Rechtbank Gelderland, 21 oktober 2026

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Eiseres krijgt dus geen gelijk en het beroep is ongegrond. Eiseres krijgt wel een schadevergoeding omdat de redelijke termijn is overschreden. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Met het besluit van 24 april 2023 (het primaire besluit) heeft de dienst eiseres op grond van de Wht een vergoeding van € 4.977 toegekend vanwege vooringenomenheid in de periode januari tot en met juni in het toeslagjaar 2017 en de periode oktober tot en met december in het toeslagjaar 2018. Deze definitieve vergoeding is lager dan het bedrag dat eiseres eerder van de dienst kreeg.

Met de beslissing op bezwaar van 15 mei 2025 (bestreden besluit I) heeft de dienst het bezwaar tegen het primaire besluit ongegrond verklaard.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit I.

Met de aanvullende beslissing op bezwaar van 8 juni 2026 (bestreden besluit II) heeft de dienst de toeslagjaren 2005 tot en met 2016 en 2019 opnieuw beoordeeld. De dienst komt tot de conclusie dat er geen recht is op een herstelregeling voor deze toeslagjaren.

Eiseres heeft tegen het bestreden besluit II gronden ingediend.

De rechtbank heeft het beroep op 3 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van de dienst.

De procedure bij de herstelregelingen houdt in dat een gedupeerde ouder zich meldt bij de UHT. Na de aanmelding doet de UHT de eerste (lichte) toets. In deze eerste toets wordt beoordeeld of iemand recht heeft op de € 30.000 van de zogenoemde Catshuisregeling. Daarbij wordt bekeken of iemand aan de voorwaarden voor kinderopvangtoeslag voldoet en of diegene ooit onterecht kinderopvangtoeslag moest terugbetalen of dat de kinderopvangtoeslag onterecht is stopgezet.

Na deze eerste toets kan worden bekeken of iemand recht heeft op een vergoeding op basis van een integrale beoordeling. Een toegekende vergoeding op basis van de Catshuisregeling hoeft daarbij in ieder geval niet te worden terugbetaald. Als ouders vinden dat hun schade met de uitkomst van de integrale beoordeling niet volledig is vergoed, dan kunnen zij nog een verzoek om aanvullende compensatie voor werkelijk geleden schade doen.

Een aantal aspecten kunnen duiden op institutionele vooringenomenheid, waaronder: 1) collectieve stopzetting zonder een voorafgaande individuele beoordeling die dit rechtvaardigde, 2) het breed uitvragen van bewijsstukken over een of meerdere jaren, 3) zero-tolerance-onderzoek naar fouten, 4) het niet nader uitvragen van informatie bij gebleken tekortkomingen in de door de ouder verstrekte bewijsstukken en 5) het afwijzen of reduceren van de aanspraak op kinderopvangtoeslag bij de minste of geringste onregelmatigheid in de door de ouder verstrekte bewijsstukken. Ieder aspect afzonderlijk hoeft niet noodzakelijkerwijs te duiden op institutionele vooringenomenheid, maar het ontbreken van een van deze aspecten wijst niet direct op de afwezigheid daarvan. Er kunnen ook nog aanvullende aanwijzingen zijn van institutionele vooringenomenheid.[_043036ee-73dd-4d47-a7ec-439dbd784d0e]

Deze beroepsgrond slaagt niet. De rechtbank ziet geen aanleiding voor het oordeel dat de dienst niet alle op de zaak betrekking hebbende stukken heeft overgelegd. De dienst heeft de stukken over de in geschil zijnde toeslagjaren in het geding gebracht. Uit het dossier blijkt welke beschikkingen zijn genomen, hoe deze tot stand zijn gekomen en welke gevolgen deze beschikkingen hebben gehad. Aan de hand van de stukken die in het dossier zitten kunnen de vaststelling van het recht op compensatie en de berekening daarvan worden getoetst. Het persoonlijk dossier waar eiseres om vraagt bevat alle gegevens van haar die de Belastingdienst en de dienst in hun systemen hebben over haar. Het gaat bij het persoonlijk dossier daarmee niet alleen om documenten over kinderopvangtoeslag, maar ook over andere toeslagen, zoals huur- en zorgtoeslag, en documenten over inkomstenbelasting. De dienst is gehouden om de stukken die van belang zijn voor de beoordeling van het onderhavige geschil aan de bestuursrechter over te leggen. Dit heeft de dienst ook gedaan. Omdat het persoonlijk dossier ook bestaat uit andere dan de voor deze procedure relevante documenten, kan eiseres niet worden gevolgd in haar standpunt dat het persoonlijk dossier overgelegd moet worden. Met het bezwaardossier kan de juistheid van de compensatieberekening namelijk worden gecontroleerd.[_57962aad-b30b-4d88-9641-cf05419b522d] Tot slot ziet de rechtbank geen aanleiding om een nader onderzoek te gelasten vanwege het standpunt van eiseres omtrent de datakluis. Door de staatssecretaris van Financiën is in een brief van 15 april 2026 aan de Tweede Kamer toegezegd dat zorg zal worden gedragen voor transparantie en openheid. In een nieuwsbericht van 16 april 2026 op de website van de dienst is daaraan toegevoegd dat als bij het doorzoeken van de datakluis alsnog nieuwe informatie naar voren komt die in het voordeel van de gedupeerde ouder uitpakt, er maatregelen zullen worden genomen om dat te herstellen.[_4a14641e-7cbb-4b88-ba60-7d65d6babf0c]

Deze beroepsgrond slaagt niet. De dienst stelt dat de systemen van de Belastingdienst/Toeslagen zijn doorzocht en dat daarbij geen aanvragen, beschikkingen, en/of correspondentie over kinderopvangtoeslag over de toeslagjaren 2005 tot en met 2015 en 2019 zijn aangetroffen. De rechtbank heeft geen reden of aanknopingspunten om daaraan te twijfelen. Op de zitting heeft eiseres desgevraagd toegelicht dat zij werkte in deze jaren en dat haar oudste kinderen gebruik maakten van de opvang. De dienst heeft daarop toegelicht dat het kan voorkomen dat de oudste kinderen van eiseres van een gemeentelijke opvangvoorziening gebruik hebben gemaakt. Dit loopt dan niet via de dienst maar via de gemeente, en dergelijke opvang valt niet onder de kinderopvangtoeslag. Uit het dossier blijkt hoe dan ook niet dat eiseres toeslag heeft ontvangen over deze jaren. Er blijkt evenmin dat eiseres toeslag heeft moeten terugbetalen over deze jaren. Eiseres heeft ook geen begin van bewijs aangedragen op grond waarvan aannemelijk geacht zou kunnen worden dat zij of iemand namens haar daadwerkelijk een aanvraag voor kinderopvangtoeslag heeft gedaan voor de betreffende toeslagjaren. De enkele stelling dat een medewerker van de gemeente mogelijk een aanvraag heeft gedaan is daarvoor onvoldoende. De rechtbank ziet dat eiseres geen vertrouwen meer heeft in de overheid en kan dat, gelet op de achtergrond van het toeslagenschandaal, begrijpen. De rechtbank is echter van oordeel dat de dienst in dit geval deugdelijk de toeslagjaren heeft onderzocht. Dit betekent dat de dienst de aanvraag om compensatie voor de toeslagjaren 2005 tot en met 2015 en 2019 terecht heeft afgewezen.

De vraag of de redelijke termijn is overschreden moet worden beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval. Uit de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens volgt dat daarbij van belang zijn de ingewikkeldheid van de zaak, de wijze waarop de zaak door het bestuursorgaan en de rechter is behandeld, het processuele gedrag van eiseres gedurende de hele procesgang en de aard van de maatregel en het daardoor getroffen belang van eiseres.

De redelijke termijn in een zaak als deze begint op het moment dat het bestuursorgaan het bezwaarschrift ontvangt. Op grond van vaste rechtspraak geldt als uitgangspunt dat de behandeling van het bezwaar ten hoogste een half jaar mag duren en de behandeling van het beroep ten hoogste anderhalf jaar. De hiervoor genoemde omstandigheden van het geval kunnen aanleiding geven een langere behandelingsduur te rechtvaardigen. Uitgegaan wordt van een tarief van € 500 per half jaar dat de redelijke termijn is overschreden, waarbij het totaal van de overschrijding naar boven wordt afgerond.

Het bezwaarschrift in deze zaak is op 4 mei 2023 door de dienst ontvangen. Vanaf deze datum tot aan de datum van deze uitspraak zijn drie jaar en ruim vijf maanden verstreken. De rechtbank ziet geen aanleiding om een termijn van meer dan twee jaar gerechtvaardigd te achten. Dat betekent dat de redelijke termijn met één jaar en ruim vijf maanden is overschreden. De dienst heeft zich op de zitting op het standpunt gesteld dat de vergoeding gematigd moet worden gelet op het procedureverloop. De rechtbank volgt de dienst daar niet in. Eiseres heeft er niet eerder dan op de hoorzitting van 16 december 2024 blijk van gegeven dat zij ook over andere jaren dan 2017 en 2018 gecompenseerd wil worden, maar het is aan de dienst te wijten dat de hoorzitting in bezwaar lang na de indiening van het bezwaarschrift heeft plaatsgevonden. Het uitgangspunt van de dienst is bovendien dat de aanvraag van eiseres betrekking heeft op alle jaren voorafgaand aan 2020. Dit betekent dat de dienst eigenlijk al bij het primaire besluit gehouden was om in ieder geval toeslagjaar 2016, waarin eiseres kinderopvangtoeslag heeft ontvangen, te betrekken. De rechtbank ziet gelet op het voorgaande geen aanleiding om de vergoeding te matigen. Dit leidt tot een te vergoeden bedrag voor immateriële schade van € 1.500.

Vervolgens is de vraag wie de schadevergoeding moet betalen. De overschrijding van de redelijke termijn is volledig aan de dienst toe te rekenen. De dienst moet daarom de schadevergoeding aan eiseres betalen.

Eiseres heeft recht op € 1.500 schadevergoeding in verband met de overschrijding van de redelijke termijn. De dienst moet dit bedrag betalen. Eiseres heeft verder recht op vergoeding van haar proceskosten in verband met het indienen van het verzoek om schadevergoeding. Deze kosten stelt de rechtbank vast op € 467 (1 punt voor het indienen van het verzoek, met een waarde per punt van € 934 en wegingsfactor 0,5). De dienst moet deze vergoeding betalen.