Rechtbank Gelderland, 9 oktober 2026

1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van MOB tegen het besluit waarin de minister het bezwaar van MOB tegen de waterwetvergunning die door de minister is verleend aan het waterschap voor het lozen op de Westerschelde niet-ontvankelijk heeft verklaard (ARN 24/5743). Ook beoordeelt de rechtbank in deze uitspraak het beroep van MOB tegen het besluit waarin de minister het handhavingsverzoek van MOB heeft afgewezen. In dat handhavingsverzoek stelde MOB dat het waterschap zonder waterwetvergunning PFAS loost op de Westerschelde (ARN 24/5730).

1.1. De minister heeft op de beroepen gereageerd met verweerschriften. SABIC heeft ook schriftelijk gereageerd op de beroepen.

1.2. De rechtbank heeft de beroepen op 2 juni 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van MOB, de gemachtigden van de minister, de gemachtigde van SABIC en de gemachtigde van het waterschap.

Beoordeling door de rechtbank

2. De rechtbank beoordeelt de bestreden besluiten aan de hand van de argumenten die MOB heeft aangevoerd, de beroepsgronden.

2.1. De rechtbank verklaart de beroepen van MOB ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Achtergrond

Beide zaaknummers

3. SABIC is een bedrijf met vestigingen over de hele wereld. Eén van die locaties is het complex aan de [adres] in Bergen op Zoom. Op dit complex staan meerdere installaties. De eerste fabriek is daar door de rechtsvoorganger van SABIC in 1971 opgericht. Sindsdien worden op het complex hoogwaardige kunststofproducten geproduceerd. De plastics worden verkocht aan de makers van andere producten en komen in veel toepassingen terecht, zoals elektrische apparatuur, veiligheidsbrillen en auto-onderdelen. Het complex in Bergen op Zoom beschikt over een eigen afvalwaterzuiveringsinstallatie.

3.1. Het afvalwater van SABIC wordt via een leiding getransporteerd naar de afvalwaterpersleiding (AWP) die tussen Moerdijk en de Westerschelde ligt. Deze AWP loopt van het industrieterrein Moerdijk langs onder andere Roosendaal en Bergen op Zoom en transporteert zowel huishoudelijk afvalwater als industrieel afvalwater naar de Westerschelde. Dat afvalwater wordt gezuiverd door de rioolwaterzuivering Bath van het waterschap (RWZI Bath). Tussen de RWZI Bath en de eindlozing van de AWP op de Westerschelde sluit de leiding van SABIC aan op de AWP. Het afvalwater van SABIC wordt dus niet gezuiverd door de RWZI Bath. De AWP mondt bij Waarde uit in de Westerschelde. Op onderstaande afbeelding wordt dit schematisch weergegeven:

3.2. SABIC had voor haar lozing op de AWP een eigen vergunning op grond van de (voormalige) Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Wvo).[_3b037a65-f441-47f3-b974-767473a769ce] Deze vergunning is voor het laatst verleend op 23 november 1998. Met het in werking treden van de Waterwet op 22 december 2009 is de Wvo-vergunning van SABIC op basis van de Invoeringswet Waterwet gelijkgesteld met een vergunning op grond van de Wet milieubeheer (Wm) omdat het een zogenoemde indirecte lozing op de AWP betreft.[_470d179a-141c-40ed-b2ac-679d00c75752] Op indirecte lozingen, ofwel lozingen die plaatsvinden via een rioleringsstelsel of een ander werk naar het oppervlaktewater, werd de Wm van toepassing. Het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Brabant werd het bevoegde gezag (het college van gedeputeerde staten). Deze milieuvergunning voor de indirecte lozing is op grond van het overgangsrecht bij de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) per 1 oktober 2010 vervolgens weer gelijkgesteld met een omgevingsvergunning voor het in werking hebben van een inrichting.[_7732ad31-1269-4a89-9263-b935d7063085] Deze vergunning op grond van de Wabo is op basis van artikel 4.13 van de Invoeringswet Omgevingswet een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit geworden. Hierbij is nog steeds het college van gedeputeerde staten het bevoegde gezag.

3.3. Op 14 juni 2011 heeft de minister aan het waterschap een vergunning verleend voor het lozen van effluent (afvalwater) afkomstig vanuit de RWZI Bath via de AWP op de Westerschelde (de directe lozing).[_b7555853-d40a-4792-a5fb-646c10650aa1] Op 14 mei 2012 heeft de minister deze vergunning van het waterschap gewijzigd (de waterwetvergunning) en toegevoegd dat het waterschap ook de afvalwaterstroom van twee andere partijen, waaronder SABIC, via de AWP mag lozen op de Westerschelde.

3.4. Op 20 juli 2023 heeft het college van gedeputeerde staten ambtshalve (uit eigen beweging) de in 2002 verleende omgevingsvergunning van SABIC gewijzigd. De wijziging omvat het aan de vergunning toevoegen van voorschriften voor het uitvoeren van onderzoek naar PFBS en overige zeer zorgwekkende stoffen in het afvalwater dat indirect wordt geloosd in de Westerschelde, als mede het reduceren hiervan. Dit besluit is onherroepelijk. Ten behoeve van deze wijziging heeft de minister op 24 januari 2023 een advies uitgebracht aan het college van gedeputeerde staten.

3.5. Op 15 februari 2024 heeft de minister het college van gedeputeerde staten verzocht om de omgevingsvergunning van SABIC te wijzigen. Het verzoek betreft het opnemen van een tijdelijke lozingseis voor PFBS. Met het besluit van 25 maart 2025 heeft het college van gedeputeerde staten de omgevingsvergunning van SABIC gewijzigd. Dit wijzigingsbesluit voegt onder meer een normering toe aan de omgevingsvergunning van SABIC door middel van een maximale jaarvracht op het terrein van SABIC van 2,75 kg PFBS per jaar gemeten met meetmethode in de NEN-ISO-21675. Dit wijzigingsbesluit is door de rechtbank Oost-Brabant in haar uitspraak van 7 oktober 2025 in stand gelaten.[_f28430ee-cc7e-4e11-89ee-ba49955c1c65]

Zaaknummer ARN 24/5730

3.6. Op 28 november 2023 heeft MOB de minister verzocht om handhavend op te treden tegen de lozing van PFAS door het waterschap op de Westerschelde.

3.7. Op 4 januari 2024 heeft de minister besloten op het handhavingsverzoek van MOB. De minister heeft het handhavingsverzoek van MOB afgewezen omdat het waterschap volgens de minister niet handelt in strijd met haar waterwetvergunning. Er zijn geen voorschriften zoals lozingseisen voor stoffen aan de waterwetvergunning verbonden, omdat het uitgangspunt is dat de lozing van SABIC goed geregeld is in de omgevingsvergunning die is afgegeven door het college van gedeputeerde staten, aldus de minister. Verder heeft de minister de waterwetvergunning als bijlage bij dit besluit gevoegd.

3.8. Op 14 februari 2024 heeft MOB bezwaar gemaakt tegen het besluit van 4 januari 2024.

3.9. In de beslissing op bezwaar van 11 juli 2024 heeft de minister het besluit van 4 januari 2024 in stand gelaten en het bezwaar van MOB ongegrond verklaard. MOB heeft hiertegen beroep ingesteld.

Zaaknummer ARN 24/5743

3.10. Op 15 januari 2024 heeft MOB bezwaar gemaakt tegen de op 14 mei 2012 aan het waterschap verleende waterwetvergunning (zoals hierboven genoemd onder 3.3).

3.11. In de beslissing op bezwaar van 11 juli 2024 heeft de minister het bezwaar niet-ontvankelijk verklaard omdat het bezwaar van MOB buiten de bezwaartermijn is ingediend en deze overschrijding volgens de minister verwijtbaar is. MOB heeft ook hiertegen beroep ingesteld.

Leeswijzer

4. De rechtbank begint in deze uitspraak met de beoordeling van het beroep tegen de beslissing op bezwaar waarin het bezwaar van MOB tegen de waterwetvergunning niet-ontvankelijk is verklaard (ARN 24/5743). Alvorens de rechtbank aan deze beoordeling toekomt zal zij eerst bepalen of SABIC aan deze procedure kan deelnemen als belanghebbende. Daarna gaat de rechtbank in op de stelling van MOB dat de waterwetvergunning nooit in werking is getreden en de stelling van MOB dat haar overschrijding van de termijn om bezwaar te maken tegen de waterwetvergunning verschoonbaar is.

4.1. De rechtbank beoordeelt vervolgens het beroep tegen de beslissing op bezwaar waarin het besluit tot het afwijzen van het handhavingsverzoek in stand is gelaten (ARN 24/5730). Ook hier zal de rechtbank alvorens zij aan deze beoordeling toekomt eerst bepalen of SABIC aan deze procedure kan deelnemen als belanghebbende. Daarna gaat de rechtbank in op de stelling van MOB dat de minister ten onrechte heeft besloten dat geen sprake is van een overtreding van artikel 6.2 van de Waterwet.

ARN 24/5743

Is SABIC ten onrechte aangemerkt als derde-belanghebbende bij onderhavige procedure?

5. De rechtbank gaat eerst in op de vraag of de rechtbank SABIC ten onrechte als derde-belanghebbende heeft aangemerkt in procedure ARN 24/5743.

Is de waterwetvergunning in werking getreden?

6. MOB betoogt dat de waterwetvergunning niet in werking is getreden. Volgens MOB zijn er namelijk aanknopingspunten dat de waterwetvergunning niet is toegezonden aan het waterschap. Dat betekent dat de waterwetvergunning niet op de voorgeschreven wijze bekend is gemaakt. MOB stelt dat uit de door de minister overgelegde stukken niet blijkt dat de waterwetvergunning aan het waterschap is gezonden. Ook in het verslag van de hoorzitting in bezwaar is opgenomen dat het waterschap niet kon bevestigen dat de waterwetvergunning is ontvangen. Verder stelt MOB dat de adressering van waterwetvergunning onjuist is. De waterwetvergunning is namelijk gericht aan ‘het dagelijks bestuur’ en niet aan het ‘waterschap’. Ook stelt MOB dat de waterwetvergunning in twee afzonderlijke Woo-procedures niet is verstrekt, maar daarentegen enkel werd verstrekt toen uitdrukkelijk is verzocht om de stukken die zien op de voorbereiding van en de correspondentie over besluiten.

Artikel 3:41, eerste lid, van de Awb luidt: ‘De bekendmaking van besluiten die tot een of meer belanghebbenden zijn gericht, geschiedt door toezending of uitreiking aan hen, onder wie begrepen de aanvrager.’

Heeft de minister terecht besloten dat MOB in verzuim is geweest?

7. MOB betoogt dat de minister ten onrechte heeft besloten dat overschrijding van de bezwaartermijn niet verschoonbaar is. Volgens MOB is sprake van een verschoonbare termijnoverschrijding als bedoeld in artikel 6:11 van de Awb. MOB acht daartoe de volgende feiten en omstandigheden van belang. Ten eerste stelt MOB dat de waterwetvergunning van grote betekenis is. Zo meent de minister dat met de waterwetvergunning de lozing van iedere afvalstof is vergund, aldus MOB. Ten tweede stelt MOB dat het voor haar niet mogelijk was om eerder te weten dat de waterwetvergunning bestond. De waterwetvergunning is namelijk niet openbaar bekend gemaakt en hierdoor heeft MOB buiten haar schuld geen inspraak kunnen plegen en niet eerder rechtsmiddelen kunnen aanwenden tegen de waterwetvergunning. Ten derde stelt MOB dat er geen objectieve aanleiding was voor MOB om naar het bestaan van de waterwetvergunning te informeren. Zo is de lozing van PFBS via de effluentleiding niet zichtbaar en detecteerbaar en was er ook geen objectieve aanleiding om zelf metingen uit te voeren, aldus MOB. Ten slotte stelt MOB dat ook het college van gedeputeerde staten en de minister niet op de hoogte waren van de lozing van PFBS en dat de minister onjuiste informatie heeft verstrekt over de lozingsroute, de daarmee verbonden vergunningplicht en de waterwetvergunning zelf.

Artikel 6:11 van de Awb luidt:

‘‘Ten aanzien van een na afloop van de termijn ingediend bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkheidverklaring op grond daarvan achterwege indien redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest.’’

Zoals hiervoor onder 3.2. weergegeven zijn in het verleden, voor het laatst in 1998, aan voorganger(s) van SABIC vergunningen verleend voor het lozen op de Westerschelde. Deze vergunningen waren gebaseerd op de Wvo. De Wvo-vergunning van 1998 is in 2009 gelijkgesteld met een vergunning op grond van de Wm omdat het een zogenoemde indirecte lozing betrof, een lozing die plaatsvindt via een rioleringsstelsel of een ander werk naar het oppervlaktewater. MOB had gelet op deze omstandigheden al vanaf 2009 en 2012 objectieve aanleiding kunnen zien om navraag te doen naar het bestaan van een vergunning voor de eindlozing van het water van SABIC. Het was immers duidelijk dat die er zou moeten zijn, omdat bekend was SABIC als groot petrochemisch bedrijf indirect op de Westerschelde loosde en dat daarvoor een separate vergunning nodig was. Dat de waterwetvergunning niet gepubliceerd was in de Staatscourant doet aan het voorgaande niets af omdat dat niet vereist was. MOB had dit kunnen weten omdat het een landelijk opererende belangenorganisatie is die al lange tijd actief is op het gebied van het milieubeschermingsrecht en veelvuldig procedeert tegen overheidsbesluiten. Hierbij wordt MOB ook bijgestaan door professionele en deskundig te achten belangenbehartigers die haar van juridisch advies voorzien. MOB had dus al vanaf 2009 en 2012 kunnen beseffen dat ook voor de lozing vanaf de AWP op de Westerschelde een vergunning aanwezig moest zijn. Verder acht de rechtbank van belang dat sprake is van een grote overschrijding van de bezwaartermijn, namelijk ruim elf en een half jaar. De stelling van MOB dat in de waterwetvergunning niets is opgenomen over PFBS, ook als dat betoog juist zou zijn, kan niet tot gevolg hebben dat daarom de overschrijding van de bezwaartermijn verschoonbaar is. Voor zover MOB met deze stelling betoogt dat zij pas belang kreeg bij een bezwaar tegen een waterwetvergunning nadat de gevaren van PFBS wereldwijd duidelijk werden en omstreeks 2022 bleek dat er via de AWP van het waterschap PFBS wordt geloosd in de Westerschelde, slaagt dat evenmin. Dat pas later een reden ontstaat om bezwaar te maken tegen een verleende vergunning, maakt een termijnoverschrijding namelijk niet verschoonbaar.[_214db878-f2b3-479e-bddb-af6f5875b993]

Conclusie in zaak 24/5743

8. Gelet op wat de rechtbank hiervoor heeft overwogen is het beroep van MOB ongegrond. De minister heeft zich naar het oordeel van de rechtbank terecht op het standpunt gesteld dat de termijnoverschrijding van MOB niet verschoonbaar is en het bezwaar van MOB tegen de waterwetvergunning terecht niet-ontvankelijk verklaard.

ARN 24/5730

Is SABIC ten onrechte aangemerkt als derde-belanghebbende bij onderhavige procedure?

9. De rechtbank gaat ook in deze procedure eerst in op de vraag of de rechtbank SABIC ten onrechte als derde-belanghebbende heeft aangemerkt.

Reikwijdte handhavingsverzoek

10. Op de zitting heeft MOB de stelling ingenomen dat het haar gaat om de totale lozing van PFAS door het Waterschap en dat naast SABIC ook andere bedrijven via de RWZI op de Westerschelde lozen. Er vindt namelijk cumulatie en vermenging van die verschillende lozingen plaats. De minister moet volgens MOB ook die lozingen meenemen in een ten nemen handhavingsbesluit.

De rechtbank stelt vast dat MOB onder meer het volgende heeft opgenomen in haar handhavingsverzoek:

‘A. Aanleiding

Eerder heb ik u eerder verzocht informatie openbaar te maken over de emissie van PFAS door SABIC Innovative Plastics. Ik heb u daarbij onder meer gevraagd om alle vigerende vergunningen openbaar te maken die betrekking hebben op de lozing van PFAS.’

In het primaire besluit van 4 januari 2024 waarin het handhavingsverzoek van MOB is afgewezen door de minister is, onder meer, het volgende opgenomen:

‘In uw brief geeft u aan dat uit de stukken die u van Rijkswaterstaat Zee en Delta (verder: RWS ZD) heeft ontvangen, blijkt dat het waterschap het met PFAS verontreinigd afvalwater van SABIC loost op de Westerschelde. Omdat u geen vigerende vergunning van het waterschap heeft ontvangen, gaat u er van uit dat het waterschap het afvalwater van SABIC loost zonder vergunning.’

In de beslissing op het bezwaar van de minister is, onder meer, het volgende opgenomen:

‘Dit bezwaar is gericht tegen de beschikking van 4 januari 2024, met kenmerk RWS-2024/437, waarbij het verzoek tot handhaving d.d. 28 november 2023 met betrekking tot de lozing van PFAS-achtige stoffen met het afvalwater van SABIC door het Waterschap Brabantse Delta (hierna: ‘‘het waterschap’’)’

Welke vergunningen zijn van toepassing op de lozing van de afvalstroom van SABIC?

De waterwetvergunning

11. Op grond van artikel 6.2, eerste lid, van de Waterwet is het verboden om stoffen te brengen in een oppervlaktewaterlichaam, tenzij:

a. een daartoe strekkende vergunning is verleend door Onze Minister of, ten aanzien van regionale wateren, het bestuur van het betrokken waterschap;

b. daarvoor vrijstelling is verleend bij of krachtens algemene maatregel van bestuur;

c. artikel 6.3, eerste tot en met derde lid, van toepassing is.

In artikel 6.1 van de Waterwet is bepaald, voor zover hier van belang, dat in dit hoofdstuk en de daarop berustende bepalingen, tenzij anders bepaald, wordt verstaan onder:lozen: brengen van stoffen in een oppervlaktewaterlichaam of brengen van water of stoffen op een zuiveringtechnisch werk;stoffen: afvalstoffen, verontreinigende of schadelijke stoffen.

In de waterwetvergunning van het waterschap is, onder meer, het volgende opgenomen:

‘4. Overwegingen

ambtshalve wijziging

De lozing van afvalwater door bedrijven die niet rechtstreeks geschiedt op een oppervlaktewaterlichaam, is vergunningplichtig op grond van de Wabo (de zgn. indirecte lozingen). Indien deze lozing geschiedt op een werk (AWP) die in beheer of eigendom is bij derden, is de uiteindelijke lozing van dit afvalwater op het oppervlaktewaterlichaam vergunningplichtig op grond van de Waterwet. In het voorliggende geval zijn er naast de lozing van het waterschap twee bedrijven die hun afvalwater lozen op de AWP van Waterschap Brabantse Delta. De vergunning van het waterschap wordt ambtshalve gewijzigd, waarbij ook de lozing van het effluent van deze twee bedrijven op de Westerschelde wordt opgenomen.

(…)

Overzicht afvalstromen

De lozing betreft het in een oppervlaktewaterlichaam brengen van de volgende afvalwaterstromen/stoffen. Afvalwater afkomstig van de volgende bedrijven:

• Waterschap Brabantse Delta met een hoeveelheid van 40.000.000 m³/jaar;
• Sabic B.V. met een hoeveelheid van 211.200 m³/jaar;
• [bedrijf] B.V. met een hoeveelheid van 70.000 m³/jaar.

Het (gezuiverde) afvalwater van deze bedrijven wordt via een drukput op de AWP en vervolgens op de Westerschelde geloosd. (…) Voor deze lozing wordt geen meetpunt opgenomen, meting van het (ongemengde) afvalwater vindt al afzonderlijk bij de bedrijven en het waterschap plaats.’

De milieuvergunning

12. Op grond van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder e, van de Wabo is het verboden zonder omgevingsvergunning een project uit te voeren, voor zover dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit het in werking hebben van een inrichting.

Zoals onder overweging 3.2 is vastgesteld is op grond van het overgangsrecht van de Wabo de eerder verleende toestemming voor de indirecte lozing van SABIC op de AWP gelijkgesteld met een omgevingsvergunning voor het in werking hebben van een inrichting als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder e, van de Wabo (de milieuvergunning).

Op 20 juli 2023 heeft het college van gedeputeerde staten de milieuvergunning van SABIC ambtshalve gewijzigd.[_87375cc8-99ab-485a-9874-fc9744037d10] In dit besluit is onder meer het volgende opgenomen:

‘Besluit

Wij besluiten om, gezien de overwegingen die zijn opgenomen in deze vergunning en

gelet op artikel 2.31, tweede lid, onder b, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in combinatie met artikel 1.1, tweede lid, onder b, van de Wet milieubeheer (Wm) de verleende omgevingsvergunning met kenmerk 823176 van 2 april 2002 te wijzigen. De wijziging omvat het aan de vergunning toevoegen van voorschriften voor het uitvoeren van onderzoek naar (Perfluorbutaansulfonzuur) PFBS en overige zeer zorgwekkende stoffen in het afvalwater dat indirect wordt geloosd in de Westerschelde, alsmede het reduceren hiervan.’

Heeft de minister kunnen besluiten dat het waterschap niet in strijd handelt met artikel 6.2 van de Waterwet?

13. MOB betoogt dat op grond van de waterwetvergunning geen PFAS-achtige stoffen mogen worden geloosd door het waterschap in de Westerschelde. MOB stelt dat in de waterwetvergunning PFAS-achtige stoffen niet worden genoemd en dat daarom de lozing hiervan niet expliciet is vergund. Ter onderbouwing van dit standpunt verwijst MOB onder meer naar de uitspraak van de Afdeling van 16 oktober 2019[_48c01b34-a140-4a6c-8892-5bed34e6e7fc] waaruit volgens haar volgt dat een lozing voor het brengen van stoffen in het oppervlaktewater moet worden aangevraagd voor specifieke stoffen. Verder stelt MOB dat de lozing van PFAS-achtige stoffen ook niet indirect is vergund. Het bestaan voor een vergunning voor een indirecte lozing doet niets af aan de vergunningplicht voor de directe lozing en die ontbreekt, aldus MOB. MOB volgt niet de stelling van de minister dat in dit geval sprake zou zijn van een uitzondering waarbij twee vergunningplichten samenvallen. Deze stelling volgt niet uit enige wet en in de waterwetvergunning is een andere lozing beoordeeld, namelijk de lozing van afvalwater uit de RWZI Bath, aldus MOB. Verder stelt MOB dat het adviesrecht van de minister niets afdoet aan de werking van artikel 6.2 van de Waterwet. In artikel 2.26 van de Wabo is namelijk niet opgenomen dat artikel 6.2 van de Waterwet zijn werking verliest in die gevallen waar advies is gegeven op een Wabo-vergunning en hoeft een gegeven advies ook niet dwingend opgevolgd te worden, aldus MOB.

In de beslissing op bezwaar is onder meer het volgende opgenomen:

‘In onderhavige situatie wordt de indirecte lozing van verontreinigd water aldus

voorkomen en gereguleerd door de lozing van de stoffen inhoudelijk te beoordelen en voorschriften met lozingseisen te stellen in de WABO-vergunning ter zake waarvan ik op grond van artikel 2.26 WABO een adviesrecht heb dat, voor wat betreft de milieukwaliteitsnormen voor het ontvangende oppervlaktewaterlichaam, verplicht dient te worden opgevolgd. Voor de directe lozing kan om die reden worden volstaan met een generieke beoordeling van de toelaatbaarheid van de lozing en kan dus een vergunning zonder een dergelijke inhoudelijke stoffenbeoordeling en zonder voorschriften met lozingseisen worden verleend, zoals in casu is geschied.

Afwijking van deze in de interne AVGH-notitie neergelegde werkwijze zou leiden tot het zogenoemde "dubbel vergunnen" van wat, zeker nu Sabic het enige bedrijf is dat via de effluentleiding loost, dezelfde afvalstroom is die al in de WABO-vergunning is beoordeeld. Dit is dan ook de reden dat in de Waterwetvergunning van 14 mei 2012 enkel de stroom van afvalwater van Sabic wordt vergund en geen specifieke stoffen worden benoemd of lozingseisen worden gesteld, aangezien dat reeds, middels het adviesrecht ter zake de effecten van de lozing op het oppervlaktewater, is geborgd in de WABO-vergunning. Gelet hierop kan dus niet worden gesteld dat vanwege het feit dat in de eindlozing PFBS is en wordt aangetroffen, het waterschap een overtreding begaat.’

Artikel 2.14, eerste lid, aanhef en onder c en onder 4, van de Wabo luidt:

‘1. Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder e: neemt het bevoegd gezag bij die beslissing in ieder geval in acht:. de onderdelen van het advies, bedoeld in artikel 2.26, tweede lid, ten aanzien waarvan in het advies is aangegeven dat daaraan moet worden voldaan, voor zover daardoor geen strijd ontstaat met het bepaalde in de andere onderdelen van dit lid of het tweede lid, of het bepaalde bij of krachtens artikel 2.22;

Artikel 2.26, eerste lid, van de Wabo luidt:

‘Naar aanleiding van een aanvraag die betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder e, waarbij vanuit een inrichting of mijnbouwwerk afvalwater of andere afvalstoffen in een voorziening voor de inzameling en het transport van afvalwater worden gebracht, stelt het bevoegd gezag het bestuursorgaan dat zorg draagt voor het beheer van het zuiveringtechnisch werk, bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, van de Waterwet, of het oppervlaktewater waarop het afvalwater vanuit die voorziening wordt gebracht, in de gelegenheid advies uit te brengen.’

Artikel 5.20, eerste lid, van de Wabo luidt: ‘Een bestuursorgaan dat bij de totstandkoming van de vergunning of ontheffing bevoegd was een verklaring als bedoeld in artikel 2.27, eerste lid, te geven of advies uit te brengen kan een bestuursorgaan dat op grond van dit hoofdstuk bevoegd is tot oplegging van een last onder bestuursdwang, oplegging van een last onder dwangsom of intrekking van een vergunning of ontheffing, verzoeken een daartoe strekkende beschikking te geven.’

Artikel 6.26, eerste lid, aanhef en onder a, van de Waterwet luidt:

‘Op vergunningen voor het lozen van storten van stoffen zijn de volgende bepalingen van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van overeenkomstige toepassing: a. 2.14, eerste lid en derde tot en met zesde lid.’

In de memorie van toelichting bij de Wabo en de Waterwet is, onder meer, het volgende opgenomen:

‘De regels voor indirecte lozingen zullen in de toekomst uitsluitend op de Wet milieubeheer worden gebaseerd en zullen - zoals thans voor de meeste indirecte lozingen al het geval is -mede betrekking hebben op de bescherming van het oppervlaktewater en de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Voorwaarde is wel dat de waterbeheerder, die tot nu toe bevoegd gezag was voor deze indirecte lozingen, voldoende zeggenschap moet hebben over de regulering en handhaving ervan. Dit volgt uit zijn verantwoordelijkheid voor de waterkwaliteit en het beheer van de rioolwaterzuiveringsinstallatie en is tevens van wezenlijk belang met het oog op de opgaven vanuit de kaderrichtlijn water. Ook is het van belang dat de capaciteit en deskundigheid bij waterbeheerders behouden blijft en effectief kan worden ingezet. De waterbeheerder zal daarom in kader van het verlenen van vergunningen op basis van de Wm-vergunning/omgevingsvergunning een adviesrecht krijgen. Het advies kan daarbij betrekking hebben op alle indirecte lozingen, maar ook op

andere aspecten die voor de bescherming van het oppervlaktewater van belang zijn. Indien de waterbeheerder aangeeft dat door het verlenen van de vergunning de doelmatige werking van rioolwaterzuiveringsinstallatie zou worden belemmerd of het bereiken van de waterkwaliteitsdoelstellingen in het geding komt, en dus aanvullende voorschriften/beperkingen moeten worden opgelegd of de vergunning moet worden geweigerd, wordt het bevoegd gezag voor de Wm-vergunning/omgevingsvergunning verplicht daaraan gevolg te geven. Met betrekking tot de handhaving zal in de wetgeving worden bepaald, dat waterbeheerders toezicht kunnen houden op indirecte lozingen. Daardoor hoeft er niet eerst een aanwijzing door het bevoegd gezag voor de Wm-vergunning/ omgevingsvergunning plaats te vinden. Bestuursrechtelijk sanctionerend optreden vindt plaats via het bevoegd gezag voor de Wm-vergunning/omgevingsvergunning en kan dus niet zelfstandig door de waterbeheerder plaatsvinden. De waterbeheerder kan het bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning wel verzoeken om sanctionerend op te treden. Wanneer dit nodig is, omdat als gevolg van het niet naleven van de vergunning de doelmatige werking van de rioolwaterzuiveringsinstallatie wordt belemmerd of grenswaarden worden overschreden, moet het bevoegd gezag voor de Wm-vergunning/ omgevingsvergunning aan het handhavingsverzoek gevolg geven.’ [_03ab239c-a014-4927-ba43-b7d980d80b34]

De rechtbank stelt vast dat de minister, in de procedure bij de totstandkoming van het besluit tot wijziging van de milieuvergunning van SABIC van 20 juli 2023, op 24 januari 2023 het college van gedeputeerde staten heeft geadviseerd. In dit advies heeft de minister onder meer het volgende opgenomen:

‘Sabic heeft in het verleden geen vergunning gevraagd voor het lozen van PFAS. In

de vigerende vergunning is dan ook geen aandacht besteed aan het lozen van PFBS.

Heden

Sabic heeft op 15 mei 2020 een aanvraag voor een nieuwe vergunning op grond van de Wabo ingediend. Het betreft een zogenaamde aanvraag voor een Revisievergunning. Dit betekent voor de lozing op de Westerschelde dat alle voorschriften vervangen gaan worden door nieuwe voorschriften. In mei 2022 is duidelijk geworden dat Sabic PFAS loost. In september 2022 heeft Sabic de aanvraag van 15 mei 2020 aangevuld met informatie over de lozing van PFBS.

(…)

7 Vervolg

De ambtshalve wijzigingsprocedure zat enkele maanden in beslag nemen. De

nieuwe voorschriften zullen naar verwachting in april 2023 in werking treden. Dit is

rekening houdend met de terinzagelegging van een ontwerpbesluit gedurende 6

weken en de mogelijkheid voor het naar voren brengen van zienswijzen door

eenieder

(…)

Daarnaast loopt de aanvraagprocedure voor een revisievergunning ook verder. De

(mogelijke) lozing van ZZS waar onder de lozing van PFBS in het oppervlaktewater

van de Westerschelde, zijn hierin ook belangrijke onderwerpen. De afdeling Vergunningverlening van Rijkswaterstaat Zee en Delta is ook hiervoor wat betreft de

lozing op de Westerschelde al nauw bij betrokken en zal advies geven. Wanneer de

revisievergunning wordt verleend, zal deze wijzigingsvergunning komen te vervallen. Een revisievergunning komt namelijk altijd in de plaats van de op dat moment geldende vergunning met bijbehorende wijzigingsbesluiten.’

In het wijzigingsbesluit van 20 juli 2023 is het volgende opgenomen met betrekking tot bovengenoemd advies van de minister:

‘1.7 Advies

In de Wabo en het Bor worden bestuursorganen vanwege hun specifieke deskundigheid of betrokkenheid aangewezen als adviseur. Gelet op het bepaalde in artikel 2.26 Wabo, alsmede de artikelen 6.1 tot en met 6.5 van het Bor, hebben wij advies gevraagd aan Rijkswaterstaat Zee en Delta. Rijkswaterstaat heeft op 24 januari 2023 advies aan ons uitgebracht. Dit advies is, met uitzondering van voorschrift 3 uit dit advies, verwerkt in de voorschriften en de overwegingen behorende bij de deze beschikking. Het door Rijkswaterstaat geadviseerde voorschrift 3 vraagt om een melding bij het bevoegd gezag van iedere batch met afvalwater die PFBS kan bevatten. De lozing is batchgewijs maar vindt meerdere keren per dag binnen de inrichting plaats, dit leidt tot een vrij continue stroom van PFBS via LXF/AWP. Een meldingsplicht heeft in dit geval geen toegevoegde waarde en leidt feitelijk tot een verzwaring van administratieve lasten voor SABIC en voor ons als bevoegd gezag. Wel voeren wij maandelijks controlemetingen uit naar PFBS in het afvalwater van SABIC.’

De minister heeft, in de procedure bij de totstandkoming van het wijzigingsbesluit van 25 maart 2025, op 13 februari 2024 het college van gedeputeerde staten wederom geadviseerd. In dit advies heeft de minister onder meer het volgende opgenomen:‘De minister van Infrastructuur en Waterstaat adviseert Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant de het volgende voorschriften op te nemen in de vigerende Omgevingsvergunning:

Voorschrift

Lozing PFBS

De volgende voorschriften zijn van toepassing op het lozen van afvalwater dat via de

afvalwaterpersleiding van SABIC Innovative Plastics B.V. en de effluentleiding van de RWZI Bath in beheer bij het Waterschap Brabantse Delta in de Westerschelde wordt geloosd:

1. Vergunninghouder dient de lozing van PFBS te minimaliseren door het nemen van

maatregelen.

2. Vergunninghouder dient te streven naar een nullozing van PFBS.

3. Het afvalwater moet tot 1 januari 2026 aan de volgende eis voldoen:

Verder heeft het college van gedeputeerde staten, naar aanleiding van de zienswijzen van SABIC en MOB over het ontwerpbesluit van voornoemd wijzigingsbesluit, nogmaals de minister om advies gevraagd. De minister heeft dit advies op 22 november 2024 gegeven en daarin, onder meer, het volgende opgenomen:

‘Het advies komt er in het kort op neer dat, gelet op de negatieve effecten van

PFBS voor de chemische en ecologische kwaliteit van het oppervlaktewaterlichaam,

tijdelijk (2025 en 2026) een lozing PFBS van maximaal 2,75 kilogram per jaar kan

worden toegestaan.’

Conclusie in zaak 24/5730

14. Gelet op wat de rechtbank hiervoor heeft overwogen is het beroep van MOB ongegrond. De minister heeft naar het oordeel van de rechtbank kunnen besluiten dat het waterschap niet in strijd handelt met artikel 6.2 van de Waterwet.

Conclusie en gevolgen

15. De beroepen van MOB zijn ongegrond. De minister heeft het bezwaar van MOB terecht niet-ontvankelijk verklaard en het handhavingsverzoek van MOB terecht afgewezen.

16. Voor een proceskostenveroordeling of vergoeding van griffierecht bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De rechtbank verklaart de beroepen ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.M. Verhoeven, voorzitter, en mr. G.A. van der Straaten en mr. M. Duifhuizen, leden, in aanwezigheid van mr. R.P.C.M. van Wel, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 9 oktober 2026

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.