Rechtbank Overijssel, 27 november 2023

Bij de rechtbank Overijssel, locatie Zwolle, team bestuursrecht, is onder zaaknummer AWB 22/775 een zaak aanhangig.

Partijen zijn op 7 november 2023 op de hoogte gesteld van de samenstelling van de meervoudige kamer die de zaak op 29 november 2023 zou behandelen, te weten: mrs. Bunt, Oosterveld en Heldeweg.

Op 10 november 2023 ontving de rechtbank Overijssel van de Autoriteit Persoonsgegevens een schrijven, waarin mr. Heldeweg in overweging werd gegeven zich terug te trekken uit de zaak door zich te verschonen. Reden daarvoor is dat mr. Heldeweg als voormalig lid van de Ethische Commissie Enschede heeft deelgenomen aan een advies aan de gemeente Enschede, dat heeft geleid tot het rapport ‘Ethische analyse van sensoren in de buitenruimte van Enschede’ van 31 maart 2022.

Op 23 november 2023 heeft mr. Heldeweg een verzoek ingediend bij de verschoningskamer om zich te mogen verschonen.

Een verschoningsverzoek hoeft niet ter terechtzitting te worden behandeld. Ook hoeven partijen in de hoofdzaak niet te worden gehoord op het verzoek tot verschoning. Het verzoek zal schriftelijk worden afgedaan.

Mr. Heldeweg heeft aan zijn verschoningsverzoek ten grondslag gelegd dat hij heeft meegewerkt aan de totstandkoming van het rapport ‘Ethische analyse van sensoren in de buitenruimte van Enschede’ van 31 maart 2022 en dat in dit rapport onder meer juridische aspecten van het gebruik in de buitenruimte van sensoren aan de orde zijn gekomen. Om die reden kan mr. Heldeweg zich indenken dat de Autoriteit Persoonsgegevens vreest dat zijn juridische opvattingen in het kader van de ethische advisering zullen doorwerken in zijn juridische beoordeling van de voorliggende zaak.

Op grond van artikel 8:19 Algemene wet bestuursrecht kan een rechter die een zaak behandelt verzoeken zich te mogen verschonen. Daarvoor moet sprake zijn van feiten en omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden.

Een rechter wordt geacht onpartijdig te zijn tot het tegendeel vaststaat. Van dat laatste kan sprake zijn als uit de overtuiging of het gedrag van een rechter persoonlijke vooringenomenheid tegenover een procespartij blijkt. Daarnaast kan een procespartij de indruk krijgen dat de rechter vooringenomen is. Het gezichtspunt van de procespartij is hier van belang, maar speelt geen doorslaggevende rol. Beslissend is of de vrees voor partijdigheid objectief gerechtvaardigd is. De verschoningskamer zal het verschoningsverzoek aan de hand van deze maatstaven beoordelen.

De verschoningskamer is van oordeel dat mr. Heldeweg het verschoningsverzoek op goede gronden heeft ingediend. De verschoningskamer kan op grond van het voormalige lidmaatschap van mr. Heldeweg van de Ethische Commissie Enschede, waarbij hij heeft meegewerkt aan de totstandkoming van een analyse van sensoren in de buitenruimte van Enschede, begrijpen dat hij zich niet vrij voelt deze zaak te behandelen. Bovendien is een verschoning hier in lijn met aanbeveling 2 van de Leidraad onpartijdigheid en nevenfuncties in de rechtspraak, waarin staat dat de rechter geen zaken behandelt waarbij hij/zij via een nevenfunctie zo betrokken is dat de onpartijdigheid ter discussie kan komen te staan. Het verzoek zal daarom worden toegewezen. Dit betekent dat mr. Heldeweg door een andere rechter zal worden vervangen. Zo wordt elke schijn van partijdigheid vermeden.

wijst het verzoek tot verschoning toe,