Uitspraak · Bestuursrecht

Rechtbank Midden-Nederland, 17 november 2026 – De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel

ECLI:NL:RBMNE:2026:8191Zaaknummer UTR 26/6636

Instantie
Rechtbank Midden-Nederland
Datum uitspraak
17 november 2026
Publicatiedatum
19 november 2026
Zaaknummer
UTR 26/6636
Rechtsgebied
Bestuursrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Uitkomst
Beroep ongegrond
Zittingsplaats
Utrecht
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de Dienst Toeslagen terecht heeft geoordeeld dat eiseres geen recht heeft op compensatie over toeslagjaar 2010. Er is weliswaar sprake van vooringenomen handelen, maar door ernstige onregelmatigheden die aan eiseres toe te rekenen zijn blijft toekenning van compensatie uit.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.W.A. Schimmel, rechter, in aanwezigheid van P.W. Hogenbirk, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 17 november 2026.

griffierrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. [eiseres] , uit [plaats 1] , eiseres
  2. Dienst Toeslagen, verweerder
  3. Samenvatting
  4. Procesverloop
  5. Beoordeling door de rechtbank
  6. Conclusie en gevolgen
  7. Beslissing
  8. Informatie over hoger beroep

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Zittingsplaats Utrecht

Bestuursrecht

zaaknummer: UTR 26/6636

uitspraak van de enkelvoudige kamer van 17 november 2026 in de zaak tussen

[eiseres] , uit [plaats 1] , eiseres

(gemachtigde: mr. P. Salim),

en

Dienst Toeslagen, verweerder

(gemachtigde: mr. [gemachtigde] ).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de vraag of de Dienst Toeslagen zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiseres geen recht heeft op compensatie over toeslagjaar 2010.

1.1

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de Dienst Toeslagen terecht heeft geoordeeld dat eiseres geen recht heeft op compensatie over toeslagjaar 2010. Er is weliswaar sprake van vooringenomen handelen, maar door ernstige onregelmatigheden die aan eiseres toe te rekenen zijn blijft toekenning van compensatie uit.

Procesverloop

2. Eiseres heeft op 11 maart 2021 bij de Dienst Toeslagen verzocht om herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag (KOT). Bij besluit van 26 januari 2022 heeft de Dienst Toeslagen besloten dat eiseres op grond van de eerste toets geen recht heeft op de forfaitaire compensatie van € 30.000.

3. Bij besluit van 6 december 2022 heeft de Dienst Toeslagen de aanvraag om compensatie voor toeslagjaar 2010 afgewezen. Bij besluit van 3 april 2023 heeft de Dienst Toeslagen de aanvraag om tegemoetkoming opzet of grove schuld (O/GS) voor toeslagjaar 2010 wel toegewezen en de tegemoetkoming vastgesteld op € 5.662. Op grond van artikel 2.7 van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht) is dit bedrag aangevuld tot € 30.000. Eiseres heeft tegen de besluiten van 6 december 2022 en 3 april 2023 op 29 maart 2023 bezwaar gemaakt.

4. De Dienst Toeslagen heeft het dossier vervolgens doorgestuurd naar de Bezwaarschriftenadviescommissie (BAC). Op 16 april 2026 heeft de BAC de Dienst Toeslagen geadviseerd om het bezwaar gedeeltelijk gegrond te verklaren. Bij beslissing op bezwaar van 29 juni 2026 heeft de Dienst Toeslagen het advies gedeeltelijk overgenomen en het bezwaar tegen de besluiten van 6 december 2022 en 3 april 2023 ongegrond verklaard.

5. Eiseres heeft tegen de beslissing op bezwaar beroep ingesteld. De Dienst Toeslagen heeft een verweerschrift ingediend.

6. De rechtbank heeft het beroep op 29 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres en haar gemachtigde en de gemachtigde van de Dienst Toeslagen.

Beoordeling door de rechtbank

Wat zijn de standpunten van partijen?

7. Eiseres vindt dat de Dienst Toeslagen ten onrechte het advies van de BAC naast zich heeft neergelegd en eiseres voor toeslagjaar 2010 niet als gedupeerde erkent. Eiseres wijst op het uitgebreide en zorgvuldig gemotiveerde advies van de BAC. De nihilstelling van de KOT 2010 heeft plaatsgevonden zonder dat vooraf bij eiseres informatie is uitgevraagd. Anders dan de Dienst Toeslagen kennelijk vindt kan het achteraf in de bezwaarfase bieden van de mogelijkheid om alsnog bewijsstukken over te leggen het vooringenomen handelen van de Dienst Toeslagen bij het besluit van 1 september 2010 niet herstellen, aldus eiseres

8. De BAC heeft volgens eiseres terecht gewezen op de regelgeving zoals die gold op 17 augustus 2010, waaruit volgt dat registratie van een gastouder in 2010 nog geen wettelijke voorwaarde was voor het recht op KOT. Desondanks heeft de Dienst Toeslagen de KOT op 1 september 2010 uitsluitend vanwege het ontbreken van een registratie op nihil gesteld, zonder vooraf enig onderzoek te verrichten of informatie bij eiseres op te vragen. Deze handelswijze is volgens eiseres terecht door de BAC als vooringenomen aangemerkt. Daarnaast heeft de BAC terecht overwogen dat, als er sprake was van vooringenomen handelen, de bewijslast op de Dienst Toeslagen rust om aannemelijk te maken dat sprake is van evident geen recht op KOT. De Dienst Toeslagen heeft volgens eiseres niet aan deze bewijslast voldaan.

9. Daar komt volgens eiseres nog bij dat de Dienst Toeslagen in de beslissing op bezwaar onvoldoende motiveert waarom wordt afgeweken van het advies van de BAC. Gelet op de zorgvuldige en uitvoerige motivering van de BAC had volgens eiseres van de Dienst Toeslagen mogen worden verwacht dat er inzichtelijk en draagkrachtig gemotiveerd zou worden waarom er tot een andere conclusie wordt gekomen. Deze motivering ontbreekt. Eiseres stelt zich, gelet op voorgaande, op het standpunt dat zij ook voor toeslagjaar 2010 als gedupeerde moet worden aangemerkt.

10. De Dienst Toeslagen geeft aan dat niet in geschil is dat ten aanzien van toeslagjaar 2010 vooringenomen is gehandeld. Dit omdat KOT voor dat jaar op nihil is gesteld zonder dat bij eiseres nadere uitvraag is gedaan. De compensatie is echter afgewezen omdat eiseres evident geen recht had op KOT. De Dienst Toeslagen geeft in dat verband aan dat er op 12 augustus 2010 een melding is gestuurd van de fraudeafdeling aan de Dienst Toeslagen. Hieruit volgt dat is gebleken dat eiseres geen kinderopvang bij [naam 1] afnam. De nihilstelling met betrekking tot toeslagjaar 2010 vloeide volgens de Dienst Toeslagen dus niet voort uit het ontbreken van de gastouder in het registratiesysteem, maar uit het feit dat de kinderen bij [naam 1] onbekend waren. Daarnaast is er een strafrechtelijke veroordeling in de vorm van een werkstraf van 75 uur aan eiseres opgelegd vanwege het medeplegen van oplichting en witwassen ten aanzien van de KOT 2010. Verder heeft eiseres in het bezwaar tegen de nihilstelling voor toeslagjaar 2010 alleen jaaropgaven over 2009 van kinderopvang [naam 2] ingediend. De Dienst Toeslagen heeft bij [naam 2] nagevraagd of eiseres daar kinderopvang heeft afgenomen over 2010, maar dit bleek niet het geval te zijn. Tot slot blijkt ook uit het systeem van de Dienst Toeslagen dat er geen gegevens zijn over kinderopvang in 2010.

11. Gelet op het vorenstaande kan volgens de Dienst Toeslagen worden aangenomen dat eiseres in het toeslagjaar 2010 geen gebruik heeft gemaakt van kinderopvang. Omdat hiermee niet aan de wettelijke vereiste voor een aanspraak op KOT werd voldaan, bestond er volgens de Dienst Toeslagen evident geen recht op KOT.

12. In reactie heeft de gemachtigde van eiseres ter zitting aangevoerd dat de Dienst Toeslagen ten onrechte heeft aangenomen dat er sprake was van evident geen recht op KOT. De BAC stelt dat als vooringenomenheid wordt aangenomen het aan de Dienst Toeslagen is om aan te tonen dat er sprake is van evident geen recht op KOT. Een verwijzing naar het de strafrechtelijke vervolging van eiseres is volgens haar onvoldoende om aan deze bewijslast te voldoen. Daarnaast wordt beweerd dat er navraag is gedaan bij de kinderopvanginstelling. Hier is echter geen documentatie over, zodat eiseres de informatie niet kan verifiëren. Volgens eiseres is er wel kinderopvang genoten. Eiseres vindt dan ook dat zij recht heeft op compensatie vanwege vooringenomenheid voor toeslagjaar 2010.

Wat is het toetsingskader?

13. Uit artikel 2.1, tweede lid van de Wht volgt dat – ook als vooringenomen handelen of hardheid van het stelsel is vastgesteld – geen compensatie wordt toegekend indien de door de aanvrager van een kinderopvangtoeslag geleden schade is te wijten aan ernstige onregelmatigheden die aan hem toerekenbaar zijn. In de Memorie van toelichting bij deze bepaling staat dat van een ernstige onregelmatigheid in ieder geval sprake is indien uit het dossier blijkt dat er evident geen recht op KOT bestond in het onderzochte toeslagjaar. Dit is bijvoorbeeld het geval als het kind waarvoor KOT is aangevraagd niet blijkt te bestaan, ouder is dan de geldende leeftijdsgrens, of in het geheel geen opvang heeft genoten.[_919d7737-6ddf-402a-a421-6d683fbdfc6d]

Wat is het oordeel van de rechtbank?

14. Partijen zijn het erover eens dat sprake is van vooringenomen handelen met betrekking tot toeslagjaar 2010. De vraag die de rechtbank moet beantwoorden is of de Dienst Toeslagen terecht heeft besloten om van het advies van de BAC af te wijken en geen compensatie toe te kennen voor toeslagjaar 2010.

15. Bij vooringenomen handelen blijft toekenning van compensatie uit bij ernstige onregelmatigheden, die aan eiseres kunnen worden toegerekend. Dit is onder meer het geval wanneer eiseres evident geen recht had op KOT.

16. De rechtbank is van oordeel dat de Dienst Toeslagen terecht is afgeweken van het advies van de BAC. Naast het bericht van het OM waaruit blijkt dat aan eiseres een werkstraf is opgelegd van 75 uur vanwege het medeplegen van oplichting en witwassen ten aanzien van de KOT 2010, heeft de Dienst Toeslagen gewezen op het bericht van de fraudeafdeling waaruit bleek dat de kinderen van eiseres niet bekend waren bij [naam 1] . Daarnaast heeft eiseres naar aanleiding van het bezwaar tegen de nihilstelling alleen een jaaropgaaf over toeslagjaar 2009 overgelegd, terwijl het op de weg van eiseres had gelegen op dat moment aan te tonen dat er wel degelijk sprake was van genoten kinderopvang over toeslagjaar 2010. Verder blijkt uit de systemen van de Dienst Toeslagen ook niet dat er kinderopvang is genoten in toeslagjaar 2010. Eiseres stelt hier niets tegenover behalve de enkele, niet onderbouwde stelling dat haar kinderen wel degelijk kinderopvang hebben genoten. Deze enkele, niet onderbouwde stelling van eiseres over genoten kinderopvang is onvoldoende om te twijfelen aan de juistheid van de conclusie van de Dienst Toeslagen dat evident geen recht bestond op KOT omdat de kinderen van eiseres voor wie de aanvraag is gedaan geen kinderopvang hebben genoten. Uit rechtspraak van de Afdeling volgt dat het aan eiseres is om aannemelijk te maken dat kinderopvang is afgenomen en dat de Dienst Toeslagen bij een gebrek aan bewijs kan aannemen dat er evident geen recht op kinderopvang bestond.[_5f7a0d12-ad93-4b2c-8376-b2e249bcde6e] Ook tijdens de behandeling van het beroep op de zitting heeft eiseres niet (inhoudelijk) willen ingaan op vragen van de rechtbank. De rechtbank heeft aan eiseres gevraagd of zij in 2010 kinderopvang heeft afgenomen, of zij iets wilde toelichten over de aanleiding van de strafrechtelijke vervolging, en over de locatie van de [naam 1] Die is namelijk volgens de aanvraag gevestigd in [plaats 2] terwijl eiseres destijds woonde en werkte in [plaats 3] . Eiseres wilde hier niets over zeggen of kon het zich niet herinneren. De rechtbank heeft dan ook geen aanknopingspunten om te twijfelen aan de conclusie van de Dienst Toeslagen, dat sprake is van ernstige onregelmatigheden omdat eiseres over het toeslagjaar 2010 evident geen recht had op KOT.

17. De vraag die vervolgens voorligt is of deze ernstige regelmatigheden eiseres aan te rekenen zijn. Het is aan eiseres om aannemelijk te maken dat de onregelmatigheden niet aan haar toe te rekenen zijn. Eiseres heeft dit niet aannemelijk gemaakt. De voorschotten voor de KOT worden uitbetaald naar aanleiding van een aanvraag waarbij voor een aantal uren voor een bepaald tarief kinderopvangtoeslag is aangevraagd. Eiseres wist of had moeten begrijpen dat zij geen recht had op KOT als haar kinderen uiteindelijk geen gebruik maakten van de opvang.

18. De Dienst Toeslagen heeft zich tot slot terecht op het standpunt gesteld dat van een schending van het motiveringsbeginsel geen sprake is. Op grond van artikel 7:13, zevende lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is het mogelijk om af te wijken van het advies van de BAC. In de beslissing moet de reden voor die afwijking worden vermeld. Uit de beslissing op bezwaar volgt dat de Dienst Toeslagen van het advies van de BAC afwijkt omdat hij, anders dan de BAC, vindt dat op grond van de in de beslissing op bezwaar genoemde omstandigheden aangenomen kan worden dat eiseres over toeslagjaar 2010 evident geen recht had KOT omdat zij geen kinderopvang heeft afgenomen. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de Dienst Toeslagen dan ook voldoende gemotiveerd waarom zij op dit punt is afgeweken van het advies van de BAC. Ook deze beroepsgrond slaagt dus niet.

Conclusie en gevolgen

19. Het beroep is ongegrond. Dit betekent dat de Dienst Toeslagen terecht heeft besloten dat eiseres niet aan de voorwaarden voldoet om in aanmerking te komen voor compensatie over toeslagjaar 2010. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.W.A. Schimmel, rechter, in aanwezigheid van P.W. Hogenbirk, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 17 november 2026.

griffierrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Voetnoten

  1. Kamerstukken II, 2021-2022, 36151, nr. 3, p, 72.
  2. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 25 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1700, overwegingen 4.1 en 4.2.

Wetsartikelen in deze uitspraak

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.