Standaardarrest · Overheidsprivaatrecht

Staat/Windmill-arrest (Tweewegenleer) (ECLI:NL:HR:1990:AC0965)

Hoge Raad, 26 januari 1990 — Wanneer de overheid een publiekrechtelijke regeling tot haar dienst heeft om een bepaald belang te behartigen en die regeling daarin niet voorziet, mag zij de privaatrechtelijke weg (zoals eigendomsrechten of kostenverhaal) niet gebruiken indien zij daarmee de publiekrechtelijke regeling op onaanvaardbare wijze doorkruist.

Roepnaam
Staat/Windmill-arrest (Tweewegenleer)
Instantie & datum
Hoge Raad, 26 januari 1990
ECLI
ECLI:NL:HR:1990:AC0965
Rechtsgebied
Overheidsprivaatrecht
Geciteerd in
15 latere uitspraken op Legal Momo

Kern en betekenis voor de rechtspraktijk

Het klassieke standaardarrest voor de doorkruisingsformule (tweewegenleer) op het grensvlak van publiek- en privaatrecht.

Gekoppelde wetsartikelen

Latere uitspraken die Staat/Windmill-arrest (Tweewegenleer) aanhalen

  • ECLI:NL:CRVB:2026:372Centrale Raad van Beroep, 2 april 2026 (socialezekerheidsrecht)

    Toekenning IVA-uitkering per 4 februari 2020 terecht. Vaststellingsovereenkomst bindend. Geen recht op nabetaling. Het Uwv heeft terecht vastgesteld dat appellant per 4 februari 2020 volledig en duurzaam…

  • ECLI:NL:RVS:2026:1380Raad van State, 11 maart 2026 (bestuursrecht)

    Op 17 oktober 2022 heeft het college van gedeputeerde staten van Zuid-Holland een ontwerp vastgesteld voor een wachtplaats voor de scheepvaart bij de Broekvelderbrug in Bodegraven. Met de vaststelling is een ontwerp…

  • ECLI:NL:RBROT:2023:8987Rechtbank Rotterdam, 27 september 2023 (civiel recht)

    Tussenvonnis Chemours

  • ECLI:NL:RBROT:2021:11444Rechtbank Rotterdam, 24 november 2021 (civiel recht)

    Tussenvonnis. Vordering van diverse (voormalig) erfpachters tegen gemeente. Beëindiging van erfpachtrelaties door gemeente in het kader van herontwikkeling industriegebied Spaanse Polder. Toezegging van de gemeente.…

  • ECLI:NL:RBROT:2021:11445Rechtbank Rotterdam, 24 november 2021 (civiel recht)

    Tussenvonnis. Vordering van diverse (voormalig) erfpachters tegen gemeente. Beëindiging van erfpachtrelaties door gemeente in het kader van herontwikkeling industriegebied Spaanse Polder. Toezegging van de gemeente.…

  • ECLI:NL:RBNNE:2021:4916Rechtbank Noord-Nederland, 1 september 2021 (civiel recht)

    Particuliere onderhoudsplicht van door verjaring openbaar geworden weg aangenomen. Doorkruisingsleer. Formele rechtskracht wegenlegger.

  • ECLI:NL:GHAMS:2021:542Gerechtshof Amsterdam, 23 februari 2021 (civiel recht)

    Kort geding. Hoogheemraadschap. De omstandigheid dat de publiekrechtelijke vergunning niet is ingetrokken staat niet in de weg aan de beëindiging van de privaatrechtelijke toestemming door middel van opzegging. Geen…

  • ECLI:NL:PHR:2020:47Parket bij de Hoge Raad, 10 januari 2020 (civiel recht)

    Overheidsprivaatrecht. Kostenverhaal door overheid o.g.v. onrechtmatige daad. Kan de Staat vergoeding vorderen van de meerkosten die hij moet maken ten gevolge van opzettelijk onjuiste belastingaangiften?…

  • ECLI:NL:GHDHA:2019:1954Gerechtshof Den Haag, 2 juli 2019 (civiel recht)

    Privaatrechtelijk kostenverhaal door Staat in verband met lostrekken vastgelopen schip; kosten van verkeersmaatregelen; art. 7.21 Waterwet; tweewegenleer; doorkruising Scheepvaarverkeerswet?

  • ECLI:NL:GHARL:2018:2418Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 13 maart 2018 (civiel recht)

    Projectontwikkeling Utrecht. Projectontwikkelaar en gemeente maken over en weer aanspraak op geldbedragen. Kernvraag is of de Gemeente gebruik heeft mogen maken van het privaatrecht (de overeenkomst) in plaats van de…

  • ECLI:NL:RBLIM:2017:5735Rechtbank Limburg, 21 juni 2017 (verbintenissenrecht)

    Privaatrechtelijk handelen in publiekrechtelijke kwesties door de overheid. Partijen hebben een privaatrechtelijke, zogenaamde “BOM+”overeenkomst gesloten, waarbij gedaagde zich heeft verplicht tot het leveren van een…

  • ECLI:NL:HR:2014:3594Hoge Raad, 12 december 2014 (civiel recht)

    Onrechtmatige daad. Privaatrechtelijk kostenverhaal door de Staat voor het verwijderen van olie op wegdek na ongeval. Onaanvaardbare doorkruising van art. 1 lid 4, aanhef en onder b, Brandweerwet 1985? HR 11 december…

  • ECLI:NL:RBAMS:2014:5906Rechtbank Amsterdam, 10 september 2014 (bestuursrecht)

    Het college ontleent de bevoegdheid tot het beslissen op een verzoek om een urgentieverklaring per 1 januari 2013 aan het privaatrechtelijke Convenant en handelt daarmee uit hoofde van een privaatrechtelijke…

  • ECLI:NL:RBMNE:2013:5494Rechtbank Midden-Nederland, 6 november 2013 (civiel recht)

    De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland heeft geoordeeld dat de gemeente Veenendaal niet-ontvankelijk is in haar vordering tegen een veroordeelde zedendelinquent. De gemeente mag dus aan de man geen…

  • ECLI:NL:PHR:1990:AC0965Parket bij de Hoge Raad, 26 januari 1990 (civiel recht)

    Windmill

Veelgestelde vragen over Staat/Windmill-arrest (Tweewegenleer)

Wat is de rechtsregel van Staat/Windmill-arrest (Tweewegenleer)?

Wanneer de overheid een publiekrechtelijke regeling tot haar dienst heeft om een bepaald belang te behartigen en die regeling daarin niet voorziet, mag zij de privaatrechtelijke weg (zoals eigendomsrechten of kostenverhaal) niet gebruiken indien zij daarmee de publiekrechtelijke regeling op onaanvaardbare wijze doorkruist.

Welke ECLI, instantie en datum horen bij Staat/Windmill-arrest (Tweewegenleer)?

De uitspraak is gewezen door de Hoge Raad op 26 januari 1990 en gepubliceerd onder ECLI:NL:HR:1990:AC0965.