Uitspraak · Bestuursprocesrecht
Rechtbank Oost-Brabant, 9 november 2026 – Intrekking toevoegingen na resultaatsbeoordeling
ECLI:NL:RBOBR:2026:7844Zaaknummer 25/2146
- Instantie
- Rechtbank Oost-Brabant
- Datum uitspraak
- 9 november 2026
- Publicatiedatum
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- 25/2146
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht, Bestuursprocesrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig
- Uitkomst
- Beroep ongegrond
- Zittingsplaats
- 's-Hertogenbosch
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Intrekking toevoegingen na resultaatsbeoordeling, geen zwaarwegende omstandigheden om af te zien van intrekking, beroep ongegrond.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. L.M.H. Nelissen, rechter, in aanwezigheid van P.L.M.M. Mulders, griffier. De uitspraak is in het openbaar geschied op 9 november 2026.
griffier rechter
Afschrift verzonden aan partijen op:
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de dag van verzending daarvan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Als hoger beroep is ingesteld, kan bij de voorzieningenrechter van de hogerberoepsrechter worden verzocht om het treffen van een voorlopige voorziening of om het opheffen of wijzigen van een bij deze uitspraak getroffen voorlopige voorziening.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK OOST-BRABANT
Zittingsplaats 's-Hertogenbosch
Bestuursrecht
zaaknummer: SHE 25/2146
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 9 november 2026 in de zaak tussen
[eiseres] uit [woonplaats] (hierna: eiseres)
en
het bestuur van de Raad voor Rechtsbijstand (hierna: de Raad)
(gemachtigden: mr. P.S.J. de Koning en mr. C.W. Wijnstra).
Als derde-partij neemt aan de zaak deel: [naam] uit [woonplaats] (hierna: de advocaat).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over het besluit van de Raad waarmee hij twee eerder aan eiseres verstrekte toevoegingen na een resultaatsbeoordeling heeft ingetrokken. Eiseres is het niet eens met die intrekking en heeft daarom beroep ingesteld. Aan de hand van de gronden van dat beroep beoordeelt de rechtbank of het besluit van de Raad juist is of niet.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de Raad een juist besluit heeft genomen. Eiseres heeft dus geen gelijk en het beroep is ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel is gekomen en welke gevolgen dit heeft.
Onder 2 staat het procesverloop. Onder 3 staat wat er voorafging aan het besluit.
De beoordeling door de rechtbank volgt vanaf 4. Aan het eind staat de beslissing van de rechtbank en de gevolgen daarvan.
Procesverloop
2. De Raad heeft met twee op 5 november 2024 verzonden besluiten de twee eerder aan eiseres verstrekte toevoegingen na een resultaatsbeoordeling ingetrokken. Eiseres heeft hiertegen op 10 december 2024 bezwaar gemaakt.
Met het op 23 juli 2025 verzonden bestreden besluit heeft de Raad het bezwaar van eiseres, overeenkomstig het advies van de Commissie voor Bezwaar, ongegrond verklaard.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
De Raad heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 30 september 2026 op een zitting behandeld. Hieraan
hebben eiseres, de gemachtigden van de Raad en de derde-partij deelgenomen.
Wat ging er vooraf aan het bestreden besluit?
3. Op 29 februari 2024 heeft de advocaat namens eiseres bij de Raad een aanvraag ingediend om een toevoeging voor rechtsbijstand voor “de verdere afwikkeling van de echtscheiding”. De Raad heeft met een op 5 maart 2024 verzonden besluit deze aanvraag ingewilligd en aan eiseres een toevoeging verleend met kenmerk [nummer] voor “echtscheiding gemeenschappelijk verzoek” en bepaald dat eiseres daarvoor een eigen bijdrage van € 333,– moet betalen. Op 16 mei 2024 heeft de advocaat namens eiseres bij de Raad nog een aanvraag ingediend om een toevoeging voor rechtsbijstand voor “in kort geding om omgangsregeling over hond van partijen en nakoming van overigens bepalingen van het echtscheidingsconvenant”. Met een op 21 mei 2024 verzonden besluit heeft de Raad ook deze aanvraag ingewilligd en aan eiseres een toevoeging verleend met kenmerk [nummer] voor “personen- en familierecht/overige” en bepaald dat eiseres daarvoor een eigen bijdrage van € 165,– moet betalen.
Rond 24 juni 2024, de datum van het kort gedingvonnis, is de aan eiseres verleende rechtsbijstand op beide toevoegingen beëindigd.
Bij de aanvragen van 22 juli 2024 voor de toevoeging met kenmerk [nummer] en van 25 juni 2024 voor de toevoeging met kenmerk [nummer] , heeft de advocaat verzocht om vergoeding van de door haar verleende rechtsbijstand aan eiseres en daarbij een financieel resultaat vermeld van respectievelijk € 183.579, en geen resultaat. Met twee afzonderlijke op 30 september 2024 verzonden brieven, heeft de Raad eiseres op de hoogte gebracht van zijn voornemen de op 5 maart 2024 en 21 mei 2024 verleende toevoegingen met terugwerkende kracht in te trekken, omdat uit de resultaatsbeoordeling blijkt dat eiseres recht heeft op een bedrag dat hoger is dan 50% van het voor haar geldende drempelbedrag. Hierop heeft eiseres haar zienswijze gegeven.
Wat er hierna is gebeurd, staat hiervoor onder het kopje “procesverloop”.
Beoordeling door de rechtbank
4. De Raad stelt zich op het standpunt dat uit de resultaatsbeoordeling volgt dat eiseres met de echtscheidingsprocedure een financieel resultaat heeft behaald van € 184.027,55 en dat dit resultaat moet worden toegerekend aan de beide aan eiseres verleende toevoegingen. Het impliciete beroep van eiseres op zwaarwegende omstandigheden op grond waarvan wordt afgezien van intrekking van een toevoeging, slaagt volgens de Raad in dit geval niet. De Raad merkt verder op dat hij niet bevoegd is zich uit te laten over het nut en de noodzaak van de door de advocaat verleende rechtsbijstand. Volgens de Raad staat vast dat de toevoegingen zijn verleend voor een rechtsbelang dat heeft geleid tot een hoger financieel resultaat dan de wettelijke norm van € 18.476,–. Daarom moet eiseres de door de advocaat gedeclareerde kosten voor het verlenen van rechtsbijstand zelf betalen en de vergoedingen van € 1.225,76 en € 1.707,77, die op grond van de toevoegingen aan haar advocaat zijn uitbetaald, aan de Raad terugbetalen. De Raad vindt deze handelwijze in het geval van eiseres niet onevenredig.
Eiseres is het niet eens met de Raad. Zij vindt dat de Raad de intrekking van de beide toevoegingen onvoldoende heeft gemotiveerd en dat de intrekking voor haar onevenredig uitvalt. Ten eerste wijst eiseres er daarbij op dat het financiële resultaat geen gevolg is van de door de advocaat verrichte werkzaamheden, maar dat dat resultaat rechtstreeks voortvloeit uit de echtscheidingsbeschikking van de rechtbank van 30 januari 2024. De advocaat was niet betrokken bij de totstandkoming van die echtscheidingsbeschikking. Het financiële resultaat van de echtscheidingsprocedure is dan ook niet het resultaat van de werkzaamheden van de advocaat. Bovendien heeft het door de advocaat gevoerde kort geding geen positief resultaat opgeleverd. Verder betoogt eiseres dat zij niet wist dat het financiële resultaat dat met de echtscheidingsbeschikking van 30 januari 2024 is behaald ook nu zou worden meegeteld. Ook wijst eiseres erop dat de Raad en de advocaat hadden kunnen weten dat de beide toevoegingen vanwege het eerder behaalde resultaat zouden worden ingetrokken. Toch hebben zij eiseres daarover in onzekerheid gelaten, waardoor zij zich misleid voelt. Als de toevoegingsaanvragen juist waren beoordeeld, had eiseres nooit de huidige kosten gemaakt en had haar bestaanszekerheid nu niet onder druk gestaan.
Verder voert eiseres aan dat de aan haar toekomende geldsom nooit vrij besteedbaar is geweest, omdat die altijd al bestemd was voor haar nieuwe huisvesting. Eiseres vindt dat bij een echtscheiding de blijvende en vertrekkende partij ongelijk worden behandeld. De blijvende, meestal de meest vermogende, partij behoudt in de regel de toevoeging, terwijl de vertrekkende partij, die vaak ook nog extra kosten moet maken voor nieuwe huisvesting, wordt behandeld alsof zij het aan haar toekomende deel van de boedel vrij te besteden heeft. Dat laatste geldt volgens eiseres niet in haar geval. Voorts wijst eiseres erop dat de Raad niet tijdig heeft beslist op haar bezwaar. De daarmee gepaard gaande langere onzekerheid heeft op eiseres een zware psychische, lichamelijke en financiële wissel getrokken. Eiseres vindt de intrekking van de toevoegingen ook onevenredig, omdat zij als gevolg daarvan haar woning moet verkopen als zij de advocaatkosten zelf moet betalen. Dit staat haaks op het doel van de gefinancierde rechtsbijstand. Die is namelijk bedoeld voor mensen die de kosten voor rechtsbijstand niet zelf kunnen betalen, aldus eiseres. Tot slot vindt eiseres dat de advocaat haar belangen niet goed heeft behartigd.
5. De rechtbank stelt vast dat uit artikel 34g, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wet opde Rechtsbijstand (hierna: WRb) volgt dat de Raad de beide aan eiseres verleende toevoegingen met terugwerkende kracht moet intrekken als op het moment van de definitieve afhandeling van de zaken waarvoor die toevoegingen zijn verleend, eiseres als resultaat van die zaken een vordering met betrekking tot een geldsom ter hoogte van tenminste € 18.476,– heeft gekregen. Een verplichte intrekking is niet aan de orde als er zwaarwegende omstandigheden zijn die zich daartegen verzetten. Dit artikel is verder uitgewerkt in paragraaf 2.5 (Resultaatbeoordeling) van de Beleidsbundel van de Raad.
6. De rechtbank stelt op grond van de beroepsgronden en wat er tijdens de zitting is besproken vast dat niet in geschil is dat de procedure waarmee de echtscheiding van eiseres en haar ex-partner is geregeld, voor eiseres een financieel resultaat heeft opgeleverd van een geldsom van € 184.027,55 en dat dit bedrag (ruim) boven de vorderingsdrempel van € 18.476,– ligt.
7. De rechtbank is vervolgens van oordeel dat de procedures waarin de toevoegingen zijn verleend, respectievelijk de verdere afwikkeling van de echtscheiding (waarvoor de toevoeging met kenmerk [nummer] is verleend) en het kort geding over de omgang met de hond en de nakoming van de overige bepalingen van het echtscheidingsconvenant, waaronder het verblijf van eiseres in de echtelijke woning (de toevoeging met kenmerk [nummer] ), niet los kunnen worden gezien van de procedure waarmee de echtscheiding van eiseres en haar ex-partner is geregeld. Al deze procedures hebben namelijk hetzelfde rechtsbelang; het (definitief) afwikkelen van de echtscheiding. De twee nadere procedures waarvoor de toevoegingen zijn verleend, zagen op elementen die betrekking hebben op de echtscheiding en waren kennelijk noodzakelijk om af te dwingen dat bepaalde, in het echtscheidingsconvenant overeengekomen punten, alsnog zouden worden nagekomen of geregeld. De Raad heeft het resultaat van de echtscheiding, de geldsom van € 184.027,55, daarom op goede gronden ook aangemerkt als resultaat van de door de advocaat verleende rechtsbijstand, waarvoor de beide toevoegingen aan eiseres zijn verleend. Dat, zoals eiseres heeft aangevoerd, het kort geding geen positief resultaat heeft opgeleverd, is daarbij niet van belang. Het is namelijk niet zo dat alleen als een kort geding in het voordeel van een rechtszoekende uitvalt dit bij de beoordeling mag worden betrokken.
De stelling van eiseres dat de werkzaamheden van de advocaat geen betrekking hadden op het echtscheidingsconvenant en alleen inhielden dat er een vinger aan de pols zou worden gehouden bij de afwikkeling daarvan, volgt de rechtbank niet. Op grond van de verklaringen van de advocaat en ook uit de stukken in het dossier, waaronder een overzicht van de door de advocaat verrichte werkzaamheden, kan niet worden geconcludeerd dat enkel sprake is geweest van zeer marginale werkzaamheden door de advocaat. De gemachtigde van de Raad heeft hierover tijdens de zitting nog opgemerkt dat er in de loop van de procedure veel e-mailwisselingen zijn geweest en dat het dus om veel meer is gegaan dan enkel de vinger aan de pols houden. In aanvulling hierop heeft de advocaat op de zitting toegelicht dat er in deze procedure 1.160 e-mails zijn gestuurd en dat zij veel meer heeft gedaan dan enkel het convenant nakijken. De stelling van eiseres dat de advocaat haar belangen niet goed heeft behartigd, leidt niet tot een ander oordeel, omdat de aard en kwaliteit van de belangenbehartiging door een advocaat geen onderdeel uitmaakt van de beoordeling door de Raad. Hiervoor staan eiseres zo nodig andere mogelijkheden ter beschikking.
Over de stelling van eiseres dat zij er niet van op de hoogte was (gesteld) dat de beide toevoegingen zouden worden ingetrokken vanwege het financiële resultaat, oordeelt de rechtbank dat eiseres daar wel van op de hoogte had kunnen zijn. Hierover heeft de Raad in het verweerschrift vermeld dat bij elke toevoeging de “spelregels” van de toevoeging worden uitgereikt. Daarin staat ook vermeld dat bij een resultaat de toevoeging mogelijk wordt ingetrokken.
De stelling van eiseres dat de aan haar toekomende geldsom nooit vrij besteedbaar is geweest, volgt de rechtbank evenmin. De afwikkeling van de echtscheiding heeft er toe geleid dat eiseres de beschikking heeft gekregen over deze geldsom en dat haar draagkracht daarmee is toegenomen. Dat eiseres de volledige geldsom direct heeft moeten aanwenden voor de aankoop van een nieuwe woning, maakt naar het oordeel van de rechtbank niet dat de geldsom niet kan worden aangemerkt als resultaat van de procedures. Zoals eiseres tijdens de zitting zelf heeft verklaard, heeft de geldsom bovendien wel eerst op haar eigen bankrekening gestaan. Eiseres had er dan ook rekening moeten houden met de mogelijkheid dat zij de kosten van rechtsbijstand alsnog zelf zou moeten betalen en daarvoor (een deel van) de geldsom kunnen reserveren.
Dat sprake is van een ongelijke behandeling van haar ten opzichte van haar ex-partner, volgt de rechtbank ook niet. De rechtbank begrijpt dat eiseres het als oneerlijk ervaart dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen haar en haar ex-partner, omdat hij in de echtelijke woning achterblijft en daardoor wel een toevoeging zou kunnen krijgen. Uit de wetsgeschiedenis volgt echter dat de wetgever het redelijk heeft geacht om te stellen dat de rechtzoekende die een geldsom krijgt ter hoogte van tenminste 50% van het heffingsvrij vermogen in staat is de kosten van de rechtsbijstand zelf te dragen.[_2d477af9-04aa-4596-8097-b23a2f52ae8c] Het gaat in het geval van de resultaatsbeoordeling dus om het verkrijgen van een geldsom dan wel een vordering met betrekking tot een geldsom. Toebedeling van zaken, zoals een woning, telt niet mee voor de resultaatsbeoordeling. Gelet op deze expliciete keuze van de wetgever is de rechtbank van oordeel dat de Raad niet onbillijk, dan wel in strijd met het gelijkheidsbeginsel of het evenredigheidsbeginsel handelt.
8. De rechtbank is verder van oordeel dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat
zwaarwegende omstandigheden zich verzetten tegen het met terugwerkende kracht intrekken van de toevoegingen. Vaststaat dat de geldsom door eiseres is ontvangen en dat deze ruim boven het geldende drempelbedrag ligt. Uit het beleid van de Raad blijkt dat onder andere sprake kan zijn van zwaarwegende omstandigheden wanneer een vordering of geldsom:
- oninbaar is, bijvoorbeeld bij faillissement van de tegenpartij, conservatoir derdenbeslag op het resultaat van de zaak, of de tegenpartij is met ‘de Noorderzon’ vertrokken;
- gedeeltelijk oninbaar is, als het resultaat niet binnen afzienbare termijn beschikbaar komt;
- betrekking heeft op een periodieke aanspraak en met terugwerkende kracht in één keer wordt toegekend;
- lager is dan de totale kosten van rechtsbijstand.
Vaststaat dat van deze vier zwaarwegende omstandigheden in deze zaak geen sprake is. Eiseres heeft in dat verband aangevoerd dat de intrekking van de toevoegingen desondanks toch onevenredig is, omdat zij haar woning zal moeten verkopen als zij de advocaatkosten alsnog zelf moet betalen, en dat het late beslissen door de Raad psychisch, lichamelijk en financieel een zware wissel op haar heeft getrokken. De rechtbank oordeelt dat dit echter geen zwaarwegende omstandigheden zijn op grond waarvan de Raad had moeten afzien van intrekking van de toevoegingen. De rechtbank begrijpt dat eiseres in een lastige situatie kan komen te verkeren als de intrekking van de toevoegingen in stand blijft. Echter, bij het verlenen van een toevoeging gaat het om gesubsidieerde rechtsbijstand die wordt betaald uit publieke middelen als een rechtzoekende zelf onvoldoende middelen heeft om die rechtsbijstand te betalen. Als er met een procedure waarvoor een toevoeging is afgegeven een financieel resultaat van meer dan de vorderingsdrempel wordt behaald, mag worden verwacht dat een rechtzoekende dat resultaat (ook) gebruikt om de kosten van rechtsbijstand te betalen. Het is in zo’n geval niet gepast om die kosten uit de publieke middelen te laten voldoen. Een rechtzoekende kan er overigens voor kiezen (een deel van) het bereikte financiële resultaat te reserveren voor het betalen van de kosten van rechtsbijstand. Kennelijk heeft eiseres dat in eerste instantie ook gedaan, maar er uiteindelijk voor gekozen die reserves te gebruiken voor de aankoop van een woning. Dit maakt echter niet dat de Raad de toevoegingen daarom niet moest intrekken. Dat geldt ook voor de stelling van eiseres dat zij problemen heeft gekregen doordat de Raad er lang over heeft gedaan om een besluit op haar bezwaar te nemen. Als eiseres op enig moment vond dat de Raad de geldende beslistermijnen niet haalde, had zij de Raad in gebreke kunnen stellen en twee weken daarna eventueel een beroep niet tijdig beslissen bij de rechtbank kunnen indienen.
Al met al is de rechtbank van oordeel dat de Raad geen aanleiding heeft hoeven zien om alsnog af te zien van intrekking van de beide toevoegingen.
De beroepsgronden slagen niet.
Conclusie en gevolgen
9. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiseres geen gelijk heeft en dat het bestreden
besluit niet verandert. De beide toevoegingen blijven dus ingetrokken.
Voor een proceskostenveroordeling ziet de rechtbank geen aanleiding. Eiseres krijgt
ook het door haar betaalde griffierecht niet terug.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. L.M.H. Nelissen, rechter, in aanwezigheid van P.L.M.M. Mulders, griffier. De uitspraak is in het openbaar geschied op 9 november 2026.
griffier rechter
Afschrift verzonden aan partijen op:
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de dag van verzending daarvan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Als hoger beroep is ingesteld, kan bij de voorzieningenrechter van de hogerberoepsrechter worden verzocht om het treffen van een voorlopige voorziening of om het opheffen of wijzigen van een bij deze uitspraak getroffen voorlopige voorziening.
Voetnoten
- Kamerstukken II, 2003/04, 29 685, nr. 3, p. 22-23.
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.