlopig getuigenverhoor te bevelen toegewezen. Aanleiding voor het verzoek is een door NRC gepubliceerd artikel, waarin een deskundige uitlatingen over Bunq heeft gedaan. Volgens Bunq zijn deze…

  • ECLI:NL:PHR:2025:556Parket bij de Hoge Raad, 16 mei 2025 (ondernemingsrecht)

    Algemeen vermogensrecht. Financieel toezichtrecht. Ondernemingsrecht. Pensioenrecht. Geschil inzake juridische fusie tussen Optas Pensioenen en Aegon. Is fusie ongeldig? Bestaat grond voor treffen van voorzieningen als…

  • ECLI:NL:PHR:2025:557Parket bij de Hoge Raad, 16 mei 2025 (ondernemingsrecht)

    Algemeen vermogensrecht. Financieel toezichtrecht. Ondernemingsrecht. Pensioenrecht. Geschil inzake juridische fusie tussen Optas Pensioenen en Aegon. Is fusie ongeldig? Bestaat grond voor treffen van voorzieningen als…

  • ECLI:NL:RVS:2025:764Raad van State, 26 februari 2025 (bestuursrecht)

    Deze conclusie gaat over het onderscheid tussen een algemeen verbindend voorschrift (AVV) en een concretiserend besluit van algemene strekking (CBAS). Het onderscheid tussen deze twee besluiten is sinds de…

  • ECLI:NL:RVS:2024:4909Raad van State, 18 december 2024 (bestuursrecht)

    Bij besluit van 11 april 2011 heeft het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant voor de Amercentrale een vergunning op grond van artikel 19d van de Natuurbeschermingswet 1998 verleend voor de functiewijziging…

  • ECLI:NL:GHAMS:2024:3563Gerechtshof Amsterdam, 5 december 2024 (belastingrecht)

    IB/PVV. Belanghebbende bepleit een vermindering van zijn aanslag met het percentage dat overeenkomt met het deel van de belastingopbrengst dat de rijksoverheid volgens belanghebbende aanwendt voor de subsidiëring van…

  • ECLI:NL:RBROT:2024:9380Rechtbank Rotterdam, 16 september 2024 (bestuursrecht)

    Weigering omgevingsvergunning voor het plaatsen van 12 zonnepanelen op het dak van een woning binnen het beschermd stadsgezicht. Al hetgeen eiser heeft aangevoerd acht de rechtbank onvoldoende om de exceptieve toets…

  • ECLI:NL:CRVB:2024:1361Centrale Raad van Beroep, 4 juli 2024 (socialezekerheidsrecht)

    Afwijzing aanvraag maatwerkvoorziening Wmo 2015 voor opvang. Appellant is zelfredzaam en heeft huisvestingsproblemen. De Wmo 2015 is niet bedoeld voor het oplossen van problemen op de woningmarkt.

  • ECLI:NL:RBAMS:2024:619Rechtbank Amsterdam, 2 februari 2024 (civiel recht)

    De verhuurder van een woning in Amsterdam moet het enkel glas in de woning binnen 4 maanden na dit vonnis vervangen door dubbel glas.

  • ECLI:NL:RBNHO:2024:582Rechtbank Noord-Holland, 11 januari 2024 (belastingrecht)

    Inkomstenbelasting. Het niet eens zijn met de besteding van het belastinggeld, meer specifiek de besteding van belastinggeld aan de subsidiëring van fossiele brandstoffen, levert geen recht op vermindering van de…

  • ECLI:NL:RBNHO:2023:13947Rechtbank Noord-Holland, 14 december 2023 (belastingrecht)

    In geschil is of de aanslag met 5% verminderd dient te worden omdat de overheid 5% van het geïnde belastinggeld besteedt aan subsidiëring van fossiele brandstoffen. Beroep ongegrond.

  • ECLI:NL:RBNHO:2023:783Rechtbank Noord-Holland, 31 januari 2023 (belastingrecht)

    Inkomstenbelasting. Het niet eens zijn met de besteding van het belastinggeld, meer specifiek de besteding van belastinggeld aan de subsidiëring van fossiele brandstoffen, levert geen recht op vermindering van de…

  • ECLI:NL:RBROT:2021:13132Rechtbank Rotterdam, 29 december 2021 (civiel recht)

    Eiseres heeft een B&B en is door een van haar gasten opgelicht. Gedaagde, die deze gast naar de B&B heeft gebracht, heeft de maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm van artikel 6:162 lid 2 BW geschonden. Hij is…

  • ECLI:NL:OGEAC:2021:177Gerecht in eerste aanleg van Curaçao, 18 oktober 2021 (civiel recht)

    Het Land handelt onrechtmatig jegens het Advent ziekenhuis vanwege het nalaten van het vaststellen van nieuwe tarieven voor door de zorginstelling te verlenen zorg en dat is haar toe te rekenen. Het Land is gehouden…

  • ECLI:NL:PHR:2021:834Parket bij de Hoge Raad, 17 september 2021 (burgerlijk procesrecht)

    Art. 3:305a BW (oud). Procesrecht. Collectieve actie stichting ten behoeve van slachtoffers van storting afvalstoffen in Ivoorkust. Rechtsmacht Nederlandse rechter o.g.v. art. 8 onder 1 Verordening Brussel I-bis?…

  • ECLI:NL:CBB:2021:808College van Beroep voor het bedrijfsleven, 3 augustus 2021 (bestuursrecht)

    Afwijzing subsidieaanvragen van appellante op grond van het Besluit Stimulering Duurzame Energieproductie (Besluit SDE). Aanvragen zijn terecht afgewezen op grond van artikel 59, tweede lid, van het Besluit SDE en op…

  • ECLI:NL:GHDHA:2021:1335Gerechtshof Den Haag, 8 juni 2021 (civiel recht)

    onrechtmatige overheidsdaad; vogelgriep; is ophokplicht van langer dan 12 weken onrechtmatig jegens houders van vrij uitloop-kippen? toetsing van algemeen verbindend voorschrift; aanleiding voor nadeelcompensatie?…

  • ECLI:NL:OGHACMB:2021:167Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba, 1 juni 2021 (civiel recht)

    Aansprakelijkstelling Land Curaçao voor luchtverontreiniging benedenwinds industrieterrein aan Schottegat; schending artikel 8 EVRM; toepasselijkheid WHO-normen. formele relatie: CUR201601517

  • ECLI:NL:RVS:2020:3005Raad van State, 16 december 2020 (bestuursrecht)

    Bij afzonderlijke besluiten van 31 januari 2018 heeft het college van burgemeester en wethouders van Oldenzaal de afzonderlijke verzoeken van [appellant A] en [appellant B] om handhavend op te treden jegens [partij]…

  • ECLI:NL:OGEAA:2020:434Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba, 20 oktober 2020 (personen- en familierecht)

    niet openstellen van Huwelijk voor paren van gelijk geslacht althans geen gelijkwaardig alternatief aanbieden in de vorm van een geregistreerd partnerschap; strijdigheid van artikel 1:31 lid 1 BW Aruba met hogere…

Veelgestelde vragen over Urgenda-arrest

Wat is de rechtsregel van Urgenda-arrest?

Op grond van de positieve verplichtingen uit artikel 2 (recht op leven) en artikel 8 EVRM (recht op eerbiediging van privé- en gezinsleven) is de Nederlandse Staat gehouden zijn aandeel te leveren in het voorkomen van gevaarlijke klimaatverandering.

Welke ECLI, instantie en datum horen bij Urgenda-arrest?

De uitspraak is gewezen door de Hoge Raad op 20 december 2019 en gepubliceerd onder ECLI:NL:HR:2019:2006.