Rechtbank Gelderland, 20 oktober 2026

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de provincie het administratief beroep van eisers 3 en 4 terecht niet-ontvankelijk heeft verklaard, het administratief beroep van eisers 1 en 2 terecht ongegrond heeft verklaard en de verleende toestemming voor het in gebruik nemen van een bijzondere begraafplaats terecht in stand heeft gelaten. Eisers krijgen dus geen gelijk en het beroep is ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Eisers hebben beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

De rechtbank heeft het beroep op 20 augustus 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres 1, vertegenwoordigd door [persoon 1], [persoon 2] en [persoon 3], eiseres 4, de provincie en de derde-partijen, vertegenwoordigd door de gemachtigden. Eisers 2 en 3 zijn niet ter zitting vertegenwoordigd dan wel verschenen.

In artikel 1:2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt onder belanghebbende verstaan degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. Wie rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van een activiteit die het besluit toestaat, is in beginsel belanghebbende bij dat besluit. Het criterium ‘gevolgen van enige betekenis’ van de activiteit is een correctie op dit uitgangspunt. Zonder gevolgen van enige betekenis voor de woon-, leef- of bedrijfssituatie heeft iemand geen persoonlijk belang bij het besluit. Die persoon onderscheidt zich dan onvoldoende van anderen. Om te bepalen of er gevolgen van enige betekenis zijn kijkt de rechtbank naar de factoren afstand, zicht, planologische uitstraling en milieugevolgen (o.a. geur, geluid, licht, trilling, emissie, risico) van de activiteit die het besluit toestaat. Ook de aard, intensiteit en frequentie van de feitelijke gevolgen kunnen van belang zijn.[_cb50b8a0-f3a9-4868-95dc-8e468d985414]

De rechtbank is van oordeel dat de provincie terecht stelt dat eisers 3 en 4 geen belanghebbenden zijn, omdat zij geen gevolgen van enige betekenis van het besluit ondervinden. Eisers 3 en 4 wonen in een bosrijk gebied op 290 tot 400 meter afstand van de locatie van de natuurbegraafplaats en hebben geen direct zicht op de natuurbegraafplaats. De locatie van de natuurbegraafplaats is namelijk niet aan de zijde van de Kalenberg gelegen waar eisers 3 en 4 zicht op hebben, maar aan de andere zijde. Ook de gevreesde gevolgen van het besluit voor het verkeer zijn naar het oordeel van de rechtbank te beperkt om te kunnen spreken van gevolgen van enige betekenis. De gevreesde overlast van rouwstoeten door de straat waar eisers wonen zal, gelet op de verwachte frequentie van twee natuurbegrafenissen per maand en de aanwezigheid van meerdere toegangswegen, gering zijn. Dat geldt ook voor het overige verkeer van bezoekers van de natuurbegraafplaats. De verwachte toename van verkeer is zodanig beperkt dat een noemenswaardige aantasting van het woon- en leefklimaat van eisers 3 en 4 niet aannemelijk is. Daarmee is niet aannemelijk dat eisers 3 en 4 zelf gevolgen van enige betekenis zullen ondervinden van de ingebruikname van natuurbegraafplaats. Eisers 3 en 4 worden door de verleende toestemming aldus niet direct geraakt in een persoonlijk belang dat hen onderscheidt van andere inwoners in de nabijheid van de natuurbegraafplaats.

De verwijzing van eisers 3 en 4 naar de uitspraak van de Afdeling van 15 juli 2020, waarin de Afdeling overweegt dat bewoners en eigenaren van aangrenzende percelen in beginsel belanghebbenden zijn, treft geen doel. Het perceel, het plangebied, waarop de ingebruikname van de natuurbegraafplaats is voorzien, grenst namelijk niet direct aan het perceel van eiseres 4. Dat het perceel van eiseres 4 grenst aan percelen die ook in eigendom zijn van de stichting, maakt dit niet anders, nu de verleende toestemming niet ziet op die percelen. De rechtbank ziet ook geen aanleiding voor het oordeel dat de situatie is gelijk te stellen met aangrenzende percelen.

Het vorenstaande betekent dat de provincie het administratief beroep, voor zover dat is ingediend door eisers 3 en 4, terecht niet-ontvankelijk heeft verklaard.

De rechtbank is verder van oordeel dat eisers 1 en 2, gelet op hun statutaire doelstellingen en feitelijke werkzaamheden, belanghebbenden zijn bij het bestreden besluit. Hierna beoordeelt de rechtbank het bestreden besluit aan de hand van de beroepsgronden van eisers 1 en 2.

In artikel 41 van de Wlb is bepaald dat voor het in gebruik nemen van de bijzondere begraafplaats of van een deel daarvan, toestemming van burgemeester en wethouders nodig is en dat deze toestemming slechts wordt geweigerd, indien niet aan de wettelijke voorschriften is voldaan.

Het betoog van eisers slaagt niet. Het toetsingskader van artikel 41 van de Wlb is, anders dan eisers betogen, beperkt. De gemeente mag de vergunning slechts weigeren als de ingebruikname van de begraafplaats niet voldoet aan de daarvoor geldende wettelijke vereisten die uit de Wlb en het Besluit op de lijkbezorging (Blb) voortvloeien. Daarbij heeft de gemeente, gelet op de tekst van het artikel, geen beleidsvrijheid en mag de gevraagde toestemming slechts worden geweigerd als de ingebruikname van de begraafplaats in strijd is met direct uit de Wlb en het Blb voortvloeiende voorschriften. De gronden van eisers die zien op omgevingsgerelateerde aspecten maken geen onderdeel uit van het toetsingskader van een besluit op grond van artikel 41 van de Wlb. Deze omgevingsgerelateerde aspecten komen namelijk niet aan de orde bij de beoordeling of aan de uit de Wlb en het Blb voortvloeiende voorschriften is voldaan. Deze gronden die zien op de fysieke leefomgeving/ruimtelijke aanvaardbaarheid kunnen wel aan de orde komen in de lopende procedure tegen het bestemmingsplan ‘Natuurbegraven op de Kralenberg Barchem’. Ook voor de volgens eisers vereiste toetsing of het openbaar belang van gepaste lijkbezorging zich verzet tegen ingebruikname van de natuurbegraafplaats, ziet de rechtbank geen ruimte.

In de door eisers genoemde uitspraak van de Afdeling van 29 augustus 2018 ziet de rechtbank geen aanleiding voor een andersluidend oordeel. Deze uitspraak ziet op een ander artikel, namelijk artikel 53 van de Wlb, waarin is bepaald dat het vestigen, uitbreiden of wijzigen van een crematorium een vergunning behoeft van burgemeester en wethouders. Op grond van dit artikel heeft de gemeente beleidsruimte. Die ruimte heeft de gemeente op grond van artikel 41 van de Wlb niet.

Van schending van regels uit de Wlb of het Blb is de rechtbank niet gebleken. Dat de ingebruikname van een bijzondere begraafplaats op de Kalenberg volgens de verleende toestemming slechts mag in overeenstemming met de regels uit het bestemmingsplan maakt niet dat de juistheid van de in dat bestemmingsplan opgenomen regels daarom in deze procedure aan de orde kan komen.