Uitspraak · Mededingingsrecht

Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 4 november 2026 – Mededingingsrecht: Onrechtmatige daad

ECLI:NL:RBZWB:2026:11257Zaaknummer C/02/432406 / HA ZA 25-120

Instantie
Rechtbank Zeeland-West-Brabant
Datum uitspraak
4 november 2026
Publicatiedatum
19 november 2026
Zaaknummer
C/02/432406 / HA ZA 25-120
Rechtsgebied
Civiel recht, Mededingingsrecht
Procedure
Bodemzaak, Tussenuitspraak
Hoofdwetsartikel
Artikel 129 Rv
Zittingsplaats
Middelburg
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Mededingingsrecht. Onrechtmatige daad. Follow-on vorderingen. Aannemelijkheid van de mogelijkheid van schade geleden door verschillende entiteiten behorend tot een groohandelsconcern als gevolg van het groenteconservenkartel. Reikwijdte van het kartel. Prijsopdrijvend effect. Doorberekening. Eisende partijen krijgen nadere mogelijkheid om te onderbouwen dat zij in de kartelperiode relevante prodcuten hebben ingekocht bij (een) karteldeelnemer(s).

De rechtbank:

6.1.

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van woensdag 16 december 2026 voor het nemen van een akte door Metro c.s. over wat is vermeld onder 5.36, waarna d’Aucy c.s. op de rol van zes weken later een antwoordakte kunnen nemen,

6.2.

verwijst de zaak naar de enkelvoudige kamer van de rechtbank voor voortzetting van de zaak in de stand waarin deze zich bevindt en houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mrs. Luijks, voorzitter, Van Noort en De Jong, in aanwezigheid van mr. De Beer, en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. 1 De procedure
  2. 2 De zaak in het kort
  3. 3 De feiten
  4. 4 Het geschil
  5. 5 De beoordeling
  6. 6 De beslissing

RECHTBANK Zeeland-West-Brabant

Civiel recht

Zittingsplaats Middelburg

Zaaknummer: C/02/432406 / HA ZA 25-120

Tussenvonnis van 4 november 2026

in de zaak van

1. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO AG,

te Düssseldorf (Duitsland),2. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO GROSSHANDELSGESELLSCHAFT MBH,

te Düssseldorf (Duitsland),3. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO DEUTSCHLAND GMBH,

te Düssseldorf (Duitsland),4. de rechtspersoon naar buitenlands recht

MCC TRADING DEUTSCHLAND GMBH,

te Düssseldorf (Duitsland),5. de rechtspersoon naar buitenlands recht

MULTI-CENTER WARENVERTRIEBS GMBH,

te Düssseldorf (Duitsland),6. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO SB-GROSSMÄRKTE GMBH & CO. KOMMANDITGESELLSCHAFT,

te Esslingen am Neckar (Duitsland),7. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO SB-GROSSMÄRKTE GMBH & CO. KOMMANDITGESELLSCHAFT,

te Linden (Duitsland),8. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO LOGISTICS GERMANY GMBH,

te Düsseldorf (Duitsland),9. de rechtspersoon naar buitenlands recht

MGL METRO GROUP LOGISTICS,

te Düsseldorf (Duitsland),10. de rechtspersoon naar buitenlands recht

RUNGIS EXPRESS GMBH,

te Meckenheim (Duitsland),11. de rechtspersoon naar buitenlands recht

PETIT RUNGIS EXPRESS GMBH,

te Meckenheim (Duitsland),12. de rechtspersoon naar buitenlands recht

CCG DE GMBH,

te Kelsterbach (Duitsland),13. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO ITALIA S.P.A.,

te San Donato Milanese (Italië),14. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO DOLOMITI S.P.A.,

te San Donato Milanese (Italië),15. METRO CASH & CARRY NEDERLAND B.V.,

te Amsterdam-Duivendrecht,16. METRO CASH & CARRY INTERNATIONAL HOLDING B.V.,

te Amsterdam-Duivendrecht,17. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO FSD FRANCE,

te Montauban (Frankrijk),18. de rechtspersoon naar buitenlands recht

PRO A PRO SAS,

te Montauban (Frankrijk),19. de rechtspersoon naar buitenlands recht

PRO A PRO DISTRIBUTION EXPORT SAS,

te Montauban (Frankrijk),20. de rechtspersoon naar buitenlands recht

METRO FRANCE SAS,

te Nanterre (Frankrijk),21. de rechtspersoon naar buitenlands recht

MAKRO DISTRIBUCIÓN MAYORISTA S.A.U.,

te Madrid (Spanje),22. de rechtspersoon naar buitenlands recht

PRO A PRO HOSTELERIA ORGANIZADA S.A.,

te Sant Just Desvern (Spanje),

eisende partijen,

advocaat: mr. R. Meijer,

tegen

1. de rechtspersoon naar buitenlands recht

COROOS INTERNATIONAL N.V.,

te Curaçao,2. COROOS BEHEER B.V.,

te Kapelle,

3. COROOS CONSERVEN B.V.,

te Kapelle,

hierna samen te noemen: Coroos c.s.,

advocaat: mr. R. Elkerbout,

4. de rechtspersoon naar buitenlands recht

BONDUELLE SCA,

te Ruisscheure (Frankrijk),

5. de rechtspersoon naar buitenlands recht

BONDUELLE SA,

te Ruisscheure (Frankrijk),

6. de rechtspersoon naar buitenlands recht

BONDUELLE EUROPE LONG LIFE SAS,

te Ruisscheure (Frankrijk),

hierna samen te noemen: Bonduelle c.s.,

advocaat: mr. M.G. Bredenoord-Spoek,

7. de rechtspersoon naar buitenlands recht

COOPÉRATIVE EUREDEN SCA,

te Mellac (Frankrijk),

8. de rechtspersoon naar buitenlands recht

D'AUCY FRANCE SAS,

te Theix-Noyalo (Frankrijk),

9. de rechtspersoon naar buitenlands recht

SERVICES GROUP GIE,

te Kerlurec (Frankrijk),

hierna samen te noemen: d’Aucy c.s.,

advocaat: mr. P.N. Malanczuk,

10. de rechtspersoon naar buitenlands recht

CONSERVE ITALIA - CONSORZIO ITALIANO FRA COOPERATIV,

te San Lazzaro di Savena (Italië),

11. de rechtspersoon naar buitenlands recht

CONSERVES FRANCE S.A.,

te Tarascon (Frankrijk),

hierna samen te noemen: Conserve Italia c.s..

advocaat: mr. M.A. Poelman,

gedaagde partijen.

1 De procedure

1.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- het vonnis in incident van 23 juli 2025 en de daarin genoemde stukken;

- de conclusie van antwoord van Bonduelle c.s. met producties;

- de conclusie van antwoord van Coroos c.s.;

- de conclusie van antwoord van Conserve Italia c.s.;

- de conclusie van antwoord van d’Aucy c.s. met producties;

- het tussenvonnis van 28 januari 2026 waarbij de rechtbank een mondelinge behandeling heeft bevolen;

- de akte overlegging producties (prod. 9-12) tevens houdende eisvermindering ex artikel 129 Rv[_b1e72e02-335c-47d5-994d-dff501e1d1da] van de zijde van eisende partijen (ten aanzien van eisende partijen sub 1, 17, 18 en 19);

- de akte overlegging producties (prod. 13-20) van de zijde van eisende partijen;

- de akte overlegging producties van d’Aucy c.s.;

- de akte overlegging aanvullende producties van Bonduelle c.s.;

- de akte houdende eisvermindering ex artikel 129 Rv (Coroos-eisvermindering);

- de akte houdende eisvermindering ex artikel 129 Rv (Conserve Italia-eisvermindering);

- de akte houdende eisvermindering ex artikel 129 Rv (Bonduelle eis-vermindering);

- de mondelinge behandeling van 22 september 2026, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt waarbij de door partijen voorgedragen en overgelegde spreekaantekeningen (met bijlage) zijn gevoegd.

1.2.

Eisende partijen hebben op verschillende momenten hun vorderingen verminderd. Die verminderingen zien enerzijds op het (niet) handhaven van vorderingen door een aantal eisende partijen en anderzijds op het (niet) handhaven van vorderingen tegen verschillende gedaagde partijen. Tijdens de mondelinge behandeling hebben eisende partijen bevestigd dat de procedure als ingetrokken kan worden beschouwd voor zover het betreft eisende partijen onder 1, 4, 9, 10, 11, 12 17, 18, 19 en 22 en voor zover het betreft de (resterende) vorderingen van de overige Metro-entiteiten tegen Coroos c.s., Bonduelle c.s. en Conserve Italia c.s. De rechtbank zal die intrekkingen als zodanig op de rol verwerken en de procedure ten aanzien van de betreffende partijen doorhalen.

1.3.

Dat betekent dat in deze procedure nog enkel vorderingen voorliggen van eisende partijen onder 2, 3, 5, 6, 7, 8, 13, 14, 15, 16, 20 en 21 (hierna samen te noemen: Metro c.s.) die zijn gericht tot d’Aucy c.s.

1.4.

Aan het eind van de mondelinge behandeling heeft de rechtbank bepaald dat zij op 4 november 2026 vonnis zal wijzen.

2 De zaak in het kort

2.1.

In deze zaak staan zogenaamde follow on vorderingen centraal: schadevergoedingsvorderingen die zijn ingesteld nadat de Europese Commissie een overtreding van de mededingingsregels heeft vastgesteld.

2.2.

Coroos c.s., Bonduelle c.s., Conserve Italia c.s. en d’Aucy c.s. hebben in de periode van 2000 tot 2013 een kartel gevormd. Zij maakten onder andere prijs- en marktverdelingsafspraken. Metro c.s. stellen dat zij daardoor schade hebben geleden, omdat zij een te hoge prijs hebben betaald voor de groenteconserven die zij in die periode van de karteldeelnemers hebben gekocht.

2.3.

In dit tussenvonnis komt de rechtbank tot de conclusie dat niet is uitgesloten dat Metro c.s. schade hebben geleden door het kartel. Voor die mogelijke schade zijn d’Aucy c.s., als deelnemers aan het kartel, aansprakelijk. Omdat de rechtbank nog niet over voldoende informatie beschikt om vast te stellen dat ieder van de eisende Metro-entiteiten in de relevante periode daadwerkelijk producten heeft gekocht van één van de karteldeelnemers, stelt zij Metro c.s. in de gelegenheid om aanvullende stukken in te dienen. d’Aucy c.s. krijgen daarna de mogelijkheid daar op te reageren.

3 De feiten

3.1.

Metro c.s. zijn entiteiten die behoren tot het Metro-concern: een internationale levensmiddelengroot- en detailhandel voor de horeca en zelfstandige winkelier.

3.2.

Coroos c.s., Bonduelle c.s., Conserve Italia c.s. en d’Aucy c.s. zijn ondernemingen die zich bezighouden met het verwerken en conserveren van groenten. Zij brengen ieder onder meer geconserveerde groenten in blikken (hierna: groenteconserven) op de markt.

3.3.

Bij beschikking van 27 september 2019 (hierna: het schikkingsbesluit) heeft de Europese Commissie vastgesteld dat Coroos c.s., Bonduelle c.s. en d’Aucy c.s. artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna: VWEU) hebben overtreden. Die overtreding bestaat – kort gezegd – uit het vormen van een kartel in de periode van 2000 tot en met 2013. Dat kartel was gericht op het afstemmen van prijzen, het verdelen van markten en het uitwisselen van commercieel gevoelige informatie met betrekking tot de verkoop van groenteconserven (hierna: het kartel).

3.4.

De Europese Commissie heeft voor die overtreding aan Coroos c.s. en d’Aucy c.s. boetes van in totaal ruim € 32 miljoen euro opgelegd. Omdat Bonduelle c.s. het bestaan van het kartel bij de Europese Commissie hadden gemeld, is hun op grond van de clementieregeling boete-immuniteit verleend.

3.5.

De deelname van d’Aucy c.s. aan het kartel heeft blijkens het schikkingsbesluit geduurd van 19 januari 2000 tot 1 oktober 2013.

3.6.

Bij besluit van 29 november 2021 heeft de Europese Commissie vastgesteld dat ook Conserve Italia c.s. aan het kartel hebben deelgenomen en dus artikel 101 VWEU hebben overtreden. Aan Conserve Italia c.s. is een boete opgelegd van € 20 miljoen. Over dat besluit is nog een procedure aanhangig bij het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ EU). Daarin bestrijdt Conserve Italia c.s. uitsluitend de hoogte van de boete.

3.7.

In (de openbare, Engelstalige versie van) het schikkingsbesluit heeft de Europese Commissie onder meer het volgende opgenomen (waarbij voor “Groupe CECAB” “d’Aucy c.s.” moet worden gelezen):

“(28) The Commission investigated the following three agreements:

Table 1: Overview of the agreements

AgreementAddresseesRelevant products/markets
French agreementsBonduelle Groupe CECABProducts: All canned vegetables Sales channels: Own brand, private label Customers: Retailers and the food service industry in France (own brand tot the food service industry as of the 2004/2005 campaign)
4P/4P agreementBonduelle Coroos Groupe CECABProducts: Green beans, peas, peas and carrots mix, vegetable macedoine; wax beans, flageolet beans (as of the 2010/2011 campaign) Sales channel: Private label Customers: Retailers in EEA, in particular Belgium, Germany, France, Netherlands
Sweetcorn agreementBonduelle Groupe CECABProducts: Sweetcorn Sales channel: Private label Customers: Retailers in the EEA, in particular in Belgium, Germany, Denmark, Ireland, Spain, France, Italy, Luxembourg, the Netherlands, Austria, Portugal, Norway, Finland, Sweden, United Kingdom

(29) In the framework of these arrangements, the addressees participated in three closely inter-related horizontal price fixing and market sharing agreements through which they coordinated their commercial conduct on the market. The agreements had a common objective, a common historical origin, and several common or identical characteristics regarding, for instance, the participating individuals of the addressees, the overall functioning of the agreements, the organization of relevant contacts and meetings, and the implementation, reporting and monitoring mechanisms.

(30) The agreements concerned either different groupings of addressees, different sales channels, customers or product families, different geographical areas, or a combination of such factors, as listed in Table 1 above.

(31) The conduct consisted in:

(a) the fixing of selling prices (price increases, minimum prices, target prices) and the coordination of pricing policy and pricing structure among the addressees;

(b) the allocation of volume quotas and market shares among the addressees;

(c) the allocation of customers and markets among the addressees;

(d) the coordination of tenders and price offers to be submitted to retailers and/or food service industry among the addressees;

(e) the coordination of other sales conditions and rebates, marketing strategy, and promotional policy among the addressees;

(f) the disclosure and exchange of commercially sensitive information among the addressees.

(…)

(34) Meetings relating to different agreements were sometimes held in conjunction, either on the same day or on consecutive days, and information relating to one agreement was sometimes exchanged between the addressees together with information relating to another agreement. The individuals from each addressee who participated in the relevant contacts were frequently the same or their successors, independently of which agreement or agreements were discussed. There were also economic links between the agreements, as, on certain occasions, the addressees operated cross-compensations in terms of volume quotas and customer or market allocation between certain of the agreements.

(…)

(37) The conduct covered the entire EEA since, whereas the agreements described in Recital (5) and Table 1 in Recital (28) focused on certain EU-15 Member States, there was a general policy of non-aggression between the addressees which covered the EEA countries in which they were active. (…)

(…)

(47) Bonduelle, Coroos and Groupe CECAB participated in horizontal anti-competitive arrangements which formed part of an overall scheme that had as its aim to restrict or distort competition by fixing selling prices and other trading conditions, limiting or controlling markets, and sharing markets. The objective of the conduct was for the addresses to maintain or reinforce their position on the market, to maintain or increase their selling prices, to restrict direct competition between them, to reduce uncertainty regarding their future commercial conduct, and to formulate and control marketing and trading conditions to their advantage in the EEA.(…)”

3.8.

Metro c.s. hebben Coroos c.s., Bonduelle c.s., d’Aucy c.s. en Conserve Italia c.s. (hierna samen: de karteldeelnemers) aansprakelijk gesteld voor de schade die Metro c.s. hebben geleden als gevolg van het kartel.

3.9.

Hangende deze procedure hebben Metro c.s. regelingen getroffen met Coroos c.s., Bonduelle c.s. en Conserve Italia c.s., waarna zij hun vorderingen tegen die partijen hebben ingetrokken.

4 Het geschil

4.1.

Metro c.s. vorderen, na eisverminderingen, voor zover mogelijk bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:

(i) te verklaren voor recht dat d’Aucy c.s. jegens Metro c.s. hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het geheel van de door Metro c.s. geleden schade als gevolg van het kartel, verminderd met het bedrag dat door d’Aucy c.s. als bijdrage had kunnen worden gevorderd van Coroos c.s., Bonduelle c.s. en Conserve Italia c.s. op grond van de interne draagplichtverhoudingen in verband met de door Metro c.s. geleden schade, te vermeerderen met wettelijke rente vanaf het moment van het ontstaan van de vorderingen van Metro c.s., althans vanaf het moment van dagvaarding;

(ii) d’Aucy c.s. hoofdelijk te veroordelen tot het betalen aan Metro c.s. van een bedrag aan schadevergoeding dat is verschuldigd aan Metro c.s., voor zover deze schadevergoeding niet ziet op het aandeel in de schade waarvoor Coroos c.s., Bonduelle c.s. en Conserve Italia c.s. op grond van de interne draagplichtverhoudingen draagplichtig zouden zijn, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;

(iii) d’Aucy c.s. hoofdelijk te veroordelen om de kosten van dit geding inclusief de nakosten aan Metro c.s. te voldoen binnen zeven dagen na dagtekening van het vonnis, onder bepaling dat indien de gedingkosten niet binnen genoemde termijn zijn voldaan, daarover vanaf de achtste dag wettelijke rente verschuldigd is.

4.2.

Metro c.s. leggen aan hun vordering ten grondslag dat zij gedurende de jaren dat het kartel actief was, van 2000 tot 2013 (hierna: de kartelperiode), groenteconserven hebben ingekocht bij de karteldeelnemers. Omdat het kartel tot hogere prijzen heeft geleid, hebben Metro c.s. daardoor schade geleden.

4.3.

d’Aucy c.s. voeren verweer en concluderen tot niet-ontvankelijkheid van Metro c.s., dan wel tot afwijzing van de vorderingen van Metro c.s., met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van Metro c.s. in de kosten van deze procedure. Volgens d’Aucy c.s. hebben Metro c.s. onvoldoende (onderbouwd) gesteld dat zij in de kartelperiode relevante aankopen hebben gedaan en betaald. Bovendien hebben zij onvoldoende (onderbouwd) gesteld dat het kartel een prijsopdrijvend effect heeft gehad en dat Metro c.s. een eventuele prijsopslag niet aan hun klanten hebben doorberekend. Het is daarom niet aannemelijk dat Metro c.s. mogelijk schade hebben geleden.

4.4.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

5 De beoordeling

Bevoegdheid

5.1.

De (internationale en relatieve) bevoegdheid van de rechtbank volgt uit artikel 4 in samenhang bezien met artikel 8 lid 1 van Brussel I bis-Vo[_7e3fcec1-b2c1-4649-80a6-2607b23fe89e]. Gedaagde partijen onder 2 (Coroos Beheer B.V.) en onder 3 (Coroos Conserven B.V.) zijn gevestigd in het arrondissement van deze rechtbank, terwijl de vorderingen tegen alle gedaagde partijen eenzelfde feitelijke en juridische grondslag hebben: handelen in strijd met artikel 101 VWEU door deel te nemen aan het kartel. Een goede rechtsbedeling vraagt in dat geval om gelijktijdige behandeling en berechting om onverenigbare beslissingen te voorkomen.

5.2.

De omstandigheid dat Metro c.s. de vorderingen tegen Coroos c.s., waaronder gedaagde partijen onder 2 en 3, inmiddels hebben ingetrokken, heeft voor de bevoegdheid van de rechtbank geen gevolgen. Die bevoegdheid is ontstaan op het moment dat de procedure aanhangig is gemaakt. Niet is gebleken van omstandigheden die maken dat Metro c.s. misbruik hebben gemaakt van hun bevoegdheid om deze procedure bij de Nederlandse rechter in te leiden.

5.3.

d’Aucy c.s. zijn overigens in deze procedure verschenen zonder de bevoegdheid van de rechtbank te bestrijden.

Toepasselijk recht

5.4.

Partijen twisten over de vraag welk materieel recht van toepassing is op de (schadevergoedings-)vorderingen van Metro c.s. Het antwoord op die vraag kan in het midden blijven, omdat de vorderingen die centraal staan in deze procedure in de eerste plaats worden beheerst door artikel 612 Rv. In dat artikel is een regel van procesrecht neergelegd die inhoudt dat de rechter een zaak naar de schadestaatprocedure kan verwijzen indien (i) de grondslag van aansprakelijkheid van de schuldenaar vaststaat, (ii) de mogelijkheid van schade aannemelijk is en, (iii) de begroting van de schade in de hoofdprocedure voor hem niet mogelijk is. Dat die regel van Nederlands procesrecht in deze procedure van toepassing is volgt uit artikel 10:3 BW en staat tussen partijen ook niet ter discussie.

5.5.

De rechtbank hoeft in deze procedure dus niet vast te stellen dát Metro c.s. schade hebben geleden door het kartel. Zij moet slechts beoordelen of aannemelijk is dat die mogelijkheid bestaat. Voor die beoordeling hoeft de rechtbank niet vast te stellen welk (materieel) recht op de (schadevergoedings-)vorderingen van toepassing is. Dat zal anders zijn in een eventueel te volgen schadestaatprocedure, waarin de rechtbank aan de hand van het toepasselijke materiële recht zal moeten vaststellen of en, zo ja, in welke omvang Metro c.s. daadwerkelijk voor vergoeding in aanmerking komende schade hebben geleden.

5.6.

Omdat de vraag welk materieel recht van toepassing is op de (schadevergoedings-)vorderingen van Metro c.s., in deze procedure onbeantwoord kan blijven, bestaat geen aanleiding om de procedure aan te houden in afwachting van de antwoorden op de door de Hoge Raad aan het HvJ EU gestelde prejudiciële vragen van uitleg over (de toepasselijkheid van) de Rome II-Vo[_bf5db485-3cc1-40e8-ae6f-e6af49cac518] in vergelijkbare kartelschadezaken.[_30b764b2-fecb-4d62-8f08-8b959a8d0e72] Het daartoe strekkende verzoek van d’Aucy c.s. wijst de rechtbank daarom af.

Verwijzing naar schadestaat

5.7.

Tussen partijen staat vast dat de grondslag voor de aansprakelijkheid van d’Aucy c.s. is gelegen in hun onrechtmatige deelname aan het kartel. Deelname aan het kartel is in strijd met artikel 101 VWEU en vormt in alle lidstaten van de Europese Unie op grond van die bepaling van Unierecht en naar het daar toepasselijke materiële recht een grondslag voor aansprakelijkheid, zo is tussen partijen niet in geschil.

5.8.

Ook is niet in geschil dat d’Aucy c.s. hoofdelijk aansprakelijk zijn voor eventuele schade die door het kartel zou zijn veroorzaakt. d’Aucy c.s. bestrijden echter dat Metro c.s. (mogelijk) schade hebben geleden door het kartel.

5.9.

Partijen zijn in het bijzonder verdeeld over de volgende kwesties:

(i) wat is de reikwijdte van het kartel en welke transacties zijn daardoor dus (mogelijk) beïnvloed;

(ii) heeft het kartel (een prijsopdrijvend) effect gehad; en

(iii) hebben Metro c.s. een eventuele prijsopslag volledig doorberekend aan hun klanten?

Reikwijdte

5.10.

Metro c.s. stellen zich op het standpunt dat iedere transactie waarbij één van de karteldeelnemers in de kartelperiode groenteconserven heeft verkocht, onder de reikwijdte valt van de verboden kartelafspraken en daardoor dus is beïnvloed. Ter onderbouwing van hun standpunt dat zij door het kartel geraakt zijn, hebben Metro c.s. stukken in het geding gebracht die afkomstig zijn uit de administratie van Coroos c.s.. Metro c.s. hebben erop gewezen dat in die stukken verschillende retailklanten worden genoemd, waaronder meerdere tot het Metro-concern behorende entiteiten. Daaruit blijkt volgens Metro c.s. dat de karteldeelnemers ook Metro c.s. bij (de uitvoering van) de kartelafspraken op het oog hadden. d’Aucy c.s. wijzen erop dat de drie door de Europese Commissie omschreven overeenkomsten, zoals onder randnummer 28 van het schikkingsbesluit genoemd, ieder een eigen, beperkte scope hadden. Alleen de zogenoemde ‘Franse overeenkomsten’ hadden betrekking op verkopen van groenteconserven aan de ‘food service industry’, waartoe het Metro-concern als groothandel behoort. Het geografische toepassingsgebied van die Franse overeenkomsten was beperkt tot Frankrijk. De overige kartelafspraken, waarvan het geografisch bereik breder was, zagen op verkopen van (bepaalde) groenteconserven aan retailers. Metro c.s. zijn geen retailers. Verkopen aan Metro c.s. kunnen daarom enkel door de kartelafspraken zijn beïnvloed, voor zover die verkopen in Frankrijk hebben plaatsgevonden en onder de Franse overeenkomsten vallen, aldus d’Aucy c.s..

5.11.

De rechtbank laat in het midden of Metro c.s. voor de toepassing van de kartelafspraken als retailers moeten worden aangemerkt. Uit het hiervoor onder 3.7 deels weergegeven schikkingsbesluit van de Europese Commissie blijkt dat het raamwerk van het kartel weliswaar werd gevormd door de daarin onder randnummer 28 omschreven drie overeenkomsten. Die overeenkomsten moeten echter niet los van elkaar worden beschouwd. Samen vormen zij een groter geheel: een totaalplan van de karteldeelnemers dat tot doel had om onderling prijzen af te stemmen en markten te verdelen. De karteldeelnemers hadden daartoe uitgebreide rapportage-, monitoring- en compensatiemechanismen opgezet. De Europese Commissie heeft ook vastgesteld dat er kruisverbanden bestonden tussen de te onderscheiden overeenkomsten en dat informatie over (de uitvoering van) die verschillende afspraken regelmatig op eenzelfde bijeenkomst en door dezelfde personen werd gedeeld. De Europese Commissie heeft verder vastgesteld dat er tussen de karteldeelnemers een algemeen beleid van non-agressie bestond: een niet-aanvalsovereenkomst met als doel de status-quo tussen de partijen te handhaven.

5.12.

Tegen die achtergrond is het naar het oordeel van de rechtbank niet houdbaar om bij de vraag welke transacties op de Europese markt van groenteconserven door de kartelafspraken zijn beïnvloed, een strikt onderscheid te hanteren tussen de drie door de Europese Commissie omschreven overeenkomsten. Die overeenkomsten vormen samen één instrument waarmee de karteldeelnemers de markt van groenteconserven in de Europese Unie hebben beïnvloed. Uitgangspunt is daarom dat de onrechtmatige gedraging (deelname aan het kartel) iedere transactie op die markt in de kartelperiode waarbij een karteldeelnemer betrokken was, heeft beïnvloed, althans heeft kunnen beïnvloeden.

5.13.

Dat ook de prijzen van groenteconserven van niet-karteldeelnemers door het kartel zijn beïnvloed als gevolg van het zogenoemde umbrella pricing, heeft Metro c.s. wel gesteld, maar naar het oordeel van de rechtbank niet van een voldoende (feitelijke) onderbouwing voorzien. Umbrella pricing is het fenomeen dat aanbieders die niet deelnemen aan een kartel hun prijzen als gevolg van dat kartel op een hoger niveau hebben vastgesteld. De aan die niet-karteldeelnemers betaalde meerprijs vormt voor de afnemer schade die wordt toegerekend aan de karteldeelnemers. Volgens het HvJ EU mag van een afnemer die schadevergoeding vordert in verband met umbrella pricing worden verlangd dat hij aantoont dat in de concrete omstandigheden van het geval umbrella pricing is toegepast.

5.14.

Hoewel de rechtbank niet kan uitsluiten dat sprake is geweest van umbrella pricing, is voor het aannemen van de mogelijkheid dat Metro c.s. schade heeft geleden als gevolg van umbrella pricing, nodig dat er concrete aanwijzingen zijn die daarop duiden. Metro c.s. hadden bijvoorbeeld een vergelijking kunnen maken van de ontwikkeling van de prijzen van karteldeelnemers en niet-karteldeelnemers gedurende de kartelperiode, om te laten zien dat de prijzen van niet-karteldeelnemers inderdaad zijn gestegen in reactie op prijsverhogingen van karteldeelnemers. Dat hebben Metro c.s. in deze procedure niet gedaan. Zij hebben volstaan met een algemene economisch-theoretische onderbouwing. Daarmee hebben zij tegenover de gemotiveerde betwisting van d’Aucy c.s. onvoldoende aanknopingspunten verschaft om aan te nemen dat ook transacties waarbij geen karteldeelnemer is betrokken, door het kartel zijn beïnvloed en dus schade kunnen hebben veroorzaakt.

Prijsopdrijvend effect

5.15.

d’Aucy c.s. voeren aan dat Metro c.s. niet hebben aangetoond dat het kartel enig (prijsopdrijvend) effect heeft gehad Met andere woorden: niet staat vast dat Metro c.s. door de kartelafspraken een hogere prijs hebben betaald voor de door hen ingekochte groenteconserven.

5.16.

De rechtbank verwerpt dat betoog van d’Aucy c.s. en stelt daarbij – nogmaals – voorop dat in deze procedure niet hoeft komen vast te staan dat Metro c.s. schade hebben geleden door het kartel. Voor toewijzing van de vorderingen hoeven Metro c.s. slechts aannemelijk te maken dat de mogelijkheid bestaat dat zij schade hebben geleden. Daarvoor is niet nodig dat Metro c.s. aantonen dat het kartel een prijsopdrijvend effect heeft gehad. De vaststelling dat het kartel een voor Metro c.s. nadelig effect kán hebben gehad is voldoende.

5.17.

Naar het oordeel van de rechtbank wordt die (lage) lat gehaald. De door de karteldeelnemers gemaakte prijs- en marktverdelingsafspraken zijn zogenaamde hardcore kartelovertredingen. Die afspraken hebben tot doel om de mededinging te beperken zo heeft ook de Europese Commissie in het schikkingsbesluit overwogen. De Europese Commissie heeft dan ook zonder onderzoek te doen naar de daadwerkelijke effecten van de mededingingsinbreuk, vastgesteld dat die inbreuk naar haar aard in staat was een merkbaar effect te hebben op de mededinging. Daarbij heeft de Europese Commissie ook verwezen naar vaste rechtspraak van het HvJ EU waaruit blijkt dat prijs- en marktverdelingsafspraken worden geacht naar hun aard schadelijk te zijn voor de goede werking van de normale mededinging. Uit de aard van het schikkingsbesluit volgt dat d’Aucy c.s. die analyse van de Europese Commissie hebben onderschreven.

5.18.

In het licht van het doel van de afspraken en de duur van het kartel zoals uit het schikkingsbesluit blijkt, ligt het ook naar het oordeel van de rechtbank in de rede dat de mededinging op de markt voor de groenteconserven daardoor merkbaar is beïnvloed. Ook de Kartelschaderichtlijn[_4d5e7fa9-5f53-438a-b943-b61ecff38ab7] gaat ervan uit dat inbreuken op het mededingingsrecht in het algemeen tot een prijsverhoging leiden, en voorziet op grond van dat uitgangspunt in een bewijsvermoeden van schade (vgl. overwegingen 43 en 47 en artikel 17 lid 2 van de Kartelschaderichtlijn). Dat bewijsvermoeden is niet (direct) van toepassing op de vorderingen van Metro c.s., want artikel 6:193l BW[_2521be79-0cbe-406c-b398-e85f9792cd85], dat artikel 17 lid 2 van de Kartelschaderichtlijn implementeert, is op 10 februari 2017 in werking getreden en heeft geen terugwerkende kracht. De economische principes die aan dat bewijsvermoeden én de vaste rechtspraak van het HvJ EU ten grondslag liggen zijn echter algemeen aanvaard en gelden onverkort.

5.19.

Daarbij komt dat uit het debat tussen partijen voor de rechtbank geen aanwijzingen blijken die tot de conclusie kunnen leiden dat de tussen de karteldeelnemers gemaakte afspraken in het algemeen geen effect kunnen hebben gehad, bijvoorbeeld gelet op de marktposities van de karteldeelnemers enerzijds en anderzijds de afnemers van groenteconserven, waaronder Metro c.s. tijdens de kartelperiode, of vanwege de verdere (economische) omstandigheden op de (Europese) markt voor groenteconserven. Ook het schikkingsbesluit, waarmee d’Aucy c.s. hebben ingestemd, geeft van de aanwezigheid van zulke omstandigheden geen blijk. Om die reden verwerpt de rechtbank het beroep van d’Aucy c.s. op de uitspraak van de rechtbank Amsterdam in het ‘ethyleen-kartel’.[_4423781c-6352-456b-9e5d-159f46384835] In die zaak waren het juist specifieke (markt)omstandigheden die de rechtbank tot het oordeel leidden dat de onrechtmatige informatie-uitwisseling tussen de deelnemers van dat kartel niet tot een daadwerkelijk effect (beïnvloeding van de inkoopprijs van ethyleen) had kunnen leiden. Bij afwezigheid van overeenkomstige specifieke marktomstandigheden in deze zaak, is een vergelijking met de uitspraak in het ethyleen-kartel dus niet zinvol.

5.20.

De economische rapporten die partijen hebben overgelegd geven de rechtbank geen reden anders te oordelen. In die rapporten gaat het met name over de waarschijnlijkheid en de omvang van een meerprijs (overcharge) die kan worden toegerekend aan het kartel. De economische deskundigen van partijen nemen daar tegengestelde standpunten over in. De rechtbank is op dit moment niet in staat de juistheid van die analyses te beoordelen. Dat is in deze procedure ook niet nodig. De discussie over het daadwerkelijke bestaan en de omvang van een meerprijs hoort thuis in de schadestaatprocedure. In deze procedure volstaat dat niet is uitgesloten dat het kartel heeft geleid tot een door Metro c.s. betaalde meerprijs voor door hen bij de karteldeelnemers ingekochte groenteconserven. Dat is voldoende voor de conclusie dat de mogelijkheid van schade als gevolg van de mededingingsinbreuk aannemelijk is. Daar stuiten de bezwaren van d’Aucy c.s. met betrekking tot het (ontbreken van) effect van de inbreuk op af.

Doorberekening

5.21.

Ook het door d’Aucy c.s. gevoerde doorberekeningsverweer vormt slechts een beletsel voor verwijzing naar de schadestaatprocedure als op voorhand zou moeten worden aangenomen dat Metro c.s. mogelijke prijsverhogingen als gevolg van het kartel integraal hebben doorberekend. Anders dan d’Aucy c.s. betogen, hoeven Metro c.s. in deze procedure dus niet aan te tonen dat zij een eventuele meerprijs niet volledig hebben doorberekend aan hun klanten. Dat die verplichting volgens d’Aucy c.s. op Metro c.s. rust op grond van het volgens d’Aucy c.s. op de (schadevergoedings)vorderingen toepasselijke Franse (materiële) recht, is – voor zover al juist – niet relevant voor de beoordeling in deze procedure die wordt beheerst door artikel 612 Rv.

5.22.

De rechtbank ziet geen aanleiding voor de conclusie dat voorshands aannemelijk is dat Metro c.s. iedere (mogelijke) prijsverhoging als gevolg van het kartel, integraal hebben doorberekend. De economische rapporten die partijen hebben overgelegd gaan in op de over en weer veronderstelde (on)mogelijkheid van Metro c.s. om een eventuele meerprijs volledig door te berekenen aan hun klanten. Daarbij baseren partijen en de door hen ingeschakelde deskundigen zich op verschillende economische theorieën en feitelijke (markt)omstandigheden, waaronder de tot 2009 in Frankrijk geldende “Loi Galland”, de deelname van Metro c.s. aan inkooporganisaties, de variabiliteit van inkoopkosten, de door Metro c.s. gehanteerde marges voor de relevante producten en andere producten binnen hun assortiment, en de door hen ervaren concurrentie op de relevante downstreammarkten. Partijen verbinden daaraan tegengestelde conclusies.

5.23.

De rechtbank kan de juistheid van de analyses in de rapporten, ook voor zover het gaat over de mogelijkheid van doorberekening, op dit moment niet beoordelen. Die rapporten tonen echter wel aan dat de beantwoording van de vraag of Metro c.s. een mogelijke meerprijs integraal hebben doorberekend, een omvangrijk economisch theoretisch onderzoek vergt op basis van een veelheid van feitelijke gegevens over het functioneren van de (relevante) markt(en) in het algemeen en over de positie en het gedrag van de karteldeelnemers en Metro c.s. in het bijzonder. De door partijen overgelegde rapporten vormen daartoe slechts een eerste aanzet. Dat is alleszins begrijpelijk tegen de achtergrond van deze procedure, waarin het gaat om de vraag of de mogelijkheid dat Metro c.s. schade hebben geleden, aannemelijk is.

5.24.

De conclusie luidt dan ook dat de vraag of Metro c.s. een eventuele meerprijs volledig hebben doorberekend, voer vormt voor een uitgebreid debat tussen partijen. Daarmee is gegeven dat de rechtbank op dit moment niet kan aannemen dat van volledige doorberekening sprake is geweest. In ieder geval bieden de overgelegde rapporten van partijen onvoldoende basis voor die conclusie.

5.25.

Met het voorgaande is niet gezegd dat doorberekening niet heeft plaatsgevonden. De vraag óf en in welke omvang dat is gebeurd, zal in een eventueel te volgen schadestaatprocedure kunnen worden onderzocht. Voor deze procedure volstaat dat niet met voldoende zekerheid kan worden aangenomen dat de mogelijkheid dat Metro c.s. schade hebben geleden als gevolg van het kartel, door doorberekening van prijsverhogingen geheel is weggenomen.

Stelplicht Metro c.s.

5.26.

Uit het voorgaande volgt dat de deelname aan het kartel door d’Aucy c.s. onrechtmatig moet worden geacht jegens Metro c.s. voor zover vaststaat dat Metro c.s. in de kartelperiode groenteconserven hebben gekocht van een karteldeelnemer. In dat geval is de mogelijkheid dat Metro c.s. schade hebben geleden aannemelijk. In een schadestaatprocedure zullen vervolgens het daadwerkelijke bestaan en de omvang van de schade, en de aanwezigheid van causaal verband tussen de schade en de deelname aan het kartel ter discussie kunnen worden gesteld.

5.27.

Voor verwijzing naar de schadestaatprocedure is dus vereist én voldoende dat vaststaat dat iedere eisende partij ten minste in één geval direct of indirect relevante producten (groenteconserven) van één van de karteldeelnemers heeft afgenomen tijdens de kartelperiode. In dat geval is naar het oordeel van de rechtbank ook zonder bewijs van betaling aannemelijk dat die Metro-entiteit direct of indirect heeft betaald voor die producten.

5.28.

Het is aan Metro c.s. om de voor die vaststelling benodigde feiten te stellen, te onderbouwen en zo nodig te bewijzen. Het ligt voor de hand dat Metro c.s. ter onderbouwing van haar stellingen aankoopbewijzen in het geding brengt waaruit in ieder geval de volgende gegevens blijken:

  • de betrokken Metro-entiteit;
  • de leverancier;
  • de transactiedatum;
  • de ingekochte producten.
5.29.

Metro c.s. hebben als productie 1 een digitale gegevensdrager overgelegd met daarop per Metro-entiteit geordende aankoopdocumentatie, later aangevuld met producties 11 en 12. Als productie 2 hebben Metro c.s. een (papieren) index van die stukken verschaft. d’Aucy c.s. hebben bij conclusie van antwoord en tijdens de mondelinge behandeling aangevoerd dat Metro c.s. daarmee niet aan de op hen rustende stelplicht hebben voldaan, omdat hun in de dagvaarding opgenomen stelling dat “verschillende entiteiten van de Metro-groep conserven hebben ingekocht” onvoldoende specifiek is en onvoldoende toegespitst op de individuele posities van elk van de Metro-entiteiten die als eisende partijen optreden in deze procedure. Metro c.s. kunnen niet volstaan met verwijzingen naar hun producties, zonder daarover in hun processtukken voldoende specifieke stellingen in te nemen. Om die reden moet de rechtbank de vorderingen van Metro c.s. volgens d’Aucy c.s. afwijzen.

5.30.

Hoewel d’Aucy c.s. terecht aanvoeren dat Metro c.s. tot de mondelinge behandeling ten onrechte hebben volstaan met het overleggen van in een (digitale) productie opgenomen aankoopbewijzen zonder de relevantie van die stukken in een processtuk nader toe te lichten en te duiden, ziet de rechtbank op dit moment geen aanleiding om de vorderingen van Metro c.s. om die reden af te wijzen.

5.31.

Tijdens de mondelinge behandeling hebben Metro c.s. aan de rechtbank en aan d’Aucy c.s. een bijlage bij hun spreekaantekeningen overhandigd (hierna: de bijlage). Daarop is een zestal afbeeldingen van aankoopbewijzen weergegeven die behoren tot de eerder door Metro c.s. ingediende producties. d’Aucy c.s. hebben tegen indiening van de bijlage geen bezwaar gemaakt. Over de inhoud van de bijlage hebben Metro c.s. bij monde van hun advocaat naar voren gebracht dat op de weergegeven aankoopdocumenten telkens de betrokken Metro-entiteit, de leverancier, de transactiedatum en de ingekochte producten zichtbaar zijn.

5.32.

De factuur die op de derde pagina van de bijlage is afgebeeld, vermeldt de aankoop door Metro Cash & Carry France bij Cie Générale de Conserve van verschillende soorten groenteconserven, waaronder suikermaïs, erwten en wortelen, met als leverdatum 24 september 2012. In de dagvaarding hebben Metro c.s. gesteld dat Metro Cash & Carry France de handelsnaam is waaronder eisende partij onder 20 (Metro France SAS) tot juli 2018 actief was. Evenzo volgt uit de dagvaarding dat Compagnie Générale de Conserve SAS de oude handelsnaam is van gedaagde partij onder 8 (d’Aucy France SAS). Die stellingen hebben d’Aucy c.s. niet betwist. Daarmee lijkt uit genoemde factuur te volgen dat in ieder geval één eisende partij (Metro France SAS) relevante producten van één van de karteldeelnemers heeft afgenomen tijdens de kartelperiode. Dat zou betekenen dat de gevorderde verwijzing naar de schadestaatprocedure in ieder geval kan worden toegewezen voor zover het gaat om eisende partij onder 20.

5.33.

Dezelfde conclusie lijkt te gelden voor eisende partij onder 14 (Metro Dolomiti S.p.A.). Op de zesde pagina van de bijlage bij de spreekaantekeningen van Metro c.s. is een factuur weergegeven die een aankoop van die Metro-entiteit vermeldt bij gedaagde onder 10 (Conserve Italia) met als datum 28 april 2011.

5.34.

Voor de overige vier in de bijlage weergegeven facturen geldt dat Metro c.s. onvoldoende hebben toegelicht waarom de daarop genoemde leveranciers ‘Bonduelle GmbH’, ‘CGC Hungary Kft’, ‘d’Aucy Espana S.A.’ respectievelijk ‘d’Aucy Italia S.r.l.’ voor de vestiging van de aansprakelijkheid gelijkgesteld kunnen worden met de karteldeelnemers. Metro c.s. hebben tot op heden niet inzichtelijk weten te maken op welke wijze de karteldeelnemers voor het handelen van genoemde entiteiten verantwoordelijk kunnen worden gehouden.

5.35.

d’Aucy c.s. zijn niet uitdrukkelijk in de gelegenheid geweest te reageren op de hiervoor door de rechtbank genoemde transacties waarbij eisende partij onder 20 (Metro France SAS) en eisende partij onder 14 (Metro Dolomiti S.p.A.) betrokken waren. De goede procesorde brengt mee dat zij daar wel gelegenheid voor moeten krijgen.

5.36.

Bij de huidige stand van zaken, in combinatie met de aard van de door d’Aucy c.s. geschonden norm, zal de rechtbank Metro c.s. (alsnog) de gelegenheid bieden om hun stelling dat elk van de (resterende) eisende partijen in een zodanige relatie stond tot één van de karteldeelnemers dat daarmee de mogelijkheid van schade ten gevolge van het kartel aannemelijk is, nader te onderbouwen (zie voor de vereisten hiervoor onder 5.28).

5.37.

Metro c.s. mogen dat bij akte doen. d’Aucy c.s. kunnen daar vervolgens bij antwoordakte op reageren.

Slotsom

5.38.

De rechtbank zal de zaak verwijzen naar de rol van woensdag 16 december 2026 voor het nemen van de hiervoor bedoelde akte door Metro c.s. Uiterlijk zes weken na de roldatum waarop Metro c.s. hun akte hebben genomen, zullen d’Aucy c.s. hun antwoordakte indienen.

5.39.

De rechtbank moedigt partijen aan om naar aanleiding van dit tussenvonnis en de te nemen aktes in overleg te treden over de verdere voortgang van deze procedure.

5.40.

In afwachting van de te nemen aktes, zal de rechtbank iedere verdere beslissing aanhouden.

Verwijzing naar enkelvoudige kamer

5.41.

De rechtbank zal in overeenstemming met het voorschrift van artikel 15 lid 5 Rv de zaak verwijzen naar de enkelvoudige kamer voor de verdere behandeling.

6 De beslissing

De rechtbank:

6.1.

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van woensdag 16 december 2026 voor het nemen van een akte door Metro c.s. over wat is vermeld onder 5.36, waarna d’Aucy c.s. op de rol van zes weken later een antwoordakte kunnen nemen,

6.2.

verwijst de zaak naar de enkelvoudige kamer van de rechtbank voor voortzetting van de zaak in de stand waarin deze zich bevindt en houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mrs. Luijks, voorzitter, Van Noort en De Jong, in aanwezigheid van mr. De Beer, en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026.

Voetnoten

  1. Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
  2. Verordening (EU) nr. 1215/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (herschikking).
  3. Verordening (EG) nr. 864/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 11 juli 2007 betreffende het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen.
  4. HR 20 juni 2025, ECLI:NL:HR:2025:946 (luchtvrachtkartel) en HR 20 juni 2025, ECLI:NL:HR:2025:945 (truckkartel).
  5. Richtlijn 2014/104/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 november 2014 betreffende bepaalde regels voor schadevorderingen volgens nationaal recht wegens inbreuken op de bepalingen van het mededingingsrecht van de lidstaten en van de Europese Unie.
  6. Burgerlijk Wetboek.
  7. Rechtbank Amsterdam van 29 juli 2026, ECLI:NL:RBAMS:2026:7690.

Wetsartikelen in deze uitspraak

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.