Uitspraak · Bestuursprocesrecht

Rechtbank Oost-Brabant, 3 november 2026 – Betreft einduitspraak over het veranderen van een bestaand

ECLI:NL:RBOBR:2026:7670Zaaknummer 26/277 en 26/298

Instantie
Rechtbank Oost-Brabant
Datum uitspraak
3 november 2026
Publicatiedatum
17 november 2026
Zaaknummer
26/277 en 26/298
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Bestuursprocesrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Hoofdwetsartikel
Artikel 120 Woningwet
Zittingsplaats
's-Hertogenbosch
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Betreft einduitspraak over het veranderen van een bestaand pand naar acht appartementen in Haarsteeg. In de tussenuitspraak is geoordeeld dat onvoldoende is onderbouwd dat de dakterrassen voldoen aan de welstandcriteria. Partijen hebben in onderling overleg een alternatief plan gemaakt om geluidoverlast en inkijk te voorkomen, maar dat voldoet niet aan de eisen van welstand volgens het college. De gebrekkige motivering is door het college wel hersteld. De rechtbank laat de rechtsgevolgen van de bestreden besluiten daarom in stand. De rechtbank wijst partijen wel op de zorgplicht bij geluidsoverlast in het Omgevingsplan

De rechtbank;

  • verklaart de beroepen gegrond;
  • vernietigt de bestreden besluiten
  • laat de rechtsgevolgen van de vernietigde bestreden besluiten in stand;
  • bepaalt dat het college het griffierecht van € 200,00 aan beide eisers moet vergoeden.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.H.M. Verhoeven, rechter, in aanwezigheid van A.J.H. van der Donk, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.

griffierrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Tegen deze tussenuitspraak staat nog geen hoger beroep open. Tegen deze tussenuitspraak kan hoger beroep worden ingesteld tegelijkertijd met hoger beroep tegen de (eventuele) einduitspraak in deze zaak.

Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

Artikel 2.1 , eerste lid, aanhef en onder a en c

1. Het is verboden zonder omgevingsvergunning een project uit te voeren voor zover

dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit:

a. het bouwen van een bouwwerk;

c. het gebruiken van gronden of bouwwerken in strijd met een bestemmingsplan (...)

Artikel 2.10

1. Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1,

eerste lid, onder a, wordt de omgevingsvergunning geweigerd indien:

a. de aanvraag en de daarbij verstrekte gegevens en bescheiden het naar het

oordeel van het bevoegd gezag niet aannemelijk maken dat het bouwen van een

bouwwerk waarop de aanvraag betrekking heeft, voldoet aan de voorschriften die

zijn gesteld bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in

artikel 2 of 120 van de Woningwet;

b. de aanvraag en de daarbij verstrekte gegevens en bescheiden het naar het

oordeel van het bevoegd gezag niet aannemelijk maken dat het bouwen van een

bouwwerk waarop de aanvraag betrekking heeft, voldoet aan de voorschriften die

zijn gesteld bij de bouwverordening, of, zolang de bouwverordening daarmee nog

niet in overeenstemming is gebracht, met de voorschriften die zijn gesteld bij een

algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 8, achtste lid, van de

Woningwet dan wel bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur als

bedoeld in artikel 120 van die wet;

c. de activiteit in strijd met het bestemmingsplan, de beheersverordening of het

exploitatieplan, of de regels die zijn gesteld krachtens artikel 4.1, derde lid, of 4.3,

derde lid, van de Wet ruimtelijke ordening, tenzij de activiteit niet in strijd is met

een omgevingsvergunning die is verleend met toepassing van artikel 2.12;

d. het uiterlijk of de plaatsing van het bouwwerk waarop de aanvraag betrekking

heeft, met uitzondering van een tijdelijk bouwwerk dat geen seizoensgebonden

bouwwerk is, zowel op zichzelf beschouwd als in verband met de omgeving of de

te verwachten ontwikkeling daarvan, in strijd is met redelijke eisen van welstand,

beoordeeld naar de criteria, bedoeld in artikel 12a, eerste lid, onder a, van de

Woningwet, tenzij het bevoegd gezag van oordeel is dat de omgevingsvergunning

niettemin moet worden verleend;

e. (...).

2. In gevallen als bedoeld in het eerste lid, onder c, wordt de aanvraag mede

aangemerkt als een aanvraag om een vergunning voor een activiteit als bedoeld

in artikel 2.1, eerste lid, onder c, en wordt de vergunning op de grond, bedoeld in het

eerste lid, onder c, slechts geweigerd indien vergunningverlening met toepassing

van artikel 2.12 niet mogelijk is.

Artikel 2.1 2, eerste lid, aanhef en onder a

1. Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1 ,

eerste lid, onder c, kan de omgevingsvergunning slechts worden verleend indien de

activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en:

a. indien de activiteit in strijd is met het bestemmingsplan of de beheersverordening:

1° met toepassing van de in het bestemmingsplan of de beheersverordening

opgenomen regels inzake afwijking,

2° in de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen gevallen, of

3° in overige gevallen, indien de motivering van het besluit een goede ruimtelijke

onderbouwing bevat.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. [eiser] , uit [woonplaats] , eiser 1
  2. [eiser] , uit [woonplaats] , eiser 2
  3. Procesverloop
  4. Beoordeling door de rechtbank
  5. Conclusie en gevolgen
  6. Beslissing
  7. Informatie over hoger beroep
  8. Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving

RECHTBANK OOST-BRABANT

Zittingsplaats 's-Hertogenbosch

Bestuursrecht

zaaknummers: SHE 26/277E OW ALG OPA en SHE 26/298

einduitspraak van de enkelvoudige kamer van 3 november 2026 in de zaken tussen

[eiser] , uit [woonplaats] , eiser 1

[eiser] , uit [woonplaats] , eiser 2

en

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heusden, het college

(gemachtigde: G. de Koning).

Als derde-partij neemt aan de zaken deel: [naam] uit [woonplaats] (vergunninghouder).

Procesverloop

1. Bij besluit van 14 augustus 2025 heeft het college aan derde-partij een omgevingsvergunning verleend voor het veranderen van een bestaand pand naar

8 appartementen met bergingen op het perceel plaatselijk bekend [adressen] in [woonplaats] . Met de bestreden besluiten van 18 december 2025 heeft het college de bezwaren van eisers ongegrond verklaard en de verleende omgevingsvergunning in stand gelaten. In heroverweging is aan de omgevingsvergunning een voorschrift toegevoegd (hier verder niet van belang).

1.1.

Eisers hebben beroep ingesteld tegen de bestreden besluiten. Het beroep van eiser 1 is geregistreerd onder zaaknummer SHE 26/277, dat van eiser 2 onder zaaknummer SHE 26/298. Het college heeft op de beroepen gereageerd met een verweerschrift.

1.2.

De rechtbank heeft de beroepen op 29 mei 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers en de gemachtigde van het college. Vergunninghouder is niet verschenen.

1.3.

De rechtbank heeft op 29 juli 2026 een tussenuitspraak gedaan.

1.4.

Het college heeft op 15 september 2026 een aanvullende motivering ingediend. Eisers hebben hier zienswijzen over ingediend. Daarna heeft de rechtbank het onderzoek gesloten.

Beoordeling door de rechtbank

2. Deze uitspraak bouwt voort op de tussenuitspraak. De rechtbank blijft bij al wat zij in de tussenuitspraak heeft overwogen en beslist, tenzij hierna uitdrukkelijk anders wordt overwogen. Het staat de rechtbank niet vrij om terug te komen van zonder voorbehoud gegeven oordelen in de tussenuitspraak. Dit is alleen anders in zeer uitzonderlijke gevallen.[_8e8242f3-0d59-4a7e-a538-2fea150f76b7]

3. Hierna geeft de rechtbank een korte samenvatting van de tussenuitspraak en een beschrijving van de aanvullende motivering. Daarna beoordeelt de rechtbank, mede aan de hand van de ingediende zienswijzen, of de, in de tussenuitspraak geconstateerde, gebreken zijn hersteld met de aanvullende motivering.

4. De rechtbank komt in de tussenuitspraak tot het oordeel dat onvoldoende is onderbouwd dat wordt voldaan aan de welstandscriteria in de welstandsnota. Het college heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (hierna: CRK) de gewijzigde tekeningen heeft betrokken bij de advisering. Het welstandadvies is echter onvoldoende inzichtelijk. Zo blijft in het midden of de dakterrassen (waaronder het materiaalgebruik van de noodzakelijke leuningen en terrasafscheidingen) passen binnen de karakteristiek van het individuele pand en aansluiten bij de karakteristiek van de omliggende historische bebouwing. Ook is onduidelijk of de positionering en uitstraling van de relatief grote dakterrassen ondergeschikt zijn aan de hoofdvorm van het pand. Het bestreden besluit is in zoverre onvoldoende zorgvuldig voorbereid. Het bouwplan van vergunninghouder voldoet aan het bestemmingsplan.

5. In de reactie geeft het college aan dat eisers, vergunninghouder en het college direct voorafgaand aan de tussenuitspraak er in zijn geslaagd om afspraken te maken die zijn vastgelegd in een concept-vaststellingsovereenkomst. Ter afscherming van het perceel van een van de eisers worden leibomen geplaatst en een erfafscheiding vervangen. De afscheidingen van de dakterrassen worden twee meter hoog en van ondoorzichtig glas gemaakt. Het handhaven van deze afscheidingen wordt vastgelegd in een kettingbeding. Eiser 2 accepteert een dakkapel op korte afstand van zijn slaapkamer. Eisers trekken hun beroepen in als de ondergeschikte wijziging van de aanvraag bouwvergunning (met het oog op het verhogen van de afscheiding van de dakterrassen) door het college is getoetst en verwerkt.

6. Het college heeft vervolgens de aangepaste aanvraag met verhoogde afscheidingen voorgelegd aan de CRK. De CRK stelt in haar advies van 26 augustus 2026 dat zij het alternatieve plan (met verhoogde ondoorzichtige afscheidingen) niet passend acht gelet op het criterium in de nota ‘de oorspronkelijke kapsituatie en de oorspronkelijke bouwvorm moeten leesbaar blijven bij verandering van de bouwmassa. Het ondergeschikte karakter in de vergunde opzet achtte de CRK essentieel maar het twee meter hoge scherm werkt als een wand waardoor de uitbouw volgens de CRK feitelijk een tweelaags volume wordt. Het college weigert nu een omgevingsvergunning te verlenen voor het alternatief. Richting eisers heeft het college ook aangegeven dat zij niet willen afwijken van het advies van de CRK. Het verhogen van het scherm leidt ook tot een opgesloten gevoel in de kleine buitenruimte tussen het pand van vergunninghouder en het pand van eiser 2. Het college verwacht niet direct overlast van de dakterrassen. In buitensporige situaties kan de buurtbemiddeling of de politie worden ingeschakeld en vergunninghouder is bereid zijn huurders aan te spreken op eventuele overlast.

6.1.

Eisers zijn niet te spreken over de, in hun ogen, opmerkelijke afwijzing van het college. Zij vinden het jammer dat ze, ondanks de gemaakte afspraken, waar alle betrokkenen zich in konden vinden, het aangepaste plan geen doorgang vindt. Hierdoor dreigt een jarenlange twist verder door te gaan.

6.2.

De rechtbank overweegt hierover het volgende.

Het is goed dat partijen er in waren geslaagd om afspraken te maken en de rechtbank vindt het ook jammer dat dit uiteindelijk niet lukt. De rechtbank merkt wel op dat in de afspraken een duidelijk voorbehoud wordt gemaakt over de beoordeling van het aangepaste plan.

6.3.

De rechtbank is van oordeel dat het college het advies van de CRK heeft kunnen volgen. Dit advies is nu wel inzichtelijk en duidelijk genoeg over het alternatieve plan. Uit het advies maakt de rechtbank op dat de CRK van oordeel is dat de oorspronkelijke doorzichtige 1 meter hoge balustrade verenigbaar is met het criterium in de welstandsnota dat de oorspronkelijke kapsituatie en bouwvorm leesbaar blijven bij verandering van de bouwmassa. Deze motivering is wel inzichtelijk genoeg. Het college heeft voldoende gemotiveerd waarom zij niet is afgeweken van het advies van de CRK.

6.4.

Het besluit op bezwaar zal worden vernietigd vanwege een gebrekkige motivering. Met de aanvullende motivering heeft het college het gebrek uit de tussenuitspraak hersteld. Dit is aanleiding om de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand te laten.

7. Daarmee is het probleem tussen partijen niet opgelost. Hiervoor geeft de rechtbank de volgende handreiking aan partijen.

7.1.

Partijen zouden er goed aan doen om in onderling overleg tot een aangepaste vaststellingsovereenkomst te komen door bijvoorbeeld de overige afspraken uit de vaststellingsovereenkomst (dus artikelen 1, 2, 4 (erfafscheiding) 4 (zicht vanuit dakkapel) en artikel 5 te handhaven en de artikelen 3 en 6 (afstand beroep en toepasselijk recht) te laten vervallen. Voor wat betreft de mogelijke overlast vanwege het dakterras dat op zeer korte afstand ligt van de slaapkamer in de woning van eiser 2 biedt het Omgevingsplan Heusden mogelijk uitkomst. In artikel 22.18, tweede lid, van de planregels is een specifieke zorgplicht opgenomen:

Degene die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn handelen of nalaten in, op of aan een bouwwerk overlast of hinder veroorzaakt of kan veroorzaken voor de omgeving, is verplicht alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die overlast of hinder te voorkomen of niet te laten voortduren. Het gaat daarbij in elk geval om overlast of hinder door:

  • het op hinderlijke wijze verspreiden van rook, roet, walm, stof, stank, vocht of irriterend materiaal;
  • het veroorzaken van overlast door geluid, trilling, dieren of verontreiniging; en
  • het nalaten van het normale onderhoud waardoor het bouwwerk zich niet in een zindelijke staat bevindt.
7.2.

Deze zorgplicht rust ook op vergunninghouder. Naar het oordeel van de rechtbank is in dit geval en in deze situatie (met een dakterras op zeer korte afstand van de slaapkamer van de woning van eiser 2 en gelet op de doelgroep van de appartementen) bijvoorbeeld sprake van een evidente schending van de zorgplicht als overlast door geluid in de avond wordt veroorzaakt door het gebruik van het dakterras of overlast door rook (bij gebruik van bijvoorbeeld een barbecue in de avond). In dat geval kunnen eisers het college verzoeken om handhavend op te treden vanwege handelen in strijd met het Omgevingsplan Heusden of kan het college maatwerkvoorschriften stellen als bedoeld in artikel 22.4 van de planregels waarbij bijvoorbeeld regels worden gesteld over de tijdstippen waarop van het dakterras gebruik kan worden gemaakt. Overigens staat er ook niets aan in de weg om de doorzichtige één meter hoge balustrade naderhand ondoorzichtig te maken of er planten of iets dergelijks voor te zetten.

7.3.

De rechtbank ziet op dit moment nog geen aanleiding om zelf voorschriften te stellen. Partijen doen er goed aan om eerst te kijken of zonder tussenkomst van de rechtbank of het college de overlast door het dakterras tot een aanvaardbaar niveau kan worden beperkt en schending van de zorgplicht kan worden voorkomen. Als de overeenkomst tussen partijen wordt aangepast, ziet de rechtbank nog niet direct in dat zorgplicht evident wordt geschonden.

Conclusie en gevolgen

8. Het beroep van eisers is gegrond en de rechtbank zal de bestreden besluiten vernietigen omdat ze onvoldoende waren voorbereid en gemotiveerd. De rechtbank laat de rechtsgevolgen van de vernietigde bestreden besluiten in stand. Dat betekent dat vergunninghouder nog steeds gebruik kan maken van de omgevingsvergunning (met dien verstande dat tegen deze uitspraak nog wel hoger beroep openstaat).

9. Omdat de beroepen gegrond worden moet het college de door verzoekers betaalde griffierechten vergoeden.

Beslissing

De rechtbank;

  • verklaart de beroepen gegrond;
  • vernietigt de bestreden besluiten
  • laat de rechtsgevolgen van de vernietigde bestreden besluiten in stand;
  • bepaalt dat het college het griffierecht van € 200,00 aan beide eisers moet vergoeden.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.H.M. Verhoeven, rechter, in aanwezigheid van A.J.H. van der Donk, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.

griffierrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Tegen deze tussenuitspraak staat nog geen hoger beroep open. Tegen deze tussenuitspraak kan hoger beroep worden ingesteld tegelijkertijd met hoger beroep tegen de (eventuele) einduitspraak in deze zaak.

Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

Artikel 2.1 , eerste lid, aanhef en onder a en c

1. Het is verboden zonder omgevingsvergunning een project uit te voeren voor zover

dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit:

a. het bouwen van een bouwwerk;

c. het gebruiken van gronden of bouwwerken in strijd met een bestemmingsplan (...)

Artikel 2.10

1. Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1,

eerste lid, onder a, wordt de omgevingsvergunning geweigerd indien:

a. de aanvraag en de daarbij verstrekte gegevens en bescheiden het naar het

oordeel van het bevoegd gezag niet aannemelijk maken dat het bouwen van een

bouwwerk waarop de aanvraag betrekking heeft, voldoet aan de voorschriften die

zijn gesteld bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in

artikel 2 of 120 van de Woningwet;

b. de aanvraag en de daarbij verstrekte gegevens en bescheiden het naar het

oordeel van het bevoegd gezag niet aannemelijk maken dat het bouwen van een

bouwwerk waarop de aanvraag betrekking heeft, voldoet aan de voorschriften die

zijn gesteld bij de bouwverordening, of, zolang de bouwverordening daarmee nog

niet in overeenstemming is gebracht, met de voorschriften die zijn gesteld bij een

algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 8, achtste lid, van de

Woningwet dan wel bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur als

bedoeld in artikel 120 van die wet;

c. de activiteit in strijd met het bestemmingsplan, de beheersverordening of het

exploitatieplan, of de regels die zijn gesteld krachtens artikel 4.1, derde lid, of 4.3,

derde lid, van de Wet ruimtelijke ordening, tenzij de activiteit niet in strijd is met

een omgevingsvergunning die is verleend met toepassing van artikel 2.12;

d. het uiterlijk of de plaatsing van het bouwwerk waarop de aanvraag betrekking

heeft, met uitzondering van een tijdelijk bouwwerk dat geen seizoensgebonden

bouwwerk is, zowel op zichzelf beschouwd als in verband met de omgeving of de

te verwachten ontwikkeling daarvan, in strijd is met redelijke eisen van welstand,

beoordeeld naar de criteria, bedoeld in artikel 12a, eerste lid, onder a, van de

Woningwet, tenzij het bevoegd gezag van oordeel is dat de omgevingsvergunning

niettemin moet worden verleend;

e. (...).

2. In gevallen als bedoeld in het eerste lid, onder c, wordt de aanvraag mede

aangemerkt als een aanvraag om een vergunning voor een activiteit als bedoeld

in artikel 2.1, eerste lid, onder c, en wordt de vergunning op de grond, bedoeld in het

eerste lid, onder c, slechts geweigerd indien vergunningverlening met toepassing

van artikel 2.12 niet mogelijk is.

Artikel 2.1 2, eerste lid, aanhef en onder a

1. Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1 ,

eerste lid, onder c, kan de omgevingsvergunning slechts worden verleend indien de

activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en:

a. indien de activiteit in strijd is met het bestemmingsplan of de beheersverordening:

1° met toepassing van de in het bestemmingsplan of de beheersverordening

opgenomen regels inzake afwijking,

2° in de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen gevallen, of

3° in overige gevallen, indien de motivering van het besluit een goede ruimtelijke

onderbouwing bevat.

Voetnoten

  1. De rechtbank verwijst hiervoor naar de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 24 augustus 2011 (ECLI:NL:RVS:2011:BR5704) en 15 augustus 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX4694).

Wetsartikelen in deze uitspraak

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.